II SA/Po 451/22

II SA/Po 451/22 - Postanowienie WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-05-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz
Danuta Rzyminiak-Owczarczak
Jakub Zieliński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 maja 2023 r. sprawy ze skargi M. Ł. na uchwałę Rady Gminy Tarnowo Podgórne z dnia 24 września 2019 r., nr XVI/228/2019 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia odrzucić skargę.
Uzasadnienie
Pismem z 25 maja 2022r. M. Ł. wniosła skargę na uchwałę Rady Gminy Tarnowo Podgórne z dnia 24 września 2019 r. nr XVI/228/2019 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu w B. pomiędzy drogą ekspresową S11 a ul. [...]. Skarżąca zarzuciła ww. uchwale istotne naruszenie:
- art. 7, art 21 ust. 1, art. 31 ust. 1 i 3, art. 64 ust. 1 i 3, art. 94 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie;
- art. 3. ust. 1, art. 15 ust. 2 pkt 1, pkt 7 i pkt 9 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w związku z § 4 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. Nr 164, poz. 1587) poprzez nieokreślenie zakazów, nakazów, dopuszczeń i ograniczeń w zagospodarowaniu terenów położonych na obszarze udokumentowanego złoża kruszywa, stanowiących zasady ochrony środowiska, przy jednoczesnym ustaleniu na obszarze występowania złoża kruszywa przeznaczenia terenu pod lasy/zalesienie/teren rolniczy, co stanowi istotne naruszenie prawa, a w szczególności zasad sporządzenia planu miejscowego;
- art. 15 ust. 2 pkt 7 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez wprowadzenie na obszarze udokumentowanego złoża kruszywa, przeznaczenia terenu, które wyklucza wykorzystanie tego terenu pod eksploatację kruszywa, co stanowi istotne naruszenie prawa, a w szczególności zasad sporządzenia planu miejscowego;
- art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo Geologiczne i Górnicze poprzez ich niezastosowanie;
- naruszenie art. 72 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 125 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska poprzez wprowadzenie na obszarze udokumentowanego złoża kruszywa przeznaczenia terenu, które nie zapewnia obecnych i przyszłych potrzeb eksploatacji kopaliny, co istotnie narusza przepisy prawa, a w szczególności zasady sporządzania planu miejscowego;
- art. 140 Kodeksu cywilnego poprzez jego niezastosowanie.
Skarżąca wyjaśniła, iż jest właścicielem działki nr [...] położonej na terenie objętym postanowieniami ww. planu miejscowego. Wprowadzone przez zaskarżoną uchwałę przeznaczenie działki [...] jako tereny zielone (symbol Z) oraz tereny lasu ( symbol ZL) uniemożliwia wydobywanie zlokalizowanych na niej kruszyw. Tymczasem należąca do skarżącej nieruchomość została zakupiona w tym właśnie celu.
Odpowiadając na skargę, pełnomocnik Rady Miejskiej w Tarnowie Podgórnym wskazał, iż uchwała Rady Gminy Tarnowo Podgórne z dnia 24 września 2019 r. nr XVI/228/2019 została już uprzednio zaskarżona przez męża skarżącej – M. Ł., a skarga ta została oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 13 października 2021 r. o sygn. akt II SA/Po [...].
Pismem z dnia 18 lipca 2022 r. wezwano Skarżącą o wykazanie praw rzeczowych do wymienionej działki [...] w B., gmina Tarnowo Podgórne poprzez podanie numeru księgi wieczystej, względnie nadesłanie odpisu z księgi wieczystej lub innego dokumentu wykazującego prawa do tej nieruchomość. Z uwagi na brak odpowiedzi na powyższe wezwanie, zarządzeniem sędziego sprawozdawcy dołączono do akt wydruk z bazy https://przegladarka-ekw.ms.gov.pl dotyczący księgi wieczystej [...]
Pismem procesowym z 13 października 2022 r. M. Ł. odniosła się do stanowiska wyrażonego w odpowiedz na skargę. Dodatkowo zauważyła, iż z faktu prawomocnego oddalenia przez sąd skargi jej męża na przedmiotową uchwałę nie można przesądzać automatycznie o zasadności jej skargi. Nie są bowiem znane motywy, którymi kierował się sąd rozpatrując skargę wniesioną przez jej małżonka.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Przedmiotem rozpoznanej skargi jest uchwala Rady Gminy Tarnowo Podgórne z dnia 24 września 2019 r. nr XVI/228/2019 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu w B. pomiędzy drogą ekspresową S11 a ul. [...].
Zgodnie z art. 3 par. 2 pkt 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259) - dalej: p.p.s.a. - kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej.
Podstawę prawną wniesienia skargi na powyższą uchwalę stanowi nadto art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 40 z późn. zm.) - dalej w skrócie "u.s.g". Zgodnie z tym przepisem każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Skarżąca źródła swojego uprawnienia do zaskarżenia ww. uchwały w przedmiocie planu miejscowego upatruje w tytule własności nieruchomości oznaczonej jako działka geodezyjna nr [...] położonej w B., gm. Tarnowo Podgórne, objętej postanowieniami tego planu. W ocenie skarżącej uchwalony plan miejscowy narusza jej uprawnienia właścicielskie i ogranicza gospodarcze wykorzystanie tej nieruchomości .
Trzeba zauważyć, iż stosowanie do art. 101 ust. 2 u.s.g. przepisu ust. 1 nie stosuje się, jeżeli w sprawie orzekał już sąd administracyjny i skargę oddalił. W wyroku z dnia 4 listopada 2003 r., sygn. akt SK 30/02 (OTK-A 2003, nr 8, poz. 84), Trybunał Konstytucyjny uznał art. 101 ust. 2 u.s.g. za zgodny z art. 2, art. 45 ust. 1 i art. 77 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W powołanym orzeczeniu wyjaśniono, że art. 101 ust. 1 u.s.g. pozwala na zaskarżenie aktów o charakterze normatywnym. Rozpatrzenie skargi na taką uchwałę i stwierdzenie jej zgodności z prawem przesądza zatem, że uchwała ta nie narusza interesów prawnych i uprawnień obywateli. Akt prawa miejscowego, którego dotyczy art. 101 ust. 1 i 2 u.s.g., zawiera bowiem normy o charakterze generalnym i abstrakcyjnym.
Z brzmienia art. 101 ust. 2 u.s.g. wynika zatem iż niedopuszczalne jest wyrokowanie przez sąd administracyjny w sprawie uchwały lub zarządzenia, w której sąd ten już orzekał i skargę oddalił. W orzecznictwie przyjmuje się jednak, że nie można wykluczyć skargi z art. 101 ustawy na akt prawa miejscowego, w związku z dokonaną już wcześniej oceną legalności tego aktu ze skargi innego podmiotu. Zróżnicowany charakter prawny treści niektórych kategorii aktów prawa miejscowego, w tym zwłaszcza miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, powoduje, że powaga rzeczy osądzonej, o której stanowi art. 101 ust. 2 u.s.g., dotyczy sprawy, w której sąd administracyjny rzeczywiście orzekał i skargę oddalił, z wyłączeniem oceny naruszeń indywidualnych praw poszczególnych podmiotów, a zwłaszcza ewentualnego nadużycia wobec nich władztwa planistycznego gminy. Konsekwencją tego jest związanie sądu orzekającego o legalności aktu prawa miejscowego, po jego wcześniejszej kontroli sądowej ze skargi innego podmiotu, tymi ocenami wyroku oddalającego skargę na ten akt, które odnoszą się do ustaleń dotyczących praw i obowiązków ogółu jego adresatów oraz obowiązek sądu rozpoznania tych zarzutów, które, mając charakter indywidualny, nie mogły być przedmiotem rozpoznania sądu wcześniej orzekającego o legalności danego aktu. Innymi słowy, że jeżeli o legalności określonego aktu prawa miejscowego orzekał już sąd administracyjny i skargę oddalił, to ten sąd orzekając później, ze skargi innego podmiotu, jest związany dokonanymi wcześniej ocenami w zakresie, o którym wyżej mowa, a kolejną skargę może rozpoznać w granicach, w jakich nie była rozpoznawana wcześniej, tj. naruszenia indywidualnego interesu skarżącego (por. m.in. postanowienia NSA: z dnia 4 czerwca 2008r., sygn. akt II OSK 1883/07; z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1952/10 oraz z dnia 14 grudnia 2022 r. o sygn. akt II OZ 752/22 - wszystkie powołane z uzasadnieniu orzeczenia są dostępne na: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Odrzucenie skargi na zasadzie art. 101 ust. 2 u.s.g. nie jest zależne od tego, czy kolejny skarżący jest tą samą, czy też inną osobą, aniżeli pierwotny podmiot, z inicjatywy którego zostało wszczęte pierwsze postępowanie, zakończone wydaniem prawomocnego wyroku. Uregulowana tam instytucja prawna pomija bowiem element podmiotowy rei iudicatae, który jednak występuje w samym materialnym pojęciu sprawy sądowoadministracyjnej. Skoro więc na sprawę administracyjną składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, to do tych elementów należy odnieść się, aby prawidłowo zakreślić granice danej sprawy (por. postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 26 września 2019 r. o sygn. akt II SA/Bk 597/19 ).
Powyższe uwagi są o tyle istotne, iż Sądowi jest wiadomym z urzędu, że prawomocnym wyrokiem z dnia 13 października 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę M. Ł. na uchwalę Rady Gminy Tarnowo Podgórne z 24 września 2019 r. nr XVI/228/2019. Z informacji zwartych w księdze wieczystej [...] wynika, iż M. Ł. wraz z skarżącą M. Ł. są współwłaścicielami, na zasadach ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej, nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] w B., gm. Tarnowo Podgórne. Analiza akt II SA/Po [...] prowadzi nadto do wniosku, iż skarżąca powtórzyła w zasadzie zarzuty powołane w skardze jej męża M. Ł.. Oboje źródła naruszenia swojego interesu prawnego przez zaskarżoną uchwałę dopatrywali się w naruszeniu przynależnego im prawie własności ww. działki nr [...].
Oznacza to, że M. Ł. w niniejszej sprawie zmierza do ponownego wywiedzenia skargi na ww. uchwałę opierając swoją legitymację na interesie prawnym wynikającym z tego samego prawa rzeczowego, prawa własności nieruchomości – działki nr [...]. Tymczasem w granicach tego samego interesu prawnego orzekał już prawomocnie sąd administracyjny, a skarga została oddalona. Rozpoznając skargę M. Ł. Sąd był obowiązany rozpoznać ją w granicach sprawy, a zatem skontrolować skutki wszystkich postanowień uchwały na obszarze działki nr [...]. Skoro regulacje planu w zakresie działki nr [...] były już kontrolowane przez sąd (i nie uległy następnie zmianie), domaganie się ich ponownego merytorycznego zbadania jest niedopuszczalne. Interes prawny współwłaścicieli działki [...] jest tożsamy rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym i wynika z niepodzielnego prawa własności tej samej nieruchomości. Jest on ściśle związany z daną nieruchomością i z jej przeznaczeniem przyjętym w planie miejscowym. Nie jest zatem, dopuszczalne, aby sąd administracyjny kontrolował zgodność z prawem danego planu miejscowego ze skargi jednego współwłaściciela nieruchomości, a następnie ze skargi kolejnego współwłaściciela tej samej nieruchomości (por. postanowienia NSA z 15 listopada 2017 r., II OSK 80/17 i z 23 stycznia 2019 r., II OSK 494/17, oraz z 20 sierpnia 2020 r. o sygn. II OSK 1252/20).
W związku z powyższym skarga M. Ł. podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna na podstawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 101 ust. 1 i 2 u.s.g.