II SA/PO 448/24

II SA/Po 448/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-08-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Danuta Rzyminiak-Owczarczak /przewodniczący/
Robert Talaga /sprawozdawca/
Wiesława Batorowicz
Symbol z opisem
6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Zawieszenie/podjęcie postępowania
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2492
art. 1 § 1-2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 § 1, art. 119 pkt 3, art. 145 § 1-3, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 35, art. 101 § 3, art. 134, art. 141 § 1, art. 142, art. 144
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak Sędziowie: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Robert Talaga (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 sierpnia 2024 r. w sprawie ze skargi A. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 kwietnia 2024 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie opłaty za pobyt dzieci w pieczy zastępczej oddala skargę
Uzasadnienie
Pismem z dnia 19 stycznia 2024 r., znak sprawy [...] Prezydent Miasta [...] zawiadomił A. M. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej.
Pismem z dnia 2 lutego 2024 roku A. M. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia przed Sadem Rejonowym w P. w przedmiocie "odzyskania pieczy nad dziećmi.
Postanowieniem z dnia 28 lutego 2024 roku, nr [...], Miejskio Ośrodek Pomocy Społecznej w P. na podstawie art. 97 § 1 pkt. 4 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 poz. 775 ze zm.) w związku z art. 193 ust. 1 pkt 1, ust. 6 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j. Dz. U. z 2024 poz. 177) odmówił zawieszenia postępowania wszczętego z urzędu w dniu 19 stycznia 2024 r. w sprawie ustalenia opłaty za pobyt dzieci A. M. w pieczy zastępczej.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że dnia 08 lutego 2024 r. A. M. zwróciła się do MOPR w P. z wnioskiem o zawieszenie w/w postępowania. Jej dzieci t.j. A. M.1, A. M.2 i A. M.3 od dnia 22 lipca 2022 r. przebywają w rodzinach zastępczych. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawnymi za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej rodzice ponoszą opłatę w wysokości przyznanych rodzinie zastępczej świadczeń i dodatków. Opłatę ponoszą również rodzice pozbawieni władzy rodzicielskiej lub którym władza rodzicielska została ograniczona lub zawieszona. Według organu nie było zatem podstaw do zawieszenia w/w postępowania. Organ pouczył stronę, że na postanowienie służy zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego za pośrednictwem Miejskiego Ośrodka pomocy Rodzinie w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia.
Pismem z dnia 8 marca 2024 roku A. M. wskazała, że jej zdaniem koszty pobytu dzieci w rodzinach zastępczych powinni ponosić również ojcowie jej dzieci
Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2024 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 570 ze zm.) oraz art. 134, art. 141 § 1, art. 142 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 572), stwierdziło niedopuszczalność zażalenia A. M..
W uzasadnieniu organ wskazał, że po zapoznaniu się z zażaleniem, aktami sprawy oraz zaskarżonym pismem ustalił, że w przedmiotowej sprawie ma miejsce niedopuszczalność wniesienia zażalenia od postanowienia o odmowie zawieszenia wnioskowanego przez A. M. zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia jej opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, gdyż od postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania nie służy zażalenie. Zgodnie z art. 141 § 1 k.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji (art. 142 k.p.a.). Stosownie do art. 101 § 3 k.p.a. na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania albo odmowy podjęcia zawieszonego postępowania służy stronie zażalenia. Analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania nie służy stronie zażalenie. W związku z powyższym na zaskarżone postanowienie nie służyło zażalenie. Na powyższe nie ma przy tym wpływu okoliczność błędnego poinformowania strony o możliwości wniesienia zażalenia, ponieważ pouczenie to nie spowodowało stronie szkody. W sprawie nie została wydana decyzja. Na podstawie art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania. Stosownie przy tym do art. 144 k.p.a. w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale (Rozdział 11 Zażalenia) do zażaleń mają zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Z tych względów Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło brak możliwości merytorycznego ustosunkowania się do zażalenia.
Pismem dnia 26 majka 2024 roku A. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 kwietnia 2024 r., nr [...] stwierdzające niedopuszczalność wniesienia zażalenia na postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia 28 lutego 2024 r., znak sprawy [...]
W uzasadnieniu skarżąca podniosła argumenatcję na rzecz nie obciążania jej kosztami pobytu jej dzieci w pieczy zastępczej.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowa argumentację. Jednocześnie poinformowało, że pierwotnie postanowienie Kolegium z dnia 26 kwietnia 2024 r. nr [...] pomyłkowo zostało wysłane do A. M. i Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. bez drugiej strony postanowienia, w związku z czym zostało ono ponownie wysłane przy piśmie z dnia 20 maja 2024 r. nr [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492). Kontrola sądu administracyjnego sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. a 2024 r., poz. 935; dalej w skrócie "P.p.s.a."). Uwzględniając skargę na decyzję Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).
W ocenie Sądu przedmiotowa skarga okazała się nieuzasadniona.
W pierwszej kolejności podkreślić należy, że kontrolą legalności objęto w niniejszej sprawie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 kwietnia 2024 roku, nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia od postanowienia z dnia 28 lutego 2024 roku w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania administracyjnego przedmiocie opłaty za pobyt dzieci w pieczy zastępczej.
Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił przepis art. 134 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. Zgodnie z treścią art. 134 k.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Natomiast zgodnie z art. 144 k.p.a. do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań.
Organ odwoławczy uznał, opierając się na przepisach art. 141 § 1 w zw. z art. 101 § 3 k.p.a., że zażalenie na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania jest niedopuszczalne, a Sąd to stanowisko podziela.
Zgodnie z art. 141 § 1 k.p.a. zażalenie przysługuje tylko wówczas, gdy kodeks tak stanowi. Oznacza to, że zażalenie przysługuje tylko wówczas, gdy w przepisie wyraźnie je przewidziano. Natomiast stosownie do aktualnego, w dacie podejmowania zaskarżonego postanowienia, brzmienia art. 101 § 3 k.p.a. zażalenie służy stronie na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania albo odmowy podjęcia zawieszonego postępowania.
W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest już stanowisko, iż aktualną treść art. 101 § 3 k.p.a. należy odczytywać w ten sposób, że zażalenie przysługuje wyłącznie na postanowienie o zawieszeniu postępowania ("w sprawie zawieszenia postępowania") oraz na postanowienie o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania ("w sprawie odmowy podjęcia postępowania"). Natomiast na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania zażalenie nie przysługuje (por. wyrok NSA z 6 marca 2019 r., II OSK 987/19, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Takie rozumienie art. 101 § 3 k.p.a. jest wynikiem przede wszystkim wykładni językowej tego przepisu. Przed nowelizacją k.p.a., wprowadzoną ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 6, poz. 18 z późn. zm.), która weszła w życie w dniu 11 kwietnia 2011 r., przepis art. 101 § 3 k.p.a. brzmiał: "na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania służy stronie zażalenie.". Obecnie przepis ten brzmi: "na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania albo odmowy podjęcia zawieszonego postępowania służy stronie zażalenie". Dodając do dotychczasowej treści przepisu wyrażenie "albo odmowy podjęcia zawieszonego postępowania" ustawodawca spowodował zmianę znaczenia zwrotu "w sprawie zawieszenia postępowania". Sformułowanie "w sprawie" odnosi się nie tylko do zwrotu: "zawieszenia postępowania", ale też do zwrotu "odmowy podjęcia postępowania", przez co powyższy przepis w istocie wyraża myśl: "Na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania albo w sprawie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania służy stronie zażalenie". Skoro więc w przepisie tym posłużono się zwrotem "w sprawie odmowy podjęcia postępowania", przez który ustawodawca rozumie jedynie postanowienia negatywne, to nie ma podstaw, aby w stosunku do postanowień "w sprawie zawieszenia postępowania" dokonywać wykładni rozszerzającej ten zwrot, zamiast ograniczać go wyłącznie do postanowień o zawieszeniu postępowania. Taką językową interpretację tego przepisu potwierdza również jego wykładnia celowościowa. Istotą nowelizacji art. 101 § 3 k.p.a. było bowiem pozostawienie środka zaskarżenia na postanowienia tamujące postępowanie administracyjne i jednocześnie wyłączenie możliwości zaskarżania postanowień, które nie wstrzymują biegu postępowania administracyjnego, a więc na postanowienia o odmowie zawieszenia oraz o podjęciu zawieszonego postępowania administracyjnego. Uzasadnienia takiego założenia poszukiwać przede wszystkim należy w zasadzie szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.) wymagającej od organu administracji publicznej wnikliwego i szybkiego działania w sprawie, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Co do zasady bowiem postępowanie administracyjne powinno być zakończone w terminach określonych w art. 35 k.p.a. Uzasadnione jest zatem wyłączenie możliwości odrębnego zaskarżania postanowień, które nie tylko nie hamują biegu postępowań administracyjnych, ale też nakierowane są na kontynuowanie postępowania administracyjnego, co w konsekwencji oznacza zwiększenie jego sprawności. Zauważyć przy tym trzeba, iż taki był też cel nowelizacji art. 101 § 3 k.p.a., którą m.in. wprowadzono do porządku prawnego nowy rodzaj środka zaskarżenia, tj. skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania. Cel ten został również niejako wzmocniony nawiązującą do tej skargi ustawą z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. Nr 34, poz. 173).
Gdyby przyjąć, że określenie "w sprawie zawieszenia postępowania", użyte obok określenia "o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania", obejmuje zarówno rozstrzygnięcie o zawieszeniu postępowania, jak i o odmowie jego zawieszenia, czyniłoby to zbędną nowelizację art. 101 § 3 k.p.a. Taka interpretacja ww. przepisu, prowadziłaby do podważenia założenia o racjonalności prawodawcy. Trudno bowiem przyjmować, aby racjonalny ustawodawca z jednej strony wprowadzał mechanizmy udrażniające przebieg postępowania, a z drugiej strony utrzymywał te, które mogą służyć jego przedłużaniu (zob. wyrok NSA z 22 marca 2016 r., I OSK 339/16, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zwrócić przy tym należy uwagę, że strona niezadowolona z rozstrzygnięcia o odmowie zawieszenia postępowania nie zostaje pozbawiona jednak możliwości jego kontroli, gdyż - na podstawie art. 142 k.p.a. - może je kwestionować w odwołaniu od decyzji i ewentualnie w skardze do sądu administracyjnego na decyzję organu II instancji (zob. wyrok NSA z 14 lutego 2018 r., II OSK 2079/17, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarga okazała się niezasadna. Zarzuty skargi skierowane do postępowania w przedmiocie ustalenia opłat za pobyt dzieci w pieczy zastępczej nie mogły odnieść zamierzonego skutku, wobec zaskarżonego postanowienia w sprawie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania.
W rozpoznawanej sprawie, w dacie wydania zaskarżonego postanowienia obowiązywały przepisy k.p.a. w brzmieniu po nowelizacji, zaś za prawidłowe - w świetle nowego brzmienia art. 101 § 3 k.p.a. - należało uznać stanowisko organu administracji, że na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania administracyjnego skarżącemu nie przysługiwało zażalenie.
Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną. Sąd orzekał w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.