II SA/Po 486/25

II SA/Po 486/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-11-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-06-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra
Danuta Rzyminiak-Owczarczak /przewodniczący/
Wiesława Batorowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Dnia 6 listopada 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędzia WSA Arkadiusz Skomra Protokolant: starszy sekretarz sądowy Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2025 roku sprawy ze sprzeciwu D. I. i J. I. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 maja 2025 r., nr [...] w przedmiocie wykonania urządzeń zapobiegających szkodom I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem niniejszej sprawy jest sprzeciw D. I. i J. I. (zwanych dalej "inwestorami" lub "skarżącymi") od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (zwanego dalej "SKO", "Kolegium" lub "organem II instancji") z dnia 19 maja 2025 r., nr [...]. W decyzji tej uchylono decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] (zwanego dalej "Burmistrzem" lub "organem I instancji") z dnia 28 maja 2024 r., nr [...], znak: [...] i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Sprawa dotyczy zobowiązania inwestorów do wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na nieruchomości położonej na działce nr ew. [...] w Z. , gm. [...]. Zaskarżona decyzja została podjęta w oparciu o poniżej przedstawione okoliczności faktyczne i prawne. Wszystkie orzeczenia sądowe powołane w uzasadnieniu niniejszego wyroku są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl, chyba że wyraźnie zostanie wskazane inne źródło publikacji orzeczenia.
Dnia 12 września 2022 r. została wydana decyzja, w której nakazano inwestorom przebudowanie wlotu rynien, aby nie były skierowane na działkę nr ew. [...], należącej do J. i A. małż. B., zabezpieczenie terenu działki, aby wody opadowe nie przedostawały się na działkę sąsiadów. Obowiązek ten miał być wykonany w terminie do 15 grudnia 2022 r. Na skutek rozpoznania odwołania od tej decyzji, decyzją z dnia 29 marca 2023 r., SKO w zasadniczej części utrzymało w mocy ww. decyzję, ale termin jej wykonania wydłużono do dnia 30 czerwca 2023 r.
Dnia 23 czerwca 2023 r. odbył się odbiór ww. robót. Stwierdzono, że wykonano odwodnienie z rynny za pomocą dwóch studni rozsączających o średnicy 315 mm. W studniach zamontowano pomy do ewentualnego odpompowania wody na tereny zielone. Uszczelniono ubytki ogrodzenia. Wykorzystano do tego beton. Tak samo w przypadku słupków. Zalecono uszczelnienie jeszcze jednego słupka ogrodzeniowego na wysokości granicy budynku mieszkalnego.
Współwłaściciele regularnie informowali Urząd Miasta i Gminy [...], że inwestorzy niewłaściwie wykonali swój obowiązek. Nadal dochodzi do zalewania nieruchomości. Poza tym studnie rozsączające znajdują się w nieprzepisowej odległości od granicy działki.
Pismem z dnia 23 listopada 2023 r. Burmistrz powiadomił inwestorów o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zalewania nieruchomości stanowiącej działkę nr ew. [...] w Z. przy ul. [...] wskutek zmiany kierunku i natężenia odpływu wód opadowych lub roztopowych z nieruchomości stanowiącej działkę nr ew. [...] w Z. przy ul. [...].
Dnia 29 stycznia 2024 r. odbyły się oględziny nieruchomości. Stwierdzono istnienia ubytków w podmurówce ogrodzenia. Przez te ubytki na działkę należących do J. i A. małż. B. przedostaje się drobny materiał gruntowy i kamienie. Stwierdzono także poprawność wykonania i funkcjonowania systemu odwodnienia. Nie ma uwag. Ponieważ J. i A. małż. B. nadal zgłaszali zalewanie ich działki pomimo działań inwestorów, Burmistrz zlecił wykonanie ekspertyzy budowlanej na okoliczność prawidłowości działania urządzeń, jakie wykonali inwestorzy. Biegły stwierdził prawidłowość wykonania płotu. Należy tylko wykonać zabezpieczenie fundamentów słupków i podmurówki. Ponadto w momencie wykonania robót związanych z płotem, teren po jego obu stronach był w zasadzie zbliżony poziomem. Dopiero później doszło do obniżenia terenu działki po stronie J. i A. małż. B., co odsłoniło fundament, przez który przesącza się woda z działki inwestorów.
Decyzją z dnia 28 maja 2024 r., nr [...], znak: [...], Burmistrz odmówił nakazania inwestorom wykonania na działce nr ew. [...] urządzeń zapobiegających szkodom stanowiącej własność J. i A. małż. B.. W uzasadnieniu decyzji Burmistrz podniósł, że ustalenia poczynione w toku postępowania wyjaśniającego doprowadziły do wniosku, że system odprowadzania wód opadowych i roztopowych pozwala na odprowadzanie ich, przy czym ich stan ilościowy ocenia się jako miarodajny. W razie czego są zamontowane pompy do wypompowania wody na tereny zielone. Burmistrz może w tej sytuacji apelować o należyte utrzymanie ww. urządzeń, ale nie ma podstaw do zobowiązania wykonania nowych. Z ekspertyzy technicznej wynika prawidłowość wykonania ogrodzenia, tylko podmurówka i słupki wymagają naprawy pod względem ich fundamentów.
Burmistrz podniósł, że inwestorzy wykonali ciążące na nich zobowiązanie do wykonania urządzeń wodnych. Wszystko działa prawidłowo. Dalsze zalewanie przez błędnie funkcjonujący system drenażowy nie należy do zagadnień, o których mowa w art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1478 z późn. zm., zwanej dalej "p.w."). Jest to już sprawa cywilna pomiędzy sąsiadami. Zgłaszane nieprawidłowości co do odległości studni od granicy działki nie są przedmiotem regulacji przepisów o warunkach technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
J. i A. małż. B. wnieśli odwołanie od decyzji organu I instancji. Strony podniosły, że na podstawie decyzji SKO inwestorzy nie wykonali obowiązku ciążącego na nich, ponieważ ich działka nadal jest zalewana. Efekt nie został osiągnięty. Braki w podmurówce nadal pozwalają na przelewanie się wody opadowej i roztopowej. Poza tym studnie powinny znajdować się pod rynnami, a nie przy granicy z działką odwołujących się.
Decyzją z dnia 19 maja 2025 r., nr [...], Kolegium uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. W uzasadnieniu decyzji SKO podniosło, że Burmistrz naruszył przepisy procesowe i nieprawidłowo zastosował przepisy materialnoprawne. Zdaniem SKO, Burmistrz nie miał prawa przyjąć, że sprawa przenikania wody opadowej jest już zakończona, gdyż nie wykazał tego w sposób wymagany prawem. Organ I instancji nie wyjaśnił też, czy, a jeżeli tak to który z właścicieli zmienił wysokość gruntu wokół swej zabudowy. Poza tym, zalecenia biegłego wskazane w ekspertyzie technicznej wymagają realizacji. Kolegium uważa, że organ I instancji ma wiedzę o możliwym zakończeniu sprawy, poprzez wyznaczenie inwestorom wykonanie ciągłej podmurówki w granicy działek. W tej sprawie musi zapaść stosowna decyzja.
Skarżący, reprezentowani przez pełnomocnika – r. B. – wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu sprzeciw od decyzji organu II instancji. Podniesiono zarzut naruszenia art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, zwanej dalej "k.p.a.") poprzez bezpodstawne wydanie decyzji kasatoryjnej, a także poprzez wskazanie wadliwych zaleceń dla organu I instancji. Skarżący wnieśli o uchylenie decyzji SKO oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu sprzeciwu podniesiono, że SKO samo mogło rozstrzygnąć tę sprawę. W decyzji wskazuje się, że Burmistrz naruszył przepisy procesowe, ale nie ma mowy, o jakie przepisy chodzi. Burmistrz przeprowadził wizję terenową na okoliczność prawidłowości wykonania pierwotnej decyzji, w której nałożono na skarżących wymóg wykonania urządzeń. Nie było żadnych zastrzeżeń w tym obszarze. Co więcej, opinia biegłego wskazuje, że to J. i A. małż. B. odpowiadają za ubytki w podmurówce, ponieważ skarżący zabezpieczyli słupki i podmurówkę od strony swojej działki. Burmistrz dysponował kompletem dowodów w sprawie, aby podjąć takie rozstrzygnięcie a nie inne.
W odpowiedzi na sprzeciw SKO wniosło o jego oddalenie. Organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko.
Postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2025 r. o sygn. akt II SA/Po 486/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przekazał sprawę do rozpoznania na rozprawie.
Na rozprawę w dniu 6 listopada 2025 r. stawili się: skarżący – D. I. – wraz z pełnomocnikiem. Za SKO nie stawił się nikt, pomimo zawiadomienia o terminie rozprawy. Stanowisko skarżących zostało podtrzymane wraz z argumentacją. Wyrok został ogłoszony po zamknięciu rozprawy i odbyciu narady.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Sprzeciw od decyzji zasługiwał na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując, jako kryterium kontroli, zgodność z prawem. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, zwanej dalej "p.p.s.a."), kognicją sądów administracyjnych są objęte decyzje administracyjne. Trzeba mieć jednak na względzie, że zaskarżona decyzja ma charakter kasatoryjny, dla której ustawodawca przewidział specjalny tryb kontroli sądowej (art. 3 § 2a p.p.s.a.). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 w związku z art. 64b § 1 p.p.s.a., w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami sprzeciwu od decyzji, w związku z czym zarzuty podniesione w jego treści nie wyznaczają kierunku analizy podejmowanej przez Sąd. Należy jednak zauważyć, że rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. (art. 64e p.p.s.a.), nie czyniąc innych aspektów sprawy, przedmiotem swojego rozstrzygnięcia (zob. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 3665/19).
Ze względu na szczególny charakter i funkcję sprzeciwu od decyzji kasacyjnej organu, przedmiotem kontroli zaskarżonej sprzeciwem decyzji jest zatem prawidłowe zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a., według którego organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Wniesienie sprzeciwu powoduje zatem wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego o ograniczonym zakresie, obejmującym kontrolę decyzji administracyjnej z uwzględnieniem tylko kryteriów określonych w art. 138 § 2 k.p.a. Sąd nie rozstrzyga zatem o materialnych prawach i obowiązkach stron, lecz dokonuje oceny spełnienia w sprawie warunków wydania decyzji kasacyjnej.
Zgodnie z powołanym przepisem art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może zatem wydać decyzję kasacyjną na tej podstawie, gdy wystąpią łącznie następujące przesłanki:
1) postępowanie przed organem I instancji było prowadzone z naruszeniem przepisów postępowania;
2) konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Inne wady postępowania lub inne wady decyzji organu I instancji nie mogą być uznane za normatywną podstawę do wydania przez organ odwoławczy decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Tym samym, pozostają one poza oceną merytoryczną Sądu. Powyższy przepis nie zawiera unormowań dotyczących istoty i treści tych przesłanek. Ich stwierdzenie pozostawiono właściwemu organowi odwoławczemu, który dokona w tym zakresie stosownych ustaleń na tle okoliczności rozpoznawanej sprawy. Uzasadnione jest jednak stanowisko, że naruszenie przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym przyjęcie, iż wystąpiła pierwsza przesłanka, zachodzi gdy:
1) organ I instancji nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego;
2) postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone, ale z rażącym naruszeniem przepisów procesowych (np. czynności przeprowadził pracownik wyłączony ze sprawy, stronę pozbawiono udziału w postępowaniu);
3) nastąpiło naruszenie przepisów postępowania przez nieustalenie istotnych okoliczności faktycznych, niezbędnych do prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego.
Podkreślić należy, że nowelizacje Kodeksu postępowania administracyjnego i wreszcie wprowadzenie do Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi instytucji sprzeciwu wskazują na to, że ustawodawca konsekwentnie dąży do przyspieszenia rozpatrywania spraw administracyjnych, wzmacniając zakres i funkcję postępowania odwoławczego i nakładając nowe obowiązki na organy II instancji. Zmiana treści art. 136 k.p.a., dokonana tzw. nowelą kwietniową z 2017 r. (ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw [Dz. U. z 2017 r. poz. 935]) istotnie wzmacnia i podkreśla merytoryczny charakter postępowania odwoławczego, który nawet przy istotności naruszeń przez organ I instancji reguł postępowania dowodowego nie musi prowadzić do uchylenia decyzji i ponownego rozpatrywania sprawy.
Przedstawiona powyżej charakterystyka postępowania kasacyjnego, będąca przedmiotem badania w niniejszej sprawie, ma charakter modelowy. W sytuacji łącznego spełnienia powyższych kryteriów dotyczących naruszenia przepisów o postępowaniu, dochodzi do podjęcia przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej.
Przedmiotem niniejszej sprawy jest zbadanie zgodności z prawem decyzji kasacyjnej organu II instancji, który uchylił decyzję Burmistrza z uwagi na inkryminowane naruszenie przepisów procesowych. W wyniku przeprowadzenia kontroli sądowoadministracyjnej, Sąd w składzie orzekającym doszedł do przekonania, że miało miejsce istotne naruszenie prawa procesowego, poprzez zastosowanie przez SKO przepisu art. 138 § 2 k.p.a. Tym samym, zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu. Twierdzenie Sądu wynika z poniższej argumentacji.
Organ II instancji stwierdził, iż Burmistrz nie ma podstaw do wydania decyzji o odmowie nałożenia na skarżących obowiązku przewidzianego w art. 234 ust. 3 p.w. Swoje twierdzenie organ odwoławczy oparł o to, że Burmistrz miał dopuścić się naruszenia przepisów procesowych i materialnych. Mając na uwadze dotychczasowy wywód tej części uzasadnienia niniejszego wyroku, trzeba stwierdzić, że kwestie materialnoprawne są całkowicie nieistotne przy wydawaniu decyzji z art. 138 § 2 k.p.a. Przepis ten zasadza się wyłącznie na zagadnieniach procesowych i to takich, w myśl których konieczne jest wyjaśnienie zakresu sprawy, aby nie doszło do zaistnienia postępowania de facto jednoinstancyjnego w sytuacji hipotetycznego przejęcia na siebie ciężaru prowadzenia postępowania dowodowego przez organ odwoławczy. SKO stwierdziło, że Burmistrz nie ustalił osoby odpowiedzialnej za przenikanie wody przez murek oddzielający posesje zwaśnionych małżeństw. Istotnie, jest to zagadnienie wymagające wyjaśnienia, ale nie jest tak, że nie może tego zrobić Kolegium skoro dysponuje ono ekspertyzą techniczną pochodzącą od biegłego. Sam biegły stwierdził bowiem, że w momencie, w jakim wykonano obowiązek nałożony w 2022 r. na skarżących, a zrealizowano go prawidłowo, teren był po obu stronach muru zbliżony. Dopiero później doszło do zmian w poziomie terenu [k. 88 akt administracyjnych organu I instancji]. Mając na uwadze to, że skarżący nie mają praw do działki sąsiedniej należącej do małż. B., a w tym prawa przechodu przez nią, jak i okoliczności wykonania obowiązku przez skarżących nałożonego w decyzji z 2022 r., co potwierdzono stosownymi protokołami, a ponadto ujawnienie przedostawania się wody spod muru, co stwierdzono po roku od zakończenia robót, należy stwierdzić, iż aktywność skarżących zakończyła się w czerwcu 2023 r., kiedy kończono prace wykonawcze [k. 20 akt administracyjnych organu I instancji]. Biegły stwierdził jasno, że ogrodzenia zostało wykonane prawidłowo, a roboty budowlane prowadzone przez nieznaną osobę, które doprowadziły do obniżenia poziomu tereny po stronie małż. B. sprawiają, że woda nadal się przesącza. Prowadzenie robót budowlanych jest reglamentowane prawem budowlanym. Stosownych zezwoleń udziela w takich sprawach organ administracji architektoniczno-budowlanej. Jest to zatem właściwy adres, pod którym można szukać informacji o prowadzonych robotach budowlanych. Ustalenie takich okoliczności nie przekracza możliwości SKO.
Organ II instancji, wydając decyzję z art. 138 § 2 k.p.a., powinien wskazać, co należy uzupełnić w materiale dowodowym, aby odkryć zagadnienie nieznane, a istotne z punktu widzenia zasady prawdy obiektywnej i zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie materiał dowodowy jest, należało go zatem ocenić, a być może uzupełnić o dane w zakresie, w jakim nie czyni postępowania jednoinstancyjnym. Tego Kolegium nie dostrzegło. Konkluzje biegłego [k. 87 akt administracyjnych organu I instancji] są zaleceniami dla zaniechania przedostawania się wody. Nie oznacza to, że skarżący nie wykonali swojego obowiązku. Materiał dowodowy w niniejszej sprawie został zgromadzony. Kolegium nie wskazało jednak, co miałby zrobić organ I instancji, aby ten materiał należycie uzupełnić. Określenie osoby odpowiedzialnej za zmianę poziomu terenu jest możliwe na poziomie administracyjnego postępowania odwoławczego, przy ewentualnym użyciu przepisu art. 136 § 1 k.p.a. Uwagę Sądu zwraca także to, że w zasadzie SKO nie określiło, jakie przepisy naruszył Burmistrz. Jest to jednak kluczowe, jeżeli ma zostać wydana decyzja kasatoryjna, jaka przecież jest wyjątkowa na tle decyzji wydawanych na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. Zasadą jest raczej to, że organ odwoławczy orzeka merytorycznie, co jest immanentną cechą zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.), niż przenosi to z powrotem na organ rozpoznawczy. Organ II instancji mówiąc o braku uprawnienia do sformułowania danej oceny przez Burmistrza, narusza przepis art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ dokonanie oceny wiąże się z materialnoprawnym aspektem stosowania prawa. To jednak jest obce przy stosowaniu art. 138 § 2 k.p.a.
Jeżeli SKO ma wątpliwości w niniejszej sprawie, to może przecież skontaktować się z biegłym, który przygotował ekspertyzę techniczną i rozwiać je w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego. W poszukiwaniu osoby prowadzącej roboty budowlane, jakie zdaniem biegłego nastąpiły po wykonaniu opłotowania przez skarżących, można skontaktować się z właściwym miejscowo starostą w kwestii udzielenia zezwolenia na prowadzenie robót budowlanych. SKO musi zatem wziąć pod uwagę całokształt ustaleń, jakie wynikają z akt administracyjnych i samemu ocenić zasadność nakładania na kogokolwiek obowiązku z art. 234 ust. 3 p.w.
Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o zasadności sprzeciwu. Organ II instancji naruszył prawo w zakresie, w jakim miało to istotny wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, poprzez nieuprawnione zastosowanie przepisu art. 138 § 2 k.p.a. Nie było do tego podstaw, czego zresztą SKO nawet nie wykazało. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję (pkt I sentencji wyroku).
O kosztach postępowania sądowego orzeczono, na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 2 ust. 1 pkt 6a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 535) oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935). Sąd zasądził dla skarżącego zwrot kosztów w wysokości 597 zł, na które złożyły się następujące składniki: 100 zł – wpis od sprzeciwu od decyzji, 480 zł – opłata za czynności radcy prawnego reprezentującego skarżącego przed sądem administracyjnym I instancji oraz 17 zł – opłata od udzielonego pełnomocnictwa (pkt II sentencji wyroku).
Ponownie rozpoznając sprawę, organ II instancji będzie się kierować wiążącą oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania wyrażonymi przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Przede wszystkim SKO, w razie wątpliwości, zastosuje przepis art. 136 k.p.a. i tak poczynione ustalenia oceni samodzielnie, po czym wyda decyzję o charakterze merytorycznym. Warto nadmienić, że o zmianie poziomu terenu po obydwóch stronach opłotowania świadczą nie tylko zdjęcia, ale także rozmowa biegłego z mieszkańcami. SKO powinno odnieść się i do tej kwestii.