II SA/Po 446/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła uchylenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego przyznanego E. J. od 2014 r. na stałe. Burmistrz uchylił zasiłek decyzją z lutego 2022 r., wskazując, że zgodnie z art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.), zasiłek nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Skarżący ukończył 75 lat w sierpniu 2021 r. i od tego czasu pobierał dodatek pielęgnacyjny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję Burmistrza w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję SKO. Sąd uznał, że organy prawidłowo zidentyfikowały zbieg świadczeń jako podstawę do uchylenia zasiłku pielęgnacyjnego, jednakże błędnie zastosowały skutek wsteczny (ex tunc) do uchylenia decyzji przyznającej zasiłek. Zgodnie z art. 32 ust. 1 u.ś.r. oraz orzecznictwem, uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej ma skutek na przyszłość (ex nunc). Sąd podkreślił, że organy nie miały podstaw prawnych do uchylenia prawa do zasiłku z mocą wsteczną, co stanowiło naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy. W związku z tym, sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania przez organ odwoławczy, z zaleceniem wydania decyzji ze skutkiem ex nunc.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących skutków prawnych uchylania decyzji administracyjnych przyznających świadczenia rodzinne, w szczególności zasady ex nunc.
Dotyczy specyficznej sytuacji zbiegu zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku pielęgnacyjnego oraz uchylania decyzji w trybie art. 32 ust. 1 u.ś.r.
Zagadnienia prawne (3)
Czy uchylenie decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny z mocą wsteczną (ex tunc) jest zgodne z prawem, gdy podstawą jest zbieg świadczeń z dodatkiem pielęgnacyjnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uchylenie decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny z mocą wsteczną jest niezgodne z prawem. Uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej ma skutek na przyszłość (ex nunc).
Uzasadnienie
Przepis art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz orzecznictwo sądów administracyjnych wskazują, że decyzje zmieniające lub uchylające prawo do świadczeń rodzinnych mają charakter konstytutywny i wywierają skutki ex nunc. Organy nie mają podstaw prawnych do uchylania skutków przeszłych decyzji.
Czy osoba pobierająca zasiłek pielęgnacyjny po ukończeniu 75. roku życia, a następnie dodatek pielęgnacyjny, traci prawo do zasiłku pielęgnacyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zgodnie z art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego.
Uzasadnienie
Ustawa o świadczeniach rodzinnych wyklucza możliwość pobierania jednocześnie zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku pielęgnacyjnego. Celem tej regulacji jest uniknięcie zbiegu świadczeń.
Czy organ administracji ma obowiązek poinformowania strony o utracie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w związku z przyznaniem dodatku pielęgnacyjnego?
Odpowiedź sądu
Strona została należycie poinformowana o obowiązku powiadomienia o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń, co wynika z pouczenia na formularzu wniosku o zasiłek pielęgnacyjny.
Uzasadnienie
Formularz wniosku o zasiłek pielęgnacyjny zawierał pouczenie o braku prawa do zasiłku w przypadku pobierania dodatku pielęgnacyjnego oraz o obowiązku niezwłocznego powiadamiania o zmianach. Strona nie może twierdzić, że nie miała wiedzy.
Przepisy (11)
Główne
u.ś.r. art. 16 § 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.
u.ś.r. art. 16 § 2
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Wskazuje osoby uprawnione do zasiłku pielęgnacyjnego, w tym osobę niepełnosprawną powyżej 16. roku życia legitymującą się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (w przypadku skarżącego) oraz osobę, która ukończyła 75 lat.
u.ś.r. art. 16 § 6
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Celem jest wyeliminowanie zbiegu świadczeń.
u.ś.r. art. 16 § 7
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Reguluje potrącanie przez ZUS kwoty zasiłku pielęgnacyjnego z emerytury/renty w przypadku przyznania dodatku pielęgnacyjnego za okres, za który wypłacono zasiłek.
u.ś.r. art. 32 § 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Organ właściwy lub wojewoda może zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli wystąpiły określone okoliczności. Decyzja taka ma skutek ex nunc.
Pomocnicze
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych art. 75 § 1
Określa przesłanki przyznania dodatku pielęgnacyjnego osobie uprawnionej do emerytury lub renty.
p.u.s.a. art. 1 § 1
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej.
p.u.s.a. art. 1 § 2
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Kryterium kontroli sądowej jest zgodność z prawem.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd nie jest związany granicami skargi w zakresie realizowanej kontroli.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla decyzję administracyjną w przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego mającego wpływ na wynik sprawy.
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 2 § 15zzs4
Umożliwia rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w określonych sytuacjach związanych z zagrożeniem zdrowia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uchylenie decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny z mocą wsteczną jest niezgodne z prawem (ex nunc).
Odrzucone argumenty
Brak wiedzy skarżącego o utracie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. • Wina organu pierwszej instancji za brak poinformowania skarżącego.
Godne uwagi sformułowania
uchyla zaskarżoną decyzję • nie można uchylić skutków przeszłych tej decyzji, która podlega uchyleniu • uchylenie polega na położeniu kresu jej bytności wraz ze skutkami, jakie w przyszłości mogłyby się pojawić • Decyzja o zmianie albo uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie rodzinne [...] może ona wywierać wyłącznie skutki ex nunc, tj. od chwili jej wydania na przyszłość. • nie jest prawidłowe uchylenie lub zmiana decyzji z mocą wsteczną • lex retro non agit
Skład orzekający
Jakub Zieliński
przewodniczący
Wiesława Batorowicz
sprawozdawca
Paweł Daniel
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących skutków prawnych uchylania decyzji administracyjnych przyznających świadczenia rodzinne, w szczególności zasady ex nunc."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zbiegu zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku pielęgnacyjnego oraz uchylania decyzji w trybie art. 32 ust. 1 u.ś.r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie przepisów proceduralnych, nawet gdy kwestia materialnoprawna (zbieg świadczeń) jest jasna. Pokazuje błąd organów administracji w stosowaniu skutków prawnych decyzji.
“Czy można cofnąć świadczenie, które już zostało wypłacone? Sąd wyjaśnia, dlaczego uchylenie zasiłku pielęgnacyjnego z mocą wsteczną było błędem.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.