II SA/Po 429/02

II SA/Po 429/02 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2004-09-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2002-02-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Bożena Popowska
Ewa Makosz-Frymus /przewodniczący sprawozdawca/
Rafał Batorowicz
Symbol z opisem
633  Zatrudnienie i sprawy bezrobocia
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus ( spr ) Sędziowie Sędzia NSA Rafał Batorowicz Sędzia WSA Bożena Popowska Protokolant sekr.sąd. Justyna Frankowska-Sarbak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2004 r. sprawy ze skargi W. J. na decyzję Wojewody z dnia [...]. stycznia 2002 r. Nr [...]. w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego ; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatowego w Ż. z dnia[...].5 listopada 2001 r. Nr[...]., II. zasądza od Wojewody ma rzecz skarżącego kwotę 10 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ B.Popowska /-/ E.Makosz-Frymus /-/ R.Batorowicz JFS
Uzasadnienie
W dniu [...]. września 2001 r. skarżący W. J. zwrócił się do urzędu pracy z pismem o przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego dokumentując 30 lat pracy w tym ponad 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Do piętnastoletniego okresu pracy w warunkach szczególnych skarżący wliczył również okres 5 lat i 3 dni zatrudnienia w zakładach prywatnych.
Pismem z dnia [...] listopada 2001 r. nr [...] Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy w Ż., Filia w L. poinformował skarżącego, iż okresów pracy w prywatnych zakładach nie można zaliczyć do lat pracy wykonywanej w warunkach szczególnych, co jest niezbędne do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego. Przytoczono również treść art. 37j ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.) zgodnie z którym, "zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn lub posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze." Zaznaczono, że przedstawione przez skarżącego świadectwa pracy posiadają odpowiednią klauzulę o pracy w warunkach szczególnych, jednakże ostanie ze świadectw wystawione były przez zakłady prywatne wobec czego okresu tego nie można zaliczyć do okresu zatrudnienia w warunkach szczególnych.
Pismem z dnia [...] grudnia 2001 r. nr [...] Powiatowy Urząd Pracy w Ż., nawiązując do wniosku skarżącego z dnia [...]. września 2001 r. poinformował, iż zgodnie z uzyskaną z Krajowego Urzędu Pracy opinią prawną, urząd nie znajduje podstaw do zmiany swojego stanowiska z dnia [...]. listopada 2001 r.
W dniu [...]. grudnia 2001 r. nr [...]. skarżący złożył odwołanie od pisma Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy z dnia [...]. listopada 2001 r. podtrzymując swoje żądanie. Uzasadniając swoje stanowisko W. J. powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego dotyczące kwestii spornej w rozpatrywanej sprawie.
Wojewoda pismem z dnia [...]. stycznia 2002 r. nr [...] wskazał, że wniesione przez skarżącego odwołanie zostało rozpatrzone jako wniosek, gdyż w przedmiotowej sprawie nie została wydana decyzja przez organ pierwszej instancji.
W oparciu o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm.), wskazano, że za prace wykonywane w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze uznaje się prace wymienione w § 4 - 15 oraz wykazach A i B stanowiących załącznik do wymienionego rozporządzenia, przy spełnieniu wymogu aby praca była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Podkreślono, iż zgodnie z treścią § 1 rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, stanowiska pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach ustalają właściwi ministrowie, kierownicy urzędów centralnych, centralne związki spółdzielcze w podległych i nadzorowanych zakładach pracy. Jak podano, w ocenie Krajowego Urzędu Pracy przepisy wymienionego wyżej rozporządzenia nie mają zastosowania do osób zatrudnionych w prywatnych zakładach pracy.
Skargą na odpowiedź Wojewody z dnia [...] stycznia 2002 r. skarżący wniósł o uchylenie decyzji z dnia [...]. listopada 2001 r. nr [...]. potwierdzonej pismem z dnia [...]. grudnia 2001 r. nr [...] i zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi i wskazał, że wystosowane do skarżącego pisma nie mają w istocie charakteru decyzji, a w odniesieniu do meritum sprawy oraz złożonego przez skarżącego wniosku o przyznanie zasiłku przedemerytalnego podtrzymał stanowisko wyrażone w wydanym piśmie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy zważył, co następuje:
Zgodnie z postanowieniami art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jedynie w przypadku wpisu i innych kosztów sądowych mają zastosowanie w takich sprawach przepisy poprzednio obowiązujące a mianowicie odpowiednie postanowienia ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.).
W postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca obecnie umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z zasadą oficjalności, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, zawartą w skardze argumentacją - zobowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej natomiast strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego.
Zgodnie z treścią przepisu art. 6 ust. 6 lit. b ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, obowiązującą w dacie wydania pisma z dnia [...]. listopada 2001 r. nr [...] przez Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy w Ż., Filia w L. "do zadań z zakresu administracji rządowej realizowanych przez powiaty należy wydawanie decyzji w sprawach o przyznaniu, odmowie przyznania, wstrzymaniu, wznowieniu wypłaty oraz utracie lub pozbawieniu prawa do zasiłku, dodatku szkoleniowego, stypendium, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego." Rozpatrując odwołanie skarżącego dotyczące decyzji Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy z dnia [...]. listopada 2001 r., organ drugiej instancji wskazał, iż wniesione pismo zostało rozpatrzone jako wniosek z uwagi na nie wydanie decyzji w przedmiotowej sprawie. Takie stanowisko organu należy uznać za sprzeczne z wyrażonym poglądem przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 grudnia 1996 r. , sygn. SA/Ka 2218/95 stwierdzającym, że "treść a nie forma przesądza o tym, czy dany akt jest decyzją administracyjną. Jeżeli więc sprawa administracyjna podlega załatwieniu w drodze decyzji, to za decyzję należy uznać pismo organu rozstrzygającego, zawierającego co najmniej oznaczenie tego organu, oznaczenie adresata aktu, rozstrzygnięcie o sprawie oraz podpis upoważnionego pracownika organu, spełnia ono bowiem minimum podstawowych warunków wymienionych w art. 107 § 1 kpa" podobne stanowisko wyraziły sądy w szeregu orzeczeń – wyrok sądu antymonopolowego z dnia 12 stycznia 2000 r., sygn. XVII Ame 49/99, wyrok NSA z dnia 21 lutego 1994 r., sygn. I SAB 54/93, postanowienie NSA z dnia 27 lipca 1999 r., sygn. I SA 1509/98).
Wobec faktu, że zaskarżone pismo nie zostało wprawdzie nazwane "decyzją", ale jednak zawiera zarówno oznaczenie organu administracji publicznej, jak i strony, datę wydania, uzasadnienie faktyczne i prawne oraz podpis upoważnionego pracownika organu należało uznać je za zawierające minimum elementów charakteryzujących decyzję.
Kwestią sporną w rozpatrywanej sprawie jest zaliczenie czasu pracy wykonywanej przez pracownika, na stanowisku pracy w szczególnych warunkach u pracodawcy prywatnego, jako warunku nabycia przez niego prawa do zasiłku przedemerytalnego.
Dokonując oceny merytorycznej przedmiotowej sprawy, rozstrzygnięcie wyłączające zastosowanie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego, w odniesieniu do pracowników zatrudnionych przez prywatnych pracodawców, należy uznać za błędne.
Stosownie do treści art. 37j ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, skarżący przedstawił dokumenty potwierdzające jego trzydziestoletni staż pracy, w tym ponad 15 lat w warunkach szczególnych. Okres pięciu lat i trzech dni zatrudnienia został potwierdzony świadectwami wystawionymi przez pracodawców prywatnych - Zakład Ogólnobudowlany H. K. w L. oraz Zakład Remontowo-Budowlany L. L. w L. Organy pierwszej i drugiej instancji błędnie przyjęły, że pracy świadczonej w prywatnych zakładach nie można zaliczyć do pracy w warunkach szczególnych. Takie stanowisko organów obydwu instancji stoi w sprzeczności z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 1999 r., sygn. III RN 25/99, który rozstrzygnął, iż "przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) mają zastosowanie również do pracowników zatrudnionych przez prywatnych pracodawców." Podobne stanowisko uznające, że "do okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze mogą być wliczone także okresy zatrudnienia u prywatnych pracodawców na podstawie umów o pracę na czas określony" zostało wyrażone w wyroku SN z dnia 15 listopada 2000 r., sygn. II UKN 39/00 i w ocenie Sądu zasługuje ono na uwzględnienie w odniesieniu do przedmiotowej sprawy, tym bardziej, że skarżący był osobą zatrudnioną przez prywatnego pracodawcę na czas nieokreślony.
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ orzekający winien na nowo rozpatrzyć sprawę w całości i stosownie do przepisów ustawy, wydać decyzję rozstrzygającą kwestię związaną ze zgłoszonym przez skarżącego żądaniem przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego. Ustaleń organ powinien jednak dokonać uwzględniając czas pracy w szczególnych warunkach świadczonej przez skarżącego u prywatnych pracodawców. Podkreślenia wymaga także, iż wyrażona przez Kierownika Krajowego Urzędu Pracy opinia prawna nie może wiązać ani organu, ani Sądu, a co za tym idzie błędnie organ przyjął tę opinię jako podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie.
Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) należało orzec, jak w sentencji wyroku.
Sąd nie orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w trybie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż zaskarżoną decyzją nie przyznano żadnych uprawnień, które podlegałyby wykonaniu.
/-/ B.Popowska /-/ E. Makosz – Frymus /-/ R.Batorowicz
JFS