II SA/Po 469/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2025-11-26
NSAAdministracyjneŚredniawsa
warunki zabudowyurządzenie reklamowesamowola budowlanauchwała krajobrazowaplanowanie przestrzennelegalizacjaprawo administracyjnezagospodarowanie przestrzenne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę spółki na decyzję odmawiającą ustalenia warunków zabudowy dla urządzenia reklamowego, uznając, że obiekt nie spełnia wymogów uchwały krajobrazowej i koliduje z planowaną inwestycją drogową.

Spółka A. S.A. wnioskowała o ustalenie warunków zabudowy dla urządzenia reklamowego w ramach legalizacji samowoli budowlanej. Organ pierwszej instancji odmówił, wskazując na brak spełnienia warunku kontynuacji linii zabudowy oraz sprzeczność z uchwałą krajobrazową. Po uchyleniu pierwszej decyzji i ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ ponownie odmówił, powołując się na niezgodność z uchwałą krajobrazową dotyczącą dopuszczalnych wymiarów reklam. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. WSA w Poznaniu oddalił skargę, uznając, że obiekt nie spełnia wymogów uchwały krajobrazowej, a argumentacja spółki dotycząca nieważności części uchwały nie chroni samowoli budowlanej.

Sprawa dotyczyła skargi A. S.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta odmawiającą ustalenia warunków zabudowy dla urządzenia reklamowego (tablicy reklamowej o powierzchni 32 m2) w ramach legalizacji samowoli budowlanej. Organ pierwszej instancji pierwotnie odmówił, wskazując na brak spełnienia warunku kontynuacji linii zabudowy. Po uchyleniu decyzji przez SKO i ponownym rozpatrzeniu sprawy, Prezydent Miasta ponownie odmówił, tym razem opierając się na sprzeczności obiektu z uchwałą krajobrazową Rady Miasta, która dopuszczała mniejszą powierzchnię reklamową (max 18 m2) oraz na kolizji z planowaną inwestycją drogową. SKO utrzymało decyzję w mocy, uznając, że uchwała krajobrazowa, mimo częściowego stwierdzenia jej nieważności przez WSA w Poznaniu w zakresie przepisów przejściowych, nadal obowiązuje w zakresie dopuszczalnych wymiarów reklam, a ochrona prawna nie obejmuje samowoli budowlanych. WSA w Poznaniu oddalił skargę spółki, podzielając stanowisko organów. Sąd uznał, że obiekt nie spełnia wymogów uchwały krajobrazowej, a argumentacja spółki dotycząca nieważności uchwały nie chroni samowoli budowlanej. Podkreślono, że legalizacja ma doprowadzić do stanu zgodności z prawem obowiązującym w dacie orzekania, a nie w dacie popełnienia samowoli. Dodatkowo, obiekt kolidował z planowaną inwestycją drogową i nie spełniał wymogu odległości od drogi publicznej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, urządzenie reklamowe posadowione w ramach legalizacji samowoli budowlanej nie może zostać zalegalizowane, jeśli nie spełnia wymogów obowiązującej uchwały krajobrazowej, nawet jeśli uchwała ta została częściowo uznana za nieważną w zakresie przepisów przejściowych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że uchwała krajobrazowa, mimo częściowego stwierdzenia jej nieważności przez WSA w Poznaniu w zakresie przepisów przejściowych, nadal obowiązuje w zakresie dopuszczalnych wymiarów reklam. Ochrona prawna wynikająca z przepisów o okresach dostosowawczych i odszkodowaniach nie obejmuje samowoli budowlanych. Legalizacja ma doprowadzić do zgodności z prawem obowiązującym w dacie orzekania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (22)

Główne

u.p.z.p. art. 61 § 1 pkt 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Brak spełnienia warunku kontynuacji linii zabudowy.

u.p.z.p. art. 61 § 1 pkt 5

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Sprzeczność z przepisami odrębnymi (uchwała krajobrazowa).

uchwała krajobrazowa art. § 2 § pkt 2 lit. b

Uchwała Rady Miasta [...]

Dopuszczalna powierzchnia ekspozycyjna reklamy (17-18 m2).

Pomocnicze

u.p.z.p. art. 59 § 1-2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Wymóg uzyskania decyzji o warunkach zabudowy w przypadku braku planu miejscowego.

Ustawa o drogach publicznych art. 43

Wymóg odległości od drogi publicznej.

P.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi.

P.b. art. 48b § 2

Prawo budowlane

Wymagane dokumenty do legalizacji.

u.p.z.p. art. 37a § 9

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Przepis dotyczący obowiązku określenia warunków dostosowania tablic reklamowych (utrata mocy w części).

K.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada praworządności.

K.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej.

K.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy.

K.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada przekonywania.

K.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

K.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada swobodnej oceny dowodów.

K.p.a. art. 81

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych.

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1-2

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

P.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Granice rozpoznania sprawy przez sąd.

u.p.z.p. art. 61 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Przesłanki wydania decyzji o warunkach zabudowy.

u.p.z.p. art. 37a § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Uchwała w sprawie lokalizacji inwestycji mieszkaniowej lub towarzyszącej.

Konstytucja RP art. 87

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Źródła powszechnie obowiązującego prawa.

Konstytucja RP art. 94

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Akty prawa miejscowego.

uchwała krajobrazowa art. § 10 § 1-3 i 6

Uchwała Rady Miasta [...]

Przepisy przejściowe uchwały krajobrazowej (częściowo uznane za nieważne).

Argumenty

Odrzucone argumenty

Argumentacja spółki, że wyrok WSA w sprawie II SA/Po 547/23 unieważniający przepisy przejściowe uchwały krajobrazowej chroni samowolnie posadowione urządzenia reklamowe. Argumentacja spółki, że w sąsiedztwie znajduje się legalna zabudowa w postaci nośników reklamowych posadowionych co najmniej 10 m od krawędzi jezdni.

Godne uwagi sformułowania

Istotą legalizacji jest doprowadzenie do stanu zgodności z prawem obowiązującym w dacie orzekania, nie zaś w dacie popełnienia samowoli. Tylko bowiem legalnie posadowione obiekty reklamowe mogą w ocenie Sądu korzystać z ochrony prawnej, jaką gwarantować mają przepisy odnoszące się do okresów dostosowawczych oraz możliwych odszkodowań z tego tytułu. Zrealizowany bez wymaganego prawem pozwolenia obiekt budowlany w postaci pylonu reklamowego o powierzchni 32 m2 i wysokości 9,20 m, nie spełnia warunku powierzchni ekspozycyjnej reklamy od 17 m2 do 18 m2, wskazanego w § 2 pkt 2 lit. b przywołanej uchwały krajobrazowej, co stanowiło wystarczającą podstawę do odmowy ustalenia warunków zabudowy, wobec braku zgodności tego obiektu z przepisami odrębnymi, na podstawie art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p.

Skład orzekający

Tomasz Świstak

przewodniczący

Arkadiusz Skomra

członek

Robert Talaga

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących legalizacji samowoli budowlanych w kontekście uchwał krajobrazowych oraz zasady, że legalizacja musi być zgodna z prawem obowiązującym w momencie orzekania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku planu miejscowego i obowiązującej uchwały krajobrazowej. Interpretacja przepisów o nieważności uchwał i ich wpływie na samowole budowlane.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu legalizacji samowoli budowlanych, zwłaszcza w kontekście coraz popularniejszych uchwał krajobrazowych. Pokazuje, jak sądy interpretują przepisy dotyczące ochrony prawnej i jakie są granice legalizacji.

Samowola budowlana nie uchroni się przed uchwałą krajobrazową – sąd wyjaśnia granice legalizacji.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Po 469/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-11-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra
Robert Talaga /sprawozdawca/
Tomasz Świstak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 503
art. 61 ust. 1 pkt 1, 5
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 320
art. 43
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Skomra Sędzia WSA Robert Talaga (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Krzysztof Dzierzgowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2025 r. sprawy ze skargi A. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 kwietnia 2025 r., nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy oddala skargę.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 25 maja 2020 r. A. S.A. z siedzibą w W. (dalej jako: "spółka" lub "wnioskodawca"), działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wystąpiła do Prezydenta Miasta [...] (dalej jako: "Prezydent" lub "organ pierwszej instancji") o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie urządzenia reklamowego, na części działki nr [...], arkusz mapy 03, obręb W., położonej w P. przy ul. [...]. Decyzja miała zostać wydana w ramach legalizacji samowoli budowlanej tj. istniejącej tam tablicy reklamowej o powierzchni 32 m2 (wym. 4 m x 8 m), zamocowanej na metalowym słupie posadowionym w gruncie. Wnioskodawca podał, że został zobowiązany do uzyskania decyzji ws. warunków zabudowy dla tego obiektu przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta [...]. Do pisma załączono kopię postanowienia nr [...] z dnia 6 lutego 2020 r.
Organ wezwał wnioskodawcę do złożenia: 1) wniosku na formularzu stosowanym w tego typu sprawach, 2) kopii mapy zasadniczej okolicy terenu inwestycji umożliwiającej przeprowadzenie analizy urbanistycznej zgodnie z przepisami prawa, 3) rysunku przedmiotowego obiektu z podaniem wymiarów. Ponadto wnioskodawca został wezwany do złożenia zapewnienia od dostawcy prądu o możliwości zasilania tablicy energią elektryczną.
We wniosku z dnia 16 czerwca 2020 r. złożonym na odpowiednim formularzu spółka podała charakterystykę inwestycji: funkcja – urządzenie reklamowe, powierzchnia tablicy reklamowej 32 m2. Dostęp do drogi publicznej z ul. [...]. Do wniosku załączono mapę zasadniczą w skali 1:500 oraz kopię projektu budowlanego dotyczącego przedmiotowego obiektu wraz z jego rysunkiem.
Pismem z dnia 17 czerwca 2020 r. organ pierwszej instancji zawiadomił strony o wszczęciu postępowania.
W dniu 9 lipca 2020 r. do akt sprawy wpłynęło pismo pełnomocnika wnioskodawcy z potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopią umowy z 28 lipca 2008 r. zawartą między wnioskodawcą a E. sp. z o.o. w S., której przedmiotem jest usługa oświetlenia nośników reklamowych wymienionych w załączniku nr 3 do umowy (który nie został złożony do akt sprawy).
Prezydent Miasta [...] wystąpił do Zarządu Dróg Miejskich w P. z wnioskiem o uzgodnienie warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji w trybie art. 53 ust. 4 pkt 9 w zw. z art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zwanej dalej "u.p.z.p.". W odpowiedzi do akt sprawy wpłynęło pismo ZDM z dnia 29 lipca 2020 r.
Prezydent Miasta [...] zwrócił się też do Miejskiej Pracowni Urbanistycznej w P. o zaopiniowanie sprawy pod kątem zgodności lokalizacji obiektu z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego z 2004 r., który obowiązywał dla przedmiotowego terenu. Odpowiedzi udzielono pismem z dnia 29 czerwca 2020 r.
Decyzją z dnia 8 września 2020 r. Prezydent Miasta [...], po przeprowadzeniu analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu, odmówił ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie urządzenia reklamowego w ramach legalizacji, na części działki nr [...], arkusz mapy 03, obręb W., położonej w P. przy ul. [...]. Według organu w obszarze analizowanym nie występuje żadna działka sąsiednia dostępna z tej samej drogi publicznej, która byłaby zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dla inwestycji we wnioskowanym kształcie, co oznacza brak spełnienia warunku z art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. Inwestycja nie kontynuuje bowiem sposobu zagospodarowania działek.
Decyzją z dnia 8 stycznia 2021 r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako: "Kolegium" lub "organ drugiej instancji") uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Kolegium zakwestionowało sposób wytyczenia granic obszaru analizowanego, a w konsekwencji także wyniki analizy urbanistycznej wykonanej na potrzeby sprawy. W ocenie organu nie było pewności jakie konkretnie działki (z zabudową czy bez oraz jakiego rodzaju zabudową), powinny być wzięte pod uwagę dla celów analizy. Ponadto organ drugiej instancji wskazał na konieczność: zebrania danych dotyczących linii zabudowy obiektów z obszaru; udokumentowania spełniania warunku z art. 61 ust. 1 pkt 3 u.p.z.p. w zakresie dostaw energii elektrycznej zasilającej obiekt; jednoznacznego ustalenia statusu prawnego urządzeń reklamowych ujawnionych w prawidłowo wyznaczonym obszarze analizowanym tj. czy zostały wybudowane legalnie.
Prezydent Miasta [...] wezwał spółkę do złożenia aktualnej mapy terenu.
Postanowieniem Prezydenta Miasta [...] z dnia 31 maja 2021 r. postępowanie zostało zawieszone na wniosek spółki.
Postanowieniem Prezydenta Miasta [...] z dnia 24 listopada 2023 r. postępowanie zostało podjęte na wniosek spółki.
Pismem z 10 listopada 2023 r. Spółka przekazała kopię umowy z 28 lipca 2008 r. zawartej z E. sp. z o.o. w S. dotyczącą oświetlenia przedmiotowego urządzenia reklamowego.
Decyzją z dnia 3 kwietnia 2024 r., nr [...] Prezydent Miasta [...] odmówił ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie urządzenia reklamowego (legalizacja) przewidzianej do realizacji , na części działki nr [...], arkusz mapy 03, obręb W., położonej w P. przy ul. [...].
W uzasadnieniu wyjaśniono, iż wnioskowany teren jest usytuowany w obszarze, na którym nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. W celu ustalenia wymagań dla nowej zabudowy i zagospodarowania terenu wyznaczono wokół działki, na której jest planowana inwestycja obszar analizowany i przeprowadzono analizę warunków i zasad zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy w zakresie warunków, o których mowa w art. 61 ust. 1 u.p.z.p. Obszar analizowany wyznaczono w promieniu 66 m od granicy terenu objętego wnioskiem zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jako front działki przyjęto odcinek 22 m graniczący z ul. [...]. Do obszaru analizowanego włączono w całości tereny działek przez które przebiega granica obszaru analizowanego w przypadku, gdy większa część zabudowy danej działki znajduje się w granicach tego obszaru. Według organu nie było potrzeby zwiększenia obszaru analizowanego, gdyż nie wniosłoby to istotnych dla sprawy faktów i nie wpłynęłoby to na wynik ustaleń.
W obszarze analizowanym po północnej stronie ul. [...], arterii komunikacyjnej szybkiego ruchu, znajdują się dwie działki zabudowane obiektami usług i handlu (salon sprzedaży samochodów) oraz budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym. Po południowej stronie tej ulicy, gdzie znajduje się działka [...], teren wzdłuż ul. [...] jest wolny od zabudowy, jako rezerwa pod budowę nowego układu komunikacyjnego. Uzupełnienie istniejącej zabudowy stanowią urządzenia reklamowe np. tablice informacyjno-reklamowe. Takie urządzenia na działkach [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] powstały bez wymaganych decyzji administracyjnych jako samowole budowlane.
Organ pierwszej instancji uzasadnił odmowę ustalenia warunków zabudowy brakiem spełnienia warunku z art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p. tj. ustalenie warunków zabudowy sprzeczne z przepisami odrębnymi w postaci uchwały Rady Miasta [...] nr [...] z 11 lipca 2023 r. w sprawie zasad i warunków sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń na terenie P. (Dz. Urz. Woj. [...]. z 21.07.2023 r. poz. [...]; dalej jako: "uchwała krajobrazowa"). Zgodnie z uchwałą teren na którym posadowiony jest przedmiotowy obiekt leży w strefie zurbanizowanej. Uchwała dopuszcza posadowienie tam urządzeń reklamowych, lecz o sprecyzowanych wymiarach powierzchni reklamowej i gabarytach. Obiekt objęty wnioskiem nie spełniał tych kryteriów, gdyż był większy, to znaczy miał powierzchnię reklamową 32 m2, a uchwała dopuszcza w tym miejscu maksymalnie 18 m2. Prezydent zwrócił uwagę, że analizowany obszar został przewidziany pod realizację przyszłej inwestycji drogowej tzw. III ramy w odcinku północnym, a przedmiotowy obiekt koliduje z docelowym układem drogowym, co wynika ze studium zagospodarowania P. w tym rejonie miasta oraz projektem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Z analizy urbanistycznej wynikało ponadto, że przedmiotowy obiekt nie kontynuuje linii zabudowy ustalonej w odległości 10 m od zewnętrznej krawędzi jezdni.
Pismem z dnia 19 kwietnia 2024 r. pełnomocnik wnioskodawcy złożył odwołanie od powyższej decyzji, zaskarżając ją w całości z uwagi na naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zdaniem spółki w sąsiedztwie z obiektem znajduje się legalna zabudowa w postaci nośników reklamowych (pylonów) a obiekty te są posadowione co najmniej 10 m od zewnętrznej krawędzi jezdni. Wnioskodawca podniósł również, że decyzja narusza też art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p., gdyż uchwała Rady Miasta [...] nr [...] z 11 lipca 2023 r. została uznana za nieważną w zakresie przepisów § 10 ust. 1-3 i ust. 6 na mocy pkt 1 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Po 547/23.
Decyzją z dnia 16 kwietnia 2025 r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W ocenie organu odwoławczego przepisami odrębnymi w myśl art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p. mogą być zarówno akty rangi ustawowej jak i akty podustawowe, w tym akty prawa miejscowego. Takim aktem jest również uchwała krajobrazowa, zgodnie z którą obiekt podlegający legalizacji nie spełnia warunków dotyczących wymiarów powierzchni reklamowej i gabarytów wskazanych dla urządzeń reklamowych. Natomiast powołany przez spółkę wyrok WSA w Poznaniu stwierdził nieważność wspomnianej uchwały krajobrazowej w zakresie przepisów przejściowych. Pozostałe regulacje w niej zawarte pozostały w mocy, w tym te odnoszące się do dopuszczalnych wymiarów urządzeń reklamowych – bilbordów. Kolegium podkreśliło, że wyrok WSA w Poznaniu zapadł w konsekwencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2023 r. (sygn. akt P 20/19), zgodnie z którym z dniem 21 grudnia 2023 r. przepis art. 37a ust. 9 u.p.z.p. utracił moc w zakresie, w jakim przewiduje obowiązek określenia w uchwale, o której mowa w art. 37a ust. 1 ustawy, warunków i terminu dostosowania istniejących w dniu jej wejścia w życie, wzniesionych na podstawie zgody budowlanej, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych do zakazów określonych w tej uchwale, bez zapewnienia ustawowych podstaw i trybu dochodzenia odszkodowania przez podmioty, które są zobowiązane do ich usunięcia. Nieważność uchwały krajobrazowej była więc związana tylko z tablicami i urządzeniami reklamowymi wzniesionymi na podstawie zgody budowlanej, czyli zgodnie z prawem. Nie można było zatem wywodzić z takiego wyroku TK ochrony dla interesów podmiotów wznoszących obiekty budowlane w sposób niezgodny z prawem.
Pismem z dnia 6 czerwca 2025 r. spółka reprezentowana przez pełnomocnika (dalej jako: "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na wyżej opisaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, której zarzucono naruszenie:
1) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1-2, art. 80 oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez utrzymanie przez organ drugiej instancji zaskarżonej decyzji w mocy, pomimo przeprowadzenia postępowania dowodowego przez organ pierwszej instancji w sposób niepełny i niewnikliwy, skutkujący pominięciem w zaskarżonym rozstrzygnięciu okoliczności, iż w sąsiedztwie przedmiotowej nieruchomości znajduje się legalna zabudowa w postaci nośników reklamowych (pylonów), a obiekty te są posadowione co najmniej 10 m od zewnętrznej krawędzi jezdni;
2) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 11 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p. w zw. z art. 170 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji przez organ odwoławczy, pomimo naruszenia zasady legalizmu, praworządności i zakresu związania organów władzy państwowej prawomocnymi orzeczeniami sądów administracyjnych, czemu dał wyraz organ odwoławczy uznając, iż wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 stycznia 2024 r. (sygn. akt II SA/Po 547/23) wiąże wyłącznie nośniki reklamowe posadowione zgodnie ze zgodą budowlaną, pomimo że Sąd zarówno w sentencji, jak i w uzasadnieniu ww. wyroku nie dokonuje rozróżnienia na nośniki reklamowe legalne i nielegalne, lecz stwierdza nieważność zapisów uchwały krajobrazowej, co do wszystkich nośników istniejących w dniu wejścia w życie uchwały krajobrazowej.
Mając na uwadze powyższe zarzuty spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...], a także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi spółka podniosła, że Kolegium nie odniosło się do zarzutu odwołania, że organ pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania przeprowadzając postępowanie dowodowe w sposób niepełny i niewnikliwy, przez co pominął fakt, że w sąsiedztwie przedmiotowej nieruchomości znajduje się legalna zabudowa w postaci nośników reklamowych, a obiekty te są zlokalizowane co najmniej 10 m od zewnętrznej krawędzi jezdni. W ocenie skarżącej kluczowa dla rozstrzygnięcia sprawy była kwestia skutków wyroku WSA w Poznaniu (sygn. akt II SA/Po 547/23). W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd nie dokonał rozróżnienia na tablice posadowione legalnie oraz nielegalnie, a jedynie na istniejące i nieistniejące w dniu wejścia w życie uchwały krajobrazowej. Twierdzenie Kolegium, jakoby rozstrzygnięcie zapadłe w tym wyroku odnosiło się jedynie do tablic powstałych w oparciu o zgodę budowlaną było więc nieprawidłowe. W istocie twierdzenie, czy nośnik powstał w oparciu o zgodę budowlaną lub nie, pozostawało irrelewantne dla niniejszego postępowania, ponieważ sam fakt posadowienia nośnika przed dniem wejścia w życie uchwały krajobrazowej był konieczny i wystarczający, by uznać, że jej przepisy nie znajdowały do niego zastosowania.
Odpowiadając na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 roku, poz. 935; dalej jako: "P.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 kwietnia 2025 r., znak: [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] nr [...] z dnia 3 kwietnia 2024 r., znak: [...], odmawiającą ustalenia na rzecz skarżącej warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie urządzenia reklamowego na części działki nr [...], arkusz mapy 03, obręb W., położonej w P. przy ul. [...] – w ramach legalizacji.
Po dokonaniu analizy sprawy oraz stanowiska skarżącej i organów obu instancji Sąd stwierdził, że skarga jest niezasadna. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem prawa materialnego, a organy prowadzące postępowanie nie naruszyły reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 503 z późn. zm.; dalej jako: "u.p.z.p."). Zaskarżone rozstrzygnięcie wydane zostało w trybie legalizacji obiektu budowlanego, o którym mowa w art. 48 i nast. ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 z późn. zm.; dalej jako: "P.b."). Zgodnie z art. 48b ust. 2 P.b. W przypadku budowy wymagającej decyzji o pozwoleniu na budowę lub w przypadku budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1-3, do dokumentów legalizacyjnych należą: 1) zaświadczenie wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami: obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego lub uchwał w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji mieszkaniowej lub towarzyszącej; 2) dokumenty, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4, oraz dwa egzemplarze projektu technicznego. W niniejszej sprawie, z uwagi na brak uchwalenia dla terenu objętego inwestycją obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego wymagana więc była decyzja o warunkach zabudowy (art. 59 ust. 1-2 u.p.z.p.). Przesłanki wydania decyzji o warunkach zabudowy określa art. 61 u.p.z.p.
Oś sporu w niniejszej sprawie koncentruje się wokół uznania z jednej strony, że posadowienie obiektu budowlanego stanowiącego pylon reklamowy o wymiarach podanych w części sprawozdawczej niniejszego uzasadnienia, nie kontynuuje istniejącej linii zabudowy (art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p.), a z drugiej strony, że nie jest zgodne z przepisami odrębnymi (art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p.).
Odnosząc się do pierwszego z powodów odmowy wydania decyzji o warunkach zabudowy stwierdzić należy, że nośnik reklamowy posadowiony jest w odległości mniejszej niż 10 m od krawędzi jezdni, a ewentualny fakt istnienia w obszarze analizowanym innych nośników w odległości mniejszej, nawet jeżeli posadowione zostały legalnie, nie może stanowić podstawy do uwzględnienia położenia tego obiektu, z naruszeniem wymogu wskazanego art. 43 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 320). Podkreślenia wymaga, że istotą legalizacji, jest doprowadzenie do stanu zgodności z prawem obowiązującym w dacie orzekania, nie zaś w dacie popełnienia samowoli (Wyrok NSA z 29 stycznia 2016 r., sygn. akt II OSK 1291/14, LEX nr 2034037).
Odnosząc się z kolei do drugiego z niepełnionych warunków, Sąd podziela stanowisko Kolegium, zgodnie z którym przyjmuje się, że przepisami odrębnymi, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p., mogą być zarówno akty rangi ustawowej, jak i akty podustawowe, w tym rozporządzenia wykonawcze i akty prawa miejscowego, które w myśl art. 87 i 94 Konstytucji RP są źródłami powszechnie obowiązującego prawa na obszarze działania organów, które je ustanowiły. Zatem chodzi o przepisy różnej rangi, ustanawiające materialnoprawne ograniczenia w zabudowie nieruchomości. Stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie (zob. wyroki NSA: z 26 czerwca 2007 r., sygn. akt II OSK 943/06, LEX nr 340125; z 6 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 2452/15, LEX nr 2341040; z 14 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 2624/15, LEX nr 2345747; z 1 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 2028/17, LEX nr 2472259).
W ocenie składu orzekającego badając dopuszczalność wydania decyzji o warunkach zabudowy Prezydent prawidłowo odniósł się do warunków określonych w obowiązującej od dnia 5 sierpnia 2023 r. uchwale Rady Miasta [...] nr [...] z dnia 11 lipca 2023 r. w sprawie zasad i warunków sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń na terenie P. (Dz. Urz. Woj. [...]. poz. [...] z 21 lipca 2023 r.; dalej jako: "uchwała krajobrazowa").
W rozpoznawanej sprawie organ wydając decyzję w przedmiocie warunków zabudowy orzekał według stanu prawnego obowiązującego na dzień wydania decyzji w trym przedmiocie. Zbyt daleko idącym jest więc uznanie za skarżącą, że wobec istnienia obiektu w dacie wejścia w życie uchwały krajobrazowej, a następnie stwierdzenia nieważności zawartych w niej przepisów dostosowujących w wyroku WSA w Poznaniu (o czym mowa było w części sprawozdawczej niniejszego uzasadnienia), przepisów tej uchwały nie można zastosować do spornego obiektu w ogóle. Stanowisko skarżącej doprowadziłoby do nieuzasadnionego wyjęcia spod obowiązujących przepisów wszystkich nielegalnie posadowionych obiektów budowlanych objętych zakresem normowania uchwały krajobrazowej, istniejących w dacie jej wejścia w życie. Dla niniejszego postępowania za irrelewantne należy uznać skutki powołanego przez skarżącą orzeczenia WSA w Poznaniu z dnia 25 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Po 547/23, ponieważ odnosi się ono tylko do obiektów budowlanych objętych regulacjami uchwały krajobrazowej, istniejących i posadowionych zgodnie z prawem, w dacie wejścia w życie tego aktu prawa miejscowego. Tylko bowiem legalnie posadowione obiekty reklamowe mogą w ocenie Sądu korzystać z ochrony prawnej, jaką gwarantować mają przepisy odnoszące się do okresów dostosowawczych oraz możliwych odszkodowań z tego tytułu. Innymi słowy zrealizowany bez wymaganego prawem pozwolenia obiekt budowlany w postaci pylonu reklamowego o powierzchni 32 m2 i wysokości 9,20 m, nie spełnia warunku powierzchni ekspozycyjnej reklamy od 17 m2 do 18 m2, wskazanego w § 2 pkt 2 lit. b przywołanej uchwały krajobrazowej, co stanowiło wystarczającą podstawę do odmowy ustalenia warunków zabudowy, wobec braku zgodności tego obiektu z przepisami odrębnymi, na podstawie art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p. W takiej sytuacji dla rozstrzygnięcia organów administracji nie miała znaczenia okoliczność usytuowania w sąsiedztwie przedmiotowej nieruchomości należącej do skarżącej spółki zabudowy w postaci nośników reklamowych, które zostały zlokalizowane co najmniej 10 m od zewnętrznej krawędzi jezdni. Nieruchomość skarżącej spółki nie spełniła bowiem kluczowego wymogu wynikającego z przywołanej uchwały krajobrazowej, która obowiązywała w momencie orzekania organów.
W ocenie Sądu w przywołanych okolicznościach organy administracji publicznej wyczerpująco zgromadziły w sprawie materiał dowodowy, który został następnie prawidłowo przeanalizowany przy zachowaniu zasad i przepisów K.p.a. Sąd nie dopatrzył się więc w tym zakresie żadnych uchybień w postępowaniu, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy.
Mając na uwadze przedstawione wyżej rozważania, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI