II SA/Po 412/22

II SA/Po 412/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-09-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Sebastian Michalski /sprawozdawca/
Tomasz Świstak /przewodniczący/
Wiesława Batorowicz
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 478
art. 86 ust. 1 pkt 4  ust. 4 art. 95 ust. 1  pkt 1-4 ust. 2
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7  art. 8 par. 1  art. 77 par. 1 art. 79a par. 1 art. 107  par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c art. 200 art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Sebastian Michalski (spr) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 września 2022 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] w P. z dnia 11 stycznia 2022 r., nr [...] w przedmiocie stypendium 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Uniwersytetu [...] w P. na rzecz skarżącej M. M. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Uczelniana Komisja Stypendialna [...] Uniwersytetu [...] w P., decyzją z dnia 24 listopada 2021 roku (nr [...]), odmówiła przyznania M. M. stypendium rektora w roku akademickim 2021/2022.
W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że po analizie złożonego wniosku oraz rankingu przygotowanego przez Komisję wnioskodawczyni uzyskała łączną liczbę 181 punktów. Liczba punktów kwalifikująca do przyznania stypendium rektora wynosi 185 punktów. Wobec nieuzyskania wymaganej liczby punktów należało orzec jak na wstępie.
Wnioskodawczyni skorzystała z prawa do odwołania i zażądała uchylenia decyzji oraz przyznania stypendium w kwocie 600 zł miesięcznie.
W uzasadnieniu podania wyjaśniono, że podstawą odwołania są nieprawidłowości w działaniu Podkomisji Uczelnianej Komisji Stypendialnej [...] polegające na niekonsekwentnym punktowaniu tożsamych osiągnięć.
Wniosek o przyznanie stypendium, poza wysoką średnią (4,55), uzasadniały także udokumentowane osiągnięcia naukowe, w tym dwie publikacje internetowe na stronie internetowej Zakładu Publicznego Prawa Gospodarczego. Każda z publikacji internetowych wnioskodawczyni oceniona została na 3 punkty. Wnioskodawczyni pozyskała jednak informacje, że identyczne osiągnięcia naukowe innej osoby ubiegającej się o stypendium ocenione zostały na 10 punktów. Wnioskodawczyni uznał, że gdyby w jej przypadku za każda z jej publikacji internetowych oceniona została na 10 punktów, to wówczas łączna ich suma wyniosłaby 195, co pozwoliłoby na uzyskanie stypendium rektora.
Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu [...] w P. , po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia 11 stycznia 2022 roku (nr [...]), utrzymała w mocy rozstrzygnięcie Komisji pierwszej instancji.
Komisja Odwoławcza uznała, że ocena wniosku i kwalifikacja osiągnięć wnioskodawczyni została dokonana prawidłowo. Za średnią przyznano 155 punktów oraz 26 punktów za cztery osiągnięcia naukowe, zgodnie z klasyfikacją dokonaną przez wnioskodawczynię, którą Komisja podzieliła. Łączny wynik 181 punktów Komisja uznała za prawidłowy.
Odnosząc się do zarzutów odwołania Komisja wyjaśniał, że sporne osiągnięcia naukowe wnioskodawczyni zaliczyła do kategorii N2-8 oraz wskazała, że możliwe jest zaliczenie tych osiągnięć do kategorii N2-4. Jednak oczekiwane zaliczenie spornych osiągnięć wymagałoby podania nazwy czasopisma, daty publikacji, ISBN/ISSN/elSBN, eISSN, DOI (jeśli zostały nadane). Tych informacji nie zawierały materiały przedstawione przez wnioskodawczynię. Niemniej wobec zaświadczeń wystawionych dr A. T. podkreślających walor dydaktyczny obu publikacji Komisja, a także treść mieszcząca się w objętości większej niż 1/6 arkusza wydawniczego uzasadniały zaliczenie obu publikacji do kategorii N2-8, zwłaszcza wobec publikacji ich jedynie w postaci plików umieszczonych na serwerze i stronie Zakładu Publicznego Prawa Gospodarczego.
M. M., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, skorzystała z prawa skargi do sądu administracyjnego.
Strona zażądała uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W ocenie skarżącej kwestionowana decyzja została wydana z istotnym naruszeniem:
1) art. 7, art. 77 § 1 w związku z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności pominięcie powołanego w odwołaniu faktu przyznania innej studentce wyższej liczby punktów za takie samo osiągnięcie, a nadto zaniechanie wskazania w uzasadnieniu decyzji przyczyn pominięcia tych okoliczności
2) art. 80 K.p.a. poprzez brak uwzględnienia całokształtu materiału dowodowego przy ocenie czy skarżącej za wskazane w odwołaniu osiągnięcia powinna zostać przyznana wyższa liczba punktów.
W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że wątpliwości budzi prawidłowość ustaleń faktycznych dokonanych przez Komisję Odwoławczą. Organ w ogóle nie odniósł się do faktów, które stanowiły właściwą podstawę odwołania, tj. zakwalifikowania tożsamego osiągnięcia innej studentki do kategorii N2-4 i przyznanie jej 10 punktów za tego samego rodzaju publikacje, a wnioskodawczyni jedynie 3 punktów. Organy administracji publicznej mają prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.
Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu [...] w P. , reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wniosła o oddalenie skargi.
W uzasadnieniu zgłoszonego żądania wskazano, że kwestionowane skargą rozstrzygnięcie odpowiada prawu, pomimo przyznania wnioskodawczyni zawyżonej liczby punktów w postępowaniu o przyznanie stypendium rektora.
Organ wyjaśnił, że opublikowane na stronie internetowej Zakładu Publicznego Prawa Gospodarczego kazusy opracowane na podstawie ustawy Prawo przedsiębiorców (osiągnięcia naukowe skarżącej), a także kazusy opracowane na podstawie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (osiągnięcia naukowe wskazanej w odwołaniu studentki), nie powinny być zaliczone ani do kategorii N2-4 jako artykuł w innym czasopiśmie, ani do kategorii N2-8 jako artykuł popularnonaukowy o objętości większej niż 1/6 arkusza wydawniczego. Wynika to z faktu, że nie spełniały one wymagań określonych w Załączniku nr 1 do Regulaminu świadczeń dla studentów i doktorantów Uniwersytetu [...] w P..
Z tego względu zamiast łącznej liczby 6 punktów, co uczynił organ wyłącznie na korzyść wnioskodawczyni, za sporne osiągnięcia naukowe nie powinny zostać przyznane skarżącej żadne punkty. Nie ma podstaw, aby organ czynił na rzecz skarżącej jeszcze większe ustępstwa poprzez przyznanie jej 20 punktów w ramach kategorii N2-4, zamiast 6 punktów w ramach kategorii N2-8.
Zarówno w przypadku przyznania skarżącej punktów zgodnie z Załącznikiem nr 1 do Regulaminu (0 punktów), jak i w przypadku przyznania skarżącej zawyżonej liczby punktów w ramach kategorii 2N-8 (6 punktów) rozstrzygnięcie organu byłoby takie same. Bez uwzględniania 6 punktów za osiągnięcia naukowe, łączna liczba punktów uzyskanych przez skarżącą wynosiłaby 175 punktów, a po uwzględnieniu 6 punktów za wskazane osiągnięcia - 181 punktów. Skarżąca nie przekroczyła progu 185 punktów, kwalifikującego do przyznania stypendium rektora.
W piśmie z dnia 6 lipca 2022 roku, ustosunkowując się do argumentacji organu, skarżąca podniosła, że okoliczności powoływane w odpowiedzi na skargę nie były przedmiotem rozważań w toku postępowania administracyjnego. Jeśli natomiast uznać, że twierdzenia pełnomocnika organu są zasadne, to nasuwa się wniosek, że Komisje nie przestrzegają postanowień Załącznika nr 1 do Regulaminu świadczeń dla studentów i doktorantów Uniwersytetu [...] w P.. Pełnomocnik organu, podobnie jak wcześniej Organ, unika wyjaśnienia kwestii nierównego potraktowania skarżącej, co w przedmiotowej sprawie jest kluczowe i bezsprzeczne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie określonym art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020, poz. 1842 ze zm.). W świetle tego przepisu Przewodniczący może zarządzić rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, jeżeli uzna, że przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w takich sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Zgoda strony na rozpoznanie sprawy w tym trybie nie jest konieczna.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021, poz. 137).
Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022, poz. 329 ze zm.; dalej w skrócie P.p.s.a.). Uwzględniając skargę na decyzję Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).
Skarga okazała się uzasadniona.
Zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 478 z późn. zm.) student może ubiegać się o świadczenie finansowe w postaci stypendium rektora. Przyznanie tego świadczenia oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej (art. 86 ust. 2 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce). Stypendium rektora może otrzymać student, który uzyskał wyróżniające wyniki w nauce, osiągnięcia naukowe lub artystyczne, lub osiągnięcia sportowe we współzawodnictwie co najmniej na poziomie krajowym (art. 91 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce).
Rektor w porozumieniu z samorządem studenckim ustala regulamin świadczeń dla studentów (art. 95 ust. 2 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce). Regulamin określa wysokość świadczeń lub sposób ich ustalania, szczegółowe kryteria i tryb przyznawania świadczeń, sposób wypłacania świadczeń, sposób dokumentowania sytuacji materialnej studenta, a także tryb powoływania oraz skład komisji stypendialnej i odwoławczej komisji stypendialnej (art. 95 ust. 1 pkt 1-4 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce).
Jak to przedstawiono już w części historycznej uzasadnienia istota sporu sprowadza się do ustalenia punktacji osiągnięć naukowych skarżącej z naruszeniem zasady równości (art. 8 § 1 K.p.a. w związku z art. 91 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce).
Sąd podziela stanowisko strony skarżącej, że decyzja Komisji Odwoławczej została wydana z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2021, poz. 735 ze zm.), co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Autorka skargi trafnie zauważa, że w odwołaniu od decyzji o odmowie przyznania stypendium wykazana została niekonsekwencja w działaniu wydziałowej podkomisji, przejawiającą się w zróżnicowaniu punktowania tożsamych osiągnięć w dwóch różnych postępowaniach stypendialnych, a przez to w nierównym traktowaniu skarżącej.
Okoliczności sprawy jednoznacznie wskazują, że przy zachowaniu zasady równości w ocenie osiągnięć naukowych skarżąca przekroczyłaby liczbę punktów warunkując uzyskanie stypendium rektora. Uzyskałaby 195 punktów, gdy do uzyskania stypendium wymagane było 185 punktów.
Analiza uzasadnienia kwestionowanej decyzji potwierdza również argumentację skargi, co do tego, że Komisja Odwoławcza uchyliła się od rozpoznania istoty zarzutów odwołania, tj. wyjaśnienia podstaw prawnych w oparciu, o które punktowane były osiągnięcia naukowe w postaci kazusów publikowanych na stronie internetowej Zakładu Publicznego Prawa Gospodarczego [...] Uniwersytetu [...] w P., a także od wyjaśnienia/omówienia przyczyn/powodów zróżnicowania w punktowaniu osiągnięć naukowych, które pozostają identyczne, co do ich charakteru/rodzaju.
Sąd podziela ocenę, że pominiecie tak znaczącego faktu, a także potwierdzających go dowodów, uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji, gdyż stanowi o braku rozpoznania zarzutów odwołania, co powoduje, że w tym zakresie wydane rozstrzygnięcie całkowicie wymyka się spod kontroli sądowoadministracyjnej.
Podstawy do oddalenia skargi nie mogła stanowić argumentacja powołana w odpowiedzi na skargę.
Odpowiedź na skargę nie może istotnie uzupełniać zaskarżonej decyzji. Jako pismo procesowe w postępowaniu sądowym nie jest element decyzji, a przez to należy już do postępowania sądowoadministracyjnego, a nie administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ orzekający należy odnieść się do podniesionych w skardze zarzutów, a nie dokonywać brakujących ustaleń faktycznych lub ocen prawnych poza postępowaniem administracyjnym ostatecznie zakończonym.
Dostrzegać jednocześnie należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy argumentacja powołana w odpowiedzi na skargę stoi w oczywistej sprzeczności ze stanowiskiem ujawnionym w uzasadnieniu rozstrzygnięcia kwestionowanego skargą, bo wskazuje na bezprawność działania Komisji Stypendialnych obu instancji w odniesieniu do obu rozstrzygnięć porównywanych w odwołaniu.
Z uzasadnienia decyzji Komisji Odwoławczej wynika jednoznacznie, że ta uznaje za prawidłowe kwalifikowanie osiągnięć naukowych studentów w postaci kazusów publikowanych na stronie internetowej Zakładu Publicznego Prawa Gospodarczego [...] Uniwersytetu [...] w P. do "publikacji w j. polskim lub innym dla danej dyscypliny". Powodem odmowy zakwalifikowania osiągnięć skarżącej do oczekiwanej przez nią wyżej punktowanej kategorii N2-8 ma być brak "podania nazwy czasopisma, daty publikacji, ISBN/ISSN/elSBN, eISSN, DOI (jeśli zostały nadane)".
Takie stanowisko Komisji Odwoławczej koresponduje/wpisuje się w treści piątej zasady ogólnej Zasad Przeliczania Osiągnięć Studentów zapisanej w Złączniku nr 1 do Regulaminu, gdzie wyraźnie wskazano, iż "Komisja może zakwalifikować podane przez studenta osiągnięcie do niższej bądź wyższej kategorii punktowej" .
Mając na uwadze powołane przez Komisję Odwoławczą powody kwalifikacji osiągnięcia skarżącej do wyżej punktowanej kategorii przypomnieć należy, że zgodnie z art. 79a § 1 K.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony.
Argumentacja odpowiedzi na skargę wskazuje na bezprawności działań Komisji Stypendialnych, ale ta argumentacja nie została wsparta stosowanym rozstrzygnięciem rektora o niezgodności decyzji komisji z przepisami prawa.
Wskazać zatem należy, że rektor, w drodze decyzji administracyjnej, uchyla decyzję komisji stypendialnej lub odwoławczej komisji stypendialnej niezgodną z przepisami prawa (art. 86 ust. 4 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce).
Przepis należy rozumieć jako nakaz podjęcia przez rektora decyzji o uchyleniu decyzji komisji stypendialnej lub odwoławczej komisji stypendialnej w przypadku wydania przez którąkolwiek z nich decyzji niezgodnej z przepisami prawa; rektor może działać w tym zakresie z urzędu, a jego omawiana kompetencja dotyczy także decyzji komisji pierwszej instancji; uchylenie decyzji oznacza zasadniczo powrót danej sprawy do komisji, której decyzja została uchylona (J. M. Zieliński [w:] H. Izdebski, J. M. Zieliński, Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 86).
Oczekiwanie oddalenia skargi wspiera argumentacja zbudowana na założeniu, że to sąd administracyjny, niejako za organ, będzie rozstrzygał o kwalifikacji oraz punktacji osiągnięć naukowych studentów, jako warunku przyznania stypendium rektora. Przypomnieć zatem należy, że przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego nie jest i nie może być, wyręczanie organów administracji publicznej w załatwianiu spraw administracyjnych (R. Hauser, J. Drachal, E. Mzyk "Dwuinstancyjne sądownictwo administracyjne - omówienie podstawowych zasad i instytucji procesowych" Warszawa - Zielona Góra 2003, str. 22).
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.
O kosztach postępowania Sąd orzekł, jak w punkcie 2 sentencji wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. Koszty zasądzone od Uniwersytetu [...] w P. na rzecz skarżącej obejmują uiszczony wpis od skargi (200 zł), wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru w kwocie 480 zł oraz wydatki w postaci opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa (17 zł).
Przystępując do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy organ będzie miał na uwadze konieczność wyeliminowania powołanych powyżej uchybień prawnoprocesowych. Uzasadnienie decyzji powinno dowodzić wyczerpującego rozpoznania okoliczności powołanych w odwołaniu, tak w zakresie wyjaśnienia podstaw oceny i kwalifikacji spornych osiągnięć naukowych, jaki i powodów różnej punktacji tożsamych osiągnięć.