II SA/PO 4106/01
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał sprawę ze skarg Z. W. i G. S. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości. Nieruchomość została wywłaszczona dekretem z dnia 7 kwietnia 1948 r. na cele użyteczności publicznej. Wnioskodawczynie domagały się zwrotu nieruchomości, która od 1990 r. znajdowała się w użytkowaniu wieczystym Telekomunikacji Polskiej S.A. Starosta umorzył postępowanie, uznając, że spełnione zostały przesłanki z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, co oznacza, że roszczenie o zwrot nie przysługuje. Wojewoda utrzymał tę decyzję, argumentując, że dekret z 1948 r. nie jest aktem prawnym, do którego mają zastosowanie przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Sąd administracyjny uznał, że stanowisko organu odwoławczego jest prawidłowe, a pogląd organu I instancji nie znajduje podstaw prawnych. Sąd podkreślił, że ustawa o gospodarce nieruchomościami w art. 216 enumeratywnie wylicza akty prawne, do których stosuje się przepisy dotyczące zwrotu nieruchomości, a dekret z 1948 r. nie znajduje się na tej liście. Nawet po uwzględnieniu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 2001 r., które rozszerzyło stosowanie art. 216 o inne ustawy, dekret z 1948 r. nadal nie jest objęty tym przepisem. W związku z tym, brak podstawy materialnoprawnej do prowadzenia sprawy o zwrot nieruchomości uzasadniał umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 kpa. Sąd oddalił skargi, uznając, że rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących zwrotu nieruchomości wywłaszczonych na podstawie dekretów z okresu powojennego, w szczególności dekretu z 1948 r., oraz zastosowanie art. 105 kpa w przypadku braku podstawy materialnoprawnej.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego związanego z wywłaszczeniami na podstawie dekretu z 1948 r. i nie ma bezpośredniego zastosowania do wywłaszczeń dokonanych na podstawie innych, późniejszych aktów prawnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy nieruchomość wywłaszczona na podstawie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 podlega przepisom ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczącym zwrotu wywłaszczonych nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości nie mają zastosowania do nieruchomości wywłaszczonych na podstawie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r.
Uzasadnienie
Ustawa o gospodarce nieruchomościami w art. 216 enumeratywnie wymienia akty prawne, do których stosuje się przepisy dotyczące zwrotu nieruchomości. Dekret z 1948 r. nie znajduje się na tej liście, a jego wywłaszczenia miały inny charakter niż te objęte ustawą.
Czy brak podstawy materialnoprawnej do prowadzenia postępowania o zwrot nieruchomości uzasadnia jego umorzenie na podstawie art. 105 § 1 kpa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, stwierdzenie braku podstawy materialnoprawnej czyni postępowanie bezprzedmiotowym i obliguje organ do jego umorzenia.
Uzasadnienie
Gdy organ administracji publicznej stwierdzi brak podstawy materialnoprawnej do prowadzenia sprawy, dalsze postępowanie jest wadliwe, a jego zakończenie przez umorzenie jest uzasadnione.
Czy nieruchomość, na której ustanowiono użytkowanie wieczyste na rzecz osoby trzeciej przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, może być przedmiotem zwrotu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami nieruchomość została sprzedana lub ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.
Uzasadnienie
Przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami wyłącza możliwość zwrotu nieruchomości w sytuacji, gdy ustanowiono na niej użytkowanie wieczyste na rzecz osoby trzeciej i zostało ono ujawnione w księdze wieczystej.
Przepisy (17)
Główne
u.g.n. art. 136
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 216
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 229
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
k.p.a. art. 105 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Pomocnicze
Dekret z 7.04.1948 r. art. 1
Dekret z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 - 1945
Dekret z 7.04.1948 r. art. 4
Dekret z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 - 1945
u.g.n. art. 137 § ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97 § § 1
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1934 r. Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym
Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości
Ustawa z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli art. 5
Ustawa z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli art. 13
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dekret z 1948 r. nie jest aktem wywłaszczeniowym w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami, a przepisy dotyczące zwrotu nie mają do niego zastosowania. • Nieruchomość została wywłaszczona na podstawie dekretu z 1948 r., który nie jest wymieniony w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami jako podstawa do stosowania przepisów o zwrocie. • Ustanowienie użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami wyłącza roszczenie o zwrot na podstawie art. 229 u.g.n. • Brak podstawy materialnoprawnej do prowadzenia postępowania o zwrot nieruchomości uzasadnia jego umorzenie na podstawie art. 105 § 1 kpa.
Odrzucone argumenty
Zastosowanie art. 105 kpa było wadliwe. • W sprawie miały zastosowanie przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, w szczególności art. 136 i 137. • Naruszenie przepisów art. 7 i 77 kpa.
Godne uwagi sformułowania
brak podstawy materialnoprawnej do prowadzenia sprawy • nieruchomość wywłaszczona na podstawie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. nie podlega przepisom ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczącym zwrotu • enumeratywne wyliczenie zawarte w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami wyklucza możliwość rozszerzającej wykładni tego przepisu, czy stosowania analogii
Skład orzekający
Grażyna Radzicka
przewodniczący sprawozdawca
Aleksandra Łaskarzewska
sędzia
Danuta Rzyminiak-Owczarczak
asesor sądowy
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu nieruchomości wywłaszczonych na podstawie dekretów z okresu powojennego, w szczególności dekretu z 1948 r., oraz zastosowanie art. 105 kpa w przypadku braku podstawy materialnoprawnej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego związanego z wywłaszczeniami na podstawie dekretu z 1948 r. i nie ma bezpośredniego zastosowania do wywłaszczeń dokonanych na podstawie innych, późniejszych aktów prawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia zwrotu nieruchomości wywłaszczonych w okresie powojennym, co ma znaczenie dla wielu właścicieli. Interpretacja przepisów i wyłączenie zastosowania ustawy o gospodarce nieruchomościami jest kluczowa.
“Czy można odzyskać ziemię wywłaszczoną dekretem z 1948 roku? Sąd wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.