II SA/Po 437/23

II SA/Po 437/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-11-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra /sprawozdawca/
Edyta Podrazik /przewodniczący/
Wiesława Batorowicz
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 901
art. 106 ust. 5
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 41, art. 44
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Arkadiusz Skomra (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 listopada 2023 r. w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 maja 2023 r., nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia 17 sierpnia 2021 r., nr [...]
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 11 maja 2023 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako "Samorządowe Kolegium Odwoławcze" lub "organ"), po rozpatrzeniu odwołania M. D., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] [...] z dnia 17 sierpnia 2021 r..
Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jak wynika z jej uzasadnienia, zapadła w następującym stanie faktycznym sprawy.
Decyzją [...] z dnia 14 grudnia 2020r. Burmistrza Miasta [...] ustalił wobec M. D. opłatę za pobyt jego ojca - S. D. w Domu Pomocy Społecznej [...], w wysokości [...] zł miesięcznie.
Dnia 07 maja 2021 r. Burmistrz Miasta [...] wydał decyzję [...] o zmianie decyzji z dnia 14 grudnia 2020r.
W dniu 17 sierpnia 2021r. Burmistrz Miasta [...] wydał decyzję [...] o zmianie decyzji z dnia 14 grudnia 2020r. ze zmianami.
W wyniku rozpatrzenia ponaglenia M. D. na bezczynność Burmistrza Miasta [...] w załatwieniu sprawy ustalenia wobec M. D. opłaty za pobyt jego ojca w DPS poprzez brak doręczenia decyzji z dnia 14 grudnia 2020r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem [...] z dnia 10 października 2022 r. uznało ponaglenie za nieuzasadnione.
W dniu 18 stycznia 2023r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją [...] uchyliło decyzję Burmistrza Miasta [...] [...] z dnia 26 października 2021r. wskazując, iż decyzja z dnia 7 maja 2021 r. oraz decyzja z dnia 17 sierpnia 2021 r. nie zostały doręczone M. D.; uprzednio nie doręczono M. D. zawiadomienia o wszczęciu postępowania w każdej z tych spraw. M. D. nie była więc znana wysokość "obowiązku opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej", w związku z czym nie mogła zaktualizować się przesłanka "niewywiązywania się" z tego "obowiązku.".
W dniu 19 stycznia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją [...] uchyliło decyzję Burmistrza Miasta [...] [...] z dnia 17 sierpnia 2022r.w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. W uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium wskazało, iż sprawie ustalenia dla M. D. opłaty za pobyt jego ojca w DPS zostały wydane trzy decyzje tj. decyzja z dnia 14 grudnia 2020r. nr [...] ustalająca odpłatność dla M. D., zam. ul. A., [...] P. za pobyt ojca. Organ wskazał, iż zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia opłaty, wysłane na adres P., ul. A., M. D. odebrał osobiście w dniu 23 października 2020r.; zawierało ono pouczenie o treści art.41 K.p.a.. Zatem Pan M. D. miał obowiązek zgłosić zmianę adresu organowi prowadzącemu postępowanie, czego nie uczynił. Organ wskazał, iż przesyłkę awizowano 17 grudnia 2020 r. po raz pierwszy oraz 28 grudnia 2020r. po raz drugi. Zwrot przesyłki do organu I instancji nastąpił w dniu 4 stycznia 2021 r. Uznać zatem należy, wbrew odmiennym twierdzeniom odwołania, iż decyzja została skutecznie doręczona.
Kolegium uznało natomiast, iż decyzja z dnia 7 maja 2021r. oraz z dnia 17 sierpnia 2021 r. nie zostały skutecznie doręczone.
Wykonując wskazania z tych dwóch kasacyjnych decyzji Kolegium, organ I instancji doręczył decyzję Burmistrza Miasta [...] [...] z dnia 07 maja 2021 r. oraz decyzję Burmistrza Miasta [...] [...] z dnia 17 sierpnia 2021 r. M. D. w dniu 23 lutego 2023r.
Od tej ostatniej decyzji M. D. wniósł odwołanie, przedstawiając argumentację na poparcie swojego stanowiska.
Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 11 maja 2023 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia 17 sierpnia 2021r. wskazując, iż podstawę prawną dla decyzji [...] z dnia 14 grudnia 2020r. ustalającej opłatę za pobyt S. D. w Domu Pomocy Społecznej i jej pierwotną wysokość, stanowił art.61 ust.2e ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (dalej u.p.s.).
Organ wskazał, iż z tych względów winien ustalić opłatę w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane.
Kolegium wskazało, że stosownie do §1 ust. 1 zarządzenia nr [...] Starosty [...] z dnia 16 lutego 2021 r. w sprawie ustalenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w domach pomocy społecznej funkcjonujących na terenie Powiatu [...] na rok 2021, ustala się średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca Domu Pomocy Społecznej w [...] w 2021 roku na kwotę [...]zł.
Następnie organ przedstawił wyliczenia opłaty wskazując, iż [...] zł - [...] zł (opłata wnoszona przez mieszkańca DPS) = [...] zł: 3 dzieci S. D. = [...] zł.
Odnosząc się do zarzutu, iż decyzja Burmistrza Miasta [...] [...] z dnia 14 grudnia 2020 r. nie została Skarżącemu doręczona Kolegium wskazało, że ustalenie Kolegium w tym zakresie było przeciwne, co wykazano w postanowieniu Kolegium [...] z dnia 10 października 2022r. o uznaniu ponaglenia za nieuzasadnione, a także w dwóch decyzjach kasacyjnych Kolegium. Kolegium podtrzymało swoje stanowisko.
Kolegium wyjaśniło również, że ustalona wobec M. D. opłata za pobyt jego ojca - S. D. w Domu Pomocy Społecznej [...] jest zobowiązaniem ciążącym na M. D.; nie ma związku ze spadkiem po S. D..
Odnośnie braku zgody na zmianę decyzji Kolegium wyjaśniło, że podstawę prawną dla zmiany wysokości opłaty za pobyt S. D. w Domu Pomocy Społecznej stanowił art.106 ust. 5 u.p.s., który to przepis stanowi, że decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art.107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł M. D. zarzucając jej naruszenie:
- przepisów postępowania administracyjnego, mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a., polegające na dokonaniu dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, tj. zgodnej z zasadami doświadczenia życiowego oraz zasadami logicznego rozumowania, a nadto przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób wybiórczy, a nie wszechstronny poprzez przyjęcie, że skarżący jest jedynym zstępnym, ponoszącym odpowiedzialność z tytułu odpłatności za pobyt S. D. w domu pomocy społecznej w sytuacji, gdy sam skarżący wskazywał w treści odwołania) jest jeszcze spadkobierca, który odziedziczył majątek po S. D. (na podstawie testamentu) i to spadkobierca w pierwszej kolejności powinien ponosić odpowiedzialność przewidzianą zaskarżoną decyzją,
- prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że spadkobierca S. D. (również zstępny) nie ponosi odpowiedzialności z tytułu odpłatności za pomoc w domu pomocy społecznej i w konsekwencji niepodjęcie nawet próby ustalenia składu spadku, próby proporcjonalnego rozdzielenia kosztów pobytu mieszkańca oraz wezwania do udziału w sprawie tego spadkobiercy,
- przepisów postępowania poprzez przyjęcie, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie decyzji o odpłatności za pobyt S. D. w DPS zostało skutecznie doręczone Skarżącemu w sytuacji, gdy zawiadomienie to odebrał M. D. (syn skarżącego),
- prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61 ust. 3 u.p.s. w zw. z art. 44 § 4 K.p.a. w zw. z art. 98 ustawy o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że decyzja ustalająca odpłatność za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej została skutecznie doręczona w trybie podwójnego awizo i w konsekwencji, że decyzja zobowiązująca (będąca przedmiotem niniejszej sprawy) również została wydana w sposób prawidłowy w sytuacji, gdy bez prawidłowego doręczenia decyzji ustalającej decyzja zobowiązująca nie mogła zostać wydana.
Wskazując na powyższe Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji organu I instancji.
Ponadto Skarżący wniósł o:
- zwrócenie się do Sądu Rejonowego w Ś., Wydział I Cywilny, ul. [...], [...] Ś. , w zakresie sprawy prowadzonej pod sygnaturą akt: I Ns [...], celem ustalenia czy zostało wydane prawomocne postanowienie stwierdzające nabycie spadku, przez kogo i w jakiej formie (proste przyjęcie spadku, przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza),
- przeprowadzenie dowodu z akt sprawy Organu II instancji w postaci: prawomocnej decyzji z dnia 1 lipca 2022 roku (w sprawie [...]) na okoliczność, że Organ I instancji nie dokonywał doręczeń korespondencji w sprawie na adres miejsca zamieszkania skarżącego (ul. B. ),
- przeprowadzenie dowodu z akt sprawy Organu I instancji w postaci: decyzji wydanej w sprawie [...] na okoliczność tego, że Organ I instancji już od 2014 roku miał wiedzę o tym, że skarżący nie zamieszkuje pod adresem w P. przy ul. A.,
- przeprowadzenie dowodu z odpisu skróconego aktu urodzenia M. D. (syna skarżącego) na fakt odebrania przez syna skarżącego zawiadomienia o wszczęciu postępowania w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt S. D. w DPS.
Skarżący złożył również wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Ponadto organ wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Postanowieniem z dnia 28 lipca 2023 r., sygn. akt II SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Na wstępie zauważyć należy, iż Sąd rozpoznał przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: P.p.s.a.). W myśl cytowanego art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.
Wniosek o rozpoznanie przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym złożył organ, natomiast Skarżący nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia 17 sierpnia 2021 r., którą zmieniono decyzję z dnia 14 grudnia 2020 r. ustalającą odpłatność Skarżącego za pobyt jego ojca S. D. w Domu Pomocy Społecznej [...].
Dokonując oceny zapadłych w niniejszej sprawie decyzji w pierwszej kolejności wskazać należy, iż w toku postępowania organ odwoławczy prawidłowo uznał, że pierwotnie zarówno decyzji z dnia 17 sierpnia 2021 r., [...] (k.[...]) jak i zawiadomienie o wszczęciu postępowania zakończonego ww. decyzją nie zostały skutecznie doręczone gdyż zostały wysłane pod adres: P., ul. [...]. Słusznie organ uznał, iż Skarżący nie miał wiedzy o toczącym się postępowaniu i o tym, że również w tym postępowaniu ma obowiązek zawiadomić o zmianie adresu, zatem decyzji wysłanej pod niewłaściwy adres nie można uznać za skutecznie doręczoną w myśl cytowanych wyżej przepisów tj. poprzez podwójne awizowanie.
Warto w tym miejscu odnotować, iż zarówno zawiadomienie o wszczęciu postępowania jak i decyzja z dnia 17 sierpnia 2021 r. zostały Skarżącemu wysłane na nowy adres, a Skarżący w terminie wniósł odwołanie od tak prawidłowo doręczonej decyzji, to organ odwoławczy miał podstawy do merytorycznego rozpoznania odwołania.
Przechodząc do oceny zapadłych na gruncie niniejszej sprawie decyzji wskazać należy, iż podstawę do wydania decyzji z dnia 17 sierpnia 2021 r. o zmianie decyzji z dnia 14 grudnia 2020 r. stanowił art. 106 ust. 5 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (aktualnie Dz. U. z 2023 r., poz. 901 ze zm. dalej jako "u.p.s.")
Zgodnie z tym przepisem decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody.
Przepis art. 106 ust. 5 u.p.s. stwarza możliwość zmiany bądź uchylenia decyzji ostatecznej i jest normą lex specialis w stosunku do uregulowań zawartych w K.p.a.
Jednakże w niniejszej sprawie aby mówić o dopuszczalności zastosowania art. 106 ust. 5 u.p.s. i wydaniu decyzji zmieniającej w obrocie prawnym musi funkcjonować decyzja zmieniana.
Pamiętać należy, iż decyzja administracyjna zaczyna funkcjonować w obrocie prawnym od momentu jej skutecznego doręczenia, o czym przesądza treść art. 110 K.p.a. Moment skutecznego doręczenia decyzji stronie ma zatem dwojakie znaczenie dla dalszego przebiegu postępowania administracyjnego. Po pierwsze, z tą chwilą decyzja zaczyna wiązać organ, który ją wydał i jednocześnie dopiero od tego momentu może zostać zaskarżona we właściwy sposób. Tym samym decyzja administracyjna, chociaż podpisana przez organ, który ją wydał, nie wchodzi do obrotu prawnego i nie wywołuje żadnych skutków prawnych przed jej doręczeniem lub ogłoszeniem stronie (por. wyrok NSA z 12 stycznia 2012 r., I OSK 1333/11). Decyzja wywołuje skutki prawne nie z chwilą jej wydania w dacie podanej w decyzji, lecz z datą prawidłowego doręczenia stronie. Decyzja niedoręczona stronie jest decyzją nieistniejącą w obrocie prawnym, nie określa praw ani obowiązków strony, w tym prawa do wniesienia odwołania, skutkiem czego termin przewidziany do jego wniesienia nie rozpoczyna biegu (por. wyrok NSA z 31 marca 2016 r., I GSK 1419/14).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż organ uznał, powołując się na stanowisko zawarte w wydanym przez ten organ postanowieniu [...] z dnia 10 października 2022r. oraz wydanych decyzjach kasacyjnych, iż decyzja z 14 grudnia 2020 r. [...] o ustaleniu wobec M. D. opłaty za pobyt jego ojca w DPS została skutecznie doręczona w trybie art. 44 K.p.a.
Organ zwrócił uwagę, iż decyzja ta była poprzedzona "Zawiadomieniem" [...] z dnia 16 października 2020r. o wszczęciu postępowania w właśnie w sprawie ustalenia opłaty za pobyt jego ojca w DPS. W tymże "Zawiadomieniu", w pouczeniu zamieszczono informację, że "... Stosownie do treści art.41 KPA strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu, w tym adresu elektronicznego, a w razie, gdy strona nie dopełni tego obowiązku doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny.".
Organ zaznaczył, iż zawiadomienie to zostało skutecznie doręczone M. D. w dniu 19 października 2020r., na adres ul. A., [...] P. , a strona nie zawiadomiła organu I instancji o zmianie swojego adresu.
W ocenie Sądu dokonana ocena, w świetle zarzutów stawionych w toku postępowania o braku skuteczności ww. doręczeń, jest przedwczesna.
W tym miejscu wskazać należy, iż sam organ w uzasadnieniu decyzji wskazał, że Skarżący od dnia 10 czerwca 2019 r., a więc już przed wszczęciem postępowania w sprawie [...] i próbie doręczenia zawiadomienia z dnia 16 października 2020r. był zameldowany na pobyt stały pod adresem ul. B. w P..
Z informacji z Wydziału Spraw Obywatelskich i Uprawnień Komunikacyjnych Urzędu Miasta P. która wpłynęła do organu I instancji w dniu 1 sierpnia 2022 r. (k.[...]) wynika bowiem, że skarżący został wymeldowany spod adresu przy ul. A. już w dniu 6 czerwca 2019 r. i od dnia 10 czerwca 2019 r. był zameldowany na pobyt stały pod adresem ul. B. w P..
Zgodnie z art. 41 § 1 i 2 K.p.a., w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swego adresu (w tym adresu elektronicznego). W razie zaniedbania tego obowiązku, doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. Z powyższego wynika, że organ administracji publicznej nie jest obowiązany badać z urzędu, czy znany mu adres strony jest adresem aktualnym.
Przepis art. 41 § 2 K.p.a. ustanawia domniemanie prawidłowości doręczenia pod dotychczasowym adresem, jeżeli strona, jej przedstawiciel lub pełnomocnik zaniedbali obowiązek zawiadomienia organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie o zmianie adresu zaszłej w toku postępowania.
Tym samym zastosowanie domniemania o doręczeniu pisma pod dotychczasowym adresem (art. 41 § 2 K.p.a.) jest dopuszczalne, gdy zostały spełnione łącznie następujące przesłanki: strona zmieniła w toku postępowania administracyjnego adres bez powiadomienia organu administracji orzekającego w sprawie; doręczenia dokonano pod dotychczasowym adresem strona została pouczona przez organ administracji o obowiązku powiadomienia organu o zmianie adresu i skutkach niedopełnienia tego obowiązku należy przyjąć, ze w przypadku wszczęcia postępowania z urzędu w sprawie zmiany decyzji ostatecznej organ administracji jest zobowiązany do powiadomienia strony o wszczęciu postępowania i dopiero po tym powiadomieniu aktualizuje się obowiązek strony zawiadamiania organu o każdej zmianie jej adresu. Obowiązek wynikający z art. 41 K.p.a. istnieje jedynie w toku postępowania administracyjnego.
Zatem wszczynając postępowanie organ administracji publicznej obowiązany jest m.in. pouczyć stronę o obowiązku poinformowania o zmianie adresu i o konsekwencjach prawnych określonych w art. 41 § 2 K.p.a. W przypadku, gdy tego nie uczyni, nie może zastosować skutków prawnych z powołanego przepisu.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż co prawda w aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru podpisane przez M. D., to jednakże w świetle twierdzeń skarżącego, że pod tym adresem mieszka jego syn M. D. i to on odebrał korespondencję, bezrefleksyjne przyjęcie, że korespondencję Skarżący odebrał osobiście jest niewystarczające.
Jeszcze raz należy zaznaczyć, iż Skarżący na długo przed wysłaniem zawiadomienia o wszczęciu postępowania zawierającego pouczenie o treści art. 41 K.p.a. (pismo z dnia 16 października 2020 r. ) był już zameldowany pod innym adresem, a organ powyższego nie zweryfikował opierając się na danych pozyskanych w 2017 r. w toku innego postępowania, a więc długo przed wszczęciem postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia 14 grudnia 2020 r.
Organ przed wysłaniem ww. zawiadomienia nie podjął działań celem ustalenia aktualnego adresu, pomimo, iż od 26 stycznia 2018 r. (zob. notatka służbowa z rozmowy telefonicznej z dnia 26 stycznia 2018 r. k. [...], Tom I akt administracyjnych) posiadał informację, że Skarżący pod tym adresem nie mieszka. W notatce służbowej odnotowano, iż Skarżący przebywa poza granicami kraju i po powrocie ma zamiar wynająć mieszkanie.
Pomimo posiadania takiej informacji organ, bez sprawdzenia rejestru, wysłał korespondencję na stary adres pod którym w świetle zarówno informacji z Wydziału Spraw Obywatelskich i Uprawnień Komunikacyjnych Urzędu Miasta P., jak i notatki służbowej nie mieszkał.
Na marginesie Sąd wskazuje, że podpis znajdujący się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru zawiadomienia o wszczęciu postępowania ( pierwsza karta po karcie oznaczonej nr [...], ze skreślonym numerem [...]) wydaje się być inny od podpisów znajdujących się zarówno na wniesionych środkach zaskarżenia jak i odbieranej przez Skarżącego pod nowym adresem korespondencji.
Sąd w niniejszym wyroku nie przesądza, iż faktycznie zawiadomienie z dnia 16 października 2020 r. nie odebrał Skarżący, to jednakże w świetle zgromadzonego materiału dowodowego (tj. informacji z bazy PESEL o wymeldowaniu i zameldowaniu pod innym adresem, notatki służbowej z dnia 26 stycznia 2018 r.) oraz składanych w toku postępowania oświadczeń Skarżącego, że nigdy mu nie doręczono decyzji z dnia 14 grudnia 2020 r. jednoznacznie stwierdzić, że okoliczność ustalenia kto faktycznie odebrał zawiadomienia z dnia 16 października 2020 r. a co za tym idzie czy Skarżącego skutecznie pouczono o treści art. 41 K.p.a. wymaga wyjaśnienia, ponieważ powyższe ma istotne znaczenie z uwagi na zastosowane w niniejszej sprawie domniemanie zastępczego doręczenia (w trybie art. 44 K.p.a.) decyzji z dnia 14 grudnia 2020 r.
W tym stanie rzeczy organ przed wydaniem decyzji zmieniającej decyzję z dnia 14 grudnia 2020 r. ustalającą odpłatność Skarżącego za pobyt jego ojca S. D. w Domu Pomocy Społecznej [...] winien w sposób jednoznaczny ustalić, iż decyzja ta znajduje się w obrocie prawnym. W przeciwnym wypadku, tj. w razie ustalenia, że decyzja ustalająca odpłatność nie weszła do obrotu prawnego niedopuszczalne było prowadzenie postępowania w przedmiocie zmiany decyzji de facto nieistniejącej.
Odnosząc się do treści skargi Sąd wskazuje, że z uwagi na przyczyny uchylenia zaskarżonych decyzji Sąd odstąpił od odniesienia się do zarzutów skargi, gdyż powyższe byłoby przedwczesne.
W sytuacji konieczności ponownego prowadzenia postępowania przed organem I instancji przy udziale strony odniesienie się do zarzutów skargi byłoby przedwczesne.
Sąd postanowił odnieść się wyłącznie do zarzutu naruszenia art. 98 ustawy z 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 201) gdyż związany jest on również z kwestią prawidłowości doręczenia decyzji z dnia 14 grudnia 2020 r.
Otóż zgodnie z art. 98 ust. 1 wspomnianej ustawy z 16 kwietnia 2020 r. nieodebranych pism podlegających doręczeniu za potwierdzeniem odbioru przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, których termin odbioru określony w zawiadomieniu o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru przypadał w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, nie można uznać za doręczone w czasie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii oraz przed upływem 14 dni od dnia zniesienia tych stanów.
Przepis art. 98 ust. 1 ww. ustawy wykluczał przyjęcie tzw. fikcji doręczenia, w odniesieniu do przesyłek, których termin odbioru przypadał w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii. Wyjątki od tej reguły, w których możliwe było stosowanie (bez ww. ograniczeń) przepisów dotyczących tzw. fikcji doręczenia, wymienione zostały w ust. 2 tego przepisu.
Na podstawie art. 5 ustawy z 24 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 1423 ze zm.) przepis art. 98 został zmieniony poprzez dodanie do ust. 2 pkt 4 tego przepisu lit. d). Zgodnie z nowym brzmieniem tej regulacji, przepisu ust. 1 nie stosuje się do przesyłek wysyłanych do ani wysyłanych przez organ administracji publicznej. Zmiana ta weszła w życie 20 sierpnia 2020 r.
Zatem w odniesieniu do przesyłek wysyłanych przez organ administracji stosowanie tzw. fikcji doręczenia, o której mowa w art. 44 K.p.a., było wyłączone jedynie do czasu wejścia w życie ww. nowelizacji art. 98 ust. 2 ustawy o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 tj. 20 sierpnia 2020 r.
Z tych względów zarzut naruszenia omawianej regulacji nie zasługiwał na uwzględnienie. Powyższe nie przesądza o prawidłowości przyjęcia fikcji doręczenia, gdyż co wskazano wyżej w sprawie powstały wątpliwości wymagające wyjaśnienia czy organ pouczył Skarżącego o treści art. 41 K.p.a., co zostało szerzej opisane wyżej.
Odnosząc się do wniosków Skarżącego o przeprowadzenie dowodu poprzez zwrócenie się do Sądu Rejonowego w Ś. czy też przeprowadzenie dowodu z odpisu skróconego aktu urodzenia syna Skarżącego wskazać należy, iż co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, ponieważ kontrola legalności oparta jest o materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżony akt (art. 133 § 1 P.p.s.a.).
Wyjątek stanowi sytuacja uregulowana w art. 106 § 3 P.p.s.a., który uprawnia sąd administracyjny do przeprowadzenia dowodu uzupełniającego, ale jedynie z dokumentów i jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużania postępowania w sprawie. Zatem, przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów jest możliwe jedynie wówczas, gdy łącznie spełnione są dwa warunki. Po pierwsze, jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, po drugie, nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Z kolei, niezbędne jest przeprowadzenie dowodu z dokumentu, jeżeli bez tego dokumentu nie jest możliwe rozstrzygnięcie istniejących w sprawie wątpliwości, a więc w przypadku, gdy taki dowód będzie pozostawał w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu.
W ocenie Sądu taka sytuacja w niniejszej sprawie nie wystąpiła. Okoliczność kto faktycznie odbierał korespondencję pod adresem przy ul. A. winno być przedmiotem oceny organu w toku ponownie prowadzonego postępowania. Natomiast wnioski o przeprowadzeni dowodów z akt sprawy prowadzonych zarówno przez organ II jak i I instancji na okoliczność, że organ nie dokonywał doręczeń na adres zamieszkania Skarżącego (ul. B.) nie zasługiwały na uwzględnienie z uwagi na fakt, iż okoliczności te wynikają zarówno z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego jak i zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego.
Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Ponownie prowadząc postępowanie organy zastosują się do oceny prawnej i wytycznych zawartych w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Organ I instancji z uwagi na nierozerwalny związek zapadłej w niniejszej sprawie decyzji w przedmiocie zmiany decyzji z decyzją zmienianą winien zweryfikować skuteczności doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia skarżącemu opłaty za pobyt S. D. w DPS z dnia 16 października 2020 r. i decyzji z dnia 14 grudnia 2020 r., gdyż powyższe ma istotne znaczenie dla oceny dopuszczalności wydania decyzji na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s., co szczegółowo opisano w niniejszym uzasadnieniu.