II SA/Po 50/24

II SA/Po 50/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-04-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Edyta Podrazik /sprawozdawca/
Paweł Daniel
Wiesława Batorowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1478
art. 16 pkt 65 lit. i, art. 17 ust. 1 pkt 3 lit. b i c, art. 389 pkt 6 i 9, art. 423 ust. 5 pkt 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi B. A. i S. A. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w P. Państwowego Gospodarstwa Wodnego [...] z dnia 23 listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie wniesienia sprzeciwu do zgłoszenia wodnoprawnego oddala skargę
Uzasadnienie
Kierownik Nadzoru Wodnego Wód [...] w Ś., działając na podstawie art. 423 ust. 5 pkt 1 oraz art. 16 pkt 65 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 3 lit. a i b i art. 389 ust. 6 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1478 ze zm.; dalej: "Prawo wodne") oraz art. 104 § 1 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej: "K.p.a.") po rozpatrzeniu zgłoszenia wodnoprawnego złożonego przez S. i B. A., wniósł sprzeciw od zgłoszenia wodnoprawnego dla robót polegających na zamiarze wykonania urządzenia wodnego - pomostu na Kanale R. na długości 10,6 m i szerokości 3 m, na działkach nr [...], [...] i [...], obręb K., gmina K., powiat p. .
W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że w dniu 15 września 2023 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wód [...] w P. pismem nr [...] z dnia 12 września 2023 r. przekazał wniosek S. i B. A. o dokonanie zgłoszenia wodnoprawnego obejmującego zamiar wykonania urządzenia wodnego - pomostu na Kanale R. na długości 10,6 m i szerokości 3 m, na działkach nr [...], [...] i [...], obręb K., gmina K., powiat p..
Dalej organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 389 ust. 6 Prawa wodnego, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na wykonanie urządzeń wodnych. Jak przy tym wynika z art. 16 pkt 65 i 17 ust. 1 pkt 3 lit. a Prawa wodnego, urządzenia wodne to urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów. W świetle przepisu art. 17 ust. 1 pkt 3 lit. b Prawa wodnego, przepisy ustawy dotyczące urządzeń wodnych stosuje się do prowadzonych przez wody powierzchniowe obiektów mostowych, rurociągów oraz innych urządzeń wodnych. Wskazany we wniosku opis budowli i zakres prac towarzyszących (m. in. ingerencja w skarpy i dno cieku naturalnego Kanału R., zaliczana jest do prac wymagających uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Wobec tego organ I instancji uznał, że przeprowadzenie powyższych robót wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego.
W odwołaniu z dnia 5 października 2023 r. do Dyrektora Zarządu Zlewni Wód [...] w P. B. A. i S. A. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowanie ze sprzeciwu w przypadku, gdy organ odwoławczy uzna decyzję organu I instancji za wadliwą, a termin wyznaczony do wydania decyzji już upłynął oraz uwzględnienie, że doszło do upływu terminu pozwalającego na wniesienie sprzeciwu od planowanych robót budowlanych (przekazywanie sprawy do ponownego załatwienia jest w rozważanym przypadku wyłączone, skoro organ I instancji nie mógłby już po upływie 30 dni od daty jego otrzymania, a mianowicie 15 września 2023 r., podjąć innego rozstrzygnięcia, ani wystąpić o dodatkowe wyjaśnienia lub dowody od strony), stosownie do treści art. 423 ust. 2 w zw. z ust. 6 Prawa wodnego, z przyczyn innych, aniżeli wskazane w zaskarżonej decyzji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie 423 ust. 5 pkt 1 w zw. z art. 16 pkt 65 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 3 lit. a i b oraz art. 389 pkt 6 w świetle art. 421-424b w zw. z art. 394 § 1 pkt 1 Prawa wodnego, art. 7a § 1 K.p.a. oraz art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 11 K.p.a.
W uzasadnieniu odwołujący wskazali, że w sprawie nie zostało zanegowane, iż odwołujący planują zbudować pomost, którego parametry to: szerokość 3 m i długość całkowita 25 m. Stosownie do art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r., poz. 682 ze zm.; dalej: "Prawo budowlane"), pomost jest obiektem budowlanym, mieszcząc się w kategorii budowli w rozumieniu pkt 3 art. 3 wskazanej ustawy i jego budowa wymaga co do zasady pozwolenia na budowę, chyba że posiada parametry określone w art. 29 ust. 1 pkt 8 Prawa budowlanego, wówczas wystarczające jest dokonanie zgłoszenia zamiaru jego wykonania (art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego). Jednocześnie obiekt taki jest urządzeniem wodnym w rozumieniu Prawo wodne. Stosownie bowiem do art. 16 pkt 65 lit. i, przez urządzenia wodne rozumie się urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów, w tym także pomost. Zgodnie zaś z art. 17 ust. 1 pkt 3 lit. b Prawa wodnego, przepisy ustawy dotyczące wykonania urządzeń wodnych stosuje się odpowiednio do obiektów mostowych, rurociągów, linii energetycznych, linii telekomunikacyjnych oraz innych urządzeń, wraz z infrastrukturą towarzyszącą, prowadzonych przez wody powierzchniowe oraz przez wały przeciwpowodziowe.
Dalej podniesiono, że wprawdzie zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt 3 oraz art. 389 pkt 6 Prawa wodnego wykonanie urządzeń wodnych wymaga pozwolenia wodnoprawnego, to zgodnie z art. 394 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego wykonanie pomostu o szerokości do 3 m i długości całkowitej do 25 m (stanowiącej sumę długości jego poszczególnych elementów; art. 9 pkt 19 Prawa wodnego) wymaga jedynie zgłoszenia wodnoprawnego. Zaplanowane roboty są takiego rodzaju, że wystarczające jest zgłoszenie wodnoprawne. Skoro natomiast w terminie prawem przewidzianym organ wydał sprzeciw (oparty na uznaniu, że planowane przedsięwzięcie nie pozwala na skorzystanie z art. 394 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego), który podlega zaskarżeniu, to oznacza to, że z chwilą uchylenia takiej decyzji, ustaje potrzeba prowadzenia dalszego postępowania dowodowego i administracyjnego w sprawie. Niemożliwe jest bowiem kontynuowanie postępowania przez organ I instancji, skoro termin na wystosowanie wezwania w trybie art. 423 ust. 4 Prawa wodnego już minął.
Dyrektor Zarządu Zlewni Wód [...] w P. decyzją z dnia 23 listopada 2023 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 423 ust. 8 pkt 1 ustawy Prawo wodne, w przypadku zgłoszenia wodnoprawnego organ właściwy w sprawach zgłoszeń wodnoprawnych zamieszcza na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej urzędu zapewniającego jego obsługę, w terminie 7 dni od dnia doręczenia zgłoszenia - informację o dokonaniu zgłoszenia, zawierającą imię i nazwisko albo nazwę dokonującego zgłoszenia, oraz o zakresie tego zgłoszenia. Wyjaśnienia wymaga, że za datę zgłoszenia winno się przyjąć datę zgłoszenia spełniającego wymogi formalne lub ostatniego uzupełniania spełniającego te wymogi, tj. w przedmiotowej sprawie dzień 21 września 2023 r. Organ I instancji nie zamieścił na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej urzędu zapewniającego jego obsługę informacji o dokonaniu zgłoszenia, wobec czego naruszył zapisy art. 423 ust. 8 pkt 1 Prawa wodnego.
Dalej, obowiązek publikacji w Biuletynie Informacji Publicznej dotyczy także informacji o dacie wniesienia sprzeciwu. W rozpoznawanej sprawie sprzeciw został wniesiony z dniem 2 października 2023 r. (data odbioru decyzji), natomiast informacja o dacie wniesienia sprzeciwu została zamieszczona na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej urzędu zapewniającego jego obsługę w dniu 28 września 2023 r. Wobec tego organ I instancji naruszył zapisy art. 423 ust. 8 pkt 2 Prawa wodnego, publikując za wcześnie informację o wniesieniu sprzeciwu na BIP.
Niemniej jednak, zdaniem organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo zgłosił sprzeciw działając w oparciu o regulację przepisu art. 423 ust. 5 ustawy Prawo wodne, gdyż zamierzenie objęte wnioskiem wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Jednakże merytoryczna - szczegółowa podstawa prawna, jak i uzasadnienie prawne dotyczące bezpośrednio wymogu uzyskania pozwolenia wodnoprawnego zostało wskazane nieprecyzyjnie, tj. nie wskazano art. 389 pkt 9 ustawy Prawo wodne oraz art. 17 ust. 1 pkt 3 lit. c, a błędnie przytoczono w podstawie prawnej art. 17 ust. 1 pkt 3 lit. a, który nie ma w tym przypadku zastosowania. Ostatecznie więc organ odwoławczy dostrzega uchybienia w sposobie przeprowadzenia procedury przyjęcia zgłoszenia oraz w treści decyzji, jednak nie mają one wpływu na ostateczny wynik sprawy. Organ odwoławczy przychylił się do orzeczenia organu I instancji ze względu na zakres niniejszego zgłoszenia.
W kontekście powyższego organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 389 pkt 6 i pkt 9 ustawy Prawo wodne, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na prowadzenie przez wody powierzchniowe płynące oraz przez wały przeciwpowodziowe obiektów mostowych, rurociągów, przewodów w rurociągach osłonowych lub przepustów oraz na wykonanie urządzeń wodnych. Ponadto Prawo wodne w art. 17 ust. 1 pkt 3 lit. b i c wskazuje, iż przepisy ustawy dotyczące urządzeń wodnych stosuje się odpowiednio do obiektów mostowych, rurociągów, linii energetycznych, linii telekomunikacyjnych oraz innych urządzeń, wraz z infrastrukturą towarzyszącą, prowadzonych przez wody powierzchniowe oraz przez wały przeciwpowodziowe, a także robót w wodach oraz innych robót, które mogą być przyczyną zmiany naturalnych przepływów wód, stanu wód stojących i stanu wód podziemnych poza granicami nieruchomości gruntowej, na której są prowadzone te roboty.
Dalej wskazano, że Prawo wodne nie zawiera definicji obiektu mostowego i pomostu. Jednakże zgodnie z ogólnie przyjętą definicją za Rozporządzeniem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 30 maja 2000 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogowe obiekty inżynierskie i ich usytuowanie, które utraciło moc w dniu 21 września 2022 r,, poprzez obiekt mostowy rozumie się budowlę przeznaczoną do przeprowadzenia drogi, samodzielnego ciągu pieszego lub pieszo-rowerowego, szlaku wędrówek zwierząt dziko żyjących lub innego rodzaju komunikacji gospodarczej nad przeszkodą terenową, a w szczególności: most, wiadukt, estakadę, kładkę. Z kolei z ogólnie przyjętą definicją, pomostem jest obiekt budowlany związany z transportem wodnym w formie platformy opartej na podporach, wychodzącej z brzegu lub skarpy brzegowej na obszar akwenu (np. morza, jeziora albo rzeki) niebędący obudową brzegu i nieprzenoszący naporu gruntu terenu przylegającego do tego obiektu. Oznacza to, że wskazany we wniosku o zgłoszenie wodnoprawne "pomost", w rzeczywistości jest obiektem mostowym w postaci kładki, gdyż stanowi połączenie dwóch brzegów Kanału R. w celu umożliwienia przejścia między działkami zlokalizowanymi na dwóch brzegach. Co więcej, wykonanie projektowanej ławy żelbetowej w postaci filaru w korycie cieku, jest ingerencją w dno cieku i stanowi roboty w wodzie.
Wobec tego zamierzenie objęte wnioskiem o zgłoszenie wodnoprawne zdaniem organu odwoławczego należy zakwalifikować jako prowadzenie przez wody powierzchniowe płynące oraz przez wały przeciwpowodziowe obiektów mostowych, rurociągów, przewodów w rurociągach osłonowych lub przepustów, tj. prowadzenie przez wody Kanału R. kładki dla pieszych (na podstawie art. 389 pkt 9 w związku z art. 17 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy Prawo wodne) oraz na roboty w wodach oraz inne roboty, które mogą być przyczyną zmiany naturalnych przepływów wód, stanu wód stojących i stanu wód podziemnych poza granicami nieruchomości gruntowej, na której są prowadzone te roboty w związku z wykonaniem przedmiotowej kładki, tj. ławy żelbetowej w postaci filaru w korycie cieku (na podstawie art. 389 pkt 6 w związku art. 17 ust. 1 pkt 3 lit. c ustawy Prawo wodne).
Zdaniem organu odwoławczego na podstawie załączonych do wniosku przekrojów można jednoznacznie stwierdzić, że zamierzenie objęte wnioskiem stanowi przekroczenie cieku oraz obejmuje roboty w wodzie i nie ma tu zastosowania art. 394 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne, gdyż zamierzenie nie dotyczy wykonania pomostu, zgodnie z uzasadnieniem prawnym wskazanym powyżej w niniejszej decyzji. Dodatkowo, pełnomocnictwo z dnia 19 czerwca 2023 r. udzielone przez wnioskodawców radcy prawnemu uprawnia do reprezentacji w sprawach (cywilnych i administracyjnych), które doprowadzą do zbudowania kładki (przejścia) na działach o numerach [...], [...] i [...], obręb K. lub wykonania przekroju zamkniętego (rurociągu) na odpowiednim odcinku umożliwiającego przejście. Ponadto w załączonym do wniosku w piśmie z dnia 5 lipca 2023 r., znak: [...] dotyczącym rozpatrzenia wniosku o ustanowienie służebności gruntowej w związku z budową kładki lub zarurowaniem odcinka cieku, Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. jednoznacznie wskazał, że do wniosku o zawarcie umowy użytkowania gruntu należy dołączyć obowiązujące pozwolenie wodnoprawne. Nie powinien więc budzić wątpliwości fakt, że przedmiotowa inwestycja wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego.
Postanowieniem z dnia 30 listopada 2023 r., nr [...], organ odwoławczy sprostował z urzędu omyłki w ostatecznej decyzji w zakresie wskazanym w sentencji tego postanowienia.
W skardze z dnia 18 grudnia 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu B. A. i S. A. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego celem umożliwienia wydania przez ten organ prawidłowej decyzji w przedmiocie umorzenia postępowania ze sprzeciwu wobec konieczności uznania decyzji organu I instancji za wadliwą, a termin wyznaczony do wydania decyzji w przedmiocie sprzeciwu (z innych względów) już upłynął, a także zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz uiszczonych opłat skarbowych od pełnomocnictwa. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:
1) art. 423 ust. 5 pkt 1 w zw. z art. 16 pkt 65 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 3 lit. b oraz art. 389 pkt 6 w świetle art. art. 421-424b w zw. z art. 394 § 1 pkt 1 Prawa wodnego poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy nieprawidłowej decyzji wydanej w przedmiocie sprzeciwu od zgłoszenia wodnego prawnego dla robót polegających na wykonaniu urządzenia wodnego pomostu na Kanale R., chociaż:
a. jak jednoznacznie stanowi art. 389 pkt 6 Prawa wodnego, pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na wykonanie urządzeń wodnych jeżeli ustawa nie stanowi inaczej;
b. pomost stanowi inne urządzenie, do którego stosuje się odpowiednio przepisy o urządzeniach wodnych (art. 17 ust. 1 pkt 3 lit. b Prawa wodnego);
c. inwestorzy planują wykonanie urządzenia wodnego w postaci budowli (budowli służącej do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów), jaką jest planowany pomost w formie kładki umożliwiającej przejście nad Kanałem R.
d. parametry planowanego pomostu są takie, że jego szerokość nie przekroczy 3 m, ani długości 25 m;
e. przepis art. 394 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego jednoznacznie stanowi, że dla wykonania innego urządzenia w postaci pomostu o szerokości do 3 m i długości całkowitej do 25 m, stanowiącej sumę długości jego poszczególnych elementów, wymaga się zgłoszenia wodnoprawnego, a nie pozwolenia wodnoprawnego;
f. według Słownika Języka Polskiego pomost to także platforma oparta na podporach lub podwieszona, umożliwiająca przejście ponad czymś na drugą stronę,
a zatem planowane przedsięwzięcie stanowi inwestycję o mniejszej doniosłości niż te, które wymagają pozwoleń wodnoprawnych, a co wynika z jej charakteru, gdyż nie stanowi ona tak istotnych ingerencji w zasoby wodne, jak to ma miejsce w przypadku działań, które objęto procedurą pozwolenia wodnoprawnego;
2) art. 7, art. 77 § 1 i § 4 w zw. z art. 80 K.p.a. w świetle art. 389 pkt 9 Prawa wodnego i art. 394 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego poprzez nieprawidłową ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i uznanie, że skarżący objęli zgłoszeniem wodnoprawnym zamiar wykonania obiektu mostowego, chociaż:
a. przygotowane dokumenty jednoznacznie świadczą o tym, że planuje się budowę pomostu;
b. nie zastosowano w sprawie art. 423 ust. 4 Prawa wodnego, na etapie postępowania przed organem I instancji, co do konieczności uzupełnienia zgłoszenia wodnoprawnego poprzez wyjaśnienie specyfikacji planowanego pomostu, a co oznacza, że organ I instancji nie miał wątpliwości, że w sprawie przedmiotem zgłoszenia jest pomost;
c. organ I instancji nie poczynił takiej konstatacji zgłaszając sprzeciw, bowiem powołał się generalnie na obowiązek pozyskania pozwolenia wodnoprawnego, wynikający z art. 389 pkt 6 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 3 lit. b w świetle art. 16 pkt 65 Prawa wodnego, dotyczący de facto wszelkich innych urządzeń wodnych, gdyż organ I instancji nie kwestionował tego, że planuje się budowę pomostu, a zatem organ odwoławczy nie był uprawniony w granicach sprawy wywołanych odwołaniem od sprzeciwu wkraczać w tę materię;
3) art. 7a § 1 K.p.a. w zw. z art. 81a § 1 K.p.a., zakładając, że w rozważanym przypadku mówić można o wątpliwości co do treści normy prawnej lub okoliczności faktycznych (skarżący twierdzą, że budują pomost i to wynika z dokumentacji), poprzez:
a. przedstawienie nieprawdziwego twierdzenia, jakoby zgodnie z ogólną przyjętą definicją (nie ma takiej definicji, nie wiadomo skąd organ odwoławczy ją pozyskał), poprzez pomost rozumie się obiekt budowlany związany z transportem wodnym w formie platformy opartej na podporach, wychodzącej z brzegu lub skarpy brzegowej na obszar akwenu (np. morza, jeziora albo rzeki), niebędący obudową brzegu i nieprzenoszący naporu gruntu terenu przylegającego do tego obiektu;
b. brak rozstrzygnięcia tych wątpliwości na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ;
4) art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 11 K.p.a. poprzez brak jednoznacznego wytłumaczenia, dlaczego w sprawie nie mógł znaleźć zastosowania art. 394 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego wyłączający art. 389 pkt 6 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 3 lit. b Prawa wodnego, gdyż:
a. nie jest prawdą, żeby w nieobowiązującym rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 30 maja 2000 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogowe obiekty inżynierskie i ich usytuowanie (Dz. U. z 2000 r., nr 63 poz. 735 ze zm.), czy też zastępującym go rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 24 czerwca 2022 r. w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1518 ze zm.), była definicja legalna pomostu, na jaką organ wskazał w przedostatnim akapicie uzasadnienia decyzji na jej piątej stronie;
b. nie jest prawdziwe twierdzenie, że planowana inwestycja jest znaczną ingerencją w skarpę i dno cieku naturalnego Kanału R.
c. budowa każdego pomostu polega na tym, że następuje jakaś ingerencja w dno cieku wodnego, ponieważ każdy pomost musi mieć podpory (słupy), zaś argumentacja organu odwoławczego oznaczałaby, że nie da się zbudować żadnego pomostu korzystając z preferencji wskazanej w art. 394 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego.
W uzasadnieniu skarżący powtórzyli argumentację zawartą w odwołaniu. Ponadto wskazali, że uzasadnienie decyzji organu I instancji nie świadczy o tym, iż zakwalifikowano planowane roboty jako zmierzające do wybudowania obiektu mostowego, dla którego bezwzględnie wymagane jest uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego. Organ I instancji powołał się przecież na art. 389 pkt 6 w zw. z art. 16 pkt 65 i art. 17 ust. 1 pkt 3 lit. a Prawa wodnego, a zatem przepisy, z których wynika generalny obowiązek starania się o pozwolenie wodnoprawne (dla obiektów mostowych, rurociągów oraz innych urządzeń wodnych), jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. W żadnym miejscu uzasadnienia decyzji organu I instancji nie ma konstatacji, że planowana inwestycja to nie jest inne urządzenie wodne w postaci pomostu, lecz most. Dopiero organ odwoławczy doszedł do takiego przekonania, czemu dał wyraz na stronie [...] uzasadnienia decyzji przyznając, że przywołano nieprecyzyjną (niemającą w ogóle zastosowania w sprawie) podstawę prawną dla wniesionego sprzeciwu i niewłaściwie zredagowano uzasadnienie. Zdaniem skarżących, skoro organ I instancji nie wniósł sprzeciwu w oparciu o art. 423 ust. 5 pkt 1 Prawa wodnego w zw. z art. 389 pkt 9 Prawo wodne oraz art. 17 ust. 1 pkt 3 lit. c Prawa wodnego – które to przepisy zastosował organ odwoławczy - to nieuprawnione było utrzymywanie wadliwej decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy naruszył art. 423 ust. 2 Prawa wodnego, albowiem mając świadomość, że konsekwencją uchylenia wadliwej decyzji winno być umorzenie postępowania ze sprzeciwu, "na siłę" utrzymał w obrocie prawnym orzeczenie ponad wszelką wątpliwość nieprawidłowe.
Skarżący podkreślili, że chcą zbudować urządzenie wodne nieznacznie ingerujące w zasoby wodne (Kanał R. o specyfikacji pozwalającej na uznanie, że jest to pomost, objęty uproszczoną procedurą zgłoszeniową. Zgodnie z definicją słownikową, pomost to: 1) platforma oparta na podporach, wychodząca z brzegu na jezioro lub rzekę; 2) platforma oparta na podporach lub podwieszona, umożliwiająca przejście ponad czymś na drugą stronę; 3) podłoga na zewnątrz statku, między burtami; 4) przednia lub tylna część wagonu tramwajowego w tramwajach starego typu; 5) coś, co łączy odległe od siebie stanowiska, koncepcje. Nie wiadomo przy tym dlaczego organ odwoławczy uważa, że pomost to tylko platforma wychodząca z brzegu na jezioro czy rzekę. Nie ma w Prawie budowlanym definicji pomostu.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zarządu Zlewni Wód [...] w P. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W szczególności organ odwoławczy podkreślił, że Kierownik Nadzoru Wodnego Wód [...] w Ś. prawidłowo ocenił, że zamierzenie wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, nawet jeśli uzasadnienie prawne tego wymogu było niekompletne. Wobec tego utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji jest prawidłowe. Ponadto, zgłoszenie wodnoprawne dokonane po uzupełnieniu dnia 21 września 2023 r. spełniało wymogi formalne określone przepisami ustawy Prawo wodne, wobec powyższego organy obu instancji posiadały wymagane dokumenty do wydania rozstrzygnięcia
W replice na odpowiedź na skargę skarżący podtrzymali dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W uzasadnieniu skarżący przytoczyli definicję pomostu z różnych słowników języka polskiego i wskazali, że przedmiotowa inwestycja objęta zgłoszeniem wodnoprawnym jest pomostem. Ma ona funkcję typową dla kładki, gdyż pozwoli przejść z jednego brzegu Kanału R. na drugi brzeg. Ustawodawca przewidział jednak dla mniejszych obiektów i siłą rzeczy mniej ingerujących w stosunki wodne, możliwość procedury zgłoszeniowej i kwalifikacji budowli jako pomostu (3 metry szerokości i 25 metry długości). Dłuższe pomosty (pełniąc dozwoloną funkcję kładki) byłyby już obiektami mostowymi.
W piśmie procesowym z dnia 29 marca 2024 r. skarżący potrzymali stanowisko wyrażone w skardze oraz w replice na odpowiedź organu na skargę. Wskazali, że w życiu codziennym spotyka się obiekty, które są nazywane "pomostami", a pełnią funkcję kładki (pozwalają na przejście nad przeszkodą).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Kontroli Sądu poddano decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód [...] w P. Państwowego Gospodarstwa Wodnego [...] z dnia 23 listopada 2023 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Nadzoru Wodnego Wód [...] w Ś. z dnia 28 września 2023 r., nr [...], o wniesieniu sprzeciwu w sprawie zgłoszenia wodnoprawnego z dnia 5 września 2023 r., które wpłynęło do właściwego organu w dniu 15 września 2023 r.
Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji jest art. 423 ust. 5 pkt 1 Prawa wodnego, zgodnie z którym organ właściwy w sprawach zgłoszeń wodnoprawnych wnosi sprzeciw, jeżeli wykonywanie czynności, robót lub urządzeń wodnych, a także korzystanie z wód jest objęte obowiązkiem uzyskania pozwolenia wodnoprawnego.
W rozpoznawanej sprawie B. A. i S. A. w zgłoszeniu wodnoprawnym z dnia 5 września 2023 r. zgłosili chęć wykonania obiektu o szerokości do 3 m i długości całkowitej do 25 m, stanowiącej sumę długości jego poszczególnych elementów wyjaśniając, że celem planowanych czynności jest wybudowanie pomostu na Kanale R, który będzie stanowił przejście z działki nr [...] na działkę nr [...], obręb K., tj. przejście piesze z jednego brzegu na drugi brzeg tego Kanału. Organy rozstrzygające w sprawie uznały, że budowa planowanej inwestycji wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego (choć w tym zakresie wskazały inne podstawy prawne), natomiast skarżący argumentują, że wykonanie pomostu o szerokości do 3 m i długości całkowitej do 25 m, stanowiącej sumę długości jego poszczególnych elementów na mocy art. 394 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego wymaga jedynie zgłoszenia wodnoprawnego.
Zdaniem Sądu w składzie orzekającym w tak zarysowanym sporze rację należało przyznać Dyrektorowi Zarządu Zlewni Wód [...] w P. Państwowego Gospodarstwa Wodnego [...]. Dla przejrzystości wywodu w kontekście zarzutów skargi w tym miejscu wyjaśnienia przy tym wymaga, że organ w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada dwuinstancyjności postępowania, której istota polega na dwukrotnym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy, zarówno w zakresie podstawy faktycznej jak i prawnej sprawy. Oznacza to, że organ odwoławczy uznając, że zasadnie organ I instancji zgłosił sprzeciw na podstawie art. 423 ust. 5 pkt 1 Prawa wodnego, a materiał dowodowy zgromadzony w sprawie był wystarczający dla wydania rozstrzygnięcia, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. miał nie tyle prawo, ale i obowiązek utrzymać w mocy decyzję organu I instancji powołując inne przepisy prawa materialnego mające zastosowanie w sprawie.
Przechodząc do meritum wskazać należy, że w istocie w przepisach ustawy Prawo wodne ustawodawca nie zawarł definicji ustawowej pomostu. Tym niemniej niezasadnie skarżący z tego względu odwołują się do słownikowej definicji pomostu, albowiem z analizy przepisów ustawy Prawo wodne można jednoznacznie wywieźć, że ustawodawca traktuje obiekty mostowe oraz urządzenia wodne, w tym pomosty, jako dwie różne kategorie obiektów, tj. dwa odrębne zbiory, które są zbiorami rozłącznymi, a więc się nie zawierają.
W kontekście powyższego wskazać należy, że zgodnie z art. 16 pkt 65 lit. i ustawy Prawo wodne, ilekroć w ustawie jest mowa o urządzeniach wodnych, rozumie się przez to urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów, w tym mury oporowe, bulwary, nabrzeża, mola, pomosty i przystanie. Jednocześnie w art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawodawca wskazał do jakich urządzeń, obiektów i robót stosuje się przepisy ustawy dotyczące urządzeń wodnych. W art. 17 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy wyszczególnił, że przepisy ustawy dotyczące urządzeń wodnych stosuje się odpowiednio do obiektów mostowych, rurociągów, linii energetycznych, linii telekomunikacyjnych oraz innych urządzeń, wraz z infrastrukturą towarzyszącą, prowadzonych przez wody powierzchniowe oraz przez wały przeciwpowodziowe.
Z powyższych przepisów wynika, po pierwsze, że pomost jest to rodzaj urządzenia wodnego, które jest czymś innym niż obiektem mostowym, do którego należy odpowiednio stosować właśnie przepisy dotyczące urządzeń wodnych. Po drugie, obiekty mostowe, co wyraźnie wynika z art. 17 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy, są to obiekty prowadzone przez wody powierzchniowe, a więc nic innego jak obiekty łączące dwa brzegi akwenu wodnego. Skoro natomiast obiekty mostowe (które łączą dwa brzegi) są odrębną i rozłączną od urządzeń wodnych, jakimi są m. in. pomosty, kategorią obiektów, to pomost nie jest obiektem łączącym dwa brzegi akwenu. Wynika to przy tym pośrednio także z samego art. 16 pkt 65 lit. i Prawa wodnego, albowiem w tym zbiorze urządzeń wodnych, jako urządzeń podobnych do siebie, ustawodawca zawarł oprócz pomostów takie urządzenia wodne jak mury oporowe, bulwary, nabrzeża, mola i przystanie. Urządzenia te są związane wyłącznie z jednym brzegiem akwenu wodnego.
Zasadnie więc organ odwoławczy uznał, że planowana przez skarżących inwestycja jest obiektem mostowym, którego budowa wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na podstawie art. 389 pkt 9 Prawa wodnego. Nie było przy tym konieczności odwoływania się do definicji obiektu mostowego wynikającej z Rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 30 maja 2000 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogowe obiekty inżynierskie i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 63, poz. 735), które utraciło moc w dniu 21 września 2022 r., choć niewątpliwie treść tej definicji mogła służyć jako wsparcie stanowiska organu odwoławczego. Zgodnie bowiem z § 3 pkt 1 nieobowiązującego już rozporządzenia, ilekroć jest w nim mowa o obiekcie mostowym, rozumie się przez to budowlę przeznaczoną do przeprowadzenia drogi, samodzielnego ciągu pieszego lub pieszo-rowerowego, szlaku wędrówek zwierząt dziko żyjących lub innego rodzaju komunikacji gospodarczej nad przeszkodą terenową, a w szczególności: most, wiadukt, estakadę, kładkę. Definicja ta była więc spójna z definicją obiektu mostowego wywiedzioną bezpośrednio z przepisów Prawa wodnego, albowiem także tutaj obiekt mostowy stanowił połączenie dwóch fragmentów lądu nad przeszkodą terenową (np. nad wodą powierzchniową).
Odnosząc się przy tym do cytowanego przez stronę skarżącą w odwołaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim w sprawie o sygn. akt II SA/Go 54/20 wskazać należy, że wyrok ten zapadł na kanwie innego stanu faktycznego sprawy, w którym planowana inwestycja miała przybrać kształt litery L i nie miała połączyć dwóch brzegów lądu nad akwenem. Wyrok dotyczył przy tym nakazu rozbiórki, a nie pozwolenia wodnoprawnego.
Jedynie dodatkowo wyjaśnić można, że w ogólnodostępnych poradnikach inżynieryjnych obiekty mostowe dzielone są na mosty, które służą do przeprowadzenia drogi nad ciekami wodnymi, wiadukty, które służą do przeprowadzenia drogi nad suchymi dolinami lub wąwozami i które charakteryzuje brak części mokrych (zatopionych w wodzie), kładki, które stanowią odpowiedniki wiaduktów jednak przeznaczone są tylko do ruchu pieszego oraz estakady, które służą do przeprowadzenia drogi ponad terenem na dłuższym odcinku. Wszystkie te obiekty mostowe łączą dwa fragmenty lądu nad jakąś przeszkodą. Mosty i wiadukty charakteryzuje przy tym jednakowa konstrukcja. Podstawowymi jej elementami są podpory, na których za pośrednictwem łożysk wspiera się przęsło lub jak przy budowlach wieloprzęsłowych - przęsła. Podpory są wykonane jako słupy na fundamentach i przenoszą masę konstrukcji mostowej na grunt stały. Podpory skrajne, czyli te stykające się z nasypem nazywa się przyczółkami, a podpory pośrednie to filary. Przęsła tworzą tak zwany pomost, czyli ustrój nośny mostu/wiaduktu, na którym znajduje się droga kolejowa lub inna.
Tymczasem z dołączonego do wniosku załącznika graficznego (rysunku nr [...]) wyraźnie wynika, że budowa planowanej inwestycji ma wiązać się z wykonaniem trzech ław żelbetowych, w tym jednej ławy żelbetowej w korycie cieku (dwóch podpór skrajnych i jednej środkowej), na których opiera się konstrukcja stalowa i posadzka (z kraty stalowej lub płyt żelbetowych kotwionych do konstrukcji stalowej) (a więc przęsło, potocznie zwane pomostem) oraz balustrada zabezpieczająca. Niewątpliwie więc, jak słusznie wskazał organ odwoławczy, wykonanie planowanej inwestycji będzie wiązało się z robotami w wodach, które mogą być przyczyną zmiany naturalnych przepływów wód. W konsekwencji, konieczność uzyskania pozwolenia wodnoprawnego wynika także z art. 389 pkt 6 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 3 lit. c Prawa budowlanego.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi Sąd wskazuje, że organ odwoławczy rozpatrzył całość materiału dowodowego, dokonując analizy wszelkich istotnych okoliczności faktycznych występujących w sprawie, a następnie do tak ustalonego stanu faktycznego zastosował prawidłową normę prawa materialnego. Organ z poszanowaniem zasady dwuinstancyjności postępowania w toku postępowania odwoławczego dokonał samodzielnej oceny prawnej jak i dowodowej sprawy w jej całokształcie, a motywy swojego działania zawarł w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu motywy oraz tok rozumowania organu odwoławczego, przedstawiające ocenę i proces konkretyzacji stosunku administracyjnoprawnego w danej sprawie, zostały przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób spójny, logiczny i wyczerpujący.
Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), oddalił skargę.
Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na mocy pkt 1 zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 5 marca 2024 r. wydanego w oparciu o art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1327 ze zm.).