II SA/Po 4086/01

II SA/Po 4086/01 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2004-04-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2001-10-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Barbara Koś /przewodniczący sprawozdawca/
Maria Skwierzyńska
Tadeusz Geremek
Symbol z opisem
604  Działalność gospodarcza, w tym z udziałem  podmiotów zagranicznych
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś (spr.) Sędziowie NSA Tadeusz Geremek Maria Skwierzyńska Protokolant st. sekr. sąd. Teresa Matuszewska po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2004r. sprawy ze skargi 1.) M.G. 2.) D.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ewidencji działalności gospodarczej I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Gminy P. z dnia [...]. Nr [...] II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących kwotę [...]zł. tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/M. Skwierzyńska /-/ B. Koś /-/ T. Geremek EW
Uzasadnienie
Pismem z dnia 29 sierpnia 2000r. M.G. i D.D. zastąpieni przez pełnomocnika (osobę fizyczną prowadzącą kancelarię finansowo-księgową) zwrócili się do Burmistrza P. na podstawie art. 155 kpa z wnioskiem o uchylenie jego decyzji z dnia [...], nr [...] wydanej na podstawie art. 19 ust. 1 pkt.1 ustawy z dnia 23 grudnia 1988r. o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej z dniem 1 marca 2000r. wpisu dokonanego w dniu 6 sierpnia 1997r., nr HDW [...] dotyczącego działalności gospodarczej prowadzonej w formie spółki cywilnej od dnia 1 sierpnia 1997r. przez wnioskodawców. W uzasadnieniu wniosku podano, że jakkolwiek wspólnicy zawiadomili organ ewidencyjny o likwidacji działalności w formie spółki cywilnej, to jednak w rzeczywistości spółka nigdy jej nie zaprzestała (cały czas prowadziła mały sklep spożywczy), a w interesie spółki leży zachowanie ciągłości podmiotu z uwagi na konsekwencje podatkowe.
W toku prowadzonego postępowania zostało ujawnione, iż decyzja Burmistrza P. z dnia [...] nie jest ostateczna ponieważ w dniu 15 marca 2000r. strona złożyła odwołanie (pismo z 14 marca 2000r.), któremu nadano bieg dopiero w marcu 2001r. W związku z powyższym Burmistrz P. zawiesił z urzędu postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt. 4 kpa, do czasu rozpatrzenia odwołania przez organ drugiej instancji. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało w dniu 9 kwietnia 2001r. decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji, w związku z czym Burmistrz podjął zawieszone postępowanie i wydał w dniu 23 maja 2001r. decyzję (druga w tej sprawie; pierwsza decyzja odmowna z dnia 28.09.2000r., nr [...] została uchylona przez SKO), w której odmówił uchylenia decyzji z dnia 3 marca 2000r.
Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem – pełnomocnik wnioskodawców wniósł odwołanie. Po zbadaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało w dniu 20 lipca 2001r. decyzję (nr [...]), w której orzeczono o uchyleniu decyzji Burmistrza P. i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia w pierwszej instancji. Kolegium wskazało w szczególności, iż sprawę należy prowadzić w trybie art. 154 kpa. Nadto poleciło organowi I instancji zbadanie jakie konkretnie racje interesu społecznego występują w niniejszej sprawie, oraz na czym polega interes M.G. i D.D. w uchyleniu decyzji z dnia 03.03.2000r. (nr [...]) i czy jest to interes słuszny. Kolegium wyjaśniło, że słuszny interes to taki, który jest godny ochrony i nie stoi w sprzeczności ani z prawem, ani z zasadami współżycia społecznego. Ustalając treść pojęcia interesu społecznego i interesu strony, należy uczynić to mając na uwadze ogólne zasady i wartości, na których oparta jest ustawa o działalności gospodarczej, a w szczególności przepisy regulujące problematykę ewidencjonowania działalności gospodarczej.
W dniu 3 września 2001r. Burmistrz P. ponownie wydał decyzję, w której odmówił uchylenia swojej decyzji z dnia 3 marca 2000r. (nr [...]).
W uzasadnieniu podano, że jakkolwiek strona wykazuje interes w uchyleniu decyzji z dnia 3 marca 2000r. to nie jest to interes słuszny, gdyż zadośćuczynienie żądaniu wniosku spowoduje funkcjonowanie w obrocie prawnym dwóch zaświadczeń o wpisie tego samego podmiotu do ewidencji gospodarczej (z dnia 6.08.1997r., [...] i z dnia 15 marca 2000r. [...]). Taka sytuacja wywoła brak pewności obrotu gospodarczego, co narusza interes społeczny.
Odwołanie strony skarżącej nie zostało uwzględnione gdyż decyzją z dnia [...] października 2001r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu wyjaśniono m.in., że zgodnie z art. 88h i art. 100 ustawy z dnia 19 listopada 1999r. prawo działalności gospodarczej (Dz. U. 1999 Nr 101 poz. 1178 ze zm.), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2001r., sprawy o wpis do ewidencji działalności gospodarczej wszczęte przed 1 stycznia 2001r. i do tego dnia nie zakończone w sposób ostateczny, prowadzi się według przepisów nowej ustawy. Ponieważ niniejsze postępowanie prowadzone w trybie art. 154 kpa, zostało wszczęte w sierpniu 2000r. (art. 61 § 3 kpa) i nie zostało ostatecznie zakończone, zatem znajdą zastosowanie przepisy ustawy z dnia 19 listopada 1999r.
Postępowanie ewidencyjne ma charakter uproszczony i składa się jedynie z przepisów podstawowych, charakterystycznych dla tego postępowania. Zatem tam, gdzie przepisy art. 88a-88i ustawy z dnia 19 listopada 1999r. nie stoją temu na przeszkodzie, należy stosować przepisy kodeksu postępowania administracyjnego wprost lub z niezbędnymi zmianami odpowiadającymi istocie postępowania ewidencyjnego.
W ocenie Kolegium do weryfikacji ostatecznej decyzji o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej można stosować art. 154 kpa. Bowiem żaden przepis z art. 88 a – 88 i ustawy z dnia 19 listopada 1999r. nie wyłącza takiej możliwości.
Zgodnie z art. 154 kpa decyzja ostateczna może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, zatem organ działa na zasadzie uznania, co oznacza, że jego suwerennej ocenie ustawodawca pozostawił wybór rozstrzygnięcia. Przepis ten każe rozstrzygać sprawę w oparciu o klauzule generalne interesu społecznego i słusznego interesu strony.
Ponieważ skarżący złożyli wniosek do Burmistrza P., zatem jako organ I instancji został wybrany organ (art. 61 § 3 kpa), który wydał decyzję z dnia 3.03.2000r. (nr [...]). W tej sytuacji Burmistrz P. korzysta ze swobodnego uznania oceniając wniosek o uchylenie decyzji z dnia 3.03.2000r. (nr [...]). Zawarta w art. 154 kpa przesłanka "interesu społecznego lub słusznego interesu strony" podlega ocenie według wynikającej z art. 7 kpa zasady, że organ administracji, będąc uprawniony przez przepisy prawa do wyboru sposobu rozstrzygnięcia sprawy, powinien ją załatwić zgodnie ze słusznym interesem strony, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny (wyrok NSA z dnia 6.04.1994r., sygn. akt II S.A. 60/94).
W ocenie Kolegium, organ I instancji zbadał w sposób wystarczający na czym polega w niniejszej sprawie interes społeczny oraz interes strony skarżącej. W sposób jasny wyłożył powody, dla których odmówił uchylenia swojej decyzji z dnia 03 marca 2000r. (nr [...]).
W skardze wniesionej w dniu 30 października 2001r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego M.G. i D.D. zarzucili powyższej decyzji naruszenie przepisów art. 7, 8 i 154 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego i wnieśli o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza P. z dnia 3 września 2001r.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że spółka cywilna M.G. i D.D. zaewidencjonowana w dniu 6 sierpnia 1997r. nigdy nie utraciła bytu prawnego. Ona też była podmiotem składającym wniosek o wykreślenie z ewidencji działalności gospodarczej, jak również cofnęła ten wniosek składając pismo – odwołanie z dnia 14 marca 2000r. Poprzez ponowny wpis tej samej spółki do ewidencji, dokonany w dniu 15.03.2000r., powstała sytuacja , w której spółka będzie traktowana przez organy podatkowe jako nowy podmiot gospodarczy, a spółka zarejestrowana w dniu 6.08.1997r. zostanie uznana za zlikwidowaną, co rodzić może konieczność sporządzenia inwentury likwidacyjnej, opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych oraz podatkiem od towarów i usług, jak również brakiem możliwości odliczenia podatku naliczonego VAT za okres od 2 marca 2000r. do dnia dzisiejszego. Interes strony związany z przepisami prawa podatkowego nie polega na omijaniu prawa lecz na jego stosowaniu z uwzględnieniem słusznego interesu prowadzonej działalności gospodarczej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że sprawa niniejsza zainicjowana wniesieniem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), stosowanie do postanowień art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) W myśl art. 3 § 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd ten kontroluje zaskarżone akty tylko w zakresie ich zgodności z prawem, nie jest natomiast uprawniony do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Stosownie do postanowień art. 134 § 1 tej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Wskazując na powyższe sąd stwierdza, że w sprawie zaistniała przesłanka stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza P. bowiem zostały one wydane z naruszeniem przepisów o właściwości (art. 145 § 1 pkt. 2 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 pkt. 1 kpa).
Przepisy art. 154 i 155 kpa stanowiąc podstawę wydania decyzji w sprawie zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznych w rozumieniu art. 16 § kpa wskazują organy właściwe do załatwienia tej sprawy. Powołane przepisy ustanawiają zasadę (§ 1), że organem właściwym do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej jest organ, który wydał tę decyzję lub organ wyższego stopnia.
Organem który wydał, decyzję ostateczną w sprawie wykreślenia spółki cywilnej M.G. i D.D. z ewidencji działalności gospodarczej, było Samorządowe Kolegium Odwoławcze, orzekające jako organ drugiej instancji na skutek odwołania wniesionego przez stronę w dniu 15 marca 2000r. W dniu 29 sierpnia 2000r., to jest w chwili składania wniosku o uchylenie decyzji Burmistrza P. z dnia 3 marca 2000r., strona była przeświadczona, że jest to decyzja ostateczna, bowiem jak wynika z akt administracyjnych w sposób nieformalny zwrócono jej odwołanie. Takie przeświadczenie posiadał również Burmistrz wydając decyzję w dniu 28.09.2000r., co wynika z jej uzasadnienia (k. 31 akt administracyjnych). Nieprawidłowość ta została jednak dostrzeżona i usunięta w trakcie trwania niniejszego postępowania (będąc przyczyną jego zawieszenia), co doprowadziło do rozpoznania odwołania i wydania w dniu 9 kwietnia 2001r. decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P.
Błędne jest zatem stanowisko tego organu, gdy stwierdza w zaskarżonej decyzji, że strona skarżąca wybrała Burmistrza P. jako organ właściwy do rozpoznania jej wniosku. Wskazać należy, że ani przepisy art. 154 i 155 kpa, jak też powołany w decyzji przepis art. 61 § 3 kpa nie dają stronie możliwości wyboru organu właściwego dla rozpoznania wniosku, to jest wyboru pomiędzy organami orzekającymi w pierwszej lub w drugiej instancji. Jedyny dopuszczalny wybór dotyczy wyboru pomiędzy organem, który wydał decyzję ostateczną, a organem wyższego stopnia. Reasumując, stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie organem, który wydał decyzję ostateczną w sprawie wykreślenia spółki z ewidencji działalności gospodarczej było Samorządowe Kolegium Odwoławcze, któremu Burmistrz P. zobowiązany był przekazać wniosek z dnia 29 sierpnia 2000r. po podjęciu zawieszonego postępowania zgodnie z treścią art. 19 w związku z art. 65 kpa.
Naruszenie przepisu o właściwości przez organ prowadzący postępowanie stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji wydanych w takim postępowaniu (art. 156 § 1 pkt.1 kpa).
Dodatkowo zauważyć należy, że rozpoznawana sprawa dotyczy wykreślenia wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, którą to ewidencję prowadzą Gminy jako zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej zgodnie z treścią art. 88 a) ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 1999r. prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.), zatem nie znajduje zastosowania przepis art. 154 § 3 kpa, zgodnie z którym tylko w sprawach należących do zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego do zmiany lub uchylenia decyzji, o której mowa w § 1 oraz w art. 155, właściwe są organy tych jednostek.
Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 ust. 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270).
/-/M. Skwierzyńska /-/ B. Koś /-/ T. Geremek