II SA/Po 405/22

II SA/Po 405/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-09-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz /sprawozdawca/
Arkadiusz Skomra
Wiesława Batorowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 par. 1 pkt 1c, art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, 77 par. 1, 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Dnia 21 września 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz (spr.) Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 września 2022 roku sprawy ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 kwietnia 2022 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję .
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 25 września 2020 r., nr [...], Burmistrz Miasta i Gminy O. przyznał R. B. (dalej jako skarżąca lub strona) zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego w łącznej wysokości [...] zł miesięcznie w okresie od 01.11.2020r. do 30.06.2020r. oraz [...] zł miesięcznie w okresie od 01.07.2021r. do 31.08.2021 r. Na wskazane kwoty złożyły się:
1. zasiłek rodzinny na dziecko w wieku 5-18 lat, przyznany na K. G., w kwocie [...]zł miesięcznie, na okres od 01.11.2020r. do 30.06.2021r.,
2. zasiłek rodzinny na dziecko w wieku 18-24 lat, przyznany na E. G., w kwocie [...]zł miesięcznie, na okres od 01.11.2020r. do 31.08.2021r.,
3. zasiłek rodzinny na dziecko w wieku 18-24 lat, przyznany na K. G., w kwocie [...]zł miesięcznie, na okres od 01.07.2021r. do 31.10.2021r.
4. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka – na E. G., w kwocie [...]zł miesięcznie, na okres od 01.11.2020r. do 31.08.2021r.
5. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, przyznany na K. G. w kwocie [...]zł miesięcznie, na okres od 01.11.2020r. do 31.10.2021r.
W podstawie prawnej decyzji powołano przepisy art. 4 ust. 2, art. 5, art. 6, art. 8, art. 11a, art. 12a, art. 14, art. 20 ust. 3, art. 26 ust. 1 i 2, art. 32 ust. 1d ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2020 r. poz. 111, dalej w skrócie: “u.ś.r."), wyjaśniając, że świadczenia przyznano na podstawie art. 5 ust. 3 tej ustawy, w związku z przekroczeniem kryterium dochodowego uprawniającego do zasiłku rodzinnego wynoszącego 674,00 zł na osobę w rodzinie.
W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że decyzja wydana została po rozpoznaniu wniosku R. B. z dnia 20 sierpnia 2020 r. Podstawą przyznania świadczeń w okresie zasiłkowym 2020/2021 są dochody rodziny za 2019 rok z uwzględnieniem utraty i uzyskania dochodu mającego miejsce w roku bazowym lub po nim. Przy wyliczeniu kryterium dochodowego dla rodziny uwzględniono dochody córki E. z tytułu renty rodzinnej oraz z zatrudnienia poza granicami kraju oraz dochody wnioskodawczyni z tytułu renty i renty rodzinnej córki K. . Całkowity dochód córki E. za rok bazowy wyniósł [...] zł, który pomniejszono o składki na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie [...]zł, co daje dochód w kwocie [...]zł. Po odliczeniu dochodu utraconego z tytułu zatrudnienia poza granicami kraju (kwota [...] zł) oraz jednorazowego świadczenia rocznego z tytułu renty rodzinnej (kwota [...] zł) dochody córki za 2019 rok wynoszą kwotę [...]zł. Z kolei dochód R. B. z tytułu renty i renty rodzinnej córki K. za rok bazowy wyniósł łącznie [...] zł. Dochód ten pomniejszono o składki na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie [...]zł i zapłacony podatek dochodowy w kwocie [...]zł. Zdaniem organu dochód strony za rok bazowy wyniósł [...] zł. Organ wskazał, że suma dochodu rodziny (strony oraz córki E.) za 2019 rok wyniosła [...] zł, co daje dochód miesięczny w kwocie [...]zł, zaś w przeliczeniu na osobę [...] zł, zatem przekracza ustawowe kryterium 674 zł uprawniające do pobierania zasiłków rodzinnych z dodatkami w pełnej wysokości o kwotę [...]zł na osobę. Kwota przekroczenia dochodu rodziny wynosi [...] zł, zatem w takiej sytuacji zasiłki rodzinne z dodatkami przysługują według mechanizmu "złotówka za złotówkę", co oznacza, że kwota przysługujących zasiłków rodzinnych z dodatkami przysługuje w wysokości różnicy pomiędzy kwotą przysługujących świadczeń a kwotą przekroczenia dochodu rodziny i wynosi [...] zł w okresie od 01.11.2020r. do 30.06.2021r. oraz kwotę [...]w okresie od 01.07.2021r. do 31.01.2021r. po zmianie grupy wiekowej córki K. w miesiącu czerwcu 2021r. w związku z ukończeniem 18-go roku życia. Organ wyjaśnił, że od września kwota przekroczenia dochodu rodziny ([...] zł) jest wyższa niż kwota przysługującego zasiłku rodzinnego z dodatkami na córkę K. ([...] zł), w związku z czym świadczenia nie przysługują.
R. B. odwołała się od decyzji organu I instancji. Skarżąca zakwestionowała wyliczenie dochodu rodziny z uwzględnieniem dochodu utraconego córki E. oraz wliczenie do dochodu jednorazowego świadczenia w postaci tzw. "13" emerytury i renty. Podniosła, że do wyliczenia powinna być brana pod uwagę tylko renta chorobowa oraz renty rodzinne córek. Odwołująca zakwestionowała również brak przyznania dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego.
Decyzją z dnia 16 listopada 2020 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej także jako SKO lub Kolegium), na podstawie art. 138 §1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2020 r. poz. 256, dalej: “k.p.a."), uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i w tym zakresie orzekło o przyznaniu R. B.:
1) łącznej kwoty zasiłku rodzinnego na dzieci E. G. i K. G. wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na córkę K. (art. 14) i samotnego wychowywania dziecka (art. 11a) na E. G. i K. G. w okresie od dnia 01 listopada 2020 r. do dnia 30 czerwca 2021 r. - w wysokości [...] zł, oraz
2) łącznej kwoty zasiłku rodzinnego na dzieci E. G. i K. G. wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na córkę K. (art. 14) i samotnego wychowywania dziecka (art. 11a) na E. G. i K. G. w okresie od dnia 01 lipca 2021 r. do dnia 31 sierpnia 2021 r. w wysokości [...] zł.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo wyliczył dochód rodziny odwołującej się i słusznie uznał, że przekracza on kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń rodzinnych w okresie zasiłkowym 2020/2021, tj. 674,00 zł. Kolegium wskazało, że dochód rodziny za 2019 rok wynosił w przeliczeniu miesięcznym [...] zł, a kryterium dochodowe rodziny wynosi [...] zł ([...] zł x 3 osoby), zatem miesięczny dochód rodziny przekracza owo kryterium dochodowe o kwotę [...]zł.
W dalszej kolejności organ odwoławczy wskazał, że wyliczona kwota przysługujących zasiłków rodzinnych na E. G. i K. G. wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na córkę K. (art. 14) i samotnego wychowywania dziecka (art. 11a) na E. G. i K. G. w okresie od dnia 01 listopada 2020 r. do dnia 30 czerwca 2021 r. wynosi [...] zł (tj. zasiłki rodzinne: [...] zł + [...] zł + dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego: [...] zł + dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka: [...] zł + [...] zł = [...] zł. Z uwagi na ukończenie przez córkę K. G., ur. [...] 2003 r., 18 roku życia, stosownie do art. 6 ust. 2 pkt 3 u.ś.r. na dziecko w wieku powyżej 18 roku życia do ukończenia 24 roku życia, zasiłek rodzinny przysługuje w wysokości [...] zł miesięcznie. A zatem w okresie od dnia 1 lipca 2021 r. do dnia 31 sierpnia 2021 r. wyliczona kwota przysługujących zasiłków rodzinnych na E. G. i K. G., wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na córkę K. (art. 14) i samotnego wychowania dziecka (art. 11a) na E. G. i K. G., wynosi [...] zł (tj. zasiłki rodzinne: [...] zł + [...] zł + dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego: [...] zł + dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka: [...] zł + [...] zł = [...] zł).
Kolegium wyjaśniło, że w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego (art.5 ust. 4). Definicję utraty dochodu zawiera art. 3 pkt 23 u.ś.r. Zdaniem Kolegium organ I instancji dokonał wyliczenia przysługujących zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami z naruszeniem art. 5 ust. 3b ustawy. Wyliczona kwota przysługujących zasiłków rodzinnych na E. G. i K. G. wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na córkę K. (art. 14) i samotnego wychowywania dziecka (art. 11a) na E. G. i K. G. w okresie od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 czerwca 2021 r. wynosi [...] zł (tj. zasiłki rodzinne: [...] zł + [...] zł + dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego: [...] zł + dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka: [...] zł + [...] zł = [...] zł). Z uwagi na ukończenie przez córkę K. G. (ur. [...] 2003r.) 18 roku życia - stosownie do art. 6 ust.2 pkt 3 u.ś.r. na dziecko w wieku powyżej 18 roku życia do ukończenia 24 roku życia zasiłek rodzinny przysługuje w wysokości [...] zł miesięcznie. A zatem w okresie od dnia 1 lipca 2021 r. do dnia 31 sierpnia 2021 r. wyliczona kwota przysługujących zasiłków rodzinnych na E. G. i K. G. wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na córkę K. (art. 14) i samotnego wychowywania dziecka (art. 11a) na E. G. i K. G. wynosi [...] zł (tj. zasiłki rodzinne: [...] zł + [...] zł + dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego: [...] zł + dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka: [...] zł + [...] zł = [...] zł). Natomiast od miesiąca września 2021 r. (zmiana dzieci uprawnionych do wnioskowanych świadczeń rodzinnych) wyliczona kwota przysługującego na córkę K. G. zasiłku rodzinnego [...] zł + dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego [...] zł + dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka [...] zł = [...] zł. Tym samym w okresie od dnia 1 września 2021 r. do 31 października 2021 r. różnica między wyliczoną kwotą przysługujących świadczeń, a kwotą o którą został przekroczony dochód rodziny, wynosi minus [...] zł (tj. [...] zł - [...] zł).
R. B. pismem z dnia 23 grudnia 2020 r. zaskarżyła wyżej opisaną decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, powtarzając zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji organu I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 18 listopada 2021 r. sygn. II SA/Po [...] uchylił zaskarżoną decyzję SKO.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżąca zakwestionowała prawidłowość wyliczeń wysokości zasiłków, zarzucając nieprawidłowe ustalenia w zakresie dochodu rodziny oraz przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego tylko na jedną córkę (K. G.).
W ocenie Sądu prawidłowo Kolegium ustaliło miesięczny dochód rodziny i wbrew zarzutom skarżącej prawidłowo zastosowano przepisy o utracie i uzyskaniu dochodu oraz uwzględniono wypłatę tzw. "13" renty. Sąd zaaprobował również sposób wyliczenia przyznanych skarżącej świadczeń rodzinnych.
Uwzględniając skargę Sąd stwierdził, że Kolegium nie odniosło się do wszystkich zarzutów odwołania, w szczególności do zarzutu braku przyznania dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na obie córki skarżącej, podczas gdy ma to wpływ na łączną wysokość należnych skarżącej świadczeń. Kolegium w żaden sposób nie wyjaśniło w zaskarżonej decyzji, z jakich przyczyn nie został przyznany dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na drugą z córek.
Następnie ponownie rozpoznając sprawę Kolegium, działając na podstawie art.1, 17 ust. 1 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018r., poz. 570), art. 17 pkt 1, art.127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. wydało decyzję z dnia 01 kwietnia 2022 r. nr [...], którą orzekło:
- zaskarżoną decyzję Burmistrza Miasta i Gminy O. uchylić w całości i w tym zakresie orzec: Przyznać R. B. :
-łączną kwotę zasiłku rodzinnego na dzieci E. G. (ur. [...] 2001 r.) i K. G. ( ur. [...] 2003 r. ) wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na córkę K. ( art. 14 ) i samotnego wychowywania dziecka (art. 11a) na E. G. i K. G. w okresie od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 czerwca 2021 r. wynosi [...] zł,
-łączną kwotę zasiłku rodzinnego na dzieci E. G. (ur. [...] 2001 r. ) i K. G. ( ur. [...] 2003 r.) wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na córkę K. ( art.14 ) i samotnego wychowywania dziecka (art. 11a) na E. G. i K. G. w okresie od dnia 1 lipca 2021 r. do dnia 31 sierpnia 2021 r. wynosi [...] zł.
Motywując decyzję Kolegium podało, że R. B. wnioskiem z dnia 20 sierpnia 2020 r. wystąpiła o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na: E. G. ur. [...] 2001 roku - uczennicę Technikum Nr [...] w O. i K. G. ur. [...] 2003 roku - uczennicę Liceum Ogólnokształcącego im. [...] dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania : E. i K. oraz dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego jedynie na K. G. na okres zasiłkowy 2020/2021 ( strona [...] wniosku ). Na stronie [...] wniosku R. B. oświadczyła, iż córka E. G. uczennica Technikum Nr [...] w O. im. [...] uczęszczać będzie do szkoły w roku szkolnym 2020/2021, natomiast córka K. G. - uczennica Liceum Ogólnokształcącego [...] uczęszczać będzie do szkoły w roku szkolnym 2020/2021 i 2021/2022 (strona [...] wniosku). We wniosku oświadczyła, że jej rodzina składa się z trzech osób.
Zgodnie z art. 14 u.ś.r. dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, a także osobie uczącej się na częściowe pokrycie wydatków związanych z rozpoczęciem w szkole nowego roku szkolnego. Dodatek przysługuje raz w roku, w związku z rozpoczęciem roku szkolnego albo rocznego przygotowania przedszkolnego, w wysokości 100,00 zł na dziecko ( art. 14 ust.2 ). Niezbędnymi warunkami uzyskania omawianego dodatku są: złożenie wniosku o przyznanie dodatku przez osobę, która mieści się w katalogu podmiotów posiadających legitymację do jego uzyskania (wymienionych w art. 14 ust. 1 ), złożenie wniosku o przyznanie dodatku przed zakończeniem okresu zasiłkowego, w którym nastąpiło rozpoczęcie roku szkolnego, rozpoczęcie przez dziecko, na które ma być przyznany dodatek, roku szkolnego w szkole lub rocznego przygotowania przedszkolnego oraz uzyskanie prawa do zasiłku rodzinnego na to dziecko.
Kolegium zauważyło, że co do zasady, zgodnie z art. 24 ust. 1 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy trwający od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego. Nie dotyczy to jednak wymienionych w tym przepisie świadczeń, do których ustawodawca zaliczył także dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Z uwagi na fakt, że przysługuje on w związku z rozpoczęciem roku szkolnego, może być on uzyskiwany na dane dziecko wielokrotnie, tzn. corocznie, za każdym razem, gdy rozpoczyna ono rok szkolny w szkole.
Ponadto rok szkolny we wszystkich szkołach i placówkach rozpoczyna się z dniem 1 września każdego roku, a kończy - z dniem 31 sierpnia następnego roku. Natomiast wnioski w sprawie ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych na nowy okres zasiłkowy są przyjmowane od dnia 1 sierpnia danego roku, a w przypadku wniosków składanych drogą elektroniczną - od dnia 1 lipca danego roku (art. 26 ust. 2a u.ś.r. ). Z powyższego wynika, że ostateczny termin złożenia wniosku o przyznanie tego dodatku to dzień 31 października roku kalendarzowego, w którym nastąpi zakończenie okresu zasiłkowego. Z dniem 1 listopada tego roku rozpoczyna się bowiem nowy okres zasiłkowy.
Z akt sprawy wynika, że Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. decyzją z dnia 10 grudnia 2019 r. nr [...] [...] po rozpoznaniu wniosku R. B. z dnia 22 sierpnia 2019 roku przyznał na dzieci: E. G. i K. G. zasiłek rodzinny wraz z dodatkiem z tytułu samotnego wychowywania dziecka i z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2020/2021 w łącznej kwocie [...]zł miesięcznie na okres zasiłkowy 2019/2020. Z dokumentów zgromadzonych w niniejszej sprawie oraz danych o dochodach w systemie informatycznym Ministerstwa Finansów i informacji z systemu ZUS o wysokości odprowadzonych składek zdrowotnych wynika, że w roku kalendarzowym 2019 r. dochód rodziny wyniósł [...] zł tj. dochód uzyskany przez R. B. i córkę E. G. ( po odliczeniu składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz należnego podatku). Dochód ten należało pomniejszyć o kwotę :
- [...] zł z tytułu utraty zatrudnienia przez córkę E.,
- [...] zł z tytułu jednorazowego świadczenia rocznego córki E.,
- [...] zł z tytułu jednorazowego świadczenia rocznego R. B.,
- [...] zł z tytułu jednorazowego świadczenia rocznego córki K..
A zatem dochód rodziny po odliczeniu dochodów utraconych wyniósł [...] zł, co w przeliczeniu miesięcznym stanowi kwotę [...]zł. a na jedną osobę wynosi [...] zł.
W ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo wyliczył dochód rodziny odwołującej się i słusznie uznał, że przekracza on kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń rodzinnych w okresie zasiłkowym 2020/2021 tj. 674,00zł.
Stosownie do treści art.5 ust. 3 u.ś.r., w przypadku gdy dochód rodziny przekracza kwotę, o której mowa w art. ust. 1 lub 2, pomnożoną przez liczbę członków rodziny o kwotę nie wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługującymi danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje w kwocie ustalonej zgodnie z ust.3a.
W przypadku przekroczenia kwoty uprawniającej daną rodzinę do zasiłku rodzinnego, o której mowa w ust.3, zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego przysługują w wysokości różnicy między łączną kwotą zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, o której mowa w ust.3, a kwotą o którą został przekroczony dochód rodziny (art.5 ust.3a ). W przypadku gdy wysokość zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługująca danej rodzinie, ustalona zgodnie z ust. 3a, jest niższa niż 20,00 zł, świadczenia te nie przysługują ( ust.3c art.5 ).
Łączną kwotę zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, o której mowa w ust. 3, stanowi suma przysługujących danej rodzinie w danym okresie zasiłkowym:
1) zasiłków rodzinnych podzielonych przez liczbę miesięcy, na które danej rodzinie jest ustalane prawo do tych zasiłków;
2) dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa w art. 10, art. 1 la, art. 12a i art. 13, podzielonych przez liczbę miesięcy, na które danej rodzinie jest ustalane prawo do tych dodatków;
3) dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa w art. 9, art. 14 i art. 15, podzielonych przez 12.
Jak wynika z powyższych ustaleń dochód rodziny za 2019 rok wynosił w przeliczeniu miesięcznym [...] zł, a kryterium dochodowe rodziny wynosi [...] zł ([...] zł * 3 osoby), a zatem miesięczny dochód rodziny przekracza owo kryterium dochodowe o kwotę [...]zł .
Zdaniem Kolegium Organ I instancji dokonał wyliczenia przysługujących zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami wbrew brzmieniu cytowanego wyżej art. 5 ust.3 b ustawy.
Wyliczona kwota przysługujących zasiłków rodzinnych na E. G. i K. G. wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na córkę K. (art. 14 ) i samotnego wychowywania dziecka (art. 11 a) na E. G. i K. G. w okresie od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 czerwca 2021 r. wynosi [...] zł (tj. zasiłki rodzinne: [...] zł + [...] zł + dodatek z tytułu rozpoczęcia ' roku szkolnego: [...] zł + dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka : [...] zł + [...] zł = [...] zł).
Kolegium wskazało, że z uwagi na ukończenie przez córkę K. G. ur. [...] 2003r. 18 roku życia - stosownie do art. 6 ust.2 pkt 3 u.ś.r. na dziecko w wieku powyżej 18 roku życia do ukończenia 24 roku życia zasiłek rodzinny przysługuje w wysokości [...] zł miesięcznie. A zatem w okresie od dnia 1 lipca 2021 r. do dnia 31 sierpnia 2021 r. wyliczona kwota przysługujących zasiłków rodzinnych na E. G. i K. G. wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na córkę K. (art. 14) i samotnego wychowywania dziecka (art. 11 a) na E. G. i K. G. wynosi [...] zł ( tj. zasiłki rodzinne: [...] zł + [...] zł + dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego: [...] zł -+ dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka : [...] zł + [...] zł = [...] zł). Natomiast od miesiąca września 2021 r, ( zmiana dzieci uprawnionych do wnioskowanych świadczeń rodzinnych ) wyliczona kwota przysługującego na córkę K. G. zasiłku rodzinnego [...] zł + dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego [...] zł + dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka [...] zł. Tym samym w okresie od dnia 1 września 2021 r. do 31 października 2021 r. różnica między wyliczoną kwotą przysługujących świadczeń, a kwotą o którą został przekroczony dochód rodziny wynosi minus [...] zl ( tj. [...]=[...] zł - [...] zł), Zważywszy przytoczone okoliczności faktyczne i prawne Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło jak w sentencji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu R. B. podała, że SKO nie zastosowało się do wyroku o sygn. II SA/Po [...], decyzja wydana w wyniku ponownego rozpoznania sprawy stanowi jej zdaniem kopię poprzednio uchylonej przez Sąd decyzji.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga okazała się zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 - dalej p.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd kontrolując w tak zakreślonych granicach legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdził, że wniesiona w sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Należy wskazać, że art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu. Zasadniczym kryterium legalności decyzji wydanej w postępowaniu ponowionym wskutek wyroku sądu administracyjnego jest więc zastosowanie się do wyrażonej przez ten sąd oceny prawnej oraz podporządkowanie się wytycznym co do dalszego postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2018 r., II FSK 353/16). Przez "ocenę prawną" rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt, zostało uznane za błędne, bądź za prawidłowe. Natomiast "wskazania co do dalszego postępowania" dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. A. Kabat (w:) B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2018, uw. 3 i 5 do art. 153).
Na tle art. 153 p.p.s.a. w orzecznictwie przyjmuje się, że ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy, ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenianych faktów i dowodów oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (por. wyrok WSA w Łodzi z 19 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Łd 1148/18). Zwraca się także uwagę, że związanie samego sądu administracyjnego w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej.
W przedmiotowej sprawie SKO [...] wskazało, że miało na uwadze wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Po [...], jednak – w ocenie Sądu - wytyczne zawarte w uzasadnieniu ww. wyroku nie zostały w pełni zrealizowane.
W wyroku o sygn. II SA/Po [...] Sąd wskazał, że sporne pomiędzy skarżącą a organem były dwie kwestie- ustalenia w przedmiocie dochodu rodziny oraz przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego tylko na jedną córkę. Sąd ocenił pozytywnie ustalenia w przedmiocie miesięcznego dochodu. Nakazał jednak Kolegium wyjaśnienie dlaczego odmówiło przyznania dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na drugą córkę.
W ocenie Sądu w dalszym ciągu w niniejszej sprawie Kolegium nie wyjaśniło skarżącej, dlaczego nie przyznało jej dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na obie córki. W zaskarżonej decyzji Kolegium przytoczyło szereg przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, w tym art. 14 u.ś.r. odnoszący się do dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, art. 24 u.ś.r. dotyczący okresów zasiłkowych, art. 26 ust. 2a u.ś.r. dotyczący terminów składania wniosków oraz art. 94 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. prawo oświatowe (Dz.U. z 2021 poz. 1082), który stanowi, że rok szkolny we wszystkich szkołach i placówkach rozpoczyna się z dniem 1 września każdego roku a kończy z dniem 31 sierpnia następnego roku.
Przytoczenie ww. przepisów nie było zaś opatrzone komentarzem odnoszącym się bezpośrednio do sytuacji skarżącej.
Kolegium w zaskarżonej decyzji wskazało również, że rodzina skarżącej składa się z trzech osób- jej i dwóch córek. E. G. jest uczennicą Technikum Nr [...] w O. im. [...] i uczęszczać będzie do szkoły w roku szkolnym 2020/2021, a córka K. G. jest uczennicą Liceum Ogólnokształcącego im. [...] i uczęszczać będzie do szkoły w roku szkolnym 2020/2021 i 2021/2022. Kolegium stwierdziło, że skarżąca wniosła o przyznanie dodatku tylko na K. G..
W kontekście powyższego zdaniem Sądu nie może być mowy o wyjaśnieniu skarżącej powodu odmowy przyznania dodatku także na córkę E.. Wprawdzie na wniosku (str. [...]), zamazane jest "okienko" dotyczące dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w części dotyczącej córki E.. Opatrzono je podpisem "B. R. [...].2020". Sąd zwrócił jednak uwagę, że w aktach znajduje się również załącznik do wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego (SR 1Z), a na str. [...] tego załącznika zaznaczono, że skarżąca ubiega się o dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego także na córkę E.. Załącznik stanowi zaś integralną część wniosku, został opatrzony tą samą datą co wniosek (17 sierpnia 2020 r.). Z argumentacji skarżącej prezentowanej w toku sprawy wynika jednoznacznie, iż oczekiwała, że sporny dodatek otrzyma na obie córki. Wobec tego w ocenie Sądu rolą Kolegium ponownie rozpoznającego sprawę było rzeczywiste rozważenie czy sporny dodatek przysługuje także na drugą córkę, a jeśli nie- to odmowa nie mogła polegać na przytoczeniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, opisaniu sytuacji rodziny skarżącej i lakonicznym wskazaniu, że skarżąca wniosła o przyznanie dodatku tylko na jedną córkę. Wnikliwa analiza akt prowadzi do wniosku, że istnieje rozbieżność pomiędzy wnioskiem, a załącznikiem, która winna być wyjaśniona. Ocena wniosku i załączników złożonych przez stronę w toku postępowania administracyjnego dokonana przez organy była powierzchowna. Organy przy ocenie dowodów powinny kierować się zasadami logicznego rozumowania, wiedzą oraz doświadczeniem życiowym. SKO biorąc pod uwagę zarzuty stawiane w odwołaniu winno zweryfikować rzeczywisty zakres wniosku R. B..
Rolą Kolegium, na co wskazał Sąd w wyroku o sygn. II SA/Po [...] było wyjaśnienie skarżącej z jakich przyczyn nie został przyznany dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na obie córki skarżącej. Obecnie rozpoznający sprawę Sąd stwierdza, że SKO nie zastosowało się do wskazań zawartych w powyższym wyroku, co zdecydowało o uchyleniu przez Sąd zaskarżonej decyzji Kolegium z dnia 01 kwietnia 2022 r. Motywy rozstrzygnięcia muszą być tak ujęte, aby strona zainteresowana mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy jej wydaniu. Takie uzasadnienie daje również rękojmię, iż organ dołożył należytej staranności przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu Kolegium uzasadniając decyzję z dnia 01 kwietnia 2022 r. tym wymogom nie sprostało.
Skarżąca zarzucała w skardze, że decyzja stanowi powtórzenie ("skopiowanie") poprzednio wydanej decyzji z dnia 16 listopada 2020 r. Sąd dostrzegł, iż Kolegium zasadniczo powieliło motywy zawarte w poprzednio wydanej decyzji, lecz powodem uchylenia decyzji okazał się brak wyjaśnienia skarżącej przesłanek odmowy przyznania dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Podkreślenia wymaga, że aktualnie jest to jedyna sporna kwestia, skoro wyliczenia dochodu zostały przez WSA ocenione pozytywnie, a obecnie rozpoznając skargę Sąd jest tym związany, stosownie do art. 153 p.p.s.a.
Wobec powyższego Sąd orzekł, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jako wydana z naruszeniem art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. podlegała uchyleniu.
Ponownie rozpoznając odwołanie skarżącej Kolegium weźmie pod uwagę wskazania zawarte w niniejszym wyroku i wnikliwie rozpatrzy kwestię dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, czemu da wyraz w uzasadnieniu decyzji.
Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.