II SA/Po 45/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2023-04-05
NSAAdministracyjneŚredniawsa
ochrona gruntów rolnychwyłączenie z produkcjiprzywrócenie terminupostępowanie administracyjnenieruchomościbudownictwo WSA Poznań

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji o odmowie wyłączenia gruntów rolnych, uznając brak winy skarżących za nieuprawdopodobniony.

Skarżący nabyli nieruchomość i dowiedzieli się o decyzji odmawiającej wyłączenia gruntów rolnych z produkcji dopiero po upływie terminu do wniesienia odwołania. Złożyli wniosek o przywrócenie terminu, argumentując brak winy faktem braku informacji w umowie sprzedaży o toczącym się postępowaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło przywrócenia terminu, uznając brak winy za nieuprawdopodobniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko SKO i podkreślając obowiązek należytej staranności nabywców nieruchomości.

Sprawa dotyczyła skargi I. J. i M. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty P. z dnia 5 października 2021 r. Decyzja Starosty dotyczyła odmowy zezwolenia na trwałe wyłączenie z produkcji rolnej gruntów klas IIIb i IVa pod budowę budynków mieszkalnych. Skarżący nabyli przedmiotowe działki w dniu 12 października 2021 r., a o decyzji Starosty dowiedzieli się dopiero 15 kwietnia 2022 r., wnosząc odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu 22 kwietnia 2022 r. SKO odmówiło przywrócenia terminu, uznając, że skarżący nie uprawdopodobnili braku winy w uchybieniu terminu, mimo że wniosek został złożony przez profesjonalnego pełnomocnika. SKO powołało się na konieczność zachowania obiektywnego miernika staranności i stwierdziło, że skarżący, jako nowi właściciele, powinni byli wcześniej zapoznać się ze stanem prawnym nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę, podzielając stanowisko SKO. Sąd podkreślił, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i wymaga wykazania braku winy, co oznacza działanie z najwyższą starannością i niemożność dopełnienia czynności z powodu niezależnej przeszkody. Sąd uznał, że skarżący nie wykazali się należytą starannością, gdyż dopiero po pół roku od nabycia nieruchomości dowiedzieli się o decyzji, a treść umowy sprzedaży i posiadanie decyzji o warunkach zabudowy nie zwalniały ich z obowiązku aktywnego sprawdzenia stanu prawnego nieruchomości i toczących się postępowań administracyjnych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że skarżący nie wykazali się należytą starannością wymaganą od strony dbającej o swoje interesy, gdyż nie zapoznali się z aktami sprawy administracyjnej dotyczącej nabywanej nieruchomości w rozsądnym terminie po jej zakupie. Brak informacji w umowie sprzedaży o toczącym się postępowaniu nie zwalniał ich z obowiązku aktywnego działania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

k.p.a. art. 58 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 03 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Pomocnicze

k.p.a. art. 127 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 129 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 120

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.b. art. 30 § 2a

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Argumenty

Odrzucone argumenty

Argumentacja skarżących, że brak informacji w umowie sprzedaży o toczącym się postępowaniu administracyjnym oraz posiadanie decyzji o warunkach zabudowy zwalniały ich z obowiązku aktywnego sprawdzenia stanu prawnego nieruchomości i toczących się postępowań administracyjnych. Argumentacja skarżących, że działali w zaufaniu do treści umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego przed notariuszem.

Godne uwagi sformułowania

obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy brak winy strony zachodzi "tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" istnienie choćby winy nieumyślnej, niedbalstwa, po stronie zobowiązanego do dokonania czynności stanowi negatywną przesłankę do przywrócenia terminu

Skład orzekający

Danuta Rzyminiak-Owczarczak

przewodniczący sprawozdawca

Paweł Daniel

członek

Wiesława Batorowicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Wykładnia pojęcia \"brak winy\" w kontekście przywrócenia terminu w postępowaniu administracyjnym, obowiązki nabywcy nieruchomości w zakresie weryfikacji stanu prawnego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji nabycia nieruchomości i braku wiedzy o toczącym się postępowaniu administracyjnym, a jego zastosowanie wymaga analizy konkretnych okoliczności faktycznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważną zasadę procesową dotyczącą przywrócenia terminu i obowiązków stron, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego. Pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie stanu prawnego nieruchomości przed jej nabyciem.

Nawet akt notarialny nie chroni przed utratą terminu na odwołanie – kluczowa staranność nabywcy nieruchomości.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Po 45/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-04-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Danuta Rzyminiak-Owczarczak /przewodniczący sprawozdawca/
Paweł Daniel
Wiesława Batorowicz
Symbol z opisem
6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 58 par 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 05 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi I. J. i M. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę
Uzasadnienie
Starosta P. decyzją z dnia 5 października 2021 r., nr [...], na podstawie przepisy ustawy z dnia 03 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych, orzekł o odmowie udzielenia zezwolenia na trwałe wyłączenie z produkcji 0,4412 ha użytków rolnych klasy IIIb, wytworzonych z gleb pochodzenia mineralnego, opisanych w ewidencji gruntów i budynków jako grunty orne klasy IlIb, pod: dziewięć budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej (zlokalizowanych w całości na gruntach rolnych klasy IIIb), sześć budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej (zlokalizowanych w części na gruntach rolnych klasy IIIb) oraz pod utwardzenia terenu oraz zieleń związane z dwoma budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi w zabudowie bliźniaczej - wchodzących w skład zespołu dwudziestu czterech budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej, w tym: pow. 0,0270 ha z terenu części działki nr [...] (ark. mapy [...]), obr. R. , gm. K., pod dwa budynki mieszkalne jednorodzinne w zabudowie bliźniaczej (zlokalizowane w części na gruntach rolnych klasy IIIb); pow. 0,0191 ha z terenu części działki nr [...] (ark. mapy [...]), obr. R., gm. K., pod dwa budynki mieszkalne jednorodzinne w zabudowie bliźniaczej (zlokalizowane w części na gruntach klasy IIIb); 0,0113ha z terenu części działki nr [...] (ark. mapy [...]), obr. R., gm. K., pod dwa budynki mieszkalne jednorodzinne w zabudowie bliźniaczej (zlokalizowane w części na gruntach rolnych klasy IIIb); 0,0034ha z terenu części działki nr [...] (ark. mapy [...]), obr. R.. gm. K., pod utwardzenia terenu i zieleń związane z dwoma budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi w zabudowie bliźniaczej; pow. 0,0444ha z terenu części działki nr [...] (ark. mapy [...]), obr. R,, gm. K., pod jeden budynek mieszkalny jednorodzinny w zabudowie bliźniaczej; pow. 0,0840ha z terenu części działki nr [...] (ark. mapy [...]), obr. R., gm. K., pod dwa budynki mieszkalne jednorodzinne w zabudowie bliźniaczej; 0,0840ha z terenu części działki nr [...] (ak. mapy [...]), obr. R., gm. K., pod dwa budynki mieszkalne jednorodzinne w zabudowie bliźniaczej; pow. 0,0840ha z terenu części działki nr [...] (ark. mapy [...]), obr. R., gm. K., pod dwa budynki mieszkalne jednorodzinne w zabudowie bliźniaczej; pow. 0.0840ha z terenu części działki nr [...] (ark. mapy [...]), obr. R., gm. K., pod dwa budynki mieszkalne jednorodzinne w zabudowie bliźniaczej;
oraz umorzył w części postępowanie w sprawie wydania decyzji zezwalającej na trwałe wyłączenie z produkcji użytków rolnych klasy IVa, wytworzonych z gleb pochodzenia mineralnego, opisanych w ewidencji gruntów i budynków, jako grunty orne klasy IVa, stanowiących część działek nr [...], [...], [...]. [...], [...], [...], [...], [...] (ark. mapy [...]) obr. R., gm. K. oraz wyłączenie z produkcji gruntów o pow. 0,0019ha, opisanych w ewidencji jako tereny przemysłowe (Ba), stanowiących część działki nr [...].
Decyzja wydana została w postępowaniu wszczętym w związku z wnioskiem M. sp. z o.o. z siedzibą w P. z dnia 04 sierpnia 2021 r. o wszczęcie postępowania w przedmiocie wyłączenia z produkcji gruntów rolnych przeznaczonych pod budowę 24 budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej na terenie działek nr [...] - [...] obr. R., ark. mapy [...], gm. K..
Od opisanej decyzji odwołanie złożyli I. J. i M. J., reprezentowani przez radcę prawnego K. J.. Odwołanie złożone zostało w dniu 22 kwietnia 2022 r. Wraz z odwołaniem został złożony wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania.
Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu odwołujący podali, że ich interes prawny wynika z faktu nabycia nieruchomości w dniu 12 października 2021 r., tj. wejścia w miejsce N. R. sp. z o.o. (dawniej M. sp. z o.o.) jako strona postępowania w postępowaniu dotyczącym przedmiotowych gruntów, co nastąpiło po wydaniu decyzji Starosty z dnia 5 października 2021 r., lecz przed jej doręczeniem albo w czasie, gdy biegł termin na jej zaskarżenie. Odwołujący podali, że nie byli informowani przez sprzedawcę o tym, że toczyło się postępowanie administracyjne (§ 1 pkt 18 umowy sprzedaży akt notarialny). Bez własnej winy nie zaskarżyli decyzji Starosty, a narusza ona ich prawa i obowiązki jako właścicieli działek. Wobec tego nie można przypisać im winy w uchybieniu terminu. Wskazano, że o decyzji Starosty dowiedzieli się 15 kwietnia 2022 r. od prokurenta samoistnego N. R. sp. z o.o. który wskazał, że z uwagi na ww. decyzję Starosty nie można uzyskać pozwolenia na budowę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej SKO lub Kolegium) postanowieniem z dnia 14 listopada 2022 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 127 § 2, art. 129 § 2 i art. 58 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2022, poz. 2000, dalej k.p.a.) odmówiło I. J. i M. J. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia 05 października 2021r., [...]
W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wyjaśniło, że uwzględniając argumentację wniosku oceniło, czy wystąpił po stronie skarżących brak winy w uchybieniu terminu. Organ wskazał, że przy ocenie braku winy należy przyjąć "obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy" (M. Jędrzejewska (w:) Komentarz do Kpa, 1999, s. 322). Przy zastosowaniu tego miernika przewrócenie terminu nie byłoby dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (J. Krajewski (w:) Komentarz do Kpa, 1999, s. 274). W doktrynie postępowania administracyjnego przyjmuje się, że brak winy strony zachodzi "tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon (w:) Komentarz IV, 1970, s. 136).
Kolegium stwierdziło, że w orzecznictwie sądowym jako przypadek uchybienia terminu, który nie spełnia "braku winy", wymienia się "istnienie choćby winy nieumyślnej, niedbalstwa, po stronie zobowiązanego do dokonania czynności stanowi negatywną przesłankę do przywrócenia terminu na zasadzie art. 58 § 1 Kpa" (niepublikowany wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22.05.1997r., SA/Sz/630/96). Kryterium braku winy, jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Dopuszczenie się przez stronę chociażby lekkiego niedbalstwa wyklucza możliwość przywrócenia terminu. Kwestia stopnia zawinienia nie ma w tym przypadku znaczenia, bowiem każdy, nawet najmniejszy stopień zawinienia wyklucza przywrócenie terminu (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 14.09.2022r., sygn. akt II SA/Go 339/22).
Odnosząc to do rozpoznawanej sprawy Kolegium stwierdziło, że odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia zostało sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika. Odwołujący nabyli przedmiotową nieruchomość w dniu 12 października 2021 r. (umowa sprzedaży zawarta w formie aktu notarialnego - Repertorium A numer [...]), natomiast odwołanie złożyli w dniu 22 kwietnia 2022r. - zatem po prawie pół roku od zakupu nieruchomości. Zdaniem Kolegium termin na zapoznanie się ze stanem prawnym i faktycznym przedmiotowej nieruchomości jest w tym przypadku zatem zdecydowanie długi. Zdaniem Kolegium rozmowa z prokurentem samoistnym M. sp. z o.o. mogła odbyć się wcześniej. Wyjaśnienia zatem w tym zakresie są niewystarczające. Tym samym nie uprawdopodobniono, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanych.
Kolegium wskazało, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania został złożony równocześnie z odwołaniem. Zdaniem wnioskodawców przeszkoda uniemożliwiająca dokonanie w terminie czynności ustała w dniu 15 kwietnia 2022 r. Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania został nadany w dniu 22 kwietnia 2022 r. Jednakże zasadą jest, że przesłanki art. 58 k.p.a. muszą być wypełnione łącznie, a w tym przypadku nie uprawdopodobniono, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy, co stanowi podstawę do odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
I. J. i M. J., reprezentowani przez radcę prawnego, zaskarżyli postanowienie SKO w P. z dnia 15 listopada 2022 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie przedłożonego materiału dowodowego przemawiającego za tym, że po stronie Skarżących występuje brak winy w uchybieniu terminu oraz niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do prawidłowego załatwienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, poprzez:
- bezpodstawne przyjęcie, że w zachowaniu skarżących dopatrzyć się można niedbalstwa, czy też winy, ponieważ nie zbadali przed nabyciem nieruchomości w dniu 12 października 2021 r., chociaż badanie takie Skarżący przeprowadzili i świadczy o tym treść umowy sprzedaży, gdzie znajduje się bardzo duża ilość informacji na temat przedmiotowego gruntu;
- założenie, że przyczyną uchybienia terminu do wniesienia odwołania był brak rozmowy z prokurentem samoistnym G. A. w terminie wcześniejszym, aniżeli 15 kwietnia 2022 r.;
- pominięcie, że w umowie sprzedaży z 12 października 2021 r., zawartej w formie aktu notarialnego repertorium A numer [...]:
a) w § 1 pkt 18 zapewniono Skarżących, że przedmiotowy grunt nie jest przedmiotem toczącego się postępowania administracyjnego, za wyjątkiem toczącego się postępowania w przedmiocie uzyskania pozwolenia na budowę;
b) wskazano, że toczy się postępowanie o pozwolenie na budowę, a zatem takie postępowanie administracyjne, które inicjuje się po uzyskaniu decyzji o wyłączeniu gruntu z produkcji rolnej w świetle art. 30 ust. 2a pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tj. Dz.U. z 2021 r. poz. 2351, z późn. zm.), więc Skarżący nie mogli przypuszczać, że stan rzeczy ma się inaczej i trzeba weryfikować to, czy toczy się postępowanie o wyłączenie gruntu z produkcji rolnej;
c) okazano kilkanaście dokumentów, a w zawarciu umowy kupna – sprzedaży uczestniczył funkcjonariusz publiczny w osobie notariusza, zatem Skarżący mieli usprawiedliwione przekonanie sądzić, że nie toczy się jakieś postępowanie administracyjne, o którym wiedzę powinni natychmiast powziąć i przygotować odwołanie od ewentualnej decyzji administracyjnej;
d) przeinaczenie okoliczności podniesionych w prośbie o przywrócenie terminu, uprawdopodabniających niewątpliwie brak winy skarżących, w taki sposób, aby dowieść winę skarżących w uchybieniu terminu (okoliczność, że rozmowa z prokurentem spółki będącej sprzedawcą miała miejsce w dniu 15 kwietnia 2022 r. zdaniem Kolegium świadczy o tym, że z prokurentem porozmawiać należało wcześniej), skoro to nie brak rozmowy z prokurentem spółki był przyczyną uchybienia terminu, lecz brak wiedzy Skarżących (usprawiedliwiony z ich perspektywy, a wywołany czynnikami nieistotnymi z perspektywy prośby o przywrócenie terminu) o toczącym się postępowaniu, a którego stroną stali się w dniu 12 października 2021 r. i nabyli uprawnienie do zaskarżenia decyzji godzącej w ich interes prawny, bo niekorzystnej z uwagi na odmowę wyłączenia z produkcji rolnej części gruntu;
e) niedostrzeżenie, że przed nabyciem nieruchomości organy administracji publicznej nie miałyby obowiązku udzielać skarżącym informacji o tym, czy toczy się postępowanie o wyłączenie z gruntu z produkcji rolnej, zakończone decyzją, a także na jakim jest ono etapie, zaś od dnia, gdy decyzja została wydana i wysłana do sprzedawcy, do dnia nabycia nieruchomości upłynął przeważający okres czasu, gdy teoretycznie możliwe byłoby ustalenie tej okoliczności i wyłączenie się do sprawy w charakterze strony, celem zaskarżenia decyzji, co jednak na moment 12 października 2021 r. i dni następnych nie było realnie możliwe, ponieważ Skarżący nie mieli powodów przypuszczać, że takowe postępowanie administracyjne w ogóle się toczy, a co doprowadziło do obrazy przez SKO [...] art. 58 § 1 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie do stanu faktycznego polegające na przyjęciu, że Skarżący nie wykazali braku winy, a zatem należy odmówić przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji.
Uzasadniając skargę skarżący podali, że w opisanych okolicznościach nie sposób przypisać im winy w uchybieniu terminu. Jako kupujący stawiając przed notariuszem zapoznali się ze stanem nieruchomości i przyjęli za prawdziwe oświadczenia sprzedawcy. Dopiero po pół roku dowiedzieli się o wydaniu decyzji w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia wnieśli odwołanie.
W odpowiedzi na skargę SKO [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny ocenia zatem zaskarżony akt z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Sąd administracyjny nie ocenia zaskarżonego aktu pod kątem jej słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 - dalej zwaną p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest postanowienie SKO [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia 05 października 2021r., nr [...], wydanej w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na trwałe wyłączenie z produkcji użytków rolnych klasy IIIb, IVa, położonych w gminie K. obr. R. , obejmujących wskazane w decyzji Starosty działki ewidencyjne. Skarżący nabyli w dniu 12 października 2021 r. działki nr [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni 0,4001 ha, których dotyczyło postępowanie zakończone decyzją Starosty [...] z dnia 5 października 2021 r., a o wydaniu tej decyzji dowiedzieli się 15 kwietnia 2022 r., natomiast przedmiotowe odwołanie wnieśli 22 kwietnia 2022 r., zatem po upływie sześciu miesięcy od wydania decyzji.
Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a., który stanowił podstawę prawną zaskarżonego postanowienia, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Instytucja procesowa przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy, a jej celem jest ochrona jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę lub uczestników postępowania. Uchybiony termin do dokonania czynności należy przywrócić, jeśli łącznie zostaną spełnione określone przesłanki, a mianowicie: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi; jednocześnie z wnioskiem zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin; we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu oraz powstaną ujemne dla strony skutki w zakresie postępowania. Osoba zainteresowana zobowiązana jest zatem uprawdopodobnić brak swej winy, czyli uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do złożenia wniosku o przywrócenie terminu (tj. powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i trwała po jego upływie aż do wystąpienia z wnioskiem).
Odnosząc to do niniejszej sprawy w pierwszej kolejności wskazać należy, że SKO [...] prawidłowo uznało, że odwołanie od decyzji Starosty [...] z dnia 5 października 2021 r. skarżący złożyli z uchybieniem terminu. Kwestia ta jest bezsporna, jak i to, że wraz z wniesionym w dniu 22 kwietnia 2022 r. odwołaniem skarżący złożyli wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Nie jest również kwestionowane, że wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony w terminie 7 dni od daty powzięcia informacji o wydaniu decyzji Starosty, co w świetle oświadczenia skarżących nastąpiło 15 kwietnia 2022 r. W tych uwarunkowaniach Kolegium prawidłowo przystąpiło do oceny złożonego przez skarżących wniosku o przywrócenie terminu.
W okolicznościach niniejszej sprawy podstawowe znaczenie dla rozpoznania złożonego przez skarżących wniosku o przywrócenie terminu ma przesłanka braku winy w uchybieniu terminu. Z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że o braku winy zainteresowanego podmiotu w zachowaniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy podmiot ten działał z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej. Przy ocenie tej przesłanki należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę lub jej pełnomocnika przykładowo zalicza się przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, nieprawidłowe doręczenie pisma. Tylko przy tego rodzaju uwarunkowaniach można przyjąć brak winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu nie jest natomiast możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. postanowienie NSA z 25 września 1998 r., SA/Łd 575/98, LEX nr 36221, wyrok NSA z dnia 13 października 1999 r., III SA 1436/99, LEX nr 40057, wyrok NSA z dnia 25 maja 1998 r., IV SA 2162/96, LEX nr 43285, wyrok NSA z 20 maja 1998 r.). W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi też wątpliwości, że ocena, czy zachodzą przesłanki do zastosowania art. 58 k.p.a., musi odbywać się z odniesieniem do okoliczności konkretnego przypadku i osobniczych cech strony (por. NSA w wyroku z dnia 30 listopada 2006 r., sygn. akt II OSK 1397/05 oraz WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 3 lutego 2009 r. IV SA/Gl 381/09, dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych - CBOSA). Zaznaczyć w tym miejscu należy, że brak winy, o której mowa w art. 58 § 1 k.p.a., skarżący wini uprawdopodobnić, a nie udowodnić. Uprawdopodobnienie prowadzi do uzasadnionego przepuszczenia, że zdarzenie rzeczywiście miało miejsce, a zakres uprawdopodobnienia obejmuje zdarzenie, które spowodowało brak winy po stronie zainteresowanego (por. wyrok WSA w Poznaniu z 7 maja 2009 r., sygn. IV SA/Po 446/08, dostępny na stronach internetowych NSA – Baza orzeczeń).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy rozważyć należało, czy argumenty skarżących uprawdopodobniają, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez ich winy.
Skarżący podnoszą, że w treści umowy zakupu nieruchomości, którą w dniu 12 października 2021 r. zawarli w formie aktu notarialnego, nie zostali poinformowani o toczącym się postępowaniu Starosty [...] o wyłączenie z produkcji gruntów rolnych obejmujących tereny działek nr [...] - [...], obr. R. , ark. mapy [...], gm. K.. Wskazując na zapis § 1 pkt 18 umowy sprzedaży skarżący podnoszą, że zostali poinformowani wyłącznie o toczącym się postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę dla inwestycji przewidzianych do realizacji na wymienionych nieruchomościach, obejmujących budowę budynków mieszkalnych jednorodzinnych. Zdaniem skarżących tak zapisy umowy, jak i fakt dysponowania decyzją o ustaleniu warunków zabudowy dla tych inwestycji pozwalały uznać, że kwestia odrolnienia jest już załatwiona, a stosowna decyzja została załączona do dokumentacji złożonej wraz z wnioskiem o udzielenie pozwolenia na budowę o zatwierdzenie projektów budowlanych. Z tej przyczyny skarżący uznali, że nie muszą podejmować jakichkolwiek działań w celu ustalenia stanu faktycznego i prawnego nieruchomości, którą nabyli w dniu 12 października 2021 r. Zdaniem skarżących uprawdopodobnili przyczynę uchybienia terminu oraz wykazali brak swojej winy w uchybieniu terminu. Stanowiska tego Sąd nie podziela.
O ile bowiem można w tym przypadku przyjęć za uprawdopodobnioną przyczynę uchybienia terminu wskazaną w zgłoszonym wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, to nie można uznać, że skarżący wykazali się w omawianym przypadku należytą starannością. W opinii Sądu SKO [...] prawidłowo uznało, że osoba należycie dbająca o swoje interesy powinna niezwłocznie po nabyciu nieruchomości podjąć kroki w celu objęcia nieruchomości w posiadanie, z czym wiąże się zapoznanie się ze stanem faktycznym i prawnym nabytej nieruchomości. W tym przypadku takiej staranności skarżący nie dochowali bowiem dopiero po pół roku od nabycia nieruchomości dowiedzieli się o decyzji Starosty [...]. Nie ma przy tym znaczenia, że informację o niekorzystnej dla nich decyzji uzyskali od prokurenta spółki N. R,, od której nieruchomość nabyli. Istotnym jest, że jako nowi właściciele nieruchomości skarżący nie zapoznali się z aktami toczącej się sprawy o uzyskanie pozwolenia na budowę dla inwestycji planowanych do realizacji na zakupionych działkach. Skarżący nie interesowali się na jakim etapie sprawa ta pozostaje, choć informacja o niej zawarta została w akcie notarialnym umowy sprzedaży i powinni mieć świadomość, że od dnia zakupu nieruchomości mają interes prawny w tym postępowaniu. Braku aktywności skarżących w tym zakresie nie tłumaczy treść zapisu § 5 pkt 6 umowy sprzedaży, w którym pełnomocnik sprzedającej Spółki zobowiązał się do uzyskania pozwolenia (pozwoleń) na budowę w odniesieniu do nabytych przez skarżących działek do dnia 29 kwietnia 2022 r. Nie usprawiedliwia również informacja zawarta w § 1 pkt 15 umowy sprzedaży, iż dla terenu, na którym położone są przedmiotowe działki gruntu, w dniu 6 kwietnia 2011 r. została wydana przez Burmistrza Gminy K. decyzja znak [...] o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie maksymalnie 12 budynków mieszkalnych dwulokalowych w zabudowie bliźniaczej, która pozostaje w obrocie prawnym oraz, że nie zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności bądź wygaśnięcia tej decyzji. W opinii Sądu skarżący nie mogą powoływać się na treść wymienionej decyzji o ustaleniu warunków zabudowy, bowiem pomimo zawartego w nim zapisu, że decyzja jest zgodna z przepisami odrębnymi należy mieć na uwadze, że decyzja ta wydana została w 2011 roku, tymczasem przepisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych były od tego czasu wielokrotnie nowelizowane, przez co stwierdzenie to może być nieaktualne w przypadku złożonego po dziesięciu latach wniosku o pozwolenie na budowę. Skarżący zatem mogli i powinni być aktywni w postępowaniu (postępowaniach) o udzielenie pozwolenia na budowę w zakresie działek, które nabyli. Wymaga tego obiektywny miernik należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw.
Trafnie zatem w zaskarżonym postanowieniu wywiedziono, że w sprawie brak jest podstaw do przywrócenia terminu. W tym zakresie Sąd w całości podziela wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W opinii Sądu o braku winy skarżących nie może również przesądzać przytoczona we wniosku o przywrócenie terminu okoliczność działania w zaufaniu do treści umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego przed notariuszem wykonującym zawód zaufania publicznego.
Z wymienionych przyczyn i na podstawie art. 151 wyżej powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd skargę oddalił, jako pozbawioną uzasadnionych podstaw.
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, w składzie trzech sędziów, zgodnie z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI