II SA/Po 498/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Poznaniu oddalił skargę na postanowienie WINB utrzymujące w mocy obowiązek usunięcia nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych dotyczących przyłącza kanalizacyjnego, uznając brak zgody współwłaścicieli nieruchomości za kluczową przeszkodę.
Skarżący J. i M. E. wnieśli skargę na postanowienie WINB, które utrzymało w mocy decyzję PINB nakazującą usunięcie nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych dotyczących przyłącza kanalizacyjnego. Przyłącze to przebiegało przez działkę nr [...] należącą do M. G. i M. H., którzy nie wyrazili zgody na jego lokalizację. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że brak jednoznacznej zgody wszystkich współwłaścicieli nieruchomości na dysponowanie nią na cele budowlane uniemożliwia skuteczną legalizację samowoli budowlanej.
Sprawa dotyczyła skargi J. i M. E. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) utrzymujące w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) nakazującą usunięcie nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych przyłącza kanalizacji sanitarnej. Przyłącze to, wykonane w latach 2011-2012, przebiegało przez działkę nr [...], której obecnymi właścicielami są M. G. i M. H., którzy nie wyrazili zgody na jego lokalizację. Organy nadzoru budowlanego uznały, że inwestorzy nie posiadają prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, co jest niezbędne do legalizacji samowoli budowlanej. Sąd administracyjny, rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym, oddalił skargę. Sąd podkreślił, że zgodnie z przepisami Prawa budowlanego oraz orzecznictwem, do skutecznego oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w przypadku współwłasności, wymagana jest zgoda wszystkich współwłaścicieli, którzy nie są inwestorami. W tej sprawie brak takiej zgody, a jedynie ustna zgoda poprzedniego właściciela, była niewystarczająca. Sąd uznał, że organy prawidłowo ustaliły brak wystarczających dokumentów potwierdzających prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, co uniemożliwiło dalsze procedowanie w sprawie legalizacji przyłącza.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, oświadczenie inwestora nie jest wystarczające, jeśli nieruchomość jest współwłasnością, a pozostali współwłaściciele nie wyrazili zgody na inwestycję. Wymagana jest zgoda wszystkich współwłaścicieli niebędących inwestorami.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, wymagane do legalizacji samowoli budowlanej, musi być potwierdzone zgodą wszystkich współwłaścicieli, którzy nie są inwestorami. Brak takiej zgody, nawet przy istnieniu ustnej zgody poprzedniego właściciela, uniemożliwia skuteczną legalizację.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (19)
Główne
Prawo budowlane art. 3 § pkt 11
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Prawo budowlane art. 32 § ust. 4 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Prawo budowlane art. 48b § ust. 1-3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Prawo budowlane art. 48
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
k.c. art. 199
Kodeks cywilny
Pomocnicze
Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1-2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
P.p.s.a. art. 57a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 119 § pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Prawo budowlane art. 29 § ust. 1 pkt 20
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Prawo budowlane art. 29 § ust. 1 pkt 23 lit. c
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Prawo budowlane art. 29a § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.c. art. 61 § § 1
Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak zgody wszystkich współwłaścicieli nieruchomości na dysponowanie nią na cele budowlane uniemożliwia skuteczną legalizację samowoli budowlanej. Oświadczenie inwestora o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane musi być poparte dokumentami lub jednoznaczną zgodą wszystkich współwłaścicieli. Ustna zgoda poprzedniego właściciela nie jest wystarczająca w sytuacji braku zgody obecnych współwłaścicieli.
Odrzucone argumenty
Skarżący argumentowali, że przedłożyli wszystkie wymagane dokumenty do legalizacji. Skarżący twierdzili, że posiadają ograniczone prawo rzeczowe (służebność gruntową) na nieruchomości. Skarżący powoływali się na art. 61 k.c. w kontekście skuteczności oświadczenia woli poprzedniego właściciela.
Godne uwagi sformułowania
Sąd orzekał w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi Prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane musi istnieć w chwili legalizacji samowoli budowlanej Brak zgody chociaż jednego ze współwłaścicieli uniemożliwia przyjęcie, że stosowna zgoda została w sprawie wyrażona Organy trafnie przyjęły, że bez jednoznacznego potwierdzenia posiadania przez inwestora aktualnej zgody współwłaścicieli nieruchomości objętej inwestycją, na dysponowanie nią na cele budowlane, nie było możliwe przejście do kolejnego etapu legalizacji samowoli budowlanej.
Skład orzekający
Wiesława Batorowicz
przewodniczący
Edyta Podrazik
członek
Robert Talaga
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie wymogu uzyskania zgody wszystkich współwłaścicieli na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane w postępowaniu legalizacyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji współwłasności nieruchomości i konieczności uzyskania zgody wszystkich współwłaścicieli na roboty budowlane.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje złożoność prawa budowlanego w kontekście współwłasności i prawa do dysponowania nieruchomością, co jest częstym problemem w praktyce.
“Brak zgody sąsiada może zablokować legalizację przyłącza kanalizacyjnego – kluczowa rola współwłasności w prawie budowlanym.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Po 498/24 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2024-10-30 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-07-24 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Edyta Podrazik Robert Talaga /sprawozdawca/ Wiesława Batorowicz /przewodniczący/ Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s Hasła tematyczne Budowlane prawo Nadzór budowlany Skarżony organ Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 2492 art. 1 ust. 1-2 Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j. Dz.U. 2024 poz 935 art. 57a, art. 119 pkt 3, art. 134 § 1, art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2024 poz 725 art. 3 pkt 11, art. 32 ust. 4 pkt 2, art. 48b ust. 1-3 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie: Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Robert Talaga (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 października 2024 r. w sprawie ze skargi J. E. i M. E. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia dokumentów oddala skargę Uzasadnienie W dniu 11.08.2022 roku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. przeprowadził czynności kontrolne na nieruchomości D. , działka nr [...] w zakresie legalności wykonania przyłącza kanalizacji sanitarnej do budynku mieszkalnego jednorodzinnego w m. D. nr [...] A na działce nr [...] (przed podziałem [...] obręb D.. Podczas kontroli stwierdzono, że przyłącze kanalizacji sanitarnej przebiega przez działkę nr [...], której obecnymi właścicielami są M. G. i M. H.. Organ stwierdził, że lokalizacja przyłącza jest zgodna z naniesioną trasą na geodezyjnej mapie powykonawczej z dnia 24 września 2012 r. wykonanej przez geodetę uprawnionego J. Z.. Właściciele wnieśli o przełożenie kanalizacji poza teren ich działki nr [...]. Podczas postępowania wyjaśniającego organ ustalił, że budynek mieszkalny jednorodzinny zlokalizowany na działce [...] w m. D. nr [...]A został wybudowany na podstawie pozwolenia na budowę nr [...] z dnia 13.05.2011 roku, a zatwierdzony projekt zagospodarowania działki opracowany został w granicach dawnej działki nr [...] i nie przedstawiono przebiegu przyłącza kanalizacji w pasie drogi wewnętrznej, w której zaprojektowano przyłącze główne sieci kanalizacyjnej. Budynek wraz z przyłączami oddany został do użytkowania na podstawie skutecznego zawiadomienia o zakończeniu budowy z dnia 24.09.2012 roku. Inwestorem budynku i przyłącza kanalizacji sanitarnej była firma H. s.c. (H. S., D. S., T. S.). Do zawiadomienia o zakończeniu budowy inwestor dostarczył mapę powykonawczą z naniesionym przyłączem kanalizacyjnym, przebiegającym przez działkę nr [...]. Kierownik budowy w dołączonym oświadczeniu, potwierdził zgodność wykonania obiektu budowlanego z projektem i warunkami pozwolenia na budowę. Po sprawdzeniu kompletności złożonych dokumentów w dniu 26.09.2021 r. PINB wydał zaświadczenie (znak: [...]) o zakończeniu budowy i kompleksowym oddaniu do użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego dwulokalowego na działce nr [...] w m. D. [...] A oraz na działce nr [...] w m. D. [...]B. M. przesłał warunki przyłączenia do sieci kanalizacyjnej - [...] z dnia 29.03.2011 roku, które nie obejmowały budowy przyłącza przez działkę nr [...], nie precyzowały miejsca podłączenia budynku mieszkalnego do projektowanego głównego przyłącza kanalizacyjnego, biegnącego w pasie drogi dojazdowej do działek. Pismem z dnia 30.08.2022 roku J. i M. E. (aktualni właściciele lokalu mieszkalnego D. [...]A, z którego odprowadzane były ścieki przez działkę nr [...] poinformowali, że są trzecimi z kolei właścicielami nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] i posiadają zaświadczenie o zakończeniu budowy i kompleksowym oddaniu do użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego dwulokalowego. Nie posiadali żadnej wiedzy o przebiegu kanalizacji w dniu zakupu nieruchomości w 2018 roku. W dniu 23.08.2022 roku PINB wszczął z urzędu postępowanie w sprawie legalności wykonania przyłącza kanalizacji sanitarnej do budynku mieszkalnego jednorodzinnego, D. [...]A na działce nr [...] (przed podziałem [...] obręb D.. Pismem z dnia 16.09.2022 roku M. przesłała kserokopie warunków technicznych przyłącza wodociągowego i kanalizacyjnego z informacją, że wybudowana przez firmę H. sieć wodnokanalizacyjna nie została przejęta przez spółkę A. . W dniu 21.10.2022 roku D. S. oraz kierownik budowy R. P., oświadczyli, że przystępując do wykonywania przyłącza kanalizacyjnego przez działkę nr [...], inwestor firma H. uzyskał w formie pisemnej zgodę ówczesnego jej właściciela K. B., która została dostarczona do A. , a przyłącze zostało wykonane zgodnie z wydanymi warunkami technicznymi i uzgodnionym przez A. projektem technicznym. Pismem z dnia 18.11.2022 roku M. poinformowała PINB, że nie posiada pisemnej zgody ówczesnego właściciela działki K. B.. W dniu 21.12.2022 roku K. B. oświadczył, że był właścicielem działki nr [...] do połowy 2017 roku, którą sprzedał M. G. i M. H. i prawdopodobnie wyraził ustną zgodę na wykonanie przyłącza kanalizacyjnego przez działkę nr [...], w czasie gdy firma H. realizowała budynki mieszkalne na zakupionych od niego działkach budowlanych. Decyzją z dnia 4.01.2023 roku, znak: [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. umorzył postępowanie w sprawie legalności wykonania przyłącza kanalizacji sanitarnej do budynku mieszkalnego jednorodzinnego, D. [...]A na działce nr [...] (przed podziałem [...] obręb D.. Pismem z dnia 17.01.2023 roku M. G. i M. H. wnieśli odwołanie. Pismem z dnia 16.03.2023 roku PINB przesłał uzupełniony materiał dowodowy, z którego wynikało, iż wykonanie przyłącza kanalizacji sanitarnej do budynku mieszkalnego, D. [...] A nastąpiło bez sporządzenia planu sytuacyjnego oraz bez zgłoszenia we właściwym organie architektoniczno-budowlanym. Decyzją z dnia 31.05.2023 roku, znak: [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił w całości decyzję PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Postanowieniem z dnia 26.06.2023 roku, znak: [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. wstrzymał J. i M. E. budowę przyłącza kanalizacji sanitarnej do budynku mieszkalnego jednorodzinnego, D. [...]A zlokalizowanego na działce nr [...] (przed podziałem [...] obręb D. oraz poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację przyłącza. Pismem dnia 29.06.2023 roku J. i M. E. wnieśli zażalenie. Postanowieniem z dnia 3.08.2023 roku, nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego utrzymał w mocy postanowienie wstrzymujące J. i M. E. budowę przyłącza kanalizacji sanitarnej do budynku mieszkalnego jednorodzinnego, D. [...]A zlokalizowanego na działce nr [...] (przed podziałem [...] obręb D.. Pismem z dnia 29.08.2023 roku J. i M. E. wnieśli o legalizację inwestycji. Postanowieniem z dnia 24.10.2023 roku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. nałożył na J. i M. E. obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych. W dniu 19.04.2024 roku inwestorzy przedłożyli dokumenty legalizacyjne, tj. projekt zagospodarowania terenu z oznaczeniem obiektu podlegającego legalizacji, oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz zaświadczenie Burmistrza M. z dnia 7.09.2023 roku o zgodności przedmiotowego przyłącza z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Pismem z dnia 29.01.2024 roku organ wezwał do wyjaśnienia na czym polega opisane w złożonym oświadczeniu ograniczone prawo rzeczowe działki nr [...], obręb D., po uprzednim zapoznaniu się z oświadczeniem K. B. o wyrażonej zgodzie na budowę i umieszczenie przyłącza kanalizacyjnego w działce nr [...] (dołączonym do oświadczenia inwestora z dnia 19.01.2024 roku o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane). Pismem z dnia 31.01.2024 roku pełnomocnik J. i M. E. poinformował, że ograniczone prawo rzeczowe polega na prawie do korzystania z działki nr [...] przez każdorazowego właściciela działki nr [...], na cele posadowienia i eksploatacji instalacji kanalizacji sanitarnej - służebność gruntowa, które powstało na mocy oświadczenia woli ówczesnego właściciela nieruchomości K. B.. Postanowieniem z dnia 8.03.2024 roku, nr [...] Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w M. nałożył na inwestorów obowiązek usunięcia nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych poprzez przedłożenie dokumentu potwierdzającego posiadanie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wynikającego z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego przewidującego uprawnienia do wykonywania robot budowlanych. Termin usunięcia nieprawidłowości wyznaczono na- 30 dni od dnia otrzymania postanowienia. Pismem z dnia 18.03.2024 roku J. i M. E. wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie. Postanowieniem z dnia 24.05.2024 roku, nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia 8.03.2024 roku (znak: [...]). W ocenie organu odwoławczego PINB prawidłowo wskazał, iż lokalizacja przedmiotowego przyłącza jest zgodna z naniesioną trasą na geodezyjnej mapie powykonawczej z dnia 24.09.2012 roku wykonanej przez geodetę uprawnionego J. Z., ale jego wykonanie nastąpiło samowolnie tj. bez sporządzenia planu sytuacyjnego oraz bez zgłoszenia we właściwym organie architektoniczno-budowlanym, co potwierdza zarówno pismo M. z dnia 13.03.2023 roku jak i pismo Starosty [...] z dnia 14.03.2023 roku. Naruszenia Prawa budowlanego oceniane są według przepisów obowiązujących w dacie popełnienia ewentualnej samowoli budowlanej, natomiast zastosowanie przepisów dotyczących usuwania jej skutków następuje z zachowaniem stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydawania decyzji. Według regulacji prawnej obowiązującej w chwili budowy przyłącza (lata 2011-2012) oraz w dacie orzekania budowa przyłącza wymagała albo zgłoszenia do właściwego organu architektoniczno-budowlanego albo sporządzenia planu sytuacyjnego na kopii aktualnej mapy zasadniczej lub mapy jednostkowej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, o czym stanowił art. 29a ust. 1 Prawa budowlanego w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 20 Prawa budowlanego. Inwestor nie dochował warunków z art. 29 ust. 1 pkt 23 lit. c, ani z 29a ust. 1 Prawa budowlanego, wobec powyższego organ nadzoru budowlanego zasadnie w trybie art. 48 Prawa budowlanego wdrożył procedurę legalizacyjną. Organ I instancji dokonał weryfikacji przedłożonych przez J. i M. E. dokumentów i stwierdził, że dokumentacja jest kompletna, tj. przedłożono wszystkie wymagane dokumenty, jednak oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością nie zawiera oświadczenia o prawie do dysponowania dz. nr [...]. Natomiast wyjaśnienia strony dotyczyły wskazania, że posiadają ograniczone prawo rzeczowe do korzystania z działki nr [...] przez każdorazowego właściciela działki nr [...], na cele posadowienia i eksploatacji instalacji kanalizacji sanitarnej - służebność gruntowa. Prawo to powstało na mocy oświadczenia woli ówczesnego właściciela nieruchomości, a obecni właściciele działki nr [...] nie wyrażają zgody na legalizację przedmiotowego przyłącza. Wprawdzie inwestor poczynił próbę przedłożenia dokumentów legalizacyjnych, ale nie były one wystarczające. Pismem z 23.06.2024 roku pełnomocnik J. i M. E. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 24.05.2024 roku utrzymujące w mocy postanowienie z 08.03.2024 roku Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazujące usunięcie nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych. Zaskarżonemu postanowienie pełnomocnik skarżących zarzucił naruszenie: 1. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, brak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego w sprawie, brak wyczerpującego, rzetelnego wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, co doprowadziło organ II instancji do poczynienia w zaskarżonym postanowieniu całkowicie dowolnych nieuprawnionych ustaleń faktycznych, podczas gdy z przedłożonego materiału wynika wprost, że skarżący przedłożyli wszelkie wymagane dokumenty umożliwiające skuteczne przeprowadzenie procesu legalizacyjnego. 2. art. 8 w związku z art. 11. k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji bez dokładnego i szczegółowego uzasadnienia przesłanek, którymi kierował się organ wydając postanowienie w przedmiotowej sprawie, w szczególności nie uzasadnił w sposób wyczerpujący nieuwzględnienia w procesie legalizacji już istniejącego obiektu budowlanego przedłożonego oświadczenia wyrażającego zgodę na przeprowadzenie inwestycji domagając się wyrażenia zgody od nowych nabywcy nieruchomości podczas gdy z mocy prawa stali się podmiotem praw i obowiązków związanych z gruntem, w tym udzielonej skarżącym zgody na budowę przyłącza kanalizacji sanitarnej. 3. art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż skarżący nie posiadają prawa do dysponowania nieruchomością, na której znajduje się obiekt budowlany, podczas gdy posiadają oni ograniczone prawo rzeczowe na nieruchomości [...] oraz przyjęciu, iż dowodem potwierdzającym istnienie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane może być jedynie dokument, a nie również ustne oświadczenie czy zdarzenie faktyczne lub prawne; 4. art. 61 § 1 k.c. poprzez jego niezastosowanie, a zgodnie z którym oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią, natomiast odwołanie takiego oświadczenia jest skuteczne, jeżeli doszło jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej, z czego wynika, iż nowi właściciele nieruchomości co do zasady nie mają obecnie możliwości następczego wycofania wcześniej uzyskanej zgody. W konsekwencji pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24.05.2024 r. oraz Postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia 8.03.2024 r.; zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2022 roku, poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określony jest przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 roku, poz. 935 ze zm.), dalej: P.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a P.p.s.a. Sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. Na wstępie należy wyjaśnić, że Sąd orzekał w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę wydanych w niniejszej sprawie postanowień stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (t.j. z 2023 roku, poz. 775 ze zm.). Zgodnie z art. 48b ust. 1 tej ustawy, w przypadku złożenia wniosku o legalizację organ nadzoru budowlanego nakłada, w drodze postanowienia, obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w terminie nie krótszym niż 60 dni od dnia doręczenia tego postanowienia. Stosownie do art. 48b ust. 3 pkt 2 pr. bud. w przypadku legalizacji budowy innej niż budowa wymagająca pozwolenia na budowę do dokumentów legalizacyjnych należą m.in. oświadczenie, o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego, tj. złożenie oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Powyższe oznacza, że wystarczające pozostaje oświadczenie inwestora, nie zaś udokumentowanie posiadania przez inwestora prawa do nieruchomości na cele budowlane. Wprowadzenie obowiązku złożenia przez inwestora oświadczenia o posiadanym prawie do terenu na cele budowalne, w miejsce obowiązku wykazania legitymowania się takim prawem stosownymi dokumentami, miało na celu uproszczenie (ułatwienie) proceduralne polegające na tym, że inwestor nie musi już jako dowodu spełnienia wymogu powyższego przedkładać dokumentu urzędowego. Ustawodawca w art. 3 pkt 11 Prawo Budowlane definiuje prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wskazując, że jest to tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych. Z faktu bycia inwestorem na nieruchomości będącej we współwłasności nie wynika, że inwestor ten dysponuje zgodą innego współwłaściciela na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane. W tym zakresie należy przedłożyć zgodę tego niebędącego inwestorem współwłaściciela bowiem tylko wówczas spełniony jest wymóg złożenia skutecznego oświadczenia o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane (por. wyrok NSA z dnia 13.09.2019 roku, sygn. akt II OSK 2370/19, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: CBOSA). W postępowaniu naprawczym, musi to jednak nastąpić przez przedstawienie dokumentów stwierdzających tytuł prawny do nieruchomości, wskazujący na uprawnienie inwestora do wykonania robót budowlanych. Prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane musi istnieć w chwili legalizacji samowoli budowlanej (w czasie postępowania naprawczego), aby można było skutecznie samowolę tę zalegalizować (por. wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 1900/12, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej dalej "CBOSA"). W orzecznictwie podkreśla się, że brak zgody wszystkich współwłaścicieli nieruchomości świadczy o tym, że inwestor nie miał podstaw do złożenia oświadczenia, że posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (por. wyrok NSA: z dnia 9.07.2019 roku, sygn. akt II OSK 2175/17, z dnia 23.03.2017 roku, sygn. akt II OSK 1882/15, dostępne w CBOSA). Inwestor, składając oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w przypadku współwłasności, zobowiązany jest posiadać zgodę współwłaściciela nieruchomości, która powinna być wyrażona w sposób jednoznaczny i nie może być dorozumiana (por. wyrok NSA z dnia 8 marca 2000 roku, sygn. akt IV SA 316/98, dostępny w CBOSA). Chociaż oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane inwestor zobowiązany był złożyć osobiście, to złożone oświadczenie musi odpowiadać wymogom wynikającym z prawa cywilnego, a zatem musi uwzględniać treść art. 199 k.c. Przepis ten stanowi jednoznacznie, że do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. Brak zgody chociaż jednego ze współwłaścicieli uniemożliwia przyjęcie, że stosowna zgoda została w sprawie wyrażona. W przedmiotowej sprawie J. i M. E. zaskarżyli postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 maja 2024 roku, nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia 8.03.2024 roku, nr [...], nakładające na inwestora obowiązek usunięcia nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych poprzez przedłożenie dokumentu potwierdzającego posiadanie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wynikającego z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego przewidującego uprawnienia do wykonywania robot budowlanych. Podstawę wydania rozstrzygnięcia stanowiło ustalenie, iż skarżący nie posiadali w momencie złożenia wniosku o legalizację i nadal nie posiadają prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W ocenie Sądu w realiach niniejszej sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. trafnie uznał za niewystarczające było oświadczenie samego inwestora o posiadaniu prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Szczególnie, że M. G. i M. H. już podczas czynności kontrolnych organów nadzoru budowalnego wnieśli o przełożenie kanalizacji poza teren ich działki nr [...]. Ustalenie przez organ odwoławczy istnienia zgody na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane mieściło się w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego. Wyłącznie zgoda współwłaścicieli nieruchomości wyrażona w sposób jednoznaczny pozwalała bowiem uznać za skuteczne oświadczenie inwestora o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy nie było zgody współwłaścicieli na inwestycję będącą przedmiotem procedury legalizacyjnej i niewystarczające było w tym względzie samo oświadczenie inwestora odnoszące się do uwzględnienia zgody wcześniejszego właściciela K. B., który miał ją wyrazić jedynie ustnie podczas wykonywania prac inwestycyjnych. W rozpoznawanej sprawie należało dodatkowo zwrócić uwagę, że przed wydaniem postanowienia z dnia 8 marca 2024 roku nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. otrzymał oświadczenie M. G. z dnia 22 lutego 2024 roku, która po zapoznaniu się z dokumentami złożonymi przez J. i M. E. podtrzymała swoje stanowisko w sprawie i nie wyraziła zgody na przebieg przyłącza kanalizacyjnego przez działkę nr [...], którą nabyła wraz z M. H. od K. B. na podstawie umowy sprzedaży potwierdzonej aktem notarialnym z dnia [...] czerwca 2017 roku, repertorium A numer [...] zawartej przed notariuszem B. K. (k. [...] akt admin). W takiej sytuacji organy obu instancji nie mogły zignorować wyraźnego oświadczenia obecnej współwłaścicielki nieruchomości przez którą przebiega instalacja kanalizacyjna, będącą przedmiotem postępowania legalizacyjnego. Nie można też było uznać, że na dzień wszczęcia i prowadzenia postępowania legalizacyjnego dopuszczalne było pominięcie oświadczenia obecnej współwłaścicielki w świetle przywołanych przepisów Prawa Budowlanego. W takiej sytuacji nie było możliwe dokonywanie wykładni złożonego przez inwestorów oświadczenia w oparciu o ustną zgodę poprzedniego właściciela nieruchomości K. B. wyrażoną na przeprowadzenie inwestycji. Nie można czynić zarzutu organom administracji, że podjęły działania niezgodnie z obowiązującymi przepisami i tym samym doprowadziły do ich naruszenia. W sprawie należało przyjąć, że organy w sposób prawidłowy dokonały ustalenia w zakresie istnienia zgody wszystkich współwłaścicieli niebędących inwestorami na dysponowanie przez inwestora nieruchomością na cele budowlane przed wydaniem legalizacyjnej. Organy trafnie przyjęły, że bez jednoznacznego potwierdzenia posiadania przez inwestora aktualnej zgody współwłaścicieli nieruchomości objętej inwestycją, na dysponowanie nią na cele budowlane, nie było możliwe przejście do kolejnego etapu legalizacji samowoli budowlanej. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI