II SA/Po 406/02

II SA/Po 406/02 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2004-09-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2002-02-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Bożena Popowska
Ewa Makosz-Frymus /sprawozdawca/
Maciej Dybowski
Rafał Batorowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Rafał Batorowicz Sędziowie Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus ( spr ) Sędzia WSA Maciej Dybowski Protokolant referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 września 2004 r. sprawy ze skargi S. L. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...]. grudnia 2001 r. Nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich ; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...]. października 1999 r. nr [...], II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz skarżącego kwotę 10 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ M.Dybowski /-/ R.Batorowicz /-/ E.Makosz-Frymus JFS
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...]. października 1999 r. nr [...]. (k. 10 akt administracyjnych) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił skarżącemu S. L. przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie hitlerowskim w Niepokalanowie.
Uzasadniając decyzję wskazano, że skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie uprawnień z tytułu pobytu w obozie przejściowym w Niepokalanowie w okresie od [...]. do [...]. grudnia 1939 r. przedstawiając stosowne dokumenty na tę okoliczność. Urząd zwrócił się do Głównej Komisji Badania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu - IPN w celu uzyskania informacji czy obóz przejściowy w Niepokalanowie. był obozem w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b i c ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu wojennego (Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.). W odpowiedzi na pytanie Główna Komisja Badania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu wydała opinię wskazującą, że "przejściowy obóz przesiedleńczy w Niepokalanowie dla rodzin wysiedlonych z województw poznańskiego i pomorskiego nie spełnia warunków ustawy o kombatantach i niektórych osobach represjonowanych. Zauważono, że pobyt skarżącego w obozie był krótkotrwały, a po zwolnieniu z obozu skarżący nie musiał pozostawać do dyspozycji niemieckiej policji bezpieczeństwa. Ustalono, że skarżący przebywał w niemieckim przejściowym obozie w Niepokalanowie, który nie był miejscem odosobnienia w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b i c ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu wojennego.
Pismem z dnia [...] listopada 1999 r. skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Uzasadniając skarżący wskazał, że ustawa nie określa pojęcia "krótkotrwałego" pobytu w obozie, odniósł się do stanowiska organu nie uznającego obozu w Niepokalanowie za miejsce odosobnienia, a nadto podkreślił, że w czasie wojny był członkiem Armii Krajowej.
Decyzją z dnia [...]. grudnia 2001 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję odmawiającą przyznania uprawnień kombatanckich.
Uzasadniając decyzję wskazano, że po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Urzędu uznał, iż wniosek skarżącego nie zasługuje na pozytywne rozpatrzenie, gdyż obóz w Niepokalanowie w którym skarżący przebywał nie został uwzględniony w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz.U. nr 106, poz. 1153) jako spełniający warunki ustawy kombatanckiej.
Na decyzję Kierownika Urzędu z dnia [...] grudnia 2001 r. skarżący wniósł do Naczelnego Sadu Administracyjnego skargę, obejmującą przyznanie uprawnień kombatanckich. Uzasadniając, skarżący ponownie przytoczył okoliczności związane z pobytem w Niepokalanowie, oraz związane z działalnością swoją i członków rodziny w Armii Krajowej.
W odpowiedzi na skargę podtrzymano stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniesiono o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy zważył, co następuje:
Zgodnie z postanowieniami art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jedynie w przypadku wpisu i innych kosztów sądowych mają zastosowanie w takich sprawach przepisy poprzednio obowiązujące a mianowicie odpowiednie postanowienia ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.).
Stosownie do treści art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, "oznacza to, że Sąd ma prawo, a nawet obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze."(wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2001 r., sygn. I SA 863/00). Sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, zawartą w skardze argumentacją - zobowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie.
W rozpatrywanej sprawie skarżący przedstawił zaświadczenie na okoliczność pobytu w obozie przejściowym w Niepokalanowie w okresie od [...] grudnia 1939 r. do [...]. grudnia 1939 r. Z uwagi na fakt, iż obóz w którym skarżący przebywał nie został ujęty w wydanym na podstawie delegacji zawartej w art. 8 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz.U 01 Nr106, poz.1154) określającym miejsca odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby w nich osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, organ rozpoznający sprawę słusznie uznał, iż na tej podstawie nie można przyznać skarżącemu uprawnień kombatanckich.
Ustosunkowując się do zarzutu skarżącego w przedmiocie braku ustawowego uregulowania pojęcia "krótkotrwałości" w odniesieniu do pobytu w obozie hitlerowskim, należy wskazać że wobec nie spełnienia przesłanek art. 4 ust. 1 pkt 1 lit "b" i "c" ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu wojennego, pozostaje on bez znaczenia dla meritum sprawy.
W toku postępowania toczącego się po złożeniu przez skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Kierownik Urzędu nie powinien koncentrować się tylko na kontroli poprawności wcześniej wydanego rozstrzygnięcia, ale jest obowiązany także do uzupełnienia stanu faktycznego i materiału dowodowego sprawy oraz uwzględnienia zaistniałych w stanie prawnym zmian. Organ administracji mając obowiązek dochodzenia prawdy obiektywnej musi rozpoznać sprawę w oparciu o przepisy prawa mające zastosowanie w konkretnym stanie faktycznym.
Rozpoznając wniosek skarżącego Kierownik Urzędu nie odniósł się w żaden sposób do złożonego przez niego oświadczenia o służbie w Armii Krajowej, w związku z czym nie ustalono czy z tego tytułu ziściły się przesłanki z art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu wojennego. Okoliczność przynależności skarżącego do AK była Kierownikowi Urzędu znana już w chwili wydania pierwszej decyzji - odmawiającej przyznania uprawnień kombatanckich (życiorys, i już wtedy organ nie ustosunkował się do niej. Z akt sprawy wynika bezspornie, że w czasie wojny skarżący był dzieckiem, jednakże " z treści art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 17, poz. 75 ze zm.) wynika, że za kombatanta można uznać również osobę, która z racji wieku nie mogła uczestniczyć w walce lub działaniach zbrojnych, ale wykonywała czynności usługowe (wyrok NSA z dn. 14 czerwca 1995 r., sygn. SA/Kr 2891/94).
Wbrew dyrektywom art. 7, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U z 2000 Nr 98, poz.1071 ze zm.) okoliczności dotyczące przynależności skarżącego do AK nie zostały w ogóle zbadane ani rozpatrzone. W myśl przytoczonych przepisów organ administracji jest zobowiązany dopuścić jako dowód wszystko, co mogłoby przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, i dopiero na podstawie całokształtu materiału ocenić czy dana okoliczność została udowodniona. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie ustosunkowując się do oświadczenia skarżącego o prawie do uprawnień kombatanckich z tytułu przynależności do Armii Krajowej, postąpił wbrew regułom procedury administracyjnej.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zostały wydane z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej, przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy.
Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1lit. "c" i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) należało orzec, jak w sentencji wyroku.
Sąd nie orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w trybie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż zaskarżoną decyzją nie przyznano żadnych uprawnień, które podlegałyby wykonaniu.
/-/ M.Dybowski /-/ R.Batorowicz /-/ E.Makosz-Frymus
JFS