II SA/PO 4109/01

II SA/Po 4109/01 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2004-06-03
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2001-11-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Edyta Podrazik
Ewa Makosz-Frymus /przewodniczący/
Paweł Miładowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
603  Utrzymanie i ochrona dróg publicznych i innych dróg ogólnodostępnych, ruch na tych drogach, koleje, lotnictwo cywilne, p
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) As. sąd. Edyta Podrazik Protokolant: referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2004 r. sprawy ze skargi K.T.C. w S. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] z dnia [...] Nr [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie przewozu osób; I. uchyla zaskarżoną decyzję z dnia [...] nr [...] o poprzedzającą ją decyzję Burmistrza S. z dnia [...] nr [...], II. w pozostałej części oddala skargi, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego, na rzecz skarżącej K.T.C. w S. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/ E.Podrazik /-/ E.Makosz-Frymus /-/ P.Miładowski TG
Uzasadnienie
Burmistrz S. rozpoznając wniosek k.T.C. w S. w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na wykonywanie krajowego zarobkowego przewozu osób taksówką osobową działając na podstawie między innymi art. 14 ust. 1 pkt 1 oraz art. 16 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 o warunkach wykonywania krajowego drogowego przewozu osób (Dz.U. nr 141, poz. 942 ze zm.:
1. decyzją z dnia [...] nr [...] odmówił cofnięcia takiego zezwolenia w stosunku do C.Ł., któremu zarzucono uchybienie art. 16 ustęp 1, pkt 4 ww. ustawy z 29 sierpnia 1997 o warunkach wykonywania krajowego drogowego przewozu osób, polegającego na odmowie wykonania usługi oraz zaniżeniu ceny za jej wykonanie. Według ustaleń organu fakt odmowy wykonania usługi miał miejsce lecz według twierdzeń C.Ł. nastąpiło to z powodów nietrzeźwości klienta i w obawie o swoje bezpieczeństwo. Wersję tą potwierdził przesłuchany w sprawie świadek M.K. Jakkolwiek stanu nietrzeźwości nie potwierdziły zeznania dwóch jeszcze innych świadków to w ocenie organu orzekającego wersja C.Ł. potwierdzona zeznaniem osoby postronnej zasługuje na wiarygodność. Taki przebieg zdarzenia wzmacnia dodatkowo fakt, iż po odmowie wykonania usługi opuścił on za namową świadka K. pierwsze miejsce na postoju taxi i zjechał na ostatnią pozycję w kolejce, co zgodne jest ogólnie przyjętymi zasadami na postoju. Nie potwierdził się też zarzut zaniżania cen za wykonaną usługę. Po pierwsze niespornym było, że C.Ł. podjął się wykonania usługi - kursu do K. w sytuacji gdy klienci zaznaczyli na wstępie, że mają tylko 30 zł, a brakującą kwotę uregulują w terminie późniejszym. Z wyjaśnień taksówkarza oraz z zeznań i oświadczenia klienta - H.S. wynikało, że brakującą kwotę dopłacił miesiąc po wykonanej usłudze. C.Ł. przezornie spisał sobie dane osobowe klienta, a opłata za kurs łącznie pobrana około 70 zł. zgodna była z obowiązującą taryfą (2 zł za 1 km.). Reasumując z zachowania taksówkarza nie wynika naruszenie przepisów w/w ustawy a tym bardziej ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.
2. decyzją z dnia [...] nr [...] odmówił cofnięcia przedmiotowego zezwolenia w stosunku do S.Ł. Według ustaleń organu zarzut nie wykonywania przewozów przez okres dłuższy niż 3 miesiące na wskutek okoliczności leżących po stronie przewoźnika (art. 16 ustęp 2 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 o warunkach wykonywania krajowego drogowego przewozu osób) nie potwierdził zebrany w sprawie materiał. S.Ł. zatrzymano prawo jazdy od 19 listopada 2000 i to na okres 8 miesięcy (do 19 lipca 2001). Podstawą zatrzymania było wykroczenie z art. 87 § 1 KW (prowadzenie pojazdów w stanie nietrzeźwym) jednakże zatrzymanie prawa jazdy nastąpiło w czasie przerwy w działalności gospodarczej. S.Ł. od listopada 2000 do 31 grudnia zgłosił bowiem przerwę w działalności gospodarczej do Urzędu Skarbowego ze względu na zły stan zdrowia. Potwierdza to zaświadczenie nr [...] z [...] roku Urzędu Skarbowego w S. Podjęcie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób taksówką osobową od 1 stycznia 2001 było niemożliwe, gdyż samochód, którym przedsiębiorca wykonywał usługi został uszkodzony 8 grudnia 2000 roku. Kierował pojazdem wówczas syn taksówkarza. Remont samochodu trwał do końca marca 2001. Od 14 marca 2001 do 30 lipca 2001 przedsiębiorca ponownie zgłosił przerwę w prowadzeniu działalności gospodarczej ze względu na zły stan zdrowia. Także i ta przerwa została potwierdzona stosownym zaświadczeniem. W ocenie organu przedsiębiorca nie wykonywał przewozu przez okres dłuższy niż 3 miesiące, ale nie z powodów leżących po jego stronie. Były to bowiem okoliczności obiektywne, niezależne od przedsiębiorcy.
3. decyzją z dnia [...] nr [...] odmówił cofnięcia zezwolenia na wykonywanie krajowego zarobkowego przewozu osób taksówką osobową pani L.Ł., której zarzucano zaniżanie cen za wykonywane usługi przewozowe - naruszenie przepisów ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Zarzuty dotyczyły dwóch zdarzeń: pierwsze związane z kursem do S. Według zarzutów klient proponował 100 zł i wszyscy taksówkarze odmówili ze względu na niską cenę, a L.Ł. propozycję przyjęła i odjechała z klientem. Z kolei według twierdzeń L.Ł. na propozycję kursu za 100 zł. nie wyraziła zgody, po czym klient zaproponował wyższą stawkę 140 zł. zaakceptowaną przez przewoźnika. Zresztą prócz wyżej wymienionej kwoty klient podarował jej słodycze i kawę o równowartości około 20 zł. Według ustaleń organu wyjaśnienia L.Ł. zasługują na uwzględnienie, gdyż potwierdza je oświadczenie klienta a świadkowie zawnioskowani na okoliczność prawdziwości zarzutów przyznali, że przebiegu rozmowy klienta z przewoźnikiem nie słyszeli. Drugi zarzut dotyczy zdarzenia związanego z kursem do Z.G. Według zarzutu w sytuacji gdy klient uzgadniał z innym przewoźnikiem cenę za kurs L.Ł. przez otwarte okno zaproponowała cenę niższą - 70 DM i klient wsiadł do jej samochodu i odjechali z postoju taxi. Według oświadczeń pani Ł. zdarzenie przebiegało inaczej, prawdą jest tylko to, że zawiozła tego dnia klienta do Z.G. za równowartość 70 DM, przystając na jego propozycję. Z kolei z oświadczenia klienta wynika, że proponował kurs do Z.G. za 70 DM (140 zł) ale spotkał się z odmową taksówkarzy, którzy proponowali kwoty znacznie wyższe - jeden żądał nawet 300 DM. Na końcu kolejki stały dwie taksówki. W przedostatniej w zasadzie porozumiał się co do kwoty 75 DM, ale taksówkarz zaczął zwiększać cenę, więc odszedł do następnej taksówki - pani Ł. która propozycję kursu do Z.G. przyjęła i wykonała usługę. W ocenie organu kwoty pobrane za usługę były zgodne z taksometrem. Taryfa wówczas obowiązująca przewidywała 2 zł za 1 km. Generalnie cena za usługę jest umowną. Cena usługi w tej sytuacji została pobrana prawidłowo, a jednostkowe odstępstwa na korzyść klienta nie stanowią czynu nieuczciwej konkurencji w rozumieniu art. 15 ustęp 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 (Dz.U. nr 47 poz. 211 ze zm.).
Odwołanie od powyższych decyzji wniosła K.T.C. w S. zarzucając naruszenie przepisów ustawy o warunkach wykonywania krajowego zarobkowego przewozu osób oraz ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, a nadto naruszenie przepisów proceduralnych poprzez niewłaściwą ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego w szczególności zeznań świadków i wyciągnięcie z postępowania administracyjnego niewłaściwych wniosków.
Rozpoznając odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze kolejno decyzjami: z dnia [...] nr [...] (w sprawie odmowy cofnięcia zezwolenia C.Ł.), z dnia [...] nr [...] sprawie odmowy cofnięcia zezwolenia S.Ł oraz z dnia [...] nr [...] (w sprawie odmowy cofnięcia zezwolenia L.Ł.) orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonych decyzji. W uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć z dnia [...] i [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze podnosiło, że w obydwu sprawach nie wykazano naruszeń pociągających za sobą konieczność cofnięcia przedmiotowych zezwoleń. Kwestię pobierania opłaty za przejazd taksówką w czasie przedstawionych i zarzucanych przewoźnikom zdarzeń ani także w okresie orzekania przez organy obu instancji nie regulowało wskazywane przez skarżącego Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 21 sierpnia 1995. Zgodnie natomiast z Uchwałą Rady Miejskiej z dnia [...] obejmującej kwestie związane z przewozem osób i bagażu nie wprowadzono cen jednostkowej ani strefowej. Zatem każdy przewoźnik mógł ustalać cenę przewozu samodzielnie. W tych okolicznościach nie można przyjąć by zastosowane stawki naruszały przepisy ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Nie można w konsekwencji przyjąć by miało tu miejsce naruszenie art. 16 ustęp 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 o warunkach wykonywania krajowego drogowego przewozu osób. Nie można także wywieść by odmowa przewozu osoby co najmniej uciążliwej dla otoczenia, także stanowiła czyn powodujący konieczność cofnięcia przedmiotowego zezwolenia. Tę kwestię reguluje także przywołana wyżej uchwała Rady Miejskiej S. (§ 4), wg której osoby zagrażające bezpieczeństwu lub porządkowi a także uciążliwe dla otoczenia takie mogą być niedopuszczone do przewozu. Zdaniem Kolegium ocena tego czy określona osoba stwarza zagrożenie bezpieczeństwu przewoźnika, porządkowi publicznemu, bądź też będzie lub jest uciążliwa w trakcie świadczenia usługi w zasadzie zależy od zobiektywizowanej oceny przewoźnika.
Kolegium także podzieliło wywody zawarte w uzasadnieniu rozstrzygnięcia Burmistrza S. z [...]. Niesprawność techniczna pojazdu, stan zdrowia powodujący konieczność zawieszenia działalności gospodarczej w zakresie przedmiotowych usług nie są okolicznościami leżącymi po stronie przewoźnika w rozumieniu art. 16 ustęp 2 pkt 1 ustawy o warunkach wykonywania krajowego drogowego przewozu osób. Stąd przerwa w wykonywaniu usług trwająca ponad 2 miesiące w tych okolicznościach nie mogła być przesłanką do cofnięcia zezwolenia tym więcej, że przepis (art. 16 ustęp 2 omawianej ustawy) ma charakter fakultatywny i zależy od uznania organu orzekającego. Na powyższe rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła K.T.C. w S. Po pierwsze zarzucano wszystkim tym rozstrzygnięciom naruszenie przepisów proceduralnych poprzez wadliwą ocenę dowodów oraz nadto na naruszenie przepisów prawa materialnego to jest ustaw o warunkach wykonywania krajowego drogowego przewozu osób i ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. W ocenie skarżącego czynem nieuczciwej konkurencji jest działanie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami, jeżeli zagraża to interesom innego przedsiębiorcy lub klienta. Nadto taki przymiot ma działanie polegające na nakłanianiu klientów, przedsiębiorców lub innych osób do rozwiązania umowy w celu przysporzenia korzyści sobie lub osobie trzeciej względnie niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy w tym samym celu.
Postępowanie państwa Ł. wykazane w toku postępowania administracyjnego ma cechy nieuczciwej konkurencji, tym więcej, że nie ponoszą oni ryzyka z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej bo korzystają ze świadczeń zakładu ubezpieczeń społecznych i nie ponoszą pełnych obciążeń publiczno-prawnych. Z kolei wbrew ustaleniom organu powodem niemożności wykonywania przez S.Ł. usług przewozowych nie był jego stan zdrowia lecz fakt pozbawienia go uprawnień do kierowania pojazdu na skutek prawomocnego orzeczenia ówczesnego Kolegium ds. Wykroczeń przy Sądzie Rejonowym w S. za prowadzenie pojazdu w stanie po spożyciu alkoholu. Nie była to zatem przyczyna niezależna od przewoźnika lecz wręcz odwrotnie, całkowicie leżała po jego stronie. Treść skarg zmierza do uchylenia zaskarżonych decyzji. W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło na ich oddalenie.
Skargę wniesiono jeszcze pod rządami ustawy z dnia 11.5.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. W międzyczasie doszło do reformy sądownictwa administracyjnego. W myśl art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Po części stanowisko skarżących zasługiwało na uwzględnienie. Otóż jakkolwiek prawidłowe są wywody Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że przepis art. 16 ustęp 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 o warunkach wykonywania krajowego drogowego przewozu osób (Dz.U. nr 141, poz. 942 ze zm.) ma charakter fakultatywny co oznacza, że zezwala on według uznania organu administracji publicznej na cofnięcie zezwolenia nie nakładając takiego obowiązku nawet wobec zaistnienia warunków taksatywnie w nim wymienionych. Zatem organ może lecz nie musi cofnąć przedmiotowego zezwolenia. Nie oznacza to jednak pełnej swobody organu. Generalnie przyjmuje się bowiem, że uznaniowy charakter decyzji nie wyklucza jej sądowej kontroli. W szczególności decyzja taka nie może w swej istocie wykraczać poza granice uznania administracyjnego i nie może nosić cech dowolności. Tymczasem organ orzekający co najmniej przeoczył okres od naprawy pojazdu do końca biegu orzeczonego przez Kolegium zakazie pozbawienia prawa jazdy. Gdyby nawet przyjąć za prawdziwą tezę, iż pierwsze zgłoszenia o zawieszeniu działalności gospodarczej - tuż przed wydaniem orzeczenia za wykroczenia obligatoryjnie przewidującego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - spowodowane było li tylko rzeczywistą chorobą S.Ł., to późniejsze w odstępie ponad 3 miesięcznym zachorowanie nie miało istotnego znaczenia wobec orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów. Pierwsza zgłoszona przerwa zakończyła się bowiem 31 grudnia 2001 roku. Ponowne zgłoszenie przerwy od 14 marca 2001 do końca lipca 2001 z powodu choroby nie mogło być skuteczne dla oceny zaistnienia przesłanek art. 16 ustęp 2 omawianej ustawy bo w okresie tym (aż do 19 lipca 2001) obowiązywał orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów i był on faktycznym i pierwszoplanowym powodem niemożności wykonywania przez S.Ł przewozów przez okres przekraczający 3 miesiące niezależnie od samopoczucia, bądź jego stanu zdrowia. W tych okolicznościach przyjęcie tezy, że pozbawienie prawa jazdy i to na okres 8 miesięcy nie był powodem niemożności wykonywania przewozu w rozumieniu art. 16 ustęp 2 pkt 1 cytowanej ustawy ma w ocenie Sądu cechy dowolności i sprzeczna jest z obowiązującym porządkiem prawnym.
Wątpliwości też budzi rozumowanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że powodem zawieszenia działalności gospodarczej była choroba skarżącego gdyż zgłoszenie nastąpiło przed dodaniem orzeczenia Kolegium Do Spraw Wykroczeń. Ta teza bez ustalenia i porównania daty zdarzenia jakie legło u podstaw orzeczonej kary z datą zgłoszenia zawieszenia działalności do Urzędu Skarbowego. Bez takiego porównania przyjęta przez organ orzekający hipoteza również naraża się na zarzut dowolności.
Brak tych ustaleń i przeprowadzenia wymienionej analizy stanowi uchybienie, które w oczywisty sposób wpływa na wynik sprawy, co w konsekwencji stanowi w myśl wskazań art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 31 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji i ją poprzedzającej - Burmistrza S. z dnia [...].
Zarzuty co do pozostałych rozstrzygnięć Samorządowego Kolegium Odwoławczego to jest do decyzji z dnia [...] nr [...] i [...] nr [...] nie mają uzasadnionych podstaw. Prawidłowo organ orzekający dokonał w tych rozstrzygnięciach wykładni art. 16 ustęp 1 i 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 o warunkach wykonywania krajowego drogowego przewozu osób (Dz.U. nr 141, poz. 942 ze zm.).
Po pierwsze słusznie organ rozstrzygający zauważył, że w sprawie pobierania opłat za przejazd taksówką w obowiązującym w dacie zdarzeń będących podstawą zarzutów oraz w dacie orzekania przez organy administracji publicznej obu szczebli nie obowiązywało już Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 25 sierpnia 1995. Przepisy porządkowe związane z przewozem osób i bagażu taksówkami zgodnie z art. 15 ust. 5 ustawy z 15 listopada 1989 prawo przewozowe (tj. Dz.U. nr 50 poz. 601 z 2000 roku) pozostawione są do regulacji właściwym radom gminnym. W tych sprawach Rada Miejska w S. w dniu 22 czerwca 2000 podjęła stosowną uchwałę. Także uchwała ta nie reguluje wysokości cen jednostkowej ani strefowej stawki za kilometr. Zatem stosownie do § 8 tej uchwały po zakończeniu przewozu podróżny zobowiązany jest uiścić należność wynikającą ze wskazań taksometru w chwili zwolnienia pojazdu. Prawidłowo zatem wnioskowało Samorządowe Kolegium Odwoławcze iż wówczas nie było żadnych przeszkód prawnych do ustalania tych cen przez samych przewoźników oczywiście przy założeniu, że pobrana cena będzie iloczynem wskazań taksometru i umówionej bądź stosowanej przez taksówkarza stawki. Podobnie nie wadliwe jest przyjęcie, iż w świetle postanowień § 4 wymienionej uchwały Rady Miejskiej S. taksówkarz może odmówić wykonania usługi, której zachowanie obiektywnie sprawiało wrażenie iż jest osobą nietrzeźwą.
Po drugie prawidłowo organ orzekający wnioskował, iż w okolicznościach sprawy nie można przypisać L. i C.Ł. naruszenie przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Prawidłowo bowiem Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwracało uwagę, że po pierwsze czynem nieuczciwej konkurencji jest między innymi utrudnianie innym przedsiębiorcom dostępu do rynku w tym także poprzez sprzedaż usług poniżej kosztów ich świadczenia. A takiego zarzutu pod adresem obu wyżej wymienionych przewoźników nawet nie formułowano. Nie potwierdziło tego również przeprowadzone postępowanie dowodowe. Trafnie też organ odwoławczy zauważa, iż wypełnia hipotezę art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o warunkach wykonywania krajowego drogowego przewozu osób jedynie wtedy, gdy można dowieść, że przedsiębiorca dopuścił się czynów nieuczciwej konkurencji wielokrotnie. W tych okolicznościach jedno zdarzenie, które K.T.C. w S. określając jako czyn nieuczciwej konkurencji zarzucała C.Ł. nie daje podstaw do cofnięcia zezwolenia w oparciu art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy z 29 sierpnia 1997o warunkach wykonywania krajowego drogowego przewozu osób. Podstawy te nie mogłyby formalnie mieć zastosowanie w stosunku do L.Ł. Ale i tu postępowanie dowodowe nie wykazało by stosowała ona ceny niezgodne z przepisami bądź wykonywała usługi poniżej kosztów ich świadczenia. Wbrew też sugestiom skarżącego także z naprowadzonych przez K.T ... dowodów nie wynika by doszło do innych form nieuczciwej konkurencji w szczególności do nakłaniania klientów, przedsiębiorców lub innych osób do odstąpienia umowy w celu przysporzenia sobie lub innej osobie korzyści. W szczególności takimi dowodami nie mogą być twierdzenia osób, które nie były świadkami zawieranych między klientem a taksówkarzem umów w sytuacji gdy ze zgodnych oświadczeń klientów i dokonujących przewozu taksówkarzy wynika co innego. Danie wiary w takich okolicznościach twierdzeniom L. i C.Ł. oraz wspierających je zeznaniom świadków (M.K., S.M., Z.L., H.S.) mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów i nie narusza powszechnie obowiązujących kanonów postępowania administracyjnego. Organ administracyjny ma prawo ocenić materiał dowodowy według własnego uznania co oznacza, że jeśli z jakichś zdarzeń można logicznie przypisać wiele następstw to przyjęcie jednej z możliwości, nawet przy istnieniu także innych tak samo logicznych jest uprawnione i nie nosi cechy dowolności.
W rozumieniu rozdziału Działu II rozdziału IV kodeksu postępowania administracyjnego w szczególności art. 80 kpa.
Zatem także zarzuty skargi skierowane przeciwko ocenie dowodów nie zasługują na uwzględnienie, to reasumując przyjąć należy, że skarżący nie podważyli skutecznie legalności obu wyżej wymienionych aktów, co z kolei prowadzi zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do oddalenia skarg. O kosztach postępowania sąd orzekł zgodnie z art. 200 w/w p.p.o.p.s.a nakazując zwrot kosztów co do części postępowania w jakiej uwzględniono skargę.
/-/ E.Makosz-Frymus /-/ P.Miładowski /-/ E.Podrazik
TG