II SA/Po 429/25

II SA/Po 429/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-11-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra
Tomasz Świstak /przewodniczący sprawozdawca/
Wiesława Batorowicz
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Dnia 13 listopada 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 listopada 2025 roku sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Wojewody z dnia 11 marca 2025 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.
Uzasadnienie
Wojewoda postanowieniem z 11 marca 2025 r., nr [...], działając na podstawie art. 59 § 2 i art. 134 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "K.p.a."), w pkt 1. sentencji odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza [...] z 6 grudnia 2021 r., nr [...], w pkt 2. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza [...] z 6 grudnia 2021 r., nr [...]
Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym.
Burmistrz [...] decyzją z 6 grudnia 2021 r., nr [...], orzekł o wymeldowaniu A. M. z pobytu stałego w budynku nr [...], lokal nr [...] na osiedlu [...].
Pismami z 11 lutego 2025 r. A. M. zwrócił się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta [...], a także złożył odwołanie od powyższej decyzji.
W ich uzasadnieniach wskazano, że decyzja nie została nigdy doręczona. W dniu 4 lutego 2025 r. strona zapoznała się z aktami sprawy i decyzją o wymeldowaniu. Od 2018 roku strona leczy się psychiatrycznie. Z uwagi na stan zdrowia, brak wsparcia, brak pełnomocnika, prawa strony zostały naruszone i brak było możliwości zapoznania się z treścią decyzji oraz wniesienia odwołania. Urzędnicy i Burmistrz znali sytuację strony z urzędu – korzystał z opieki Centrum Usług Społecznych. Strona pierwszy raz złożyła wniosek o zapoznanie się z dokumentacją 11 marca 2022 r., jednak nie doszło do tego ze względu na stan zdrowia. W tym okresie w Sądzie w [...] została odroczona rozprawa sądowa, także ze względu na stan zdrowia strony. Stan strony pozwolił na zapoznanie się z dokumentami dopiero 4 lutego 2025 r.
Wojewoda w postanowieniu podanym na wstępie niniejszego uzasadnienia wskazał, że decyzja organu I instancji została przesłana na adres pobytu stałego A. M. – zgodnie z żądaniem zawartym w piśmie z 3 listopada 2021 r. i doręczona z upływem 21 grudnia 2021 r. w trybie doręczenia zastępczego, po jej dwukrotnym awizowaniu (7 i 15 grudnia 2021 r.). Termin do wniesienia odwołania upływał z dniem 4 stycznia 2022 r.
Zdaniem organu II instancji w sprawie nie zostały spełnione łącznie przesłanki przywrócenia terminu wynikające z art. 58 § 1 i § 2 K.p.a. Odwołujący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza [...] nastąpiło bez jego winy. Podnoszone przez A. M. okoliczności nie wskazują, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy, bowiem decyzja została doręczona, a brak pełnomocnika w postępowaniu, w którym – jak wynika z akt sprawy – brał czynny udział, nie stanowi przyczyny przywrócenia terminu. Przyczyny tej nie stanowi także pozostawanie przez odwołującego pod opieką poradni psychiatrycznej, bowiem stan ten, jak wynika z dołączonego do wniosku zaświadczenia, trwa już od 2018 r., a postępowanie zakończone ww. decyzją zainicjowane zostało 5 października 2021 r.
Z uwagi na brak kumulatywnego spełnienia przesłanek określonych w art. 58 K.p.a. brak jest podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza [...] z 6 grudnia 2021 r. Tym samym odwołanie od tej decyzji należy uznać za złożone z uchybieniem terminu do jego wniesienia.
W skierowanej do tut. Sądu skardze A. M., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucił naruszenie przepisów prawa w szczególności art. 134 w zw. z art 40 § 2 i art. 129 § 2 K.p.a. w zw. z art. 58 § 1 i 2 K.p.a. Ponadto skarżący podniósł, że zarzuca naruszenie m.in.: 1. art. 58 § 1 i § 2 K.p.a., przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy, 2. art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., przez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności i nieuwzględnienie przedstawionych okoliczności, które uzasadniały przywrócenie terminu.
Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko i odnosząc się do podniesionych zarzutów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wyjaśnić należy, że niniejsza sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 3 ab initio ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty. Jako że przedmiotem skargi skierowanej do tut. Sądu skarżący A. M. uczynił postanowienie Wojewody, którym zakończono postępowanie przed tym organem, jako organem II instancji, zastosowanie znalazł ostatnio przywołany przepis P.p.s.a. Jak wynika już z art. 120 P.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Stanowi to odstępstwo od zasady jawnego rozpoznawania spraw, która wyrażona została w art. 10 P.p.s.a.
Zaskarżone postanowienie Wojewody z 11 marca 2025 r., nr [...], nie narusza ani prawa materialnego ani przepisów postępowania w stopniu, który zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a. dawałby podstawy do jego wyeliminowania z obrotu prawnego.
W postanowieniu tym rozstrzygnięto dwie kwestie procesowe, pozostające ze sobą w ścisłym związku – po pierwsze, przywrócenia terminu do wniesienia przez skarżącego odwołania od decyzji Burmistrza [...] z 6 grudnia 2021 r., nr [...], po drugie, uchybienia terminu do wniesienia rzeczonego odwołania. Skarżący swoją argumentację koncentruje wokół pierwszego z tak wyróżnionych zagadnień, podnosząc, że – w jego ocenie – uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu. Od razu można zatem odnotować, że kwestia samego uchybienia tego terminu nie jest przedmiotem sporu pomiędzy stronami, jak i zresztą nie budzi wątpliwości Sądu. Decyzja organu I instancji z 6 grudnia 2021 r. została prawidłowo doręczona skarżącemu w trybie zastępczym przewidzianym w art. 44 K.p.a., po jej dwukrotnym awizowaniu, w dniu 21 grudnia 2021 r., a zatem 14-dniowy termin do wniesienia odwołania przewidziany w art. 129 § 2 K.p.a. upłynął 4 stycznia 2022 r. Odwołanie złożone zostało przy okazji wystąpienia przez skarżącego z wnioskiem z 11 lutego 2025 r. o przywrócenie tego terminu i bez wątpienia było znacznie spóźnione.
Odnosząc się do istoty sporu wskazać przyjdzie, iż zgodnie z art. 58 § 1 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie do art. 58 § 2 K.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. O przywróceniu terminu do wniesienia odwołania postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania, co wynika z art. 59 § 2 K.p.a.
Z art. 58 § 1 i § 2 K.p.a. wynikają cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie, a mianowicie: 1) uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy, 2) wniesienie przez zainteresowanego prośby o przywrócenie terminu, 3) dochowanie nieprzywracalnego terminu do wniesienia prośby o przywrócenie terminu, 4) dopełnienie wraz z prośbą tej czynności, dla której ustanowiony był przywracalny termin. Brak którejkolwiek z tych przesłanek wyklucza możliwość przywrócenie uchybionego terminu. Wojewoda odmawiając skarżącemu przywrócenia terminu wskazał, że wniosek nie jest zasadny, bowiem skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Zdaniem Sądu ocena ta jest prawidłowa.
Instytucja przywrócenia terminu jest stosowana w sytuacjach wyjątkowych. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych przy ocenie, czy uchybienie terminu było zawinione należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Brak winy w uchybieniu terminowi zachodzi tylko wtedy, gdy dokonanie czynności było niemożliwe z uwagi na przeszkodę, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku Przywrócenie jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw, udaremniły dokonanie czynności w terminie (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 lipca 2025 r., sygn. akt I GSK 504/24, dostępny w CBOSA na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).
W judykaturze, jak i w doktrynie przyjmuje się, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się m.in. stany nadzwyczajne, takie jak: problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. wyrok NSA z 27 marca 2024 r., sygn. akt I OSK 317/23, CBOSA).
W realiach kontrolowanej sprawy Wojewoda w pełni zasadnie stwierdził, iż skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwoła od decyzji Burmistrza [...] z 6 grudnia 2021 r. Skarżący zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w obecnie w rozpatrywanej skardze, jako przyczynę uchybienia powyższemu terminowi, mającą w jego przekonaniu świadczyć o braku winy w tym uchybieniu, podaje zwłaszcza swój stan zdrowia i związane z tym stanem zdrowia leczenie psychiatryczne, zwracając jednocześnie uwagę na okoliczności towarzyszące – które, jak można się domyślać, świadczyć mają o braku możliwości posłużenia się osobami trzecimi – w postaci osobistego działania w sprawie, braku wsparcia i braku pełnomocnika. Nie można podzielić argumentacji skarżącego, by w tych okolicznościach można było mówić o jego braku winy w uchybieniu terminu.
Dość zauważyć, że dokumentacja, którą skarżący przedstawił jednoznacznie wskazuje na to, iż pod opieką poradni zdrowia psychicznego znajduje się on już od roku 2018. Tymczasem – na co słusznie zwrócono uwagę w zaskarżonym postanowieniu – skarżący czynnie uczestniczył w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji przez organ I instancji, a więc w postępowaniu, które toczyło się na długo po tym, jak wystąpiły wykazane w ten sposób problemy zdrowotne. W żadnym razie nie uprawdopodabnia to wystąpienia tego rodzaju okoliczności, niezależnych od skarżącego, których skarżący nie mógłby przezwyciężyć celem zaskarżenia decyzji Burmistrza [...] z 6 grudnia 2021 r. w terminie. Wręcz przeciwnie w okolicznościach sprawy mówić trzeba o długotrwałej sytuacji, która do momentu wydania rzeczonej decyzji nie stanowiła przeszkody dla skarżącego w podejmowaniu czynności procesowych.
W tym miejscu podkreślenia wymaga również to, iż o ile termin do złożenia odwołania minął 4 stycznia 2022 r., to skarżący zapoznał się z aktami sprawy dopiero 4 lutego 2025 r., a więc po upływie ponad 3 lat.
Dla zastosowania art. 58 § 1 K.p.a. konieczne byłoby wobec tego uprawdopodobnienie przez skarżącego, że przez cały ten okres istniała tego rodzaju przeszkoda, której pomimo dochowania należytej staranności nie był on w stanie przezwyciężyć. Tymczasem w twierdzeniach skarżącego próżno szukać poparcia dla uznania, że stan zdrowia stanowić miał przeszkodę do zapoznania się z decyzją organu I instancji i jej zaskarżenia w całym tym 3-letnim okresie. Skarżący poza kwestionowaniem prawidłowości postępowania przed organem I instancji swoje argumenty koncentruje wokół okresu zbliżonego do momenty wydania przez ten organ decyzji, a następnie mającego miejsce po ponad trzech latach zapoznania się z aktami sprawy. Skarżący w piśmie z 11 lutego 2025 r. wskazuje wprawdzie na "dotychczasowy stan zdrowia", który uniemożliwiać miał wniesienie odwołania w ustawowym terminie, jednak twierdzenia tego w żaden sposób nie rozwija poza przedstawieniem wspomnianego już zaświadczenia wskazującego na sytuację istniejącą od 2018 roku.
Zdaniem Sądu przywrócenie terminu po tak znacznym, ponad 3-letnim okresie, mogłoby nastąpić w okolicznościach zupełnie wyjątkowych ze względu na konieczność respektowania w postępowaniu administracyjnym zasady trwałości decyzji ostatecznej, jaka wyrażona została w art. 16 K.p.a.
W powyższych okolicznościach bez znaczenia pozostaje to, że skarżący nie korzystał z pomocy pełnomocnika, jak również i to, że jednocześnie był osobą korzystająca ze wsparcia socjalnego. Nie ma znaczenia również i to, że skarżący nie znał treści decyzji tym bardziej, że została ona skutecznie doręczona w trybie zastępczym z art. 44 K.p.a., o czym była już mowa powyżej, a więc w trybie, który ze swej istoty świadczy o braku wiedzy adresata o treści doręczanego pisma, nie mogąc jednak przez to stanowić o przesłance do zastosowania art. 58 § 1 K.p.a.
Wobec tego za niezasadny uznać trzeba zarzut naruszenia art. 58 § 1 i § 2 K.p.a. Nie okazał się także zasadny zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Wojewoda uwzględnił zarówno całość twierdzeń skarżącego, jak i przedstawione na ich poparcie dowody, które ocenił w odniesieniu do całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego. Wbrew oczekiwaniom skarżącego nie mogło to jednak doprowadzić do pozytywnego załatwienia wniosku o przywrócenie terminu. Argumentacja przedstawiona w skardze sprowadza się do próby polemiki ze stanowiskiem organu. W ocenie Sądu skarżący nie przedstawił okoliczności, które mogłyby przemawiać za pozytywnym załatwieniem wniosku o przywrócenie terminu.
Organ prawidłowo również zastosował w sprawie art. 134 K.p.a. stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Z uwagi na brak podstaw do uwzględnienia skargi podlegała ona oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 151 P.p.s.a. w sentencji wyroku.