II SA/Po 4454/01

II SA/Po 4454/01 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2004-09-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2001-11-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Danuta Rzyminiak-Owczarczak /sprawozdawca/
Maria Hrycaj /przewodniczący/
Paweł Miładowski
Symbol z opisem
634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Hrrycaj Sędziowie Sędzia NSA Paweł Miładowski As.sąd. Danuta Rzyminiak-Owczarczak ( spr ) Protokolant referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2004 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] listopada 2001 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień wdowy po kombatancie ; o d d a l a s k a r g ę /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ M.Hrycaj /-/ P.Miładowski JFS
Uzasadnienie
4/II SA/Po 4454/01
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...] maja 2001 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (zwany dalej Kierownikiem Urzędu) pozbawił skarżącą W. M. uprawnień przysługujących jej, jako wdowie po zmarłym kombatancie - mężu p. F. M. W uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu wyjaśnił, iż wskazane uprawnienia przyznano skarżącej decyzją Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w K. (w skrócie ZBoWiD) z dnia [...].12.1990 r. oraz, że mąż skarżącej uzyskał je wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od [...].03.1945 r. do [...].04.1946 r., kiedy był zatrudniony w Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w J., stąd w sprawie zastosowanie ma przepis art. 25 ust. 2 pkt 1 lit a) w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit a) ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r. Nr 142 poz. 950 ze zmianami), zgodnie z którymi pozbawione uprawnień zostają osoby, które pełniły służbę i były zatrudnione w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego. Kierownik Urzędu wyjaśnił ponadto, iż osobom takim uprawnienia nie przysługują z innych tytułów oraz, że do skarżącej, która jest wdową pozostałą po kombatancie, zastosowanie ma przepis art. 20 ust. 3 ww. ustawy, na mocy którego zostaje ich pozbawiona.
Składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca wniosła o zmianę decyzji, podnosząc iż będąc zatrudnionym w Urzędzie Bezpieczeństwa mąż jej uprzedzał o planowanym aresztowaniu osoby, przeciwko którym służby bezpieczeństwa podejmowały takie działania, za co został skazany i odbył karę pozbawienia wolności. Dokumentując podniesioną okoliczność skarżąca złożyła do akt sprawy kserokopię postanowienia Sądu Wojewódzkiego w P. - Wydział IV Karny - Rewizyjny z dnia [...].09.1996 r. sygn. akt[...], na mocy którego uznano za nieważny wyrok Wojskowego Sądu Rejonowego w P. z dnia [...].10.1946 r. sygn. akt [...]. Zdaniem skarżącej okoliczność, że działalność męża uznana została za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, nakazuje uznać jej męża za osobę represjonowaną, a nie za osobę utrwalającą władzę ludową, tym bardziej, że w czasie aresztowania i przesłuchań był torturowany.
Decyzją z dnia [...] listopada 2001 r. nr [...] Kierownik Urzędu, działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a., art. 22 ust.2 w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit "a" oraz art. 20 ust. 3 ww. ustawy utrzymał w mocy swoją pierwotną decyzję, dodatkowo wskazując, że skarżąca nie przedstawiła żadnych nowych dowodów w myśl art. 21 ust. 3 ustawy. Kierownik Urzędu wyjaśnił ponadto, iż w postępowaniu weryfikacyjnym wykorzystane zostały materiały przedłożone przez skarżącą wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, lecz z racji złożenia ich po terminie określonym w art. 22 ust. 3 ustawy, nie dały one podstaw do zmiany decyzji.
W skardze na powyższą decyzję skarżąca wniosła o jej uchylenie, podnosząc, iż co prawda mąż jej pracował w Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego lecz zamiarem jego było niesienie pomocy osobom zagrożonym aresztowaniem, czego dowodzi treść przedłożonego postanowienia Sądu Wojewódzkiego w P. Skarżąca zakwestionowała również zarzut zgłoszenia nowych okoliczności po terminie, podnosząc, iż w sprawie nowego tytułu do uprawnień stosowne pismo oraz dowody złożyła organowi w dniu [...].10.1998 r., podniosła także zasadność pozbawiania uprawnień przyznanym wdowom po tych kombatantach, którzy za życia nie zostali ich pozbawieni. Na rozprawie w dniu [...] września 2004 r. skarżąca podtrzymała swoją skargę.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu w całości podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi, dodatkowo wskazując, iż okoliczności podniesione przez skarżącą w świetle obowiązujących przepisów nie mają wpływu na wynik sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z treścią art. 3 § 1 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) sądowa kontrola decyzji administracyjnych polega wyłącznie na ocenie ich legalności, tj. zgodności z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej. W przedmiotowej sprawie decyzje wydane w obu instancjach są zgodne z obowiązującymi przepisami prawa materialnego i procesowego, choć nie są wolne od wad, które jednakże nie mają istotnego wpływu na wynik sprawy.
Rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji oparte zostało na przepisie art. 21 ust. 2 pkt 4 lit "a" ww. ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, zgodnie z którym przedmiotowe uprawnienia kombatanckie nie przysługują m.in. osobie, która w latach 1944-1956 pełniła służbę lub była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że mąż skarżącej był zatrudniony w Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa w J. Jednocześnie, zgodnie z art. 21 ust. 3 pkt 1 ww. ustawy, uprawnień nie zostają pozbawione osoby, które przedłożą dowody, że do wymienionych służb i organów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia pomocy. W niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała, iż mąż jej do pracy w Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w J. został skierowany przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje został zwerbowany w celu udzielenia pomocy. Przeciwnie, zarówno w skardze, jak i w przedłożonym Kierownikowi Urzędu piśmie z dnia [...].10.1998 r. skarżąca sama wskazuje, iż mąż jej podjął zatrudnienie w Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w J. mając na uwadze ochronę rodziny, co wskazuje, że zrobił to z własnej woli i inicjatywy. Również na podstawie przedłożonego do akt sprawy postanowienia Sądu Wojewódzkiego w P. oraz treści wyroku Sądu Wojskowego uznanego tym postanowieniem za nieważny, nie można skutecznie wywodzić, że zatrudnienie męża skarżącej w ww. Urzędzie miało charakter wskazany w powołanym art. 21 ust. 3 pkt 1 ww. ustawy. Dokumenty te dowodzą jedynie, że mąż skarżącej skazany został za ujawnienie tajemnicy urzędowej w drodze uprzedzenia jednej osoby o planowanym jej aresztowaniu. Okoliczność ta, mająca charakter jednostkowy, nie wskazuje przy tym na zorganizowany kontakt męża skarżącej z organizacjami niepodległościowymi, lecz jedynie, że mąż skarżącej miał kontakt z osobą, która do takiej organizacji należała. Na tej podstawie, wobec braku innych dowodów, nie można więc skutecznie wywodzić, że mąż skarżącej został skierowany do pracy w aparacie bezpieczeństwa publicznego przez organizacje niepodległościowe lub będąc tam zatrudniony, został przez takie organizacje zwerbowany.
W niniejszej sprawie wskazany przepis art. 21 ust. 3 ww. ustawy powołany został w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wraz z argumentacją, iż strona nie przedłożyła żadnych dowodów, które pozwoliłyby ocenić, czy w sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające zachowanie uprawnień w myśl tego artykułu. Okoliczność ta, jak również stwierdzenie, które zawarte zostało w dalszej części uzasadnienia, iż w postępowaniu weryfikacyjnym wykorzystano dokumentację przedłożoną przez stronę skarżącą, pozwala uznać, że w ramach tego postępowania zbadano, czy w sprawie zachodzą okoliczności wskazane w tym przepisie i uprawniające do zachowania uprawnień. Weryfikacja uprawnień dokonana została więc z poszanowaniem zasad postępowania weryfikacyjnego oraz procedury określonej w k.p.a. W świetle powyższego nie ma znaczenia powołanie w zaskarżonej decyzji przepisu art. 22 ust. 3 ww. ustawy, pomimo iż przepis ten wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 kwietnia 2003 r. sygn. akt SK 4/02 uznany został za niezgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, co stanowi przesłankę do wznowienia postępowania w zakresie objętym decyzją wydaną na jego podstawie, a w konsekwencji do jej uchylenia przez sąd administracyjny w ramach przeprowadzonej kontroli jej legalności. Jak wyżej wskazano w niniejszej sprawie Kierownik Urzędu przeprowadził postępowanie weryfikacyjne w pełnym zakresie, dokonując w jego ramach oceny materiału przedłożonego przez skarżącą, co wskazuje, że przepisu art. 22 ust. 3 ustawy w istocie nie zastosowano. Tym samym również z tego powodu nie zachodzą okoliczności uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzji, a wskazane uchybienie nie może przy tym zostać uznane za mające istotny wpływ na wynik sprawy.
W ramach postępowania weryfikacyjnego skarżąca podniosła ponadto, iż o treści postanowienia Sądu Wojewódzkiego oraz o uznaniu działalności męża za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego informowała Kierownika Urzędu już w [...]w ramach wszczętego postępowania weryfikacyjnego. Postępowanie to w niniejszej sprawie trwało długo, bowiem pierwsza decyzja Kierownika Urzędu wydana została w dniu [...] maja 2001 r. Na przestrzeni ponad dwóch lat, które upłynęły od wszczęcia postępowania oraz wydania decyzji, uległy zmianie przepisy ww. ustawy, w tym przepis art. 21 ust. 3. Ustawą z dnia 4 marca 1999 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. Nr 77 poz. 862) zmieniającej nin. ustawę z dniem 9 października 1999 r., skreślony został przepis art. 21. ust. 3 pkt 2, zgodnie z którym uprawnień nie zostają pozbawione osoby, które przedłożą dowody, że podczas zatrudnienia, pełnienia służby lub funkcji w strukturach, jednostkach i na stanowiskach, o których mowa w ust. 2 w pkt 4 lit. a) i b), wykonywały wyłącznie zadania nie związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Powołana ustawa zmieniająca ustawę o kombatantach (...) nie zawiera przepisów przejściowych. Tym samym w sprawie zastosowanie miał przepis art. 28 ww. ustawy o kombatantach (...), zgodnie z którym sprawy wszczęte na podstawie dotychczasowych przepisów, a nie zakończone do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, podlegają rozpatrzeniu zgodnie z przepisami tej ustawy. Stąd Kierownik Urzędu zasadnie podjął zaskarżoną decyzję z pominięciem skreślonego przepisu art. 21. ust. 3 pkt 2 ww. ustawy, nie oceniając jaki charakter miało zatrudnienie jej męża w Urzędzie Bezpieczeństwa oraz, czy okoliczności przedstawione przez skarżącą, mogłyby uprawniać ją do zachowania uprawnień z tytułu wskazanego w tym skreślonym przepisie.
Również podniesiony w skardze zarzut przeprowadzenia weryfikacji uprawnień po śmierci kombatanta nie może zostać uwzględniony. Ustawa o kombatantach (...) konstruuje uprawnienia przysługujące wdowie po kombatancie, jako mające charakter pochodny wobec uprawnień samego kombatanta. Dlatego też fakt, iż współmałżonek wdowy, której przyznano uprawnienia, zmarł jako kombatant, któremu uprawnienia przyznano nie zweryfikowaną następnie decyzją ZBOWiD, nie jest sam w sobie decydujący o wykluczeniu badania, czy wdowie należą się uprawnienia w świetle wymagań ustawy. Dotyczy to właśnie sytuacji skarżącej, której mąż, jakkolwiek za życia miał status kombatanta, to jednak - z uwagi na spełnianie przesłanek z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" (zatrudnienie w strukturach urzędów bezpieczeństwa) nie odpowiada przesłankom kombatanta wymaganym przez ww. ustawę. Pochodny charakter uprawnień wdowy decyduje zaś o tym, że tym przesłankom nie odpowiada także skarżąca. (por. wyrok SN z dnia 02.06.2002 r. sygn. akt III RN 208/00 OSNP 2002/11/257).
Z wymienionych przyczyn, na podstawie art. 151 ww. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 z późniejszymi zmianami), skarga podlega oddaleniu.
/-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ M.Hrycaj /-/ P.Miładowski