II SA/Po 442/25

II SA/Po 442/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-07-24
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Danuta Rzyminiak-Owczarczak /sprawozdawca/
Robert Talaga
Tomasz Świstak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 682
art. 48, art. 48f, art. 52 ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 97
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak (spr.) Asesor WSA Robert Talaga po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. K. na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 9 maja 2025 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oddala skargę
Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej PINB) postanowieniem z dnia 31 marca 2025 r., nr [...] (znak: [...]), działając na podstawie art. 48 ust. 1, ust. 3, ust. 4, ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz.U. z 2023r., poz. 682 dalej Pr. bud.) oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2023r. poz. 775, dalej k.p.a.), w związku z prowadzonym postępowaniem administracyjnym w sprawie legalności rozbudowy budynku gospodarczego wybudowanego na działce o nr ewid.[...] w m. Z. ul. [...], w granicy z działką nr [...], o pomieszczenia mieszkalne w wyniku której to rozbudowy powstała funkcjonalna część stanowiąca budynek mieszkalny, zobowiązał inwestora B. K.:
1. do wstrzymania tak opisanej budowy - rozbudowy budynku gospodarczego, na nieruchomości na dz. nr [...] w Z., przy ul. [...];
2. poinformował o możliwości złożenia przez inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego "wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części", w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy;
3. poinformował o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części (organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o ustaleniu opłaty legalizacyjnej, na które przysługuje zażalenie - art.49 ust.2a i 2b Pr.bud.);
4. poinformował o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej.
Zgodnie z art. 49d ust.1 Pr.bud. wysokość opłaty legalizacyjnej w przypadku:
1) budowy wymagającej decyzji o pozwoleniu na budowę lub budowy, o której mowa w art.29 ust.l pkt 1-3-oblicza się zgodnie z przepisem art. 59f, z tym, że stawka opłaty podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu;
Zgodnie z art. 59f Pr.bud. opłatę legalizacyjną stanowi iloczyn stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w). Stawka opłaty (s) wynosi 500 zł. Kategorie obiektów, współczynnik kategorii obiekiu oraz współczynnik wielkości obiektu określa załącznik do ustawy Prawo budowlane. W przypadku gdy w skład obiektu budowlanego, z wyjątkiem budynku mieszkalnego jednorodzinnego, wchodzą części odpowiadające różnym kategoriom, karę stanowi suma kar obliczonych dla różnych kategorii.
2) budowy, o której mowa w art.29 ust.l:
a) pkt 4-10, 12 oraz 14-18 i 29 - wynosi 5000zł,
b) pkt 11,13,19-21 i 28 - wynosi 2500zł,
3) instalowania, o którym mowa w art.29 ust.3 pkt 3 lit. a i b - wynosi 2500zł.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w związku z otrzymanym w dniu 31 maja 2023r. pismem przeprowadził kontrolę na działce [...] (obręb Z.).
Podczas kontroli ustalono, że na działce nr [...] zlokalizowany jest w głębi nieruchomości budynek mieszkalny, o konstrukcji tradycyjnej murowanej, częściowo z pustaków żwirobetonowych, częściowo z cegły, a także z pustaków z betonu komórkowego. Budynek posiada dach jednospadowy konstrukcji drewnianej kryty blachą falistą na deskowaniu. Konstrukcję stropodachu stanowią belki drewniane, stropodach jest nieocieplony. Od strony elewacji północnej budynek w dachu posiada lukarnę z oknem z dachem jednospadowym. Od strony elewacji frontowej (południowej) budynek po lewej stronie od wejścia do budynku posiada przybudówkę o wymiarach: szerokości ok. 2,00m i długości ok. 4,10 m, nad którą znajduje się pomieszczenie mieszkalne (konstrukcja ścian szkieletowa obita płytami OSB). Budynek posiada okno w elewacji południowej zlokalizowane po lewej stronie wejścia do budynku oraz mniejsze okno po prawej stronie wejścia do budynku. Nad wejściem do budynku znajduje się daszek konstrukcji drewnianej, jednospadowy. Od strony elewacji północnej budynek posiada drzwi wyjściowe na ogród. W elewacji tej po prawej stronie wyjścia na ogród znajduje się jedno okno, a po lewej stronie wyjścia dwa okna. Po prawej stronie drzwi wyjściowych na ogród zlokalizowana jest studzienka kanalizacyjna PCV. Budynek posiada częściowo ocieploną styropianem ścianę elewacji południowej oraz częściowo ocieploną ścianę elewacji północnej. Długość budynku wynosi: od strony elewacji południowej ok. 13,26 m, od strony elewacji północnej ok. 12,93 m, a wysokość budynku od strony elewacji północnej wynosi ok. 3,16 m. Budynek posiada wybudowany od strony elewacji południowej komin murowany, do którego jest włączony kocioł grzewczy opalany ekogroszkiem, który jest zlokalizowany w przybudowanej do budynku kotłowni (objętej postępowaniem PINB znak: [...]). W dniu kontroli B. K. nie przedłożył żadnych dokumentów, z których by wynikało, że budynek mieszkalny został wybudowany legalnie, t.j. nie przedłożył pozwolenia na budowę oraz projektu budowlanego wybudowanego budynku. B. K. podczas kontroli oświadczył, że tak zabudowaną nieruchomość zakupił 7 listopada 1995r. aktem notarialnym Rep. A Nr [...]. Budynek był w takim stanie jak obecnie, jedynie od strony elewacji południowej zostały zdemontowane dwa mniejsze okna, rozkuty otwór i zostało zamontowane jedno duże okno. Podczas kontroli wykonano szkic sytuacyjny oraz dokumentację fotograficzną.
W dniu 3 sierpnia 2023r. organ zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie legalności budowy budynku mieszkalnego zlokalizowanego w głębi nieruchomości położonej w Z. przy ul. [...], na dz. nr [...] w granicy z działką nr [...] Tego samego dnia PINB wezwał skarżącego do udzielenia pisemnej informacji oraz udostępnienia dokumentów związanych z budową ww. budynku mieszkalnego.
Pismem z dnia 9 sierpnia 2023r. skarżący oświadczył, że nieruchomość zakupił wraz z żoną w 1995 r. (umowa sprzedaży z dnia 07.11.1995r. - akt notarialny Repertorium A numer [...]), zabudowa obecnie jest taka sama, jak w czasie zakupu nieruchomości oraz, że skarżący nie posiada jakichkolwiek dokumentów związanych z budową budynku mieszkalnego.
W toku postępowania wezwany na świadka R. P. wskazał, że rozbudowa budynku zaczęła się w 2010 r. Inny świadek M. W. nie posiada żadnej wiedzy w tym zakresie.
Na podstawie uzyskanych zdjęć lotniczych z lat 1985, 1995, 2004, 2016-2021, PINB ustalił, że budynek mieszkalny został zbudowany po dacie 31.03.2004 r.
Burmistrz Miasta udzielił organowi informacji, że po 2004 r. M. i B. K. nie wnioskowali o udzielenie warunków zabudowy. Starosta wskazał natomiast, że od 1980 r. nie wydano dla ww. działki pozwolenia na budowę. Natomiast od 2000 r. nie odnotowano żadnego zgłoszenia zamiaru budowy. Ani obecni, ani poprzedni właściciele nie wnioskowali o pozwolenie na budowę.
PINB ustalił także, że podatek od nieruchomości jest opłacany w odniesieniu do obecnie niezamieszkałego budynku mieszkalnego, a także budynku gospodarczego w granicy z działką nr ew. [...].
Postanowieniem z dnia 28 grudnia 2023 r., nr [...], PINB wstrzymał budowę budynku mieszkalnego zlokalizowanego w głębi działki nr ew. [...] w granicy z działkami nr ew. [...] i [...], a także poinformował inwestora o możliwości przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego wraz z metodyką obliczania opłaty legalizacyjnej.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] postanowieniem z dnia16 lutego 2024r., nr [...], utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Wyrokiem z dnia 4 lipca 2024 r. sygn. akt II SA/Po 186/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżone postanowienia organów nadzoru budowlanego obu instancji.
W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że nie można dać wiary zeznaniom skarżącego, że w momencie zakupu nieruchomości w listopadzie 1995 r. układ budynków był niezmieniony, a więc działka ta miała być dokładnie w ten sam sposób zabudowana. Twierdzeniom tym przeczą zdjęcia lotnicze pozyskane przez PINB.
Po drugie Sąd wskazał, że Burmistrz Miasta zawiadomił PINB, że na działce skarżącego zostały zgłoszone dwa obiekty budowlane, które podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości – budynek mieszkalny, znajdujący się od frontu działki przy ul. [...], oraz budynek gospodarczy. Zgromadzone w aktach sprawy zdjęcia lotnicze, ale także mapy wykazały, że za tym budynkiem mieszkalnym, po lewej stronie, tj. w granicy z działką nr ew. [...] znajduje się kotłownia. W dniu orzekania przez Sąd w systemie informacji przestrzennej (dostępnym pod adresem: [...]/) widniały tylko te dwa obiekty jako zarejestrowane w ewidencji gruntów. Tymczasem protokół z przeprowadzonej kontroli ukazał inny stan zabudowania działki skarżącego. Od frontu nadal znajduje się budynek mieszkalny, którego stan techniczny wskazuje na brak możliwości użytkowania (co jest przedmiotem odrębnego postępowania). W tyle działki, po prawej znajduje się kotłownia, będąca przedmiotem odrębnego postępowania (sygn. akt II SA/Po 707/23), po środku budynek mieszkalny, w którym ma zamieszkiwać skarżący wraz z rodziną, zaś po lewej stronie działki skarżącego znajduje się przybudówka o charakterze gospodarczym, jednakże nad nią znajduje się pomieszczenie o charakterze mieszkalnym. Sąd wskazał, że organy nadzoru budowlanego nie ustaliły co dzieje się z budynkiem gospodarczym, który, zgodnie z danymi z ewidencji gruntów, nadal znajduje się na działce skarżącego w granicy z działką nr ew. [...], ani jaki jest jego charakter prawny.
Sąd zwrócił uwagę, że PINB pozyskał zdjęcia lotnicze z roku 1985, a następnie z lat 2004-2020. Zdjęcie lotnicze z 1985 r. ukazuje na działce skarżącego istniejący budynek mieszkalny od frontu oraz budynek znajdujący się w granicy z działką nr ew. [...], które są zgłoszone do opodatkowania. Ten stan rzeczy miał miejsce jeszcze w dniu 31 marca 2004 r. Dopiero na zdjęciu wykonanym w dniu 9 lipca 2010 r. widać, że pomiędzy budynkiem gospodarczym (w granicy z działką nr ew. [...]), a granicą działki nr ew. [...] prowadzone są roboty budowlane, dzięki którym powstał budynek mieszkalny. Zatem ze zdjęć lotniczych można wyciągnąć następujące wnioski: w pasie między granicą działki nr ew. [...] a granicą działki nr ew. [...] znajdują się kolejno budynek gospodarczy i budynek mieszkalny (ten obecnie zamieszkiwany przez skarżącego).
Budynek mieszkalny posiada 13,26 m długości elewacji południowej i 12,93 m długości elewacji północnej. Tak pojęty budynek mieszkalny, zgodnie z ustaleniami organów nadzoru budowlanego, odpowiada łącznej długości zabudowań w pasie pomiędzy granicami działek nr ew. [...] i [...]. Oznacza to, że za budynek mieszkalny został potraktowany zespół budynków mieszkalnego i gospodarczego, który jest osobnym bytem. Ponadto nie ustalono, czy przybudówka z pomieszczeniem mieszkalnym na piętrze jest integralną częścią budynku mieszkalnego, budynku gospodarczego, czy może budynek gospodarczy zmienił swoje przeznaczenie na mieszkalne i rzeczywiście jest to obecnie jeden obiekt budowlany, który jest objęty postępowaniem administracyjnym. Nawet jeżeli jest to łącznie jeden budynek, to zmianie powinna nastąpić kwalifikacja, tj. organ powinien badać legalność rozbudowy budynku gospodarczego, który hipotetycznie zmienił sposób użytkowania na mieszkalny. Sąd zwrócił uwagę, że na zdjęciach lotniczych widać wyraźną różnicę pomiędzy budynkiem gospodarczym, znajdującym się w granicy działki nr ew. [...] a spornym budynkiem mieszkalnym, ponieważ ich dachy wyraźnie odznaczają się kolorystycznie. Wobec tego wymaga wyjaśnienia czy budynek gospodarczy jest częścią składową budynku mieszkalnego, czy stanowi osobny byt.
Następnie, zawiadomieniem z dnia 16 sierpnia 2024r. PINB poinformował o przeprowadzeniu uzupełniającej kontroli na nieruchomości w Z. przy ul. [...], dz. nr [...] z której w dniu 26 sierpnia 2024r. Z kontroli sporządzony został protokół z kontroli oraz szczegółowa dokumentacja fotograficzna. Na kontroli ustalono, że: za starym budynkiem mieszkalnym (nieużytkowanym) w pasie pomiędzy granicami działek nr [...] znajduje się budynek o zróżnicowanej konstrukcji, połączony funkcjonalnie z dwoma wysuniętymi przybudówkami. Po prawej stronie wejścia do budynku (w granicy z działką nr [...]) usytuowana jest kotłownia. Po lewej stronie (w granicy z działką nr [...]) usytuowana jest przybudówka składająca się z dwóch kondygnacji. W dniu kontroli właściciel nieruchomości udostępnił część obiektu istniejącą po lewej stronie tj. uwidoczniony na mapach geodezyjnych budynek gospodarczy z przybudówką. Ustalono, że przyziemie przybudówki stanowi część otwarta (bez drzwi) w której zlokalizowane są różne maszyny i narzędzia do obróbki drewna. Po lewej stronie korytarza wejściowego przebiegającego wzdłuż budynku, w przyziemiu znajdowało się pomieszczenie mieszkalne (pokój) wyposażone m.in. w meble i sprzęt rtv. Z pokoju prowadziły drzwi do pomieszczenia następnego korytarza z wewnętrznymi schodami drewnianymi prowadzącymi na poddasze.
Na poddaszu po prawej stronie schodów wejściowych znajdowało się pomieszczenie mieszkalne - pokój z meblami wypoczynkowymi. Pokój ten (od strony północnej) posiada po środku połaci dachowej wyniesioną ponad pobycie dachu łukarnę z oknem.
Z pokoju na poddaszu, po lewej stronie schodów wejściowych znajdowały się drzwi prowadzące do przybudówki (w kondygnacji poddasza). Nadbudowa przybudówki nad częścią gospodarczą przyziemia jest konstrukcji drewnianej tj. do połowy ściany wypełnienie stanowią płyty drewniane, a od połowy wypełnienie z trzech stron stanowią okna drewniane przeszklone. Nadbudowa przybudówki posiada dach jednospadowy konstrukcji drewnianej, który w chwili obecnej jest w złym stanie technicznym. Dach posiada widoczne oberwane płyty ocieplenia z folią aluminiową oraz widoczne ubytki w pobyciu. Dostęp do nadbudowy przybudówki był ograniczony ze względu na dużą ilość znajdujących się tam w nieładzie rzeczy. W kontrolowanej części budynku panował nieład i niehigieniczne warunki bytowe, widoczne wiszące pajęczyny, które świadczyły, że pomieszczenia od dłuższego czasu nie były użytkowane. Dokonano pomiarów trzech pomieszczeń mieszkalnych tj. pokoju i korytarza wraz ze schodami zlokalizowanych w przyziemiu oraz pokoju na poddaszu oraz wykonano ich szkice sytuacyjne.
Dnia 23 października 2024r. została przeprowadzona uzupełniająca kontrola na wskazanej nieruchomości. W dniu kontroli właściciel nieruchomości udostępnił część obiektu znajdującą się po prawej stronie wejścia do budynku tj. od strony dz. nr [...], w tym stanowiącą uwidoczniony na mapach geodezyjnych budynek gospodarczy. W tej części budynku, po prawej stronie korytarza wejściowego przebiegającego wzdłuż budynku, w przyziemiu znajdowało się pomieszczenie kuchni (z oknem od strony frontowej budynku), a za nią pomieszczenie łazienki (z oknem od strony ogrodowej budynku oraz z małym oknem wychodzącym na korytarz budynku). Natomiast, po lewej stronie korytarza wejściowego przebiegającego wzdłuż budynku, w przyziemiu znajdowały się pomieszczenia mieszkalne tj. 2 pokoje (1 z oknem od strony frontowej budynku, 2 z oknem od strony ogrodowej budynku). Z pokoju z oknem od strony frontowej budynku prowadziły drzwi do pomieszczenia następnego korytarza z wewnętrznymi schodami drewnianymi prowadzącymi na poddasze. W korytarzu tym, po prawej stronie od wejścia, usytuowane były drzwi do kolejnego pokoju. W dniu kontroli pomieszczenie to było zamknięte. B. K. oświadczył, że pokój należy do syna. Dokonano kolejnych pomiarów pomieszczeń mieszkalnych i wykonano dokumentację fotograficzną.
Na podstawie zebranego materiału dowodowego PINB ustalił, że B. K. zakupił nieruchomość położoną przy ul. [...] w Z. w 1995 roku. Nieruchomość wówczas zabudowana była budynkiem mieszkalnym parterowym przeznaczonym do kapitalnego remontu. Budynek ten jest obecnie niezamieszkały i objęty odrębnym postępowaniem w sprawie niewłaściwego stanu technicznego. W głębi nieruchomości doszło do powstania obiektu budowlanego, tj. drugiego budynku mieszkalnego, który jest obecnie użytkowany. PINB w [...] ocenił, że inwestor na przestrzeni lat w wyniku wykonanych robót budowlanych dokonał zabudowy działki (rozbudowy na działce) i tym samym stworzył obiekt dostosowując do zamieszkania. Na potwierdzenie powyższych ustaleń zgromadzono w aktach sprawy fotogrametryczne zdjęcia lotnicze i mapy geodezyjne potwierdzające powstanie w różnych okresach czasu poszczególnych części obiektu budowlanego. O takim sposobie powstawania obiektu budowlanego świadczy także jego niespójny wygląd czy rodzaj użytych materiałów konstrukcyjnych np. częściowo z pustaków żwirobetonowych, częściowo z cegły, a także z pustaków z betonu komórkowego, świadczące o różnym okresie budowy obiektu.
Jak już zauważył WSA w Poznaniu, nieprawdą okazały się wyjaśnienia pełnomocnika skarżącego, który informował, że w momencie zakupu nieruchomości (w listopadzie 1995 r.) układ budynków na działce był niezmieniony, a działka ta w ten sam sposób co obecnie była już zabudowana. Zdjęcia lotnicze dowiodły, że są to nieprawdziwe informacje. Z przeprowadzonych kontroli ukazał się także inny stan zabudowania działki. Istotnie od frontu nadal znajduje się budynek mieszkalny, którego stan techniczny uniemożliwia użytkowanie. W tyle działki, po prawej znajduje się kotłownia, będąca przedmiotem odrębnego postępowania PINB, po środku budynek mieszkalny, w którym zamieszkuje B. K. i jego syn, zaś po lewej stronie działki skarżącego znajduje się przybudówka i budynek o charakterze zarówno gospodarczym, jak i o charakterze mieszkalnym. Ustalenia PINB wykazały, że budynek gospodarczy został rozbudowany o pomieszczenia mieszkalne i jednocześnie stał się częścią budynku mieszkalnego.
PINB pozyskał zdjęcia lotnicze z 1969 r. oraz 1985 r., a następnie z lat 2004-2020. Zdjęcie lotnicze z 1985 r. ukazuje na działce skarżącego istniejący budynek mieszkalny od frontu oraz budynek znajdujący się w granicy z działką nr [...], które są zgłoszone do opodatkowania. Ten stan rzeczy miał miejsce jeszcze w 2004 r. Dopiero na zdjęciu wykonanym w 2010 r. widać, że pomiędzy budynkiem gospodarczym (w granicy z działką nr [...]), a granicą działki nr [...] prowadzone są roboty budowlane, dzięki którym powstał budynek mieszkalny.
Tym samym organ nadzoru budowlanego prowadzi postępowanie w sprawie legalności rozbudowy budynku gospodarczego na nieruchomości w Z. przy ul. [...] na dz. nr [...], usytuowanego w granicy z dz. nr [...], o pomieszczenia mieszkalne w wyniku której powstała funkcjonalna część stanowiąca budynek mieszkalny.
Dalej PINB wskazał, że kwestią istotną dla niniejszej sprawy jest data wykonania rozbudowy budynku. W toku trwającego postępowania tutejszy organ pozyskał zdjęcia lotnicze ukazujące przedmiotową nieruchomość na przestrzeni wielu lat tj. z 1985r., z 1995r., z 2004r., z 2010r., z 2013r., z 2016r., z 2019r., z 2020r., z 2021r. Zdjęcie lotnicze z 2004r. nie ukazuje przedmiotowej rozbudowy obiektu budowlanego, natomiast na zdjęciu lotniczym z 2010r. wyraźnie widoczne są wykonywane roboty budowlane (dot. konstrukcji dachu). Budynek w obecnej formie pojawia się dopiero na zdjęciu lotniczym z 2013r. Zatem rozbudowy dokonano na przełomie lat 2004-2013. Organ wskazał, ze kopie map zasadniczych pozyskane w trakcie prowadzonego postępowania nie ukazują by przedmiotowa rozbudowa została zinwentaryzowana geodezyjnie przed 2004 rokiem.
PINB ustalił, że B. K., który jest właścicielem nieruchomości, nie legitymuje się dokumentem potwierdzającym udzielenie pozwolenia na budowę. W toku postępowania wyjaśniającego nie odnaleziono dokumentacji potwierdzającej to, że zabudowa obecna jest taka sama, jak w czasie zakupu nieruchomości przez skarżącego, jak i potwierdzającej legalność istnienia rozbudowy budynku. Wobec tego organ stwierdził, że skarżący dopuścił się samowoli budowlanej.
Rozbudowa budynku powstała na przełomie lat 2004-2013, wobec czego nie można zastosować uproszczonej legalizacji. Właściwą procedurą legalizacyjną jest procedura określona w art. 48 pr. bud.
Na koniec organ wskazał, że prawidłowe ustalenie kręgu stron postępowania po zmarłej M. K. było istotnym elementem postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie. Organ doszedł ostatecznie do przekonania, że nie ma wątpliwości co do adresata rozstrzygnięcia w postępowaniu w przedmiocie samowoli budowlanej. PINB podejmował działania w celu ustalenia aktualnych współwłaścicieli, tj. również spadkobierców nieżyjącej współwłaścicielki nieruchomości, zwracając się o udzielenie informacji o ewentualnych spadkobiercach do pozostałych stron postępowania i stosownych instytucji, w wyniku czego uzyskał jedynie odpowiedź, że nie było prowadzone postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku. Wskazanego spadkobiercę (syna) zawiadomiono o możliwości wzięcia udziału w sprawie. W tej sytuacji, gdy organowi znany był inwestor obiektu budowlanego, nie było przeszkód do kontynuowania postępowania. Organ miał bowiem na względzie fakt, że kolejność wyliczenia podmiotów w art. 52 pr.bud. nie może być uznana za przypadkową. Orzekając w niniejszym przedmiocie organ nadzoru budowlanego w pierwszej kolejności decyzję winien skierować do inwestora. Zdaniem organu rozstrzygnięcie w przedmiocie nabycia spadku po współwłaścicielce nieruchomości nie jest zagadnieniem wstępnym dla rozstrzygnięcia co do samowoli budowlanej.
B. K., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł zażalenie na ww. postanowienie.
W zażaleniu wskazano, że skoro w księdze wieczystej wpisana jest nieżyjąca już M. K., to jest oczywistym, iż w postępowaniu naprawczym powinni uczestniczyć następcy prawni zmarłej współwłaścicielki. A zatem, po wszczęciu postępowania administracyjnego naprawczego, postępowanie to powinno zostać bezwzględnie zawieszone na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 i pkt 4 k.p.a. Ustalenie następców prawnych po M. K. niewątpliwie jest zagadnieniem wstępnym.
Zarzucono organowi, że nie ustalił dokładnie kategorii obiektu budowlanego będącego przedmiotem postępowania. Ponadto w sprawie z uwagi na datę zakończenia budowy- ponad 20 lat temu- powinien być wdrożony tryb uproszczonej legalizacji.
Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej WINB postanowieniem z dnia 9 maja 2025 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.
WINB po przytoczeniu stanu faktycznego sprawy wskazał, że postępowanie prowadzone było w następstwie wyroku WSA w Poznaniu. Sąd nakazał wyjaśnienie, czy budynek gospodarczy jest częścią składową budynku mieszkalnego, czy stanowi odrębny byt. Ponadto organ miał ustalić czy na sporny budynek mieszkalny składa się dodatkowo przybudówka z pomieszczeniem mieszkalnym i budynkiem gospodarczym w granicy z dz. nr ew. [...], w celu jednoznacznego określenia przedmiotu postępowania.
Wobec powyższego WINB wskazał, iż skarżący właścicielem przedmiotowej nieruchomości stał się na podstawie umowy sprzedaży z 7 listopada 1995 r. - akt notarialny Repertorium A nr [...]. Z treści tego aktu wynika, że w momencie jego zawarcia przedmiotowa nieruchomość o nr ewid. gr [...] zabudowana była budynkiem mieszkalnym parterowym przeznaczonym do kapitalnego remontu. Nadto na przedmiotowej nieruchomości, głębi, znajdował się także budynek gospodarczy.
W toku postępowania zgromadzone zostały m.in. zdjęcia lotnicze przedmiotowej nieruchomości oraz przeprowadzono kontrolę w terenie. Z analizy zdjęć lotniczych wynika, że przedmiotowa nieruchomość w okresie pomiędzy 1969 r. co najmniej do 2004 r. zabudowana była budynkiem mieszkalnym we frontowej części nieruchomości oraz budynkiem znajdującym się w granicy z dz. [...]. Natomiast zdjęcie lotnicze z 2010 r. przedstawiające dz. nr [...] w Z. (karta nr [...] akt PINB) ukazuje, że na przedmiotowej nieruchomości prowadzone są roboty budowlane. Zdaniem WINB, zdjęcie lotnicze z 2010 r. przedstawia wykonywanie konstrukcji dachu pomiędzy budynkiem przy granicy z dz. [...], a substancja budowlaną przy granicy z dz. [...]. Natomiast przedmiotowy budynek w kształcie zastanym podczas kontroli jest widoczny dopiero na zdjęciu z 2013 r. WINB wskazał, że kopie map zasadniczych, które zostały włączone do akt sprawy z innych postępowań, nie ukazują by przedmiotowy budynek znajdujący się między granicami przedmiotowej nieruchomości z działkami [...] i [...] został zinwentaryzowany geodezyjnie przed 2004 r. Stan zabudowy nieruchomości obejmujący budynek mieszkalny we frontowej części działki i budynek przy granicy z dz. [...] ukazuje mapa geodezyjna z 1972 r. znajdująca się w aktach PINB (karta [...] akt PINB). Wobec tego stwierdzono, że roboty budowlane zmieniające zabudowę przedmiotowej działki miały miejsce po 2004 r.
Kontrola przedmiotowej nieruchomości ukazuje, że obiekt będący przedmiotem niniejszego postępowania powstawał w różnych okresach czasu. Wskazuje na to charakter materiałów budowlanych użytych do robót, bowiem część ścian wykonana jest z cegły pełnej czerwonej, część z betonu komórkowego a część z pustaka żwirobetonowego.
Realizując wytyczne wskazane w wyroku sądu organ I instancji ustalił, że stan zabudowy przedmiotowej nieruchomości odbiega od danych zawartych w dokumentach geodezyjnych. We frontowej części działki znajduje się budynek mieszkalny jednakże rozbieżności dotyczą głębi nieruchomości. W tyle działki po prawej stronie (od strony dz. nr [...]) znajduje się kotłownia będąca przedmiotem odrębnego postępowania legalizacyjnego, w środkowej części budynek mieszkalny zamieszkały przez skarżącego, a po lewej stronie działki (od strony dz. [...] znajduje się przybudówka oraz budynek pełniący funkcję zarówno gospodarczą jak i mieszkalną. W części gospodarczej znajduje się także wejście na poddasze, na którym znajduje się pomieszczenie mieszkalne.
WINB uznał, że skarżący w wyniku prowadzonych robót budowlanych przy budynku gospodarczym istniejącym na przedmiotowej nieruchomości (przy granicy z dz. [...] dokonał jego rozbudowy o pomieszczenia mieszkalne, w wyniku której to rozbudowy budynek gospodarczy stał się częścią budynku mieszkalnego. Stan zabudowy przedmiotowej nieruchomości po wykonaniu rozbudowy budynku gospodarczego ukazuje załącznik do pisma PINB z dnia 14 listopada 2024 r. (karta nr [...] akt PINB), gdzie kolorem zielonym zaznaczona została część zabudowy powstała w wyniku rozbudowy budynku gospodarczego. Rozbudowa budynku gospodarczego o pomieszczenia mieszkalne oraz zmiana przeznaczenia części budynku gospodarczego na funkcję mieszkalną spowodowała, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z powstaniem funkcjonalnej całości stanowiącej budynek mieszkalny.
W sprawie ustalono, że B. K. nie legitymuje się zgodą organu administracji architektoniczno-budowlanej na powstanie przedmiotowej rozbudowy o funkcji mieszkalnej. Wobec tego WINB podzielił stanowisko organu I instancji, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z samowolą budowlaną.
Organ odwoławczy wskazał, że zastosowanie właściwej procedury legalizacyjnej uzależnione jest od daty powstania danej samowoli budowlanej. WINB stwierdził, że samowolna rozbudowa budynku gospodarczego w wyniku której powstał budynek o funkcji mieszkalnej, miała miejsce po 2004 r. Oznacza to, że w przedmiotowej sprawie zastosowanie znajduje procedura legalizacyjna określona w art. 48 pr. bud., którą prawidłowo wdrożył organ I instancji.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w zażaleniu, WINB podzielił stanowisko organu I instancji, że ustalenie następców prawnych po zmarłej M. K. nie jest zagadnieniem wstępnym dla przedmiotowej sprawy. Z ustaleń organu wynika, że inwestorem przedmiotowej samowoli budowlanej jest B. K.. W ocenie WINB skierowanie decyzji do inwestora będzie oznaczało największą skuteczność wykonania nałożonych w procedurze legalizacyjnej obowiązków i doprowadzi do zlikwidowania stanu naruszenia przepisów prawa budowlanego.
WINB dalej wyjaśnił, że wpływ na określenie kategorii obiektu ma m.in. funkcja jaką on pełni. Zatem skoro funkcją przedmiotowej samowoli jest funkcja mieszkalna, a przedmiotową samowolę zamieszkuje inwestor z synem, to należy zaliczyć ją do kat. I obiektów budowlanych. Skoro prace przy rozbudowie budynku gospodarczego toczyły się m.in. w 2010r tj. 15 lat temu to nie jest możliwe wdrożenie uproszczonego postępowania legalizacyjnego.
B. K., reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na postanowienie WINB z dnia 09 maja 2025 r., nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie PINB w [...] znak: [...] z dnia 31 marca 2025 r., wnosząc o ich uchylenie i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.
Uzasadniając skargę wskazano, że w sprawie nie został rzetelnie ustalony stan faktyczny i skarżący nie wie jaki obiekt jest przedmiotem ewentualnej legalizacji. Pismem znak: [...] z dnia 03 sierpnia 2023 r. PINB w [...] zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie "legalności budowy budynku mieszkalnego zlokalizowanego w głębi nieruchomości położonej w Z. przy ul. [...], na dz. nr [...] w granicy z działką nr [...]" Następnie pismem znak: [...] z dnia 14 listopada 2024 r. organ zawiadomił o zmianie zakresu prowadzonego postępowania, które po zmianie "będzie dotyczyło legalności rozbudowy budynku gospodarczego na nieruchomości położonej w Z. przy ul. [...], nadz. nr [...], usytuowanego w granicy z dz. nr [...] o pomieszczenia mieszkalne w wyniku której powstała funkcjonalna całość stanowiąca budynek mieszkalny." Z powyższego wynika, że istniejący wcześniej budynek gospodarczy po rozbudowie stał się budynkiem mieszkalnym, a tak w rzeczywistości nie jest.
W ocenie skarżącego organy powinny dokonać precyzyjnego podziału przedmiotowego obiektu budowlanego na część pierwotną (budynek gospodarczy) i część po rozbudowie (budynek mieszkalny). Część pierwotna tj. budynek gospodarczy (istniejąca niewątpliwie ponad 20 lat) powinna być legalizowana w trybie przepisów o uproszczonej legalizacji (art. 49f - 49i Pr. bud.).
W ocenie skarżącego organy nie ustaliły kręgu spadkobierców po M. K., która jako żona B. K. powinna być uznana za inwestora. Adresatem wszelkich orzeczeń (w tym nakazów) powinien być także syn B. K. - P. K. i inni następcy prawni M. K..
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga jest niezasadna.
Na wstępie wyjaśnić należy, iż Sąd rozpoznał przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). Zgodnie z treścią cyt. art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej: p.p.s.a.
Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.
Przedmiot tak rozumianej kontroli w rozpoznawanej sprawie stanowiło postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 9 maja 2025 r. utrzymujące w mocy postanowienie PINB w [...] z dnia 31 marca 2025 r. w przedmiocie wstrzymania budowy - rozbudowy budynku gospodarczego na nieruchomości w Z. przy ul. [...] dz. nr [...], poinformowaniu o możliwości złożenia wniosku o legalizację, konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej i zasadach jej obliczania.
Materialną podstawą wydanych postanowień były przepisy cytowanej już na wstępie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (w skrócie Pr.bud.), w szczególności jej art. 48 regulujący kwestię tzw. samowoli budowlanej i art. 48a, dotyczący kwestii legalizacji samowolnie wykonanych robót budowlanych.
Według art. 48 Pr.bud., organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (ust. 1). W postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części, zwanego dalej "wnioskiem o legalizację", oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, zwanej dalej "decyzją o legalizacji", oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (ust. 3). Postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy (ust. 5).
Zgodnie natomiast z art. 48a ust. 1 Pr.bud., w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może złożyć wniosek o legalizację.
W postanowieniu wydanym na podstawie art. 48 ust. 1 Pr.bud. organ nadzoru budowlanego ocenia, czy budowa obiektu budowlanego winna zostać poprzedzona decyzją o pozwoleniu na budowę, czy zgłoszeniem. Postanowienie to stanowi w tym zakresie formę prejudykatu, który w przypadku uzyskania przymiotu ostateczności, wiąże organ w dalszym postępowaniu dotyczącym stwierdzonej samowoli. Istotna jest zatem prawidłowa ocena kwestii mających znaczenie w procedurze legalizacyjnej, to jest nie tylko, czy powstanie danego obiektu budowlanego wymagało właściwej zgody organu administracji architektoniczno-budowlanej, ocenie podlega bowiem również możliwość złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego (jego części). W konsekwencji tej oceny organ nadzoru budowlanego ma obowiązek poinformowania o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej. Z uwagi na to, że na podstawie informacji zawartych w omawianym postanowieniu inwestor samowoli budowlanej podejmuje decyzję o dalszym kierunku postępowania legalizacyjnego, to jest o legalizacji obiektu lub o jego rozbiórce, informacje te powinny być jednoznaczne. Organ nadzoru budowlanego, w przypadku uznania, że legalizacja jest możliwa, ma więc obowiązek precyzyjnego zakwalifikowania obiektu budowlanego do jednej z kategorii obiektów budowlanych określonych w załączniku do Prawa Budowlanego. Jest to istotne, gdyż wysokość opłaty legalizacyjnej może w sposób istotny wpłynąć na decyzję inwestora co do ekonomicznej zasadności złożenia wniosku o legalizację.
Dodać trzeba, że regulacja skutków samowoli budowlanych jest konsekwencją obowiązującej w Prawie budowlanym generalnej zasady, wyrażonej w art. 28 Pr. bud., przewidującej, że roboty budowlane można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę, z wyjątkami przewidzianymi w art. 29-31 Pr. bud. Zatem z samowolą budowlaną mamy do czynienia wówczas, gdy obiekt budowlany wybudowany został bez wymaganego pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.
W rozpoznawanej spawie prowadzone przez organy nadzoru budowlanego postępowanie dotyczy legalności rozbudowy budynku gospodarczego na nieruchomości w Z. przy ul. [...] (na dz. nr [...], usytuowanego w granicy z dz. nr [...]) o pomieszczenia mieszkalne w wyniku której powstała funkcjonalna całość stanowiąca budynek mieszkalny.
Skarżący kwestionuje przyjęcie powyższej kwalifikacji i podnosi, że pierwotnie postępowanie było prowadzone w kontekście legalności budowy budynku mieszkalnego. Po ww. zmianie zakresu postępowania należałoby odrębnie legalizować część pierwotną, czyli budynek gospodarczy i odrębnie część po rozbudowie- część mieszkalną. Taki podział miałby wpływ na tryb legalizacji (uproszczony, standardowy) Po drugie skarżący podważa uznanie go za jedynego inwestora samowoli budowlanej w sytuacji gdy organ nie ustalił następców prawnych po jego zmarłej żonie. Ponadto w ocenie skarżącego ustalenie następców prawnych po M. K. stanowi zagadnienie wstępne, wymagające od organów zawieszenia postępowania.
Mając na uwadze tak zakreślony spór należy przede wszystkim wskazać, że postępowanie w sprawie trwa już od kilku lat. Skarżący nie kwestionuje powstania ww. obiektu budowlanego w ramach tzw. samowoli budowlanej, ani co do zasady nie oponuje w zakresie legalizacji tego obiektu. Sporne w sprawie pozostaje kwalifikacja obiektu, tryb legalizacji oraz kwestia ustalenia adresata nałożonych obowiązków.
Wymaga wskazania, iż w rozpoznawanej sprawie orzekał już sąd administracyjny (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 4 lipca 2024 r., II SA/Po 186/24 przytoczony i opisany w stanie faktycznym uzasadnienia). Powyższe ma istotne znaczenie z uwagi na treść art. 153 i art. 170 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia.
Obecnie rozpoznający sprawę Sąd stwierdza, ze organy wykonały zalecenia WSA sformułowane w wyroku z dnia 4 lipca 2024 r. Sąd nakazał weryfikację, czy budynek gospodarczy i budynek mieszkalny to dwa odrębne byty, czy może poprzez roboty wykonane przez inwestora stanowią one jeden obiekt budowlany. Organy ustaliły, że budynek gospodarczy został zaadoptowany i przekształcony w budynek mieszkalny i z tego względu zmieniony został przedmiot postępowania. Jak wynika z części sprawozdawczej uzasadnienia B. K. w wyniku prowadzonych robót budowlanych przy budynku gospodarczym istniejącym na przedmiotowej nieruchomości (przy granicy z dz. [...] dokonał jego rozbudowy o pomieszczenia mieszkalne, w wyniku której to rozbudowy budynek gospodarczy stał się częścią budynku mieszkalnego. Te ustalenia znajdują potwierdzenie w protokołach z oględzin nieruchomości skarżącego i sporządzonym materialne fotograficznym (w aktach sprawy).
Prawidłowo w ocenie Sądu zakwalifikowano obiekt jako rozbudowę budynku gospodarczego o pomieszczenia mieszkalne w wyniku której powstała funkcjonalna całość stanowiąca budynek mieszkalny. Wbrew zarzutom skargi nie ma podstaw do rozdzielania tych obiektów (gospodarczego i części mieszkalnej), legalizowania ich odrębnie i to w różnych trybach legalizacji- tzw. uproszczonej (art. 49f- 49i Pr.bud.) i standardowej (art. 48 i n. Pr.bud.). W sprawie zostało wykazane, że w wyniku działań inwestora pierwotnie istniejący na nieruchomości budynek gospodarczy był sukcesywnie rozbudowywany, aż ostatecznie przekształcił się w budynek o funkcji mieszkalnej i w ten sposób jest wykorzystywany przez skarżącego i syna. Rozbudowa budynku gospodarczego o pomieszczenia mieszkalne oraz zmiana przeznaczenia części budynku gospodarczego na funkcję mieszkalną spowodowała, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z powstaniem funkcjonalnej całości stanowiącej budynek mieszkalny. Organy nadzoru budwolanego zastosowały się do wskazań sądu z wyroku o sygn. akt II SA/Po 186/24, ustalając rzeczywistą funkcję zabudowy i dostosowując zakres prowadzonego postępowania.
Ponadto czasookres prac budowlanych wykonywanych na obiekcie nie pozwala uznać, aby spełniona była przesłanka wskazana w art. 49f Pr. bud., tj. upływ 20 lat od zakończenia budowy. W tym zakresie podkreślenia wymaga, że organy zgromadziły zdjęcia lotnicze ukazując przedmiotową nieruchomość w 1969 r., w 1985 r., w 1995 r., 2004 r; 2010 r., 2013 r., 2016 r.; 2019 r.; 2020 r.; 2021 r.; oraz mapy geodezyjne z lat: 2001 r., z 2004 r, z 2019 r., z 2020 r., z 2022 r. Z analizy zdjęć lotniczych dokonanej przez organy wynika, że przedmiotowa nieruchomość w okresie pomiędzy 1969 r. co najmniej do 2004 r. zabudowana była dwoma budynkami, od frontu budynkiem oraz w głębi budynkiem w granicy z dz. [...]. Na zdjęciu lotniczym z 2010 r. (k. [...] akt I instancji) można zauważyć, że na nieruchomości skarżącego prowadzone są roboty budowlane. Prawdopodobnie rozbudowa trwała do 2013 r., bowiem na zdjęciu lotniczym z tego roku dach budynku jest ukończony. Wobec tego należało przyjąć, że rozbudowa budynku powstała w okresie od 2004 r. do 2013 r. Skoro jednak w roku 2010 prowadzone były jeszcze roboty budowlane, to należało przyjąć, że trybem właściwym do legalizacji tego obiektu jest tryb z art. 48 pr. bud. Zastosowanie trybu legalizacji uproszczonej jest możliwe jedynie w przypadkach gdy od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat. Sąd podziela stanowisko organów nadzoru budowlanego, że w niniejszej sprawie ta przesłanka nie została spełniona. Ustalenia organu co do daty powstania przedmiotowego obiektu budowlanego znajdują oparcie w aktach sprawy oraz zostały szczegółowo uzasadnione w skarżonym postanowieniu.
Reasumując tę część rozważań należy wskazać, że prawidłowo organy nadzoru budowlanego określiły zakres prowadzonego postępowania oraz zastosowały właściwy tryb legalizacji.
Kolejnym zagadnieniem, które wystąpiło w rozpatrywanej sprawie było rozstrzygnięcie kto powinien być adresatem postanowienia o wstrzymaniu budowy wydanego w trybie art. 48 ust. 3 Pr. bud., tj. czy adresatem powinien być skarżący, czy oprócz niego następcy prawni po zmarłej M. K..
Zgodnie z art. 52 ust. 1 Pr. bud. obowiązki, w formie nakazów i zakazów, określone w postanowieniach i decyzjach, o których mowa w niniejszym rozdziale, nakłada się na inwestora. Jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego.
Z powyższego przepisu wynika, że w pierwszej kolejności ustawodawca za adresata obowiązku wskazuje inwestora. Dopiero wówczas, gdy roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego.
W rozpoznawanej sprawie organy prawidłowo wskazały, że inwestorem robót budowlanych i jednocześnie podmiotem legitymującym się tytułem prawnym do nieruchomości jest skarżący. B. K. nie kwestionował tego, że jest inwestorem, a jedynie domagał się by oprócz niego organ poszukiwał spadkobierców po jego zmarłej żonie. Tymczasem takie działanie nie było konieczne. W orzecznictwie wskazuje się, że nakaz, o którym mowa w art. 52 ust. 1 Pr. bud. może zostać w pewnych okolicznościach skierowany również do inwestora będącego tylko współwłaścicielem nieruchomości, który wykonał samowolnie obiekt budowlany na nieruchomości. Skierowanie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części do pozostałych współwłaścicieli nieruchomości, niemających z samowolną inwestycją nic wspólnego, zdejmowałoby odpowiedzialność za samowolę budowlaną z faktycznego sprawcy samowoli i narażałoby na dodatkowe i nieuzasadnione koszty współwłaścicieli nieruchomości niebędących sprawcami samowoli (por. wyrok NSA z 7 września 2023 r. sygn. akt II OSK 3032/20 - Lex nr 3610520, wyrok NSA z dnia 1 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 576/10; wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 243/11). W rozpoznawanej sprawie ewentualni spadkobiercy M. K. sprawcami samowoli budowlanej nie są. Należało więc uznać skierowanie nakazu do skarżącego za wystarczające, bowiem w okolicznościach faktyczno - prawnych sprawy M. K. reprezentuje interes zmarłej małżonki.
Dodać trzeba, że Sądowi z urzędu jest wiadomym, że skarżący jest stroną wielu postępowań przed tutejszym sądem, które dotyczą kwestii legalności zabudowy na jego nieruchomości. Przykładowo w sprawie o sygn. II SA/Po 707/23 (orzeczenie dost. na stronie [...])w przedmiocie nakazania skarżącemu rozbiórki kotłowni dobudowanej do budynku mieszkalnego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę, skarżący w żaden sposób nie wskazywał na okoliczności związane ze śmiercią żony ani nie podnosił by poszukiwać po niej spadkobierców. Okoliczność ta nie była także podnoszona w postępowaniu o sygn. II SA/Po 186/24 (dost. j.w.), a więc w sprawie dotyczącej legalności rozbudowy budynku gospodarczego, obecnie rozpoznawanej przez Sąd. W tej sytuacji Sąd uznaje, że te twierdzenia zostały przedstawione wyłącznie jako taktyka procesowa strony w celu przedłużenia postępowania w sprawie i odroczenia wykonania nałożonych obowiązków.
Z powyższych względów nie było również podstaw do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. wynika obowiązek zawieszenia postępowania przez organ prowadzący to postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. "Pod pojęciem "zagadnienia wstępnego" rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, którego organ nie może rozstrzygnąć w ramach własnych kompetencji. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia wstępnego zagadnienia prawnego (prejudycjalnego) przez inny organ lub sąd, wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe." (wyrok NSA z 4.04.2023 r., I OSK 861/22, LEX nr 3556965). Tymczasem, w rozpoznawanej sprawie za wystarczające należało uznać skierowanie postanowienia do inwestora- B. K., wobec czego nie było podstaw do zawieszenia postępowania. Dodać należy, że art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a., do którego odwołuje się skarżący, dotyczy sytuacji śmierci strony w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, co w rozpoznawanej sprawie również nie miało miejsca, gdyż M. K. zmarła w 2015 r.
Końcowo Sąd zwraca uwagę, że art. 48 Pr. bud. nie ma na celu karania sprawców samowoli budowlanej, lecz doprowadzenie zrealizowanego samowolnie obiektu budowlanego do stanu zgodności z prawem. Nakaz rozbiórki, ponieważ jest najdalej idącą i najbardziej dotkliwą sankcją za naruszenie przepisów Prawa budowlanego, ma charakter wyjątku, dlatego należy najpierw rozważyć wszystkie inne możliwości przewidziane przez przepisy prawa, aby nakaz rozbiórki był ostatecznością i tylko w takim zakresie, jaki jest niezbędny do przywrócenia stanu zgodnego z prawem. W rozpoznawanej sprawie istnieją podstawy do legalizacji rozbudowanego przez skarżącego budynku gospodarczego zaadaptowanego do funkcji mieszkalnej. To od skarżącego zależy czy wykona nałożone na niego obowiązki i doprowadzi ten budynek do stanu zgodnego z prawem.
Mając na uwadze powyższe rozważania skarga B. K. podlegała oddaleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.