II SA/PO 412/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2024-09-25
NSAAdministracyjneŚredniawsa
rekultywacjagrunty rolneochrona środowiskapostępowanie administracyjneplan zagospodarowania przestrzennegoodpadyopiniodawczauchylenie postanowieniaWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienia organów obu instancji dotyczące negatywnego zaopiniowania wniosku o rekultywację gruntów, wskazując na istotne naruszenia proceduralne i materialnoprawne.

Skarżący H.C. i J.C. zaskarżyli postanowienia organów administracji dotyczące negatywnego zaopiniowania wniosku o rekultywację gruntów rolnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżone postanowienia obu instancji, stwierdzając istotne naruszenia prawa materialnego i proceduralnego. Sąd wskazał na błędy w procedurze opiniowania przez Burmistrza oraz brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego przez organy.

Sprawa dotyczyła skargi H. C. i J. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy T. negatywnie opiniujące wniosek o rekultywację gruntów rolnych. Skarżący chcieli rekultywować działkę nr [...] poprzez wypełnienie wyrobisk odpadami o kodzie 10 12 08 (wełna mineralna) zmieszanymi z glebą, dążąc do przywrócenia jej wartości użytkowej w kierunku rolnym. Organy administracji uznały, że takie działania są sprzeczne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, który przewiduje dla działki symbol 17R (tereny rolnicze) i zakazuje przetwarzania odpadów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym, uchylił zaskarżone postanowienia obu instancji. Sąd stwierdził istotne naruszenia prawa materialnego i proceduralnego. Wskazał, że Burmistrz nie ustosunkował się do istoty sprawy (rolnego kierunku rekultywacji), a jedynie do pisma Starosty o wydanie opinii. Brak było również należytego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym precyzyjnego określenia części działki objętej rekultywacją oraz znaczenia decyzji Starosty zezwalającej na przetwarzanie odpadów. Sąd podkreślił, że organy nie przeprowadziły wystarczającego postępowania wyjaśniającego, co uniemożliwiło merytoryczną ocenę sprawy. W konsekwencji, Sąd uchylił postanowienia organów i zasądził koszty postępowania od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli procedura opiniowania została przeprowadzona z naruszeniem przepisów prawa materialnego i proceduralnego, a stan faktyczny nie został należycie wyjaśniony.

Uzasadnienie

Sąd uchylił postanowienia organów, wskazując na istotne naruszenia proceduralne, takie jak brak ustosunkowania się do istoty sprawy przez organ opiniujący oraz niewystarczające wyjaśnienie stanu faktycznego, co uniemożliwiło merytoryczną ocenę wniosku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (32)

Główne

k.p.a. art. 106 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 106 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 106 § § 4

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 106 § § 5

Kodeks postępowania administracyjnego

u.o.g.r. art. 22 § ust. 1

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

u.o.g.r. art. 22 § ust. 2 pkt 3

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

P.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 120

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 122

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 106 § § 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 205 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 106 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

u.o.g.r. art. 22 § ust. 1

Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

u.o.g.r. art. 22 § ust. 2 pkt 3

Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

P.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7a

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

u.o.g.r. art. 4 § pkt 18

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

u.o. art. 30 § ust. 1

Ustawa o odpadach

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c

Rozporządzenie Ministra Środowiska z 11 maja 2015 r. w sprawie odzysku odpadów poza instalacjami i urządzeniami

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie art. 22 ust. 2 pkt 3 u.o.g.r. przez błędne ustosunkowanie się organu opiniującego do pisma Starosty zamiast do istoty sprawy. Naruszenie art. 106 § 1 w zw. z art. 7 i art. 77 K.p.a. przez brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego i zgromadzenia istotnych dokumentów. Naruszenie art. 106 § 4 K.p.a. przez SKO, które nie przeprowadziło postępowania wyjaśniającego w celu pozyskania decyzji Starosty zezwalającej na przetwarzanie odpadów.

Godne uwagi sformułowania

Organ opiniujący powinien bezwzględnie ustosunkować się do sprawy, która ma być przedmiotem rozstrzygnięcia Starosty. Przechodząc już do okoliczności rozpatrywanego przypadku, Burmistrz T. wydając postanowienie w przedmiocie opinii wymaganej zgodnie z art. 22 ust. 2 pkt 3 u.o.g.r. powinien bezwzględnie ustosunkować się do sprawy, która ma być przedmiotem rozstrzygnięcia Starosty [...] – którą to sprawą, jak wynika z pisma z 26 października 2023 r., ma być ustalenie kierunku rekultywacji gruntu rolnego stanowiącego część działki oznaczonej w ewidencji jako działka nr [...], położonej w obrębie P., gmina T., a także ustalenie osoby obowiązanej do rekultywacji – nie zaś do samego pisma Starosty [...] z 26 października 2023 r., które zostało przez Burmistrza wprost potraktowane jako wniosek będący przedmiotem opiniowania. Zajęcie stanowiska przez organ następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. W przypadku uznania administracyjnego orzeczenie zgodne z prawem powinno być poprzedzona rzetelnym przeprowadzeniem postępowania dowodowego w niezbędnym dla sprawy zakresie, poprawną oceną zgromadzonych dowodów oraz wyjaśnieniem powodów podjętego rozstrzygnięcia, wraz z odniesieniem się do argumentacji podnoszonej przez stronę.

Skład orzekający

Tomasz Świstak

przewodniczący sprawozdawca

Wiesława Batorowicz

sędzia

Robert Talaga

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących opiniowania w sprawach rekultywacji gruntów rolnych, obowiązków organów w postępowaniu administracyjnym oraz znaczenia planów zagospodarowania przestrzennego w kontekście rekultywacji i przetwarzania odpadów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z opiniowaniem przez wójta/burmistrza w sprawach rekultywacji gruntów rolnych na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 3 u.o.g.r. oraz interpretacji przepisów K.p.a. dotyczących współdziałania organów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje złożoność przepisów dotyczących rekultywacji gruntów i interakcji między różnymi aktami prawnymi (plan miejscowy, ustawa o ochronie gruntów, KPA). Jest interesująca dla prawników procesowych i specjalistów od prawa administracyjnego.

Naruszenia proceduralne uchyliły decyzję o rekultywacji gruntów rolnych.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Po 412/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-09-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Robert Talaga
Tomasz Świstak /przewodniczący sprawozdawca/
Wiesława Batorowicz
Symbol z opisem
6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7, art. 77, art. 106
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2409
art. 22 ust. 1, art. 22 ust. 2 pkt 3
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 119 pkt 3, art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 25 września 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Robert Talaga po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 września 2024 roku sprawy ze skargi H. C. i J. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 marca 2024 r., nr [...] w przedmiocie negatywnego zaopiniowania wniosku w sprawie rekultywacji gruntów I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Burmistrza [...] z dnia 7 listopada 2023 r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego solidarnie na rzecz skarżących kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "Kolegium", "SKO") postanowieniem z 18 marca 2024 r., nr [...], po rozpoznaniu zażalenia H. C. i J. C. na postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy T. z 7 listopada 2023 r., nr [...], w przedmiocie negatywnego zaopiniowania wniosku w sprawie rekultywacji gruntów, utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji.
Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym.
Dnia 27 października 2023 r. do Urzędu Miejskiego T. wpłynęło pismo Starostwa Powiatowego w G. z 26 października 2023 r., nr [...], w sprawie wydania opinii proponowanego rolnego kierunku rekultywacji dla terenu działki nr [...], obręb P., gmina T..
Burmistrz T. postanowieniem z 7 listopada 2023 r., nr [...], działając na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2409 ze zm., dalej: "u.o.g.r.") oraz art. 106 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: "K.p.a."), zaopiniował negatywnie przedłożony wniosek w zakresie zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że teren objęty jest uchwałą nr [...] Rady Miejskiej T. z 25 maja 2022 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego teren części wsi: P. , N. , K. oraz R. , położony w gminie T. (dalej: "uchwała [...]"). Zgodnie z tym planem działka [...], położona w obrębie ewidencyjnym P. , oznaczona jest symbolem 17R (tereny rolnicze). Ustalenia szczegółowe dla terenu 17R określa § 6 planu miejscowego.
W ocenie organu I instancji brak jest uzasadnienia technologicznego dla proponowanego sposobu rekultywacji w kierunku rolnym przez wcześniejsze zasypanie części wyrobiska różnego rodzaju odpadami m.in. 10 09 03 - żużle odlewnicze, 10 09 08 - rdzenie i formy odlewnicze po procesie odlewania inne niż wymienione w 10 09 07, 10 09 10 - pył z gazów odlotowych inne niż wymienione w 10 09 09. Takie rozwiązanie prowadzić będzie do przedostania się niepożądanych substancji do wód gruntowych, nie wpłynie korzystanie na wartości bonitacyjne gleby itp. Poza tym działka [...] to zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego teren oznaczony symbolem 17R - teren rolny, w którym nakazano zachowanie dotychczasowego sposobu zagospodarowania, a nie teren przetwarzania odpadów.
Kolegium w postanowieniu wskazanym na wstępie niniejszego uzasadnienia, powołując się m.in. na art. 4 pkt 18 i art. 2 ust. 1 i 2 u.o.g.r. oraz § 16 tekstu planu miejscowego, wskazało, że zgodnie z ustaleniami planu działka [...] powinna być zagospodarowana rolniczo, zatem rekultywacja powinna zmierzać do podniesienia wartości użytkowej gruntu. Tymczasem wnioskodawcy swoje działania ograniczyli do niwelacji terenu przez wypełnienie wgłębień i wykopów odpadami zmieszanymi z glebą. Z treści zażalenia wynika, że w ten sposób chcą w istocie realizować zezwolenie Starosty [...] na przetwarzanie odpadów na działkach [...] i [...]. Takie działanie poprawiłoby rzeźbę terenu bez przywrócenia wartości użytkowej gruntu – jako gruntu przeznaczonego do produkcji rolniczej.
Zgodnie z § 5 ust. 6 tekstu planu w zakresie zasad ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu ustala się zakaz lokalizacji przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu przepisów szczególnych, w tym inwestycji związanych z recyklingiem, składowaniem lub przetwarzaniem odpadów z uwzględnieniem ustaleń § 15 pkt 2 i z wyjątkiem określonych inwestycji. Skoro akt prawa miejscowego wprowadza dla działki [...] zakaz przetwarzania odpadów, to nie ma podstawy zdaniem SKO, by taką działalność wskazać jako sposób rekultywacji gruntów w kierunku rolnym.
Stosownie do art. 30 ust. 1 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1587 ze zm., dalej: "u.o.") ustawodawca zakazał przetwarzania odpadów poza instalacjami i urządzeniami. Pewne wyjątki przewidziano w rozporządzeniu Ministra Środowiska z 11 maja 2015 r. w sprawie odzysku odpadów poza instalacjami i urządzeniami (Dz. U. z 2015 r., poz. 796, dalej: "rozporządzenie MŚ"). W uchwale [...] nie przewidziano możliwości wypełniania odpadami terenów niekorzystnie przekształconych.
W skardze skierowanej do tut. Sądu skarżący, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia je poprzedzającego, zarzucili naruszenie: 1. § 16 ust. 1 uchwały [...] przez błędne uznanie, że niwelacja terenu i wypełnienie wgłębień odpadami o kodzie 10 12 08 zmieszanymi z glebą jest sprzeczne z rolniczym przeznaczeniem terenu działki [...] i [...], nie dąży do zachowania dotychczasowego rolniczego sposobu zagospodarowania, nie przywróci wartości użytkowej gruntu przeznaczonego do produkcji rolniczej, 2. § 5 pkt 6 w zw. z § 33 uchwały [...] w zw. z art. 35 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przez błędne przyjęcie, że zakaz dotyczy działań związanych z działalnością dotyczącą przetwarzania odpadów rozpoczętą przed wejściem w życie planu zagospodarowania (tj. sprzed 20 czerwca 2022 r.), 3. art. 4 pkt 18 u.o.g.r. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że działanie skarżących polegające na niwelacji terenu i wypełnieniu wgłębień odpadami o kodzie 10 12 08 zmieszanymi z glebą nie stanowi rekultywacji gruntów – wręcz przeciwnie działania te prowadzą do właściwego ukształtowania rzeźby terenu i poprawienie właściwości fizycznych i chemicznych gruntu, 4. art. 8 § 2 K.p.a. przez odstąpienie przez organ I instancji od wcześniejszego własnego stanowiska co do wykładni art. 4 pkt 18 u.o.g.r. i to w tożsamych okolicznościach sprawy, które to bezprawne działanie zaaprobowane zostało przez organ II instancji, 5. art. 7a K.p.a., tj. zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych co do treści normy prawnej na korzyść strony, 6. art. 7 K.p.a. przez nieuwzględnienie słusznego interesu strony.
Skarżący wnieśli o wyznaczenie terminu rozprawy i przeprowadzenie dowodu z dokumentów: - sprawozdania z badań z 31 maja 2021 r. dotyczących analizy próbek odpadów o kodzie 10 12 08 (wełny mineralnej) celem wykazania faktu, że wełna mineralna nie zawiera wymienionych w badaniu związków chemicznych i jej przetwarzanie polegające na zmieszaniu z glebą nie pogorszy stanu gleby, nadto przywróci wartości użytkowe gruntu przeznaczonego do produkcji rolniczej, gdyż zawiera odczyn PH 7,1 (obojętny) i rozpuszczony węgiel organiczny w wysokości 192 mg/kg, - kopii opinii z 29 czerwca 2007 r. kierowanej do producenta, od którego pozyskiwana jest wełna, celem stwierdzenia faktu, że wełna mineralna może być zakwalifikowana do odpadów o kodzie 10 12 08 oraz, że odpad ten ma obojętny charakter dla środowiska, - kopii decyzji Starosty [...] z 16 grudnia 2014 r., znak [...], o ustaleniu rolnego kierunku rekultywacji z wykorzystaniem odpadku o kodzie 10 12 08 innej działki skarżącej (M. , działka [...]) celem wykazania, że odpad o kodzie 10 12 08 poprawie warunki drenażowe i przywróci wartości użytkowe gruntu przeznaczonego do produkcji rolniczej.
Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.
W piśmie z 19 września 2024 r. w uzupełnieniu skargi skarżący zarzucili naruszenie: 1. § 5 pkt 6 uchwały [...] przez błędne jego zastosowanie, pomimo że działanie polegające na rekultywacji gruntu w tym polegające na niwelacji terenu i wypełnieniu wgłębień odpadami o kodzie 10 12 08 zmieszanymi z glebą oraz odpadami o innych kodach nie zostało wymienione w treści rozporządzenia Rady Ministrów z 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko ani w katalogu przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko ani też w katalogu przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.
Jednocześnie skarżący wnieśli o przeprowadzenie dowodu z dokumentów: - postanowienia Burmistrza z 11 grudnia 2014 r., znak [...], w sprawie pozytywnej opinii gminy w sprawie kierunku rolnego rekultywacji działki nr [...] w m. M. ze wskazaniem wykorzystania do rekultywacji odpadu nr 10 12 08, celem wykazania faktu pozytywnego wpływu odpadu o podanym kodzie na warunki drenażowe gleby i ukształtowanie terenu (wypełnienie obniżeń terenowych), - poświadczonej kopii opracowania z 31 października 2014 r. dotyczącego rekultywacji nieruchomości położonej w m. M. , gmina T., celem stwierdzenia faktu – wskazania metody rekultywacji z użyciem odpadu o kodzie 10 12 08 jako zgodnej z rolnym kierunkiem rekultywacji, - poświadczonej kopii opinii dotyczącej działki nr [...] w m. P. z 16 września 2024 r. celem stwierdzenia faktów – konieczności rekultywacji południowego fragmentu działki nr [...] w m. P., likwidacji w wyniku prowadzonego na północnej części działki odzysku odpadów o kodzie 10 12 08 licznych deniwelacji i dostosowania ukształtowania powierzchni do rzędnych terenów otaczających, wskazania metody rekultywacji z użyciem odpadu o kodzie 10 12 08 jako zgodnej z rolnym kierunkiem rekultywacji, stworzenia na skutek powyższych działań korzystnego środowiska dla rozwoju roślin w północnej części działki nr [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych przyczyn niż w niej wskazano.
Na wstępie zauważyć trzeba, że sprawa niniejsza rozpoznana została w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "P.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest m.in. postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty. Jako że skarżący skierowali do Sądu skargę na postanowienie Kolegium wydane w wyniku rozpatrzenia uprzednio złożonego w ramach postępowania administracyjnego zażalenia zaistniały przesłanki do zastosowania ostatnio wskazanego przepisu. Stosownie do art. 120 P.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Jest to wyjątek od zasady jawnego rozpoznawania spraw, jaka przewidziana została w art. 10 P.p.s.a.
W ocenie orzekającego w niniejszej sprawie Sądu brak było podstaw dla uwzględnienia wniosku skarżących i rozpoznania sprawy na rozprawie na podstawie art. 122 P.p.s.a., albowiem zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy był wystarczający dla dokonania przez sąd oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, zaś dowody z dokumentów o przeprowadzenie, których wniesiono w skardze nie były przydatne dla wyjaśnienia sprawy.
Stosownie do art. 106 § 3 P.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Z uwagi na istotne braki w postępowaniu wyjaśniającym przeprowadzonym przez organy administracji publicznej nie sposób zaś uznać, by jakiekolwiek postępowanie wyjaśniające przed tut. Sądem mogłoby mieć charakter jedynie uzupełniający.
Zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 18 marca 2024 r., nr [...], jak i poprzedzające je postanowienie Burmistrza T. z 7 listopada 2023 r., nr [...], wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. uzasadnia ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Przed przystąpieniem do wykazania stwierdzonych naruszeń przypomnieć trzeba, że poddane kontroli Sądu postanowienia wydane zostały w wyniku wystąpienia Starosty [...] pismem z 26 października 2023 r. o wydanie opinii w sprawach określonych w art. 22 ust. 2 pkt 3 u.o.g.r. dotyczących planowanego rolnego kierunku rekultywacji.
Zgodnie z art. 106 § 1 K.p.a. jeżeli przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ (wyrażenia opinii lub zgody albo wyrażenia stanowiska w innej formie), decyzję wydaje się po zajęciu stanowiska przez ten organ. Jak stanowi już art. 106 § 3 K.p.a. organ, do którego zwrócono się o zajęcie stanowiska, obowiązany jest przedstawić je niezwłocznie, jednak nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia mu żądania, chyba że przepis prawa przewiduje inny termin. Organ obowiązany do zajęcia stanowiska może w razie potrzeby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, co wynika z art. 106 § 4 K.p.a. Zajęcie stanowiska przez organ następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (art. 106 § 5 K.p.a.).
Przepisem szczególnym, który w rozpatrywanym przypadku wymaga zajęcia stanowiska jest wspomniany powyżej art. 22 ust. 2 pkt 3 u.o.g.r. W art. 22 ust. 1 u.o.g.r. przewidziano, że decyzje w sprawach rekultywacji i zagospodarowania określają: 1) stopień ograniczenia lub utraty wartości użytkowej gruntów, ustalony na podstawie opinii, o których mowa w art. 28 ust. 5; 2) osobę obowiązaną do rekultywacji gruntów; 3) kierunek i termin wykonania rekultywacji gruntów; 4) uznanie rekultywacji gruntów za zakończoną. Stosownie do art. 22 ust. 2 pkt 3 u.o.g.r. w sprawach, o których mowa w ostatnio przywołanym ust. 1, decyzje wydaje starosta, po zasięgnięciu opinii wójta (burmistrza, prezydenta miasta).
Wydane postanowienia z uwagi na dostrzeżone uchybienia nie mogą ostać się w obrocie prawnym.
Po pierwsze, nie sposób zgodzić się z tym, by czynności podjęte przez organ w ramach współdziałania w trybie z art. 106 K.p.a. sprowadzać się mogły do wyrażenia opinii nie w sprawie, w której wydana ma być decyzja w postępowaniu głównym, lecz w sprawie samego wniosku o wyrażenie tej opinii.
Innymi słowy, przechodząc już do okoliczności rozpatrywanego przypadku, Burmistrz T. wydając postanowienie w przedmiocie opinii wymaganej zgodnie z art. 22 ust. 2 pkt 3 u.o.g.r. powinien bezwzględnie ustosunkować się do sprawy, która ma być przedmiotem rozstrzygnięcia Starosty [...] – którą to sprawą, jak wynika z pisma z 26 października 2023 r., ma być ustalenie kierunku rekultywacji gruntu rolnego stanowiącego część działki oznaczonej w ewidencji jako działka nr [...], położonej w obrębie P., gmina T., a także ustalenie osoby obowiązanej do rekultywacji – nie zaś do samego pisma Starosty [...] z 26 października 2023 r., które zostało przez Burmistrza wprost potraktowane jako wniosek będący przedmiotem opiniowania.
Powyższe doprowadziło do błędnej konstrukcji rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu Burmistrza T., co świadczy o istotnym naruszeniu art. 22 ust. 2 pkt 3 w zw. z ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.g.r. W postanowieniu organ I instancji negatywnie zaopiniował bowiem przedłożony wniosek Starostwa Powiatowego w G. z 26 października 2023 r. w sprawie wydania opinii, co literalnie odczytując tę treść oznacza, iż organ ten nie wyraził negatywnego stanowisko wobec wspomnianego w piśmie Starosty rolnego kierunku rekultywacji, o czym mogłoby z kolei świadczyć uzasadnienie rzeczonego postanowienia, a w sposób negatywny odniósł się do samego wystąpienia Starosty o wyrażenie takiej opinii.
Po drugie, powyższe nie ogranicza się jedynie do błędnego rozstrzygnięcia organu I instancji, lecz poprzez wskazane naruszenie przepisów prawa materialnego doprowadziło to także do istotnego uchybienia przepisom postępowania, to jest art. 106 § 1 w zw. z art. 7 i art. 77 K.p.a.
W przedstawionych Sądowi aktach administracyjnych - poza pismem Starosty [...] z 26 października 2023 r. - brak jest jakichkolwiek dokumentów, z których miałby wynikać wspomniany w tym piśmie rolny kierunek rekultywacji, a które to dokumenty zgromadzone zostały w postępowaniu prowadzonym przez Starostę w sprawie z art. 22 ust. 1 u.o.g.r. W okolicznościach rozpatrywanego przypadku jest to o tyle istotne, iż ze wspomnianego już wielokrotnie pisma Starosty wynika, że przedmiotem zainteresowania tego organu w postępowaniu głównym jest grunt rolny stanowiący nie całość działki nr [...], a jedynie jej część. Na żadnym etapie postępowania prowadzonego w trybie z art. 106 § 1 K.p.a. nie zostało natomiast doprecyzowane, o jaką konkretnie część tej działki chodzi, co świadczy o tym, iż organ mający wyrazić opinię nie wyjaśnił nawet w sposób należyty wszelkich istotnych okoliczności faktycznych związanych z jej przedmiotem.
Po trzecie, w aktach administracyjnych brak jest również decyzji Starosty [...] z 30 lipca 2014 r., znak [...], która rozstrzygać ma w przedmiocie zezwolenia na przetwarzanie odpadów m.in. na działce nr [...]. Na decyzję tę skarżący po raz pierwszy powołali się w zażaleniu od postanowienie organu I instancji, jednak Kolegium wbrew dyspozycji art. 106 § 4 K.p.a. nie przeprowadziło postępowania wyjaśniającego z tejże decyzji, poprzez jej pozyskanie i ocenę jej znaczenia dla mającej zapaść opinii, w tym zwłaszcza w kontekście prezentowanego stanowiska o niedopuszczalności proponowanego rolnego kierunku rekultywacji w świetle postanowień uchwały nr [...]
Mimo formułowanych w tym względzie w zażaleniu zarzutów Kolegium w ogóle nie odniosło się do tej problematyki.
Wobec wykazanych uchybień nie sposób odnieść się merytorycznie do zasadności wyrażenia negatywnej opinii w oparciu o art. 22 ust. 2 pkt 3 u.o.g.r.
Podkreślić w tym miejscu trzeba, iż trafne jest stanowisko Kolegium, iż opinia będąca przedmiotem postępowania wydawana jest w granicach uznania administracyjnego, to jednak nie oznacza to dowolności w działaniu orzekających w sprawie organów.
W przypadku uznania administracyjnego orzeczenie zgodne z prawem powinno być poprzedzona rzetelnym przeprowadzeniem postępowania dowodowego w niezbędnym dla sprawy zakresie, poprawną oceną zgromadzonych dowodów oraz wyjaśnieniem powodów podjętego rozstrzygnięcia, wraz z odniesieniem się do argumentacji podnoszonej przez stronę, tak by nawet w przypadku negatywnego dla niej rozstrzygnięcia, z uzasadnienia orzeczenia wynikało, iż jej stanowisko zostało wzięte pod uwagę i rozważone.
Co za tym idzie na obecnym etapie postępowania przedwczesne byłoby odnoszenie się przez Sąd do zarzutów sformułowanych w skardze, a także w dalszym piśmie procesowym skarżących, albowiem prowadziłoby to do zastąpienia organów administracji przez sąd w rozpoznaniu sprawy.
Nie zasługiwały także na uwzględnienie wnioski dowodowe skarżących, które w zamierzeniu skarżących miałyby popierać ich stanowisko co do istoty sprawy.
Mając to na względzie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzeczono jak w pkt I. sentencji wyroku.
Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu i wynikające z niej wskazania co do dalszego postępowania.
Burmistrz T. zobowiązany będzie przede wszystkim do uzupełnienia materiału dowodowego sprawy celem jednoznacznego ustalenia przedmiotu opinii, a następnie dokonania oceny znaczenia dla treści wyrażanej opinii decyzji Starosty [...], jaka zdaniem skarżących kształtować ma ich sytuację prawną wobec działki nr [...] w kontekście planowanego rolnego kierunku rekultywacji jej części.
Dopiero te czynności, o ile w ich wyniku nie okaże się konieczne podjęcie dalszego jeszcze postępowania wyjaśniającego, pozwolą na rzetelne zaopiniowanie wniosku skarżących co do określenia rolnego kierunku rekultywacji gruntów.
O kosztach postępowania obejmujących wpis w kwocie 100 zł, wynagrodzenie adwokata w kwocie 480 zł, a także opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, postanowiono w pkt II. sentencji wyroku w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI