VII SA/Wa 2532/23

VII SA/Wa 2532/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-04-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Wilczewska-Rzepecka /przewodniczący/
Katarzyna Tomiło-Nawrocka
Włodzimierz Kowalczyk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art 58 art 112
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Agnieszka Wilczewska- Rzepecka Sędziowie: sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.) asesor WSA Katarzyna Tomiło-Nawrocka po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi M. S.i S. S. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 sierpnia 2023 r. nr 1394/23 w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz M. S. i S. S. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z 17 sierpnia 2023 r. nr 1394/23, działając na podstawie art. 59 § 2 w związku z art. 129 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 775), po rozpatrzeniu wniosku M. S. i S. S., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. st. Warszawy nr IIOT/434/2022 z 19 października 2022 r. znak: PINB.IIOT.5141.169.2019.BO, nakładające na M. S. i S. S. obowiązek sporządzenia i przedłożenia w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia postanowienia inwentaryzacji budowlanej budynku drewnianego letniskowego usytuowanego na działkach ew. nr [...] i [...] z obrębu [...] przy ul. M. w W., zawierającej ocenę techniczną dotyczącą prawidłowości wykonanych robót budowlanych z potwierdzeniem, że spełniają wymogi określone w przepisach, warunkach technicznych, są zgodne z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego i nie naruszają interesu osób trzecich; inwentaryzacji geodezyjnej ww. budynku, sporządzonej przez uprawnionego geodetę.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że M. S. i S. S. w dniu 13 lipca 2023 r. złożyli zażalenie na ww. postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy nr IIOT/434/2022 z 19 października 2022 r., z jednoczesną prośbą o przywrócenie terminu do jego wniesienia.
Organ podkreślił, że warunkiem skuteczności wniesienia zażalenia jest zachowanie ustawowego terminu do jego wniesienia, w myśl zaś art. 141 § 2 K.p.a. zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Jednocześnie, aby możliwe było obliczenie terminu do wniesienia zażalenia na konkretne postanowienie, Kodeks postępowania administracyjnego musi przewidywać istnienie środka zaskarżenia na to rozstrzygnięcie. Zgodnie bowiem z art. 141 § 1 K.p.a., na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Oznacza to, że zażalenie przysługuje tylko wówczas, gdy z przepisu wyraźnie wynika, że zażalenie jest dopuszczalne.
Organ wskazał, że postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. st. Warszawy nr IIOT/434/2022 zostało wydane na podstawie art. 56 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 24 października 1974 r. Ustawodawca enumeratywnie natomiast wymienił w ww. ustawie przypadki, kiedy na postanowienie wydane w pierwszej instancji służy stronie prawo złożenia zażalenia. Zdaniem organu PINB dla m.st. Warszawy w postanowieniu nr IIOT/434/2022 zawarł prawidłowe pouczenie o braku możliwości wniesienia zażalenia na to postanowienie. Jak wskazał Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, kontrola prawidłowości postanowienia nr IIOT/434/2022 może być przeprowadzona przy badaniu rozstrzygnięć merytorycznych wydanych w przedmiotowej sprawie. Zgodnie bowiem z art. 142 K.p.a. postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji.
Odnosząc się do oceny prawnej wyrażonej w wyrokach sądów administracyjnych powołanych we wniosku M. S. i S. S. o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie PINB dla m.st. Warszawy organ zauważył, że podstawą przywrócenia terminu w oparciu o art. 59 K.p.a. nie może być niejednolita linia orzecznictwa, odnosząca się do samej możliwości zaskarżalności danego postanowienia. Zdaniem organu niedopuszczalność wniesienia zażalenia na postanowienie wydane w oparciu o art. 56 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. powoduje brak możliwości przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia.
M. S. i S. S. złożyli skargę na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 17 sierpnia 2023 r., zarzucając zaskarżonemu postanowieniu:
naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
naruszenie art. 81 c ust. 3 w zw. z art. 81 c ust. 2 oraz art. 103 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane poprzez jego niezastosowanie, co w konsekwencji skutkowało błędnym pouczeniem o niezaskarżalności postanowienia PINB dla m. st. Warszawy z 19 października 2022 r., pozbawieniem skarżących prawa do obrony swoich praw i bezpodstawną odmową przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie,
naruszenie art. 56 ust. 1 ustawy z 24 października 1974 r. Prawo budowlane poprzez jego zastosowanie, mimo że do obiektu budowlanego wybudowanego w warunkach samowoli budowlanej przed 1 stycznia 1995 r. zastosowanie znajdzie art.
81 c ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, co w konsekwencji skutkowało bezzasadnym uznaniem niezaskarżalności ww. postanowienia i tym samym bezpodstawną odmową przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie PINB dla m. st. Warszawy z 19 października 2022 r.,
inne naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
naruszenie art. 6, art. 10, art. 15 i art. 141 § 1 i § 2 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez błędne i bezpodstawne uznanie, że skarżącym nie przysługuje zażalenie na postanowienie PINB dla m. st. Warszawy z 19 października 2022 r., co skutkowało naruszeniem prawa do dwukrotnego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy,
naruszenie art. 112 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez jego niezastosowanie, mimo że błędne pouczenie w postanowieniu PINB dla m. st. Warszawy z 19 października 2022 r. nr IIOT/434/2022 co do braku prawa odwołania (zażalenia) się nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia, a co w konsekwencji skutkowało bezpodstawną odmową przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na to postanowienie.
W uzasadnieniu skargi M. S. i S. S. wskazali na sporny stan prawny nieruchomości, na której stwierdzono posadowienie spornego budynku i podnieśli, że mimo powyższego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla m. st. Warszawy postanowieniem z 19 października 2022 r. zobowiązał ich do przedłożenia inwentaryzacji geodezyjnej oraz inwentaryzacji budowlanej budynku drewnianego letniskowego posadowionego na działkach ew. nr [...] i [...] z obrębu [...] przy ul. M. w W. W pouczeniu postanowienia zawarto informację, że na powyższe postanowienie nie przysługuje zażalenie.
W ocenie skarżących Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla m. st. Warszawy bezpodstawnie zobowiązał ich do przedłożenia inwentaryzacji geodezyjnej oraz inwentaryzacji budowlanej budynku letniskowego, z powołaniem się na art. 56 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Skarżący wskazali, że przepis art. 56 ustawy z 1974 r. jako nieobowiązujący w obecnym stanie prawnym nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, a organ podstawę prawną do żądania powyższych dokumentów może opierać w uzasadnionych przypadkach wyłącznie o art. 81 c ustawy Prawo budowlane z 1994 r.
Skarżący powołując się na wyroki sądów administracyjnych wskazali, że analiza treści art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. nakazuje przyjąć, że do obiektu budowlanego wybudowanego w warunkach samowoli budowlanej przed dniem 1 stycznia 1995 r. odnosić można tylko tę regulację normatywną zawartą w ustawie z 24 października 1974 r. Prawo budowlane, która odpowiada ściśle zakresowi normowania art. 48 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Wyodrębniona w art. 81 c ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. kompetencja organu nadzoru budowlanego do nakładania obowiązku dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz pozostaje poza tym zakresem, odpowiadające tym kompetencjom uprawnienia organu wymienione w art. 56 ustawy z 1974 r. w chwili obecnej nie mogą zatem już podlegać wykorzystaniu. Jeżeli organy prowadzące postępowanie uznają, że niezbędne jest wykonanie określonej ekspertyzy technicznej, może zostać nałożony na uczestnika procesu budowlanego obowiązek jej przedłożenia, z tym że tego rodzaju działanie organu administracji swą podstawę prawną znajdować będzie w art. 81 c ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Przepis art. 56 Prawa budowlanego z 1974 r. zamieszczony został w Rozdziale 10 tej ustawy, zatytułowanym "Zadania organów administracji państwowej", regulującym prawa i obowiązki organów. Usytuowanie tego przepisu w systematyce Prawa budowlanego z 1974 r. świadczy o jego odrębnym i ogólnym charakterze, a zatem nie mającym związku z usuwaniem skutków samowoli budowlanej. Z art. 103 ust. 1 i 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. nie wynika uprawnienie dla organów nadzoru budowlanego do podejmowania działań kontrolnych i nadzorczych w oparciu o regulację ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Zadania te określone zostały w art. 81 ustawy z 1994 r., zaś kompetencje kontrolne organów umożliwiające wykonywanie im tych zadań uregulowane zostały w art. 81 a i art. 81 c ustawy Prawo budowlane z 1994 r. Zatem wykonując zadania kontrolne i nadzorcze organ nadzoru budowlanego nie może działać na podstawie nieobowiązującej już ustawy Prawo budowlane z 1974 r.
W ocenie skarżących organ w postanowieniu z 19 października 2022 r. nr IIOT/434/2022 błędnie zatem pouczył ich o tym, iż na powyższe postanowienie nie przysługuje zażalenie, przywołując błędny przepis prawa, mimo iż podstawa prawna do wydania powyższego postanowienia zawarta jest w art. 81 c ust. 2 ustawy z 1994 r. Prawo budowlane, a zgodnie z art. 81 c ust. 3 na postanowienie, o którym mowa w ust. 2, przysługuje zażalenie. Skarżący o powyższym błędnym pouczeniu co do środka zaskarżenia i stanie prawnym pozwalającym na zaskarżenie powyższego postanowienia dowiedzieli się dopiero w dniu 7 lipca 2023 r.
Skarżący podnieśli ponadto, że PINB dla m. st. Warszawy nie wykazał, aby zaistniały uzasadnione wątpliwości co do stanu technicznego budynku drewnianego letniskowego przy ul. M. w W., wymagające przedłożenia inwentaryzacji geodezyjnej oraz inwentaryzacji budowlanej budynku, natomiast zaistnienie uzasadnionych wątpliwości co do stanu technicznego budynku jest obligatoryjną przesłanką do zobowiązania strony w oparciu o art. 81 c ustawy z 1994 r. Prawo budowlane do przedłożenia odpowiedniej dokumentacji. Nadzór budowlany jest fachowym pionem administracji publicznej, zatem co do zasady ewentualne wątpliwości powinien rozstrzygać we własnym zakresie, w ramach swoich kompetencji, a z pomocy biegłych korzystać jedynie w szczególnie uzasadnionych przypadkach.
Zdaniem skarżących brak jest podstaw do obciążania ich kosztami wykonania inwentaryzacji geodezyjnej oraz inwentaryzacji budowlanej budynku w sytuacji, gdy organ nadzoru budowlanego może we własnym zakresie dokonać niezbędnych ustaleń co ww. budynku letniskowego. Skarżący podnieśli, że jak wynika z oględzin spornego budynku dokonanych wielokrotnie przez organ nadzoru budowlanego, stan budynku nie budzi zastrzeżeń, nie zagraża bezpieczeństwu ludzi i mienia, nie wpływa negatywnie na otoczenie, a kwestie zgodności z przepisami o planowaniu przestrzennym organ jest w stanie ustalić samodzielnie. Skarżący zarzucili ponadto, że organy nie rozważyły, czy zachodzą przesłanki do nakazania przymusowej rozbiórki obiektu w oparciu o przepis art. 37 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z 1974 r. Prawo budowlane.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy ż 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny ocenia zaskarżony akt administracyjny z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
W oparciu o wskazane kryteria Sąd uznał skargę za zasadną.
Przedmiotem kontroli sądowej było postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 17 sierpnia 2023 r. nr 1394/23, którym organ, działając na podstawie art. 59 § 2 w związku z art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu wniosku M. S. i S. S., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. st. Warszawy nr IIOT/434/2022 z 19 października 2022 r., nakładające na skarżących obowiązek sporządzenia i przedłożenia inwentaryzacji budowlanej i inwentaryzacji geodezyjnej budynku drewnianego letniskowego usytuowanego na działkach ew. nr [...] i [...] z obrębu [...] przy ul. M. w W.
PINB dla m. st. Warszawy jako podstawę materiałnoprawną postanowienia z 19 października 2022 r. zastosował przepisy Prawa budowlanego z 24 października 1974 r., a w szczególności art. 56 tej ustawy. Organ pierwszej instancji postanowieniem tym nałożył na skarżących obowiązek przedłożenia inwentaryzacji budowlanej i geodezyjnej ww. budynku letniskowego, ustalając w toku postępowania, że obiekt powstał w latach 1978 - 1979, bez pozwolenia na budowę. W ocenie organu I instancji, w sytuacji gdy budynek został wybudowany w warunkach samowoli budowlanej pod rządami Prawa budowlanego z 1974 r., to zgodnie z art. 103 ust. 2 obowiązującej obecnie ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane postępowanie administracyjne powinno być prowadzone w oparciu o przepisy Prawa budowlanego z 1974 r., a więc podstawą do nałożenia obowiązku przedstawienia określonych dokumentów winna być regulacja zawarta w art. 56 Prawa budowlanego z 1974 r. Organ drugiej instancji zaakceptował powyższe stanowisko PINB i w konsekwencji uznał, że skoro ustawodawca nie przewidział możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie wydane w trybie art. 56 Prawa budowlanego z 1974 r., nie jest możliwe przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy z 19 października 2022 r.
Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić.
Zgodnie z art. 103 ust. 1 Prawa budowlanego z 1994 r. do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2. W myśl art. 103 ust. 2 cytowanej ustawy, przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe.
Jak wynika z analizy treści art. 103 Prawa budowlanego z 1994 r. regułą podstawową jest stosowanie nowej ustawy. Obejmuje to nie tylko sprawy, w których postępowanie administracyjne jest wszczynane już po wejściu jej w życie (niezależnie od tego, czy dotyczy zdarzeń faktycznych powstałych jeszcze w okresie obowiązywania poprzedniej ustawy), ale także sprawy wszczęte, a niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie nowej ustawy, to jest sprawy będące w toku w dniu 1 stycznia 1995 r. Wyjątek od tej zasady został przewidziany w art. 103 ust. 2 ustawy. Wyjątek ten dotyczy wyłączenia stosowania Prawa budowlanego z 1994 r. tylko w odniesieniu do przepisu art. 48 tej ustawy i wyłącznie wówczas, gdy przed dniem 1 stycznia 1995 r. budowa obiektu została zakończona lub w stosunku do którego przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Skoro więc przepis art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., który jest przepisem intertemporalnym, odnosi się do stanów zastanych w dniu wejścia w życie ustawy, które wypełniły hipotezę art. 48 tej ustawy, to nie można stosować wykładni rozszerzającej i obejmować treścią tego przepisu innych, wskazanych w przepisach Prawa budowlanego z 1994 r. stanów faktycznych, także tych, które pozostają z kwestią stwierdzenia samowoli budowlanej w bliskiej łączności, tak jak może to mieć miejsce w przypadku regulacji prawnej wynikającej z art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. Do obiektu budowlanego wybudowanego przed dniem 1 stycznia 1995 r. odnosić można tylko tę regulację normatywną zawartą w ustawie z 24 października 1974 r. Prawo budowlane, która odpowiada ściśle zakresowi normowania art. 48 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Skoro poza tym zakresem pozostaje wyodrębniona w art. 81 c ust. 2 tej ustawy kompetencja organu nadzoru budowlanego do nakładania obowiązku dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz, odpowiadające tym kompetencjom uprawnienia organu wymienione w art. 56 Prawa budowlanego z 1974 r. w chwili obecnej nie mogą już podlegać wykorzystaniu (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 21 września 2006 r. sygn. II OSK 1098/05, z 8 maja 2009 r. sygn. II OSK 737/08, z 23 czerwca 2020 r. sygn. II OSK 158/20, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 stycznia 2022 r. sygn. VII SA/Wa 2355/21). Jeżeli zatem organy prowadzące postępowanie uznają np., że dla ustalenia, czy samowolnie wybudowany obiekt budowlany powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.), niezbędne jest wykonanie określonej ekspertyzy technicznej, może zostać nałożony na uczestnika procesu budowlanego czy właściciela obiektu obowiązek jej przedłożenia, z tym że tego rodzaju działanie organu administracji swą podstawę prawną znajdować będzie w art. 81 c ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, a nie w art. 56 ust. 1 ustawy z 24 października 1974 r. Prawo budowlane (zob. wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 czerwca 2020 r. sygn. II OSK 158/20, z 3 marca 2011 r. sygn. II OSK 400/10, wyrok WSA w Warszawie z 7 lutego 2013 r. sygn. VII SA/Wa 2776/12).
W ocenie Sądu Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy nakładając na skarżących postanowieniem z 19 października 2022 r. obowiązek przedstawienia inwentaryzacji budowlanej i geodezyjnej budynku letniskowego oparł się zatem na błędnej podstawie prawnej. Powołanie się przez organ pierwszej instancji na art. 56 Prawa budowlanego z 1974 r. jako na podstawę prawną nałożenia obowiązku przedłożenia ww. dokumentów nie oznacza jednak, iż organ wydał postanowienie bez podstawy prawnej. W systemie prawa funkcjonował bowiem przepis normujący instytucję nałożenia obowiązku dostarczenia w określonym terminie ocen technicznych lub ekspertyz, którym jest art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. Przepis ten stanowi, że organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz.
Zdaniem Sądu błędna wykładnia przepisu art. 103 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1994 r. dokonana przez organy obu instancji doprowadziła do wydania przez PINB dla m.st. Warszawy rozstrzygnięcia opartego o wadliwą podstawę prawną, a następnie do błędnego wydania przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego zaskarżonego postanowienia, odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie organu pierwszej instancji z powołaniem się na niezaskarżalność postanowienia wydanego na podstawie art. 56 Prawa budowlanego z 1974 r.
Podkreślenia wymaga, że to, iż w postanowieniu organu pierwszej instancji wskazano wadliwą podstawę prawną nałożenia obowiązku, nie może wpływać na odebranie skarżącym uprawnienia do zaskarżenia tego rozstrzygnięcia. Warunkiem skuteczności złożenia zażalenia jest to, czy przepis stanowiący rzeczywistą podstawę prawną działania organu administracji dopuszcza zaskarżenie wydanego przez ten organ aktu. Możliwość zaskarżenia w drodze zażalenia wydawanych przez organy nadzoru budowlanego postanowień o nałożeniu obowiązku dostarczenia odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz dopuszcza natomiast ustawodawca w przepisie art. 81 c ust. 3 Prawo budowlane z 1994 r., który stanowi, że na postanowienie, o którym mowa w ust. 2, przysługuje zażalenie. Postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy z 19 października 2022 r. wskazywało natomiast w pouczeniu, że na niniejsze postanowienie nie służy zażalenie.
W tym miejscu podkreślenia wymaga, iż zgodnie z treścią art. 112 K.p.a. błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Stosownie do art. 126 K.p.a. przepis ten stosuje się odpowiednio do postanowień.
W przypadku, gdy organ błędnie pouczył stronę, że nie przysługuje jej odwołanie czy zażalenie, zaś strona dowiedziała się o rzeczywistym stanie prawnym już po upływie ustawowego terminu do dokonania takich czynności procesowych, wówczas okoliczność błędnego pouczenia może stanowić podstawę do przywrócenia terminu do złożenia odwołania czy zażalenia. Złożenie wniosku o przywrócenie uchybionego terminu na skutek braku lub błędnego pouczenia organu jest środkiem prawnym pozwalającym na uniknięcie negatywnych konsekwencji uchybienia terminu. Skarżący w niniejszej sprawie skorzystali z tej instytucji, bowiem wnosząc zażalenie na postanowienie PINB dla m.st. Warszawy zwrócili się jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia wskazując, że do uchybienia terminu doszło wskutek wadliwego działania organu I instancji.
Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie PINB dla m.st. Warszawy wadliwie uznał zaś, że nie jest możliwe przywrócenie terminu z uwagi na niezaskarżalność postanowienia wydanego w oparciu o art. 56 Prawa budowlanego z 1974 r. W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego zapadło z naruszeniem art. 103 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1994 r., a także art. 112 i art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ drugiej instancji raz jeszcze podda ocenie wniosek skarżących o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie PINB dla m.st. Warszawy, uwzględniając powyżej przedstawioną ocenę prawną i wskazania wynikające z treści niniejszego wyroku.
Z uwagi na powyższe naruszenia Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 ww. ustawy.
-----------------------
#
#