II SA/Po 442/23

II SA/Po 442/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-02-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz /przewodniczący/
Paweł Daniel
Wiesława Batorowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Dnia 15 lutego 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Sędziowie: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 lutego 2024 roku sprawy ze skargi E. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 kwietnia 2023 r., nr [...] w przedmiocie dodatku grzewczego oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem niniejszej sprawy jest skarga E. B. (zwanej dalej "wnioskodawczynią" lub "skarżącą") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (zwanego dalej "SKO", "Kolegium" lub "organem II instancji") z dnia 18 kwietnia 2023 r., nr [...]. W decyzji tej utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy K. (zwanego dalej "Wójtem" lub "organem I instancji") z dnia 1 grudnia 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej dodatku z tytułu wykorzystania niektórych źródeł ciepła. Zaskarżona decyzja zapadła w oparciu o poniżej przedstawiony stan faktyczny i prawny.
Dnia 18 listopada 2022 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. (zwanego dalej "GOPS") wpłynął wniosek skarżącej o wypłatę ww. dodatku. Z treści wniosku wynika, że wnioskodawczyni jest osobą prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe w K., przy ul. [...], gm. K.. Swoje gospodarstwo opala kozą, a paliwem jest drewno kawałkowe. Te wszystkie dane zostały potwierdzone w złożonej przez wnioskodawczynię w dniu 5 kwietnia 2022 r. deklaracji do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków.
Pracownik GOPS udał się pod wskazany we wniosku skarżącej, adres i stwierdził, że znajduje się tam domek letniskowy, w którym nikt nie mieszka. Brakuje oznak zamieszkiwania przez kogokolwiek. Fakt ten został udokumentowany na fotografiach. Pracownik GOPS ustalił następnie, że wnioskodawczyni co prawda, zgodnie z rejestrem PESEL mieszka pod adresem wskazanym we wniosku, jednakże wnioskodawczyni jest zameldowana na stałe w P. – os. [...]. O braku zamieszkiwania (faktycznego) pod wskazanym adresem świadczy chociażby to, że wnioskodawczyni nie odbiera korespondencji procesowej w innych sprawach.
Decyzją z dnia 1 grudnia 2022 r., nr [...], Wójt odmówił przyznania wnioskodawczyni dodatku grzewczego. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że wnioskdoawczyni nie zamieszkuje pod wskazanym przez nią adresem. Ponadto nie złożyła ona deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, a także jest zameldowana w P., a nie w K.. Wójt wyjaśnił, że w myśl art. 21 ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1967 z późn. zm., zwanej dalej "ustawą"), organ administracji publicznej bierze pod uwagę dokumenty, które zostały wskazane w tym przepisie na okoliczność postępowania o przyznanie dodatku grzewczego. Ich brak świadczy o nie zamieszkiwaniu. Z kolei w myśl art. 24 ust. 22 ustawy, organ może przeprowadzić wywiad środowiskowy co do faktycznego stanu gospodarstwa domowego. Wszystkie przeprowadzone czynności procesowe dowiodły, zdaniem Wójta, że wnioskodawczyni nie mieszka pod wskazanym przez nią adresem, a w związku z tym nie może ona otrzymać wnioskowanego dodatku.
Wnioskodawczyni wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji. Nie zgodziła się ona z zapadłym rozstrzygnięciem. Przywołane przepisy nie stanowią o tym, że ma ona na stałe zamieszkiwać pod deklarowanym adresem. Wnioskodawczyni przyznała, że nie przebywa ona tam na stałe, co jest spowodowane utrudnieniami egzystencjalnymi w okresie od wiosny do jesieni z uwagi na sąsiedztwo lotniska, na którym uprawiane są loty komercyjne. Wnioskodawczyni mieszka pod wskazanym adresem od niedzieli wieczorem do południa we środy. Śmieci zabiera ze sobą do P., gdzie je utylizuje. Stąd też nie ma ona deklaracji śmieciowej. Wnioskodawczyni uważa, że powinna otrzymać dodatek grzewczy.
Decyzją z dnia 18 kwietnia 2023 r., nr [...], Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało, że z art. 24 ust. 1 ustawy wynika, że dodatek grzewczy przysługuje z tytułu wykorzystania niektórych źródeł ciepła dla gospodarstw domowych. To oznacza, że należy mieszkać w danym gospodarstwie domowym, aby otrzymać dodatek. Innymi słowy, brak zamieszkiwania oznacza brak dodatku. SKO uznało, że Wójt prawidłowo przeprowadził postępowanie administracyjne i wydał prawidłowe orzeczenie. Wnioskodawczyni sama przyznała, że nie mieszka w K.. Wykładnia przepisów ustawy prowadzi do takich wniosków, jakie sformułował organ I instancji.
Skarżąca, działając samodzielnie, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, kwestionując decyzję organu II instancji. Skarżąca nie zgodziła się z zapadłym rozstrzygnięciem. Stwierdziła, że zamieszkuje w K. również w sezonie grzewczym, nie tylko od wiosny do jesieni. Jest ona tam częściej, kiedy firma lotnicza kończy swoją sezonową działalność. Skarżąca podtrzymuje to, że w żadnym przepisie ustawy nie ma mowy o tym, że musi ona zamieszkiwać na stałe w gospodarstwie domowym, aby otrzymać wnioskowany dodatek. Oświadczyła ona, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe w K. i w P..
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Organ II instancji podtrzymał stanowisko, jakie zajął w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępnie należy zwrócić uwagę, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie art. 15zzs4 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1327 z późn. zm.). Zgodnie z powołanym przepisem: "W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania tego z nich, który obowiązywał jako ostatni, wojewódzkie sądy administracyjne i Naczelny Sąd Administracyjny mogą rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, chyba że strona lub uczestnik postępowania wniosą o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Wniosek strony lub uczestnika postępowania wiąże sąd". W związku z tym, zarządzeniem z dnia 23 stycznia 2024 r. Przewodnicząca Wydziału II tut. Sądu skierowała sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 lutego 2024 r.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując, jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Kognicja sądów administracyjnych obejmuje m.in. sądową kontrolę decyzji administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., zwanej dalej "p.p.s.a."]). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany zarzutami podniesionymi w skardze, w związku z czym nie wyznaczają one kierunku analizy podejmowanej przez Sąd. Innymi słowy, Sąd jest zobowiązany do wzięcia pod uwagę wszelkich okoliczności sprawy mających wpływ na wynik sprawy, również tych, których strona skarżąca nie podniosła w skardze.
Przedmiotem skargi jest ocena zgodności z prawem decyzji SKO utrzymującej w mocy decyzję Wójta w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej dodatku grzewczego. W wyniku przeprowadzonej kontroli sądowej, Sąd doszedł do przekonania o tym, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Twierdzenie Sądu wynika z poniższej argumentacji.
Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia niniejszej sprawy są przepisy ustawy. W przepisie art. 24 ust. 1 ustawy, a w zasadzie we wprowadzeniu do wyliczenia, ustawodawca stanowi, że dodatek dla gospodarstw domowych przysługuje osobie w gospodarstwie domowym. Oznacza to, że wnioskodawca musi w tym gospodarstwie się znajdować. Jednocześnie gospodarstwo domowe ma swój konkretny adres, ponieważ wiąże się z nieruchomością. Przepis art. 24 ust. 2 ustawy stanowi: "Przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się:
1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo
2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe)".
Zacytowany powyżej przepis oraz rozważania o zamieszkiwaniu pod konkretnym adresem są ze sobą spójne. Osoba fizyczna (tu: skarżąca) musi samotnie zamieszkiwać i gospodarować, aby powstało gospodarstwo domowe. Istotne jest bowiem nie tylko posiadanie mieszkania czy domu ogrzewanego w sposób określony w art. 24 ust. 1 ustawy. Potrzebne jest także to, aby istniała potrzeba ogrzewania miejsca, w którym się mieszka i gospodaruje jednocześnie. Dodatek grzewczy służy ogrzaniu osoby, a nie budynku. W konsekwencji zasadne jest stanowisko, że brak zamieszkiwania i gospodarowania pod adresem wskazanym we wniosku uniemożliwia przyznanie dodatku (wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 18 lipca 2023 r., sygn. akt II SA/Bd 454/23, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjny [zwanej dalej "CBOSA"] pod adresem: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W toku postępowania administracyjnego o przyznanie dodatku grzewczego bada się, czy dane podane we wniosku inicjującym to postępowanie są zgodne ze stanem faktycznym. Istotne jest więc ustalenie, czy wnioskodawca faktycznie przebywa w miejscu wskazanym we wniosku i czy to miejsce stanowi jego centrum życiowe (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 15 czerwca 2023 r., sygn. akt IV SA/Po 344/23, dostępny w CBOSA).
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że SKO właściwie rozpoznało niniejszą sprawę. Ze zgromadzonego materiału dowodowego, a więc zdjęć, wyciągu z rejestru PESEL, zdjęcia nieodebranej korespondencji oraz oświadczeń skarżącej, wynika jasno, że nie zamieszkuje ona w K., a w P.. Przez większą część tygodnia przebywa w P., tam utylizuje swoje odpady, które generuje. Tam też jest zameldowana. Skoro skarżąca nie przebywa w K., nie sposób stwierdzić, że tam jest jej gospodarstwo domowe. Skarżąca co prawda kwestionuje ten sposób argumentacji, jednakże czyni to niezasadnie. Gospodarstwo domowe jednoosobowe istnieje, gdy osoba fizyczna zamieszkuje i gospodaruje samotnie w określonym miejscu. Musi się to odbywać pod wskazanym adresem, bowiem gospodarstwo domowe może mieć jeden adres. Nawet, jeżeli skarżąca przebywa okresowo w dwóch miejscach, prowadzi jedno gospodarstwo domowe. Jest to tam, gdzie jest jej centrum życiowe. Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy: "To nie legalność zamieszkiwania w danym miejscu, ale zasadność przyznania dodatku, o którym mowa w ustawie, winna stanowić przedmiot rozważań organów obu instancji. Jeżeli osoba spełnia zatem warunki opisane w art. 24 ust. 1 ustawy z 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw, dodatek winien zostać przyznany. Ocena zasadności wniosku w świetle ww. przepisu sprowadza się do ustalenia, czy pod wskazanym we wniosku adresem wnioskodawca prowadzi swoje gospodarstwo domowe oraz czy ogrzewa to gospodarstwo (głównie) którymś ze źródeł ciepła wymienionych w tym przepisie." (wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 19 września 2023 r., sygn. akt II SA/Bd 421/23, dostępny w CBOSA).
Skarżąca jasno zadeklarowała, że przez mniejszą część tygodnia przebywa w K.. To oznacza, że jej gospodarstwo domowe, w którym mieszka i gospodaruje znajduje się gdzie indziej. Tym miejscem nie jest K. przy ul. [...]. Jak stanowi art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1610 z późn. zm.), miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Zamiarem stałego pobytu skarżącej jest P. – os. [...], o czym świadczy rejestr PESEL, jaki został przeanalizowany przez Wójta w postępowaniu rozpoznawczym. Ustalony stan faktyczny wykazał, że pomimo zadeklarowania zamieszkiwania przez skarżącą w K., nie mieszka ona tam. To z kolei implikuje odmowę przyznania dodatku grzewczego, o czym zasadnie orzekł Wójt, a następnie SKO.
Odnosząc się do zarzutów skargi, które nie były w żaden sposób skonkretyzowane, należy stwierdzić ich nie zasadność. Wbrew twierdzeniom skarżącej, przepisy ustawy wymagają zamieszkiwania pod wskazanym przez nią adresem. Jej czasowe przebywanie w K. nie może prowadzić do wniosku, że tam jest jej miejsce faktycznego zamieszkiwania, niezależnie od składanych przez nią deklaracji. Również i to, że skarżąca przebywa tam częściej zimą, nie może zmienić wniosków, jakie płyną z ustaleń poczynionych przez organy. Skarżąca nie przedstawiła bowiem żadnych przeciwdowodów na to, że jest inaczej, niż stwierdziły to organy administracji publicznej. Liczy się, jak wskazano w zacytowanym orzecznictwie, faktyczne przebywanie na stałe w zadeklarowanym miejscu i gospodarowanie tam. Tego wszystkiego, w przypadku skarżącej, nie ma. Zgromadzony materiał dowodowy dowiódł tego.
Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o niezasadności zarzutów skargi i jej samej. Kierując się wspomnianym już art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie znalazł żadnych przesłanek, które mogłyby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.