II SA/Po 447/23

II SA/Po 447/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-10-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Edyta Podrazik /przewodniczący/
Paweł Daniel /sprawozdawca/
Wiesława Batorowicz
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 24 par. 1 pkt 5, art. 27 par. 1a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 października 2023 r. sprawy ze skargi A. H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 kwietnia 2023 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 480;- (czterysta osiemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2023 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wznowienia postępowania zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 marca 2023 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia 31 stycznia 2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania A. H. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką B. G..
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazano, że wnioskiem z dnia 14 kwietnia 2023 r. A. H. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika złożyła wniosek o wznowienie postępowania za zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 marca 2023 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia 31 stycznia 2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką B. G.. Pełnomocnik odwołującej wskazał, iż podstawę odmowy przyznania wnioskodawczyni przedmiotowego świadczenia stanowił fakt, iż B. G. pozostaje w związku małżeńskim, a jej małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W wyniku postępowania przez Powiatowym Zespołem ds. Orzekania o Niepełnosprawności [...] w dniu 30 marca 2023 r. zostało wydane orzeczenie uznające K. G. za niepełnosprawnego w stopniu znacznym. Jak wskazał pełnomocnik odwołującego fakt wydania powyższego orzeczenia stanowi spełnienie przesłanki o jakiej mowa w art. 145 par. 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej jako: "K.p.a."). W ocenie wnioskodawcy fakt wydania orzeczenia stwierdzającego niepełnosprawność od dnia 24 stycznia 2023 r. potwierdza, iż w dniu wydania decyzji Kolegium z dnia 29 marca 2023 r. istniały istotne dla sprawy okoliczności które były nieznane organowi, który wydał decyzję.
Rozpoznając złożony wniosek Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. odnosi się do takich okoliczności faktycznych oraz nowych dowodów, które istniały w dniu wydania decyzji, a jedynie ujawniło się ich istnienie już po wydaniu decyzji, wydanej po zakończeniu postępowania, którego dotyczy wniosek o wznowienie. Stąd też nie mogą takich okoliczności oraz dowodów stanowić decyzje czy też akty, wydane (dokonane) później, tak jak w przypadku powołanego przez wnioskodawczynię orzeczenia o niepełnosprawności K. G., nawet jeśli w orzeczeniu tym stwierdzono, iż ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 24 stycznia 2023 r. Orzeczenie to zostało bowiem sporządzone po wydaniu rozstrzygnięcia Kolegium z dnia 29 marca 2023 r. utrzymującego w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia 31 stycznia 2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania A. H. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką B. G..
Skargę na powyższą decyzję wniosła A. H. reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, podnosząc zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. poprzez błędne uznanie, iż prawomocne stwierdzenie z mocą wsteczną istnienia pewnych okoliczności faktycznych (w tym przypadku znacznego stopnia niepełnosprawności niepełnosprawnej, nad którą skarżąca sprawuje opiekę) aktem wydanym po wydaniu decyzji ostatecznej w sprawie nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania.
Wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Zdaniem skarżącej skoro orzeczenie z dnia 30 marca 2023 stwierdziło istnienie znacznego stopnia niepełnosprawności małżonka niepełnosprawnej B. G. od 24 stycznia 2023 r. to w dniu wydania decyzji (w dniu 29.03.2023} istniały istotne dla sprawy okoliczności, które były nieznane organowi, który wydał decyzję, zatem spełnione zostały przesłanki wznowienia postępowania wbrew stanowisku kolegium, które spełnienie przesłanki wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. utożsamia jedynie z istnieniem na dzień orzekania jedynie nowych dowodów z pominięciem możliwości wznowienia postępowania na podstawie wyjścia na jaw nowych okoliczności istotnych dla sprawy.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga okazała się zasadna.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Przedmiotowa sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
Zaskarżone postanowienie zostało wydana z naruszeniem art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. oraz art. 27 § 1a w zw. z art. 145 § 1 pkt 1b p.p.s.a.
Zgodnie z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Natomiast przepis art. 27 § 1a K.p.a. wskazuje, że członek samorządowego kolegium odwoławczego podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jeżeli brał udział w wydaniu decyzji objętej wnioskiem. Wynikający z powyższych przepisów obowiązek wyłączenia pracownika (członka organu kolegialnego) dotyczy sytuacji, gdy decyzja, przy wydaniu której uprzednio dana osoba uczestniczyła, poddawana jest następnie kontroli – czy to w postępowaniu zwykłym (w toku instancji albo na podstawie art. 127 § 3 K.p.a.), czy w trybie wznowienia postępowania.
Nie można bowiem akceptować sytuacji, w której pracownik (członek organu kolegialnego) biorący udział w wydaniu zaskarżonej decyzji będzie następnie brał udział w postępowaniu, którego celem jest ocena prawidłowości tej decyzji. Pracownik organu administracji publicznej podlega zatem wyłączeniu w każdym stadium sprawy oraz w każdej instancji trybu zwykłego lub trybu wznowienia postępowania. Przyjąć należy, że zawarte w art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. określenie "brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji" dotyczy również pracownika orzekającego w postępowaniu w trybie wznowienia postępowania, jeżeli wcześniej brał on udział w wydaniu decyzji będącej przedmiotem kontroli w trybie nadzwyczajnym. W doktrynie prawa administracyjnego panuje pełna zgodność co do charakteru żądania wznowienia postępowania. Żądanie wznowienia postępowania zaliczane jest do środków zaskarżenia (por. B. Adamiak, Odwołanie w polskim systemie prawa administracyjnego, Wrocław 1980, s. 28). Wznowienie postępowania może bowiem doprowadzić do uchylenia decyzji wydanej w trybie zwykłym i ponownego merytorycznego załatwienia sprawy. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 października 2018 r. (sygn. akt II OSK 2579/16, dostępny: CBOIS) – a który to pogląd skład orzekający Sądu w niniejszej sprawie całkowicie akceptuje – kolejne, dokonywane przez ustawodawcę nowelizacje art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. i art. 27 K.p.a., będące wynikiem orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, sprowadzały się do tego, aby tam gdzie jest to ze względów ustrojowych możliwe zapewnić przy ponownym badaniu sprawy wyższe standardy bezstronności organów administracji poprzez zagwarantowanie, że ponownej oceny dokonywać będzie inna osoba. Dlatego art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. oraz art. 27 § 1a K.p.a. powinien być interpretowany w ten sposób, że jego zastosowanie dotyczy nie tylko rozstrzygania w toku instancji w tym samym trybie postępowania administracyjnego (co jest oczywiste), lecz także szerzej – rozciąga się również na tryb nadzwyczajny, wszczęty w tej samej sprawie ujmowanej materialnoprawnie. Podobny pogląd został wyrażony również m. in. w wyroku NSA z dnia 12 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 2469/15 oraz wyroku NSA z dnia 9 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 135/15, czy wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2020 r., II OSK 9454/19 (dostępne: CBOIS). Art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. stwierdza expressis verbis, że dotyczy pracownika, który brał udział w wydaniu "zaskarżonej decyzji". Decyzją, o której mowa w art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a., może być decyzja zaskarżona wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego. Wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, bowiem stanowi instytucję procesową, za pomocą której uprawniony podmiot może żądać weryfikacji ostatecznego rozstrzygnięcia administracyjnego w celu jego kasacji lub reformacji.
Przenosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy wskazać należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji z dnia 29 marca 2023 r. znak: [...] rozpoznawało odwołanie od decyzji Burmistrza [...] w składzie, w którym przewodniczącym był K. S.. Ta sama osoba brała udział w wydaniu zaskarżonego postanowienia z dnia 26 kwietnia 2023 r., co w ocenie Sądu, uznać należy za niedopuszczalne.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1b p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.
O kosztach postępowania orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając wynagrodzenie pełnomocnika profesjonalnego w wysokości 480,- zł obliczone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 1800).