II SA/Po 456/25

II SA/Po 456/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-10-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-06-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra
Izabela Paluszyńska /sprawozdawca/
Wiesława Batorowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Hasła tematyczne
Odpady
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2519
art. 9xb ust. 1 pkt 2, 9o,
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 189f par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit/ c, art. 135, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Asesor WSA Arkadiusz Skomra Protokolant: st.sekr.sąd. Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2025 r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 marca 2025 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy M. z 17.07.2023 r. znak [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 312,- (trzysta dwanaście) złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego.
Uzasadnienie
Burmistrz Gminy M. decyzją z 17 lipca 2023 r. nr [...], na podstawie art. 9xb ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1966 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r., poz. 2519 z późn. zm., dalej jako u.u.c.p.g.), art. 104 § 1 i § 2, art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm., dalej jako K.p.a.) wymierzył K. J., prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą T. (dalej także jako skarżący), karę pieniężną w wysokości 7 800 zł w związku z przekazaniem 26 dni po terminie sprawozdania za I kwartał 2023 r. składanego przez podmiot prowadzący działalność w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych.
Zgodnie z art. 9o ust. 1 i ust. 2 u.u.c.p.g. podmiot prowadzący działalność w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych lub osadników w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków i transportu nieczystości ciekłych jest obowiązany do sporządzania kwartalnych sprawozdań. Sprawozdanie jest przekazywane wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta w terminie do końca miesiąca następującego po kwartale, którego dotyczy.
W myśl art. 9xb ust. 1 pkt 2 u.u.c.p.g. podmiot prowadzący działalność w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych, który przekazuje sprawozdanie po terminie, podlega karze pieniężnej w wysokości 300 zł za każdy dzień opóźnienia, nie więcej jednak niż za 90 dni.
Burmistrz wskazał, że pismem z 28 kwietnia 2023 r. [powinno być: 25 maja 2023 r. – dopisek Sądu], powołując się na art. 9o ust. 1 u.u.c.p.g. wezwał skarżącego do złożenia sprawozdania za I kwartał 2023 r. W dniu 29 maja 2023 r. do Urzędu Miejskiego wpłynęło zaległe sprawozdanie.
Zdaniem organu I instancji w sprawie nie jest możliwe odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej przez organ w trybie art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. Przepis ten przewiduje konieczność spełnienia dwóch warunków: waga naruszenia musi być znikoma oraz strona musi zaprzestać naruszania prawa. Burmistrz powołał się na wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 06 lutego 2019 r. II SA/Go 752/18, zgodnie z którym jedyną przesłanką nałożenia kary jest złożenie sprawozdania po terminie niezależnie od powodów, przy czym wielkość opóźnienia decyduje o wysokości kary. Każdy dzień opóźnienia należy traktować jako osobny delikt administracyjny karany ściśle określoną co do wysokości karą. Uznając, że jeden dzień opóźnienia jest przypadkiem znikomej wagi, tak już przekroczenie terminu o każdy dzień powoduje, że każdy delikt jest niejako konsumowany. Złożenie sprawozdania nie sanuje zatem deliktów już popełnionych odrębnie za każdy dzień przekroczenia.
W odwołaniu skarżący wskazał, że było to pierwsze sprawozdanie, bowiem działalność prowadzi od marca. Brak sprawozdania wynikał z niewiedzy skarżącego, nie był celowy, ponadto po wezwaniu niezwłocznie dokonał wszelkich formalności. W czerwcu 2023 r. podczas wizyty u Burmistrza, z udziałem zastępca Burmistrza, złożył czynny żal z prośbą o nienaliczanie kary. Niestety nie otrzymał pozytywnej odpowiedzi. Wskazał na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 20 grudnia 2022 r. SK 66/21.
Decyzją z 25 marca 2025 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 09 czerwca 2022 r. III OPS 1/21 do postępowań administracyjnych w przedmiocie nałożenia administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w przepisach rozdziału 4d ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, stosuje się art. 189f K.p.a.
W myśl art. 189f § 1 K.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: 1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub 2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.
Na podstawie § 2 tego artykułu, w przypadkach innych niż wymienione w § 1, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających: 1) usunięcie naruszenia prawa lub 2) powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia.
Zgodnie z § 3 tego artykułu, organ administracji publicznej w przypadkach, o których mowa w § 2, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli strona przedstawiła dowody, potwierdzające wykonanie postanowienia.
SKO oceniło, że nie zaistniały przesłanki do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej określone w art. 189f K.p.a. Stopnia naruszenia prawa nie można uznać za znikomy, ponieważ opóźnienie w złożeniu sprawozdania wyniosło 27 dni, a więc było znaczne. Nadto dobrem chronionym w danym przypadku jest ochrona środowiska naturalnego. Przekazanie w terminie sprawozdań ma znaczenie dla prowadzenia prawidłowej gospodarki w zakresie utrzymania czystości i porządku, i to zarówno w skali lokalnej gminy, jak i ponadlokalnej, a tym samym ma znaczenie dla ochrony środowiska naturalnego (wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. II SA/Go 369/24). Co więcej, naruszenia prawa dopuścił się podmiot prowadzący działalność gospodarczą, mający obowiązek znać przepisy prawne dotyczące tej działalności oraz wykonać obowiązki związane z jej prowadzeniem. Jakakolwiek niewiedza w tym zakresie stanowi okoliczność obciążającą.
W skardze K. J. wniósł o uchylenie obu decyzji wydanych w sprawie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie art. 6 i art. 8 §1 oraz art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a., mające wpływ na wynik sprawy.
Naruszenie art. 9o ust. 1 u.u.c.p.g. miało charakter incydentalny. Waga naruszenia prawa w związku z niezwłocznym zastosowaniem się do wezwania Burmistrza jest w istocie znikoma, wystarczyło zastosować pouczenie, nałożenie administracyjnej kary pieniężnej prowadzi wyłącznie do wzbogacenia się przez Gminę kosztem skarżącego i de facto bez podstawy prawnej.
Skarżący wskazał na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 20 grudnia 2022 r. SK 66/21 i ocenił, że Burmistrz wydał decyzję bez podstawy prawnej, skoro sztywno zastosował określoną wysokość kary administracyjnej, bez rozważenia okoliczności uchybienia terminowi. Jako że SKO powinno wziąć pod uwagę skutki ww. wyroku Trybunału, wydanie zaskarżonego orzeczenia odbyło się – zdaniem skarżącego - wbrew przepisom prawa, zaś postępowanie było tym samym prowadzone w sposób sprzeczny z zasadą budzenia zaufania jego uczestników do władzy publicznej. Skarżący ocenił, że kara pieniężna została nałożona na podstawie nieistniejącego przepisu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Obie decyzje wydane w sprawie podlegają uchyleniu.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej jako P.p.s.a.), stanowi, że uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie natomiast do art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontrolowana sprawa dotyczy nałożenia kary pieniężnej na skarżącego, w związku z przekazaniem po terminie sprawozdania składanego przez podmiot prowadzący działalność [tutaj: skarżącego] w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych lub osadników w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków i transportu nieczystości ciekłych.
Zgodnie z art. 9o ust. 1 i ust. 2 u.u.c.p.g. podmiot prowadzący ww. działalność jest obowiązany do sporządzania kwartalnych sprawozdań. Sprawozdanie jest przekazywane wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta w terminie do końca miesiąca następującego po kwartale, którego dotyczy. Z kolei w art. 9xb ust. 1 pkt 2 tej ustawy zastrzeżono, że przekazanie sprawozdania po terminie skutkuje karą pieniężną w wysokości 300 zł za każdy dzień opóźnienia, nie więcej jednak niż za 90 dni.
Jako że jest to kwestia bezsporna Sąd tylko zaznaczy, że ustawodawca w przywołanych przepisach miał na myśli kwartał kalendarzowy, nie zaś kwartał liczony od rozpoczęcia działalności gospodarczej, jak skarżący wyjaśniał, błędnie, przekazanie sprawozdania po terminie.
SKO w zaskarżonej decyzji wzmiankowało istnienie w obrocie prawnym uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z 09 czerwca 2022 r. III OPS 1/21 (ONSAiWSA 2022/5/63). NSA zajął stanowisko, że do postępowań administracyjnych w przedmiocie nałożenia administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w przepisach Rozdziału 4d u.u.c.p.g., a więc nałożenia również na podmiot prowadzący działalność w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych lub osadników w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków i transportu nieczystości ciekłych - stosuje się art. 189f K.p.a.
Stanowisko, że w przedmiotowej sprawie znajduje zastosowanie art. 189f K.p.a. również jest poza sporem w sprawie. Warto jednak wspomnieć, że w motywach owej uchwały wskazano, że wprowadzenie do K.p.a. przepisów dotyczących administracyjnych kar pieniężnych, w tym dyrektyw wymiaru administracyjnych kar pieniężnych jak i przesłanek odstąpienia od ich nakładania poprzestając na pouczeniu, należy odczytywać jako przejaw realizacji wniosków wypływających z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i dostosowania procedury wymierzania administracyjnych kar pieniężnych do standardów wynikających z art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. NSA stwierdził, że przepisy działu IVa K.p.a. stanowią dopełnienie konstrukcji administracyjnych kar pieniężnych, które obowiązywały w systemie prawa w dniu wejścia w życie przepisów działu IVa K.p.a., w zakresie elementów określonych w art. 189a § 2 K.p.a. Powołany artykuł został dodany do K.p.a. z dniem 1 czerwca 2017 r., na mocy art. 1 pkt 41 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935). Zgodnie z tą zmianą, do przepisów K.p.a. wprowadzono przepisy działu IVa - administracyjne kary pieniężne, w tym art. 189f. Z uzasadnienia projektu ustawy zmieniającej K.p.a. wynika, że intencją prawodawcy było, aby przepisy działu IVa K.p.a. miały charakter ogólny i subsydiarny względem obowiązujących regulacji, które dotyczą administracyjnych kar pieniężnych (zob. uzasadnienie, VIII kadencja, druk sejmowy nr 1183, s. 69-72). W art. 189f K.p.a. nie określono rodzajów administracyjnych kar pieniężnych. Przyjąć zatem należy, że przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej mogą mieć zastosowanie do wszystkich rodzajów administracyjnych kar pieniężnych.
Dokonana w uchwale składu poszerzonego NSA interpretacja przepisów prawa administracyjnego, zgodnie z art. 269 P.p.s.a. jest wiążąca zarówno dla zwykłych, jak i rozszerzonych składów orzekających.
Następnie należy wskazać na przywołany w skardze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 20 grudnia 2022 r. SK 66/21 (Dz.U. z 2022 poz. 2797), zgodnie z którym art. 9xb pkt 2, art. 9zc ust. 1 oraz art. 9zf u.u.c.p.g. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2016 r. do 8 sierpnia 2022 r., w zakresie, w jakim przewidują obowiązek nałożenia przez właściwy organ samorządu terytorialnego administracyjnej kary pieniężnej za przekazanie po terminie sprawozdania, o którym mowa w art. 9o powołanej ustawy, w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności tego czynu, są niezgodne z art. 20, art. 22, art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Wyrok ten został opublikowany 28 grudnia 2022 r.
Sąd zaznacza, że ww. wyrok TK wprawdzie dotyczy wcześniejszego brzmienia przepisu statuującego odpowiedzialność podmiotów prowadzących działalność w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych lub osadników w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków i transportu nieczystości ciekłych, jednak jest to okoliczność bez znaczenia przy ocenie legalności decyzji wydanych w sprawie, a to z powodu tożsamego rozumienia normy prawnej dekodowanej z art. 9xb ust. 1 pkt 2, art. 9zc ust. 1 i art. 9f u.u.c.p.g. – po nowelizacji, a zastosowanej przez organy w kontrolowanej sprawie.
Przydatne zatem w realiach niniejszej sprawy pozostają uwagi Trybunału, że bezwzględny obowiązek nałożenia przez organ samorządu terytorialnego administracyjnej kary pieniężnej za delikt administracyjny w postaci przekazania po terminie sprawozdania dotyczącego nieczystości ciekłych stanowi ingerencję państwa w wolność wykonywania działalności gospodarczej jako elementu wolności działalności gospodarczej i prawo własności. Automatyzm wymierzania kary nie pozwala uwzględnić wagi naruszenia obowiązku ustawowego ani sytuacji majątkowej sprawcy deliktu. Zarazem jednak mechanizm prawny polegający na karaniu podmiotów prowadzących działalność w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych za przekazanie po terminie sprawozdania dotyczącego nieczystości ciekłych jest adekwatnym i efektywnym środkiem ochrony środowiska w tym zakresie. Ma on zapobiegać niekontrolowanemu opróżnianiu zbiorników bezodpływowych i transportowi nieczystości ciekłych na terenie gminy (miasta), a więc działalności mogącej spowodować niepowetowany uszczerbek w środowisku.
Przechodząc do oceny decyzji wydanych w sprawie Sąd wskazuje, że administracyjne kary pieniężne są instrumentem prewencji ogólnej. Ich wymierzanie ma na celu ochronę wartości określonych przez normy prawa administracyjnego. Kara pieniężna ma chronić określone dobro i zapobiegać działaniom naruszającym to dobro, sprzecznym z prawem. Pełnią one również funkcje represyjne, tj. sankcji za działanie niezgodne z prawem. W przypadku administracyjnej kary pieniężnej mamy do czynienia z odpowiedzialnością za skutek, którego przesłanki zostały określone w normach prawnych ustaw, w formie nakazów i zakazów.
Ustawową przesłanką nałożenia kary pieniężnej jest przekazanie po terminie sprawozdania. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości i jest poza sporem, że sprawozdanie zostało złożone po terminie.
Decyzja w przedmiocie kary pieniężnej za przekazanie po terminie sprawozdania jest decyzją związaną, organowi nie pozostawiono luzu decyzyjnego w zakresie wymiaru kary ani możliwości miarkowania wysokości ustalonej kary. Zarazem jednak organ ma obowiązek rzetelnie rozważyć przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Czego w niniejszej sprawie zabrakło i to w obu instancjach.
Sprzeciw Sądu wzbudził sposób rozważenia przez organy obu instancji przesłanek odstąpienia od nałożenia kary, przewidzianych w art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa.
Instytucja prawna odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest przejawem odejścia ustawodawcy od konstrukcji administracyjnej odpowiedzialności obiektywnej za naruszenie prawa polegającego na niedopełnieniu obowiązku (naruszeniu zakazu). Istotą odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest bowiem nienakładanie tej kary, mimo że doszło do naruszenia prawa przez obowiązanego (zob. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz do art. 189f K.p.a, nb. 1, Lex).
Sąd podkreśla, że zastosowanie instytucji odstąpienia od ukarania nie eliminuje deliktu, a jedynie uchyla jego karalność. Powyższe umknęło organom obu instancji.
Organ I instancji bezzasadnie powołał się na argumentację wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z 06 lutego 2019 r. II SA/Go 752/18. Dość wskazać, że wyrok ten został uchylony wyrokiem NSA z 04 października 2022 r. III OSK 1317/21 (orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej Naczelnego Sądu Administracyjnego, dalej jako CBOSA); NSA uchylił wyrok cytowany przez organ I instancji z powodu mocy wiążącej interpretacji przepisów prawa dokonanej w ww. uchwale NSA w składzie siedmiu sędziów z 09 czerwca 2022 r. III OPS 1/21, bowiem nie znalazł podstawy do zanegowania powołanej uchwały i do wystąpienia do składu poszerzonego o podjęcie kolejnej uchwały w tym zakresie.
Sąd zaznacza, że w dacie wydania decyzji przez organ I instancji w obrocie prawnym znajdował się nie tylko uchwała NSA III OPS 1/21 ale także i wyrok NSA III OSK 1317/21, ale uszło to uwadze organu I instancji.
Z kolei SKO w zaskarżonej decyzji wprawdzie wzmiankowało istnienie w obrocie prawnym uchwały NSA w składzie siedmiu sędziów z 09 czerwca 2022 r. III OPS 1/21, ale skoncentrowało się, wadliwie, w sprawie nie można uznać stopnia naruszenia prawa za znikomy "ponieważ opóźnienie w złożeniu sprawozdania wyniosło aż 27 dni, a więc było znaczne".
Ustawodawca w treści art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. nie wyjaśnił, jakie przypadki naruszenia prawa można uznać za znikome. W piśmiennictwie wyróżnia się stopnie naruszenia prawa: naruszenia kwalifikowane, naruszenia, które nie mają ciężaru kwalifikowanego, ale dla zachowana porządku prawnego są istotne i naruszenie prawa nieistotne. Za naruszenie nieistotne uznaje się w szczególności naruszenie przepisów prawa, które nie wywołało negatywnych następstw dla wartości podlegających ochronie. Nieistotne naruszenie prawa wypełnia warunek odstąpienia od nałożenia kary, w takim przypadku należy bowiem uznać, że waga naruszenia prawa jest znikoma (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2017, s. 969).
Trzeba podzielić pogląd, że ocena wagi naruszenia prawa wymaga ustalenia, czy konkretne naruszenie prawa wywołało (lub mogło wywołać) skutki faktyczne lub prawne w obszarze konkretnych dóbr prawnie chronionych, tj. dóbr chronionych przez naruszoną normę sankcjonowaną. Jeżeli zatem konkretne naruszenie prawa wywołało (lub mogło wywołać) poważne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znaczna. Istotne jest przy tym, że im wyższa wartość naruszonego lub zagrożonego dobra, tym większe prawdopodobieństwo zakwalifikowania naruszenia prawa jako znacznego. Jeżeli natomiast naruszenie prawa wywołało jednostkowe i nieznacznie negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych lub skutków tych w ogóle nie wywołało i wywołać nie mogło, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znikoma (A. Cebera, J. G. Firlus [w:] H. Knysiak-Sudyka (red.) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. III. Komentarz do art. 189f, nb. 4; Lex). Pogląd ten jest cytowany, aprobująco, w orzecznictwie (np. wyrok NSA z 06 czerwca 2023 r., III OSK 2411/21; CBOSA).
Przy określeniu, jakie okoliczności należy brać pod uwagę przy ocenie wagi naruszenia prawa pomocna jest także treść art. 189d pkt 1 K.p.a. W art. 189d pkt 1 K.p.a. ustawodawca wskazał, że wymierzając administracyjną karę pieniężną organ administracji publicznej bierze pod uwagę: wagę i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia. W piśmiennictwie przyjmuje się na tle tego unormowania, że uwzględniając dyrektywę wagi naruszenia prawa, organ administracji powinien ocenić wagę (znaczenie, ciężar gatunkowy) naruszonego zakazu oraz wagę naruszenia zakazu (A. Wróbel, [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz do art. 189d K.p.a., nb. 7, Lex).
Odnosząc się do argumentu SKO, że opóźnienie sprawozdania wyniosło 27 dni a więc było znaczne, Sąd stwierdza, nie podziela tak sformułowanego argumentu, z następujących powodów.
Skarżący miał obowiązek przekazania sprawozdania do końca kwietnia 2023 r., co w świetle art. 57 § 4 K.p.a. oznacza, że ostatnim dniem tego terminu był dzień 02 maja 2023 r. (wtorek, po dniu ustawowo wolnym od pracy: 1 maja). Umknęło uwadze organów obu instancji, że Burmistrz dopiero 25 maja 2023 r. wystosował do skarżącego wezwanie do niezwłocznego złożenia sprawozdania. Jak wynika z akt sprawy pełnoletni domownik skarżącego odebrał to wezwanie 26 maja 2023 r. (piątek) po czym 29 maja 2023 r. (poniedziałek) sprawozdanie zostało oddane w Urzędzie Miejskim.
Należy pamiętać, że kara pieniężna jest naliczana od daty stwierdzenia naruszenia prawa. Data doręczenia wezwania będzie natomiast istotna dla oceny spełnienia przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Dopiero od daty 26 maja 2023 r. (piątek) należy analizować zachowanie strony w świetle art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Zaś w realiach niniejszej sprawy skarżący zaprzestał naruszania prawa 29 maja 2023 r. (poniedziałek), skoro przekazał sprawozdanie w Urzędzie Miejskim. Oraz wskazał okoliczności, że działalność rozpoczął w marcu 2023 r. i był przekonany, że złożenie sprawozdania miało nastąpić kwartał po rozpoczęciu działalności. Powyższej analizy zabrało w obu decyzjach wydanych w sprawie.
SKO oprócz oceny opóźnienia jako znacznego podniosło argumenty, że dobrem chronionym jest środowisko naturalne, że przekazanie sprawozdania po terminie ma znaczenie dla prowadzenia prawidłowej gospodarki w zakresie utrzymania czystości i porządku i w zarówno w skali lokalnej gminy jak i ponadlokalnej, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą i ma obowiązek znać przepisy prawne dotyczące tej działalności oraz wykonywać obowiązki związane z jej prowadzeniem, że jakakolwiek niewiedza w tym zakresie stanowi okoliczność obciążającą.
Zdaniem Sądu ww. interpretacja przesłanki znikomej wagi naruszenia prawa jest pozbawiona uprawdopodobnienia, jakie to znaczenie dla prowadzenia prawidłowej gospodarki w zakresie utrzymania czystości i porządku i w zarówno w skali lokalnej gminy jak i ponadlokalnej miało przekazanie po terminie sprawozdania przez skarżącego. Z kolei argument, że osoba prowadząca działalność gospodarczą ma obowiązek znać przepisy prawne dotyczące tej działalności, że jakakolwiek niewiedza w tym zakresie stanowi okoliczność obciążającą - prowadziłby do tego, że norma z art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. stałaby się przepisem nieobowiązującym wobec kar pieniężnych nakładanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą.
Sąd stwierdza, że argumentacja zastosowana przez organy obu instancji pozostaje głęboko sprzeczna z zawartą w art. 8 § 1 K.p.a. zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Nadto Sąd zaznacza, że wyrok przywołany przez organ wyższego stopnia nie podlegał kontroli instancyjnej.
Należy pamiętać, że wymierzenie kary pieniężnej ma wywoływać motywację do zachowań zgodnych z prawem. W sytuacjach wskazanych w art. 189f § 1 K.p.a. organ może poprzestać na pouczeniu.
Bezzasadny natomiast jest zarzut skargi, jakoby kara pieniężna została nałożona na podstawie nieistniejącego przepisu. Wskazany w skardze wyrok TK z 20 grudnia 2022 r. SKO 66/21 jest wyrokiem zakresowym, co zostało wprost wskazane w jego sentencji. Nie wywołuje on zatem prostego skutku określonego w art. 190 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji, a więc utraty mocy obowiązującej zakwestionowanej regulacji prawnej.
Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji, mając na uwadze powyższe wywody Sądu, oceni okoliczności sprawy pod kątem spełnienia przesłanki z art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. tj. ustalenia, czy z okoliczności sprawy wynika, że w sprawie miało miejsce znikome naruszenie prawa, uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary i poprzestaniu na pouczeniu. W sprawie została spełniona przesłanka zaprzestania naruszania prawa.
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd uchylił obie decyzje wydane w sprawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) w związku z art. 135 P.p.s.a. O kosztach, obejmujących wpis od skargi, orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.