II SA/PO 398/23

II SA/Po 398/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-09-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-06-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Edyta Podrazik
Robert Talaga /sprawozdawca/
Wiesława Batorowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 3 pkt 3, pkt 6, art. 29 ust. 2 pkt 6, art. 30 ust. 1 pkt 2, art. 28 ust. 1, art. 48 ust. 1, ust. 2, art. 49e pkt 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 84 § 1, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 , art. 80, art. 81, art. 107 § 3, art. 97 § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2492
art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
[...] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 września 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Robert Talaga (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2024 r. sprawy ze skargi A. S.A. z siedzibą w W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 marca 2023 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę.
Uzasadnienie
W dniach 4 marca i 16 kwietnia 2021 roku mieszkaniec Miasta P. skierował do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. dwa e-maile z pytaniami o legalność powstania urządzeń reklamowych, na nieruchomości przy ul. [...] w P. w kontekście miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. (dalej jako PINB) na podstawie Systemu Informacji Przestrzennej Geomapa, którym dysponuje Zarząd Geodezji i Katastru Miejskiego Geopoz w P. ustalił, że na nieruchomości przy ul. [...] w P. - oznaczonej geodezyjnie: działka nr [...], arkusz nr [...], obręb G., obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego P.1 w P., przyjęty uchwałą Rady Miasta P. z dnia 13 kwietnia 2010 r., nr [...] (Dz. Urz. Woj. W. . nr [...], poz. 2688 z dnia 19 lipca 2010 r.). Właścicielem posesji jest M. R., co wynika z księgi wieczystej nr [...] Na podstawie zdjęć lotniczych ww. posesji ustalono, że nośniki reklamowe na tej posesji powstały w 2012 r. lub później.
W dniu 30 kwietnia 2021 roku PINB wystąpił o odnalezienie i wypożyczenie wszelkiej posiadanej dokumentacji, związanej z powstaniem urządzeń reklamowych na wskazanej posesji.
Pismem z dnia 10 maja 2021 roku Prezydent Miasta P., działający poprzez Wydział Urbanistyki i Architektury UMP, powiadomił PINB, że nie odnaleziono żadnej dokumentacji związanej z powstaniem urządzeń reklamowych na przedmiotowej posesji.
W dniu 20 maja 2021 roku inspektorzy PINB przeprowadzili, z udziałem M. R., czynności kontrolne na wspomnianej nieruchomości. W toku kontroli ustalono, że na posesji od strony ul. [...] w P., w odległości 3,5m od ogrodzenia tejże posesji, zlokalizowane jest m.in. wolno stojące, trwale związane z gruntem urządzenie reklamowe, obsługiwane w celach reklamowych przez A. S.A. Nośnik ten składa się z:
. prefabrykowanej, ustawionej na powierzchni gruntu stopy fundamentowej o wymiarach 2,5m x 3,5m i grubości około 30cm,
. słupa stalowego o przekroju kołowym, zamocowanego do ww. stopy fundamentowej, o wysokości do spodu tablicy reklamowej wynoszącej 4.5m,
. jednostronnej, stalowej tablicy reklamowej o wymiarach około 6m x 3m, zamocowanej do ww. słupa stalowego, wraz z pomostem roboczym u dołu tablicy oraz dwiema lampami także u dołu tablicy.
M. R. oświadczył, że inwestorem wzniesienia tego urządzenia reklamowego jest A. S.A., a obiekt został wybudowany w 2014 r. na podstawie umowy najmu z dnia 13 maja 2014 r. dotyczącej przedmiotowej nieruchomości. Natomiast właściciel nieruchomości nie ma wiedzy na temat legalności powstania nośnika.
W dniu 17 czerwca 2021 r. wezwano inwestora do złożenia wyjaśnień w sprawie.
Pismem z dnia 31 sierpnia 2021 r. pełnomocnik A. S.A. potwierdził, że spółka jest inwestorem wzniesienia skontrolowanego urządzenia reklamowego, jednakże nie odnaleziono żadnej dokumentacji związanej z jego wybudowaniem.
Decyzją z dnia 27 września 2022 r., nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta P., nakazał inwestorowi, tj. A. S.A. z siedzibą w W. , rozbiórkę wolno stojącego, trwale związanego z gruntem urządzenia reklamowego, wybudowanego na nieruchomości przy ul. [...] w P. (działka nr [...], arkusz nr [...], obręb G.).
W uzasadnieniu organ wskazał, iż przedmiotowy nośnik reklamowy jest wolno stojącym, trwale związanym z gruntem urządzeniem reklamowym, czyli budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego, a jego wzniesienie nastąpiło w wyniku budowy, a więc wykonania obiektu budowlanego w określony miejscu (art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego). Zgodnie z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego i wobec niestosowania art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. c tej ustawy wykonywanie robót budowlanych, polegających na budowie wolno stojącego trwale związanego z gruntem urządzenia reklamowego na nieruchomości przy ul. [...] w P. wymagało uzyskania przez inwestora decyzji o pozwoleniu na budowę. Przedmiotowa inwestycja została zrealizowana w sposób samowolny, tj. bez uzyskania wymaganej przepisami prawa decyzji o pozwoleniu na budowę, ale także bez dokonania skutecznego zgłoszenia. Fakt nie uzyskania wymaganego pozwolenia na budowę oznacza, że urządzenie reklamowe objęte niniejszą decyzją stanowi samowolę budowlaną w rozumieniu art. 48 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.
Postanowieniem z dnia 23 września 2021 roku, nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta P., działając na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1, ust. 3 i 5 Prawa budowlanego:
. wstrzymał inwestorowi, tj. A. S.A. z siedzibą w W. , prowadzenie robót budowlanych, polegających na budowie wolno stojącego, trwale związanego z gruntem urządzenia reklamowego na nieruchomości przy ul. [...] w P. (działka nr [...], arkusz [...], obręb G.);
. poinformował o możliwości złożenia, wniosku o legalizację ww. obiektu budowlanego w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia. Poinformował również o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji ww. obiektu budowlanego. Ponadto zgodnie z art. 48a ust. 3 P.b., jeżeli zostało wniesione zażalenie na postanowienie o wstrzymaniu robót, to termin, o którym mowa powyżej, biegnie od dnia, w którym postanowienie stanie się ostateczne;
. poinformował o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej.
Pismem z dnia 27 października 2021 r. pełnomocnik inwestora tj. A. S.A. z siedzibą w W., złożył wniosek o legalizację przedmiotowego urządzenia reklamowego.
Postanowieniem z dnia 23 listopada 2021 roku, nr [...] nałożył na inwestora, tj. A. S.A. z siedzibą w W., obowiązek przedłożenia w terminie 90 dni od dnia doręczenia postanowienia dokumentów legalizacyjnych, związanych z budową wolno stojącego, trwale związanego z gruntem urządzenia reklamowego na nieruchomości przy ul. [...] w P. (działka nr [...], arkusz [...], obręb G.):
. zaświadczenia Prezydenta Miasta P. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego P. 1 w P., przyjętego uchwałą rady Miasta P. z dnia 13 kwietnia 2010 r. nr [...], opublikowanej w Dz. Urz. Woj. W. . z dnia 19 lipca 2010 r. poz. 2688;
. trzech egzemplarzy projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami, których obowiązek dołączenia wynika z przepisów odrębnych ustaw, lub kopiami tych opinii, uzgodnień, pozwoleń i innych dokumentów;
. dwóch egzemplarzy projektu technicznego,
. oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w formie określonej w załączniku do rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 25 czerwca 2021 r. w sprawie wzoru oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (Dz.U. z 2021 r., poz. 1170).
Inwestor nie przedłożył wskazanych dokumentów legalizacyjnych, nie złożył również wniosku o zmianę terminu wykonania przedmiotowego zobowiązania.
Pismem z dnia 14 kwietnia 2022 r. PINB zawiadomił strony postępowania o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia co do zebranych dowodów. Żadna ze stron postępowania nie skorzystała z tego prawa.
Decyzją z dnia 27 września 2022 r., nr [...] PINB nakazał inwestorowi, rozbiórkę przedmiotowego urządzenia reklamowego. nakazuję inwestorowi, tj. A. S.A. z siedzibą w W., rozbiórkę wolno stojącego, trwale związanego z gruntem urządzenia reklamowego, wybudowanego na nieruchomości przy ul. [...] w P. (działka nr [...], arkusz nr [...], obręb G.).
W uzasadnieniu organ wyjaśnił z jakich względów adresatem decyzji postanowił uczynić inwestora, który dysponuje tytułem prawnym do nieruchomości i wyjaśnił, że już w czasie budowy posiadał on tytuł prawny do nieruchomości umożliwiający mu wybudowanie obiektu, a także dalsze jego użytkowanie.
Odwołanie od powyższej decyzji, z zachowaniem ustawowego terminu, złożyła spółka A. S.A.
Pismem z dnia 7 grudnia 2022 r. ponowionym w dniu 27 stycznia 2023 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej WINB ), zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] o udzielnie informacji jakie postępowania toczyły się, bądź toczą przed organem oraz o wskazanie wyniku ich zakończenia.
W odpowiedzi z dnia 23 lutego 2023 r. (znak [...]) organ wskazał, że Prezydent Miasta P. postanowieniem z dnia 14 marca 2022 r. (znak [...]) odmówił wydania zaświadczenia o zgodności budowy urządzenia reklamowego zlokalizowanego przy ul. [...] w P. z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zażalenie na postanowienie wniosła spółka A. S.A., jednak z przyczyn formalnych zażalenie pozostawione zostało bez rozpoznania. Wobec powyższego A. S.A., reprezentowana przez adwokata A. K. skierowała skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na bezczynność SKO w sprawie [...], która została odrzucona prawomocnym postanowieniem z dnia 15 grudnia 2022 r. sygn. II SAB/Po [...].
Decyzją z dnia 30 marca 2023 r., nr [...], [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru budowlanego (dalej: WINB utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. (dalej: PINB) z dnia 27 września 2022 r., nr [...] ([...]), którą PINB nakazał inwestorowi tj. A. S.A. z siedzibą w W. , rozbiórkę wolno stojącego, trwale związanego z gruntem urządzenia reklamowego wybudowanego na nieruchomości przy ul. [...] w P. (działka ni" [...], arkusz nr [...], obręb G..
W uzasadnieniu organ wskazał, iż przedmiotowa reklama nie podlega w/w wyłączeniu, gdyż w świetle prawa budowlanego oraz orzecznictwa jest ona budowlą a nie urządzeniem reklamowym wymienionym w art. 29 ust. 1 pkt 6. Ze względu na fakt umieszczenia urządzenia na stopie żelbetowej posadowionej na gruncie jest ono trwale z gruntem związane. Wskazana stopa żelbetowa stanowi stabilną podstawę dla słupa z tablicą. Dla uznania obiektu za trwale związany z gruntem istotne jest, czy posadowienie jest na tyle trwałe, że opiera się czynnikom mogącym zniszczyć ustawioną na nim konstrukcję, co w rozpoznawanym przypadku sprowadzało się do konieczności zapewnienia słupowi i tablicy stabilnej podstawy uniemożliwiającej łatwe jej przesunięcie, przeniesienie w inne miejsce czy zniszczenie przy silnych podmuchach wiatru. Ponadto parametry techniczne, a zwłaszcza wielkość i konstrukcja nośna objętego zgłoszeniem nośnika reklamowego świadczą o tym, że stanowi ono trwale związane z gruntem wolno stojące urządzenie reklamowe. PINB prawidłowo uznał obiekt będący przedmiotem niniejszego postępowania za trwale związany z gruntem, co uzasadnia uznanie go w świetle art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego za budowlę. Wybudowanie zaś budowli podlega ogólnej zasadzie wyrażonej w art. 28 Prawa budowlanego, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę. Urządzenie reklamowe powstało bez wcześniejszego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Skoro inwestycja zrealizowana została bez wcześniejszego uzyskania pozwolenia na budowę, to organ I instancji zasadnie prowadził postępowanie administracyjne w trybie art. 48 Prawa budowlanego wstrzymując inwestorowi prowadzenie robót budowlanych, polegających na budowie wolno stojącego, trwale związanego z gruntem urządzenia reklamowego na nieruchomości przy ul. [...] w P. (działka nr [...], arkusz [...], obręb G.) bez wymaganego pozwolenia na budowę oraz informujące o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego, konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego i zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej.
Organ II instancji podniósł również, iż w świetle nieprzedłożenia przez inwestora - A. SA. w wyznaczonym terminie dokumentów legalizacyjnych PINB prawidłowo zastosował przepis art. 49e pkt 3 P.b. i nakazał rozbiórkę przedmiotowego obiektu powstałego jako samowola budowlana.
Odnosząc się do niezakończenia postępowania w sprawie odmowy wydania zaświadczenia przez Prezydenta Miasta P. o zgodności inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego WINB wyjaśnił, iż w obrocie prawnym pozostaje prawomocne postanowienie z dnia 14 marca 2022 r. (znak [...]), którym Prezydent Miasta P. odmówił wydania zaświadczenia o zgodności budowy urządzenia reklamowego zlokalizowanego przy ul. [...] w P. z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wobec powyższego zagadnienie wstępne, jakim jest kwestia uzyskania dokumentów legalizacyjnych wśród których wyszczególniono powyższe zaświadczenia - została rozstrzygnięta. Organ I instancji prawidłowo umożliwił inwestorowi przystąpienie do procesu legalizacyjnego, a wobec braku złożenia dokumentów legalizacyjnych zasadnie nakazał rozbiórkę wolno stojącego, trwale z gruntem związanego urządzenia reklamowego.
Pismem z dnia 11 maja 2023 r., pełnomocnik inwestora tj. A. S.A. z siedzibą w W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 marca 2023 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. (dalej: PINB) z dnia 27 września 2022 r., nr [...] nakazującą inwestorowi tj. A. S.A. z siedzibą w W. , rozbiórkę wolno stojącego, trwale związanego z gruntem urządzenia reklamowego wybudowanego na nieruchomości przy ul. [...] w P. (działka nr [...], arkusz nr [...], obręb G.). Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
. art. 94 § ust. 4 k.p.a. - poprzez wydanie decyzji kończącej sprawę, w sytuacji, gdy nie zakończyło się postępowanie wpadkowe, o wydanie zaświadczenia o zgodności inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego – z uwagi na złożenie skargi do WSA w Poznaniu na bezczynność SKO [...] w związku z niedoręczeniem pełnomocnikowi wezwania do uzupełnienia braków zażalenia na odmowę wydania zaświadczenia, co doprowadziło do bezpodstawnego pozostawienia zażalenia bez rozpoznania,
. art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 81 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. – poprzez przeprowadzenie niepełnej, pobieżnej oraz niewyczerpującej analizy zebranego materiału dowodowego polegającej na oparciu rozstrzygnięcia na ustaleniach kontroli przeprowadzonej przez nieuprawnionych pracowników organu administracji, co do rzekomego trwałego związania urządzenia reklamowego z gruntem - nadto poprzez nieprzeprowadzenie z urzędu opinii biegłego z dziedziny budownictwa w tym przedmiocie, w konsekwencji zastosowanie błędnej procedury legalizacyjnej.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej jej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. nr [...] z dnia 27 września 2022 r., oraz zasądzenie od organu administracji publicznej [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż organ administracji przedwcześnie wydał decyzję kończącą sprawę. W toku jest bowiem postępowanie wpadkowe o wydanie zaświadczenia o zgodności inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. W sprawie tej zostało przez Prezydenta Miasta P. wydane postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia, od którego pełnomocnik skarżącej wywiódł zażalenie. SKO [...] nie doręczyło skutecznie wezwania do uzupełnienia braków do pełnomocnika skarżącej, stąd też błędnie pozostawiło zażalenie skarżącej bez rozpoznania. W konsekwencji skarżąca złożyła skargę na bezczynność organu administracji, która nie została jeszcze rozpoznana. Co więcej, organ administracji nie przeprowadził postępowania dowodowego w sposób pełny i dostatecznie wnikliwy naruszając jednocześnie zasady przeprowadzania kontroli. Strona postępowania kwestionuje ustalenia kontroli, ponieważ przeprowadzona została niezgodnie z prawem bez uprawnień biegłych z dziedziny budownictwa. Co więcej, zdaniem skarżącej, w trakcie przeprowadzonej kontroli dokonano również bezpodstawnych ustaleń co do rzekomego trwałego związania z gruntem urządzenia reklamowego. Organ administracji zobowiązany był z urzędu przeprowadzić dowód z opinii biegłego z dziedziny budownictwa na okoliczność ustalenia czy tablica reklamowa będąca przedmiotem niniejszego postępowania jest trwale związana z gruntem.
Postanowieniem z dnia 25 maja 2023 r. organ wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał wcześniejsze stanowisko.
W dniu 8 grudnia 2023 roku na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu pełnomocnik skarżącego wniósł i wywiódł jak w skardze oraz oświadczył, że wywiódł skargę kasacyjną od wyroku wydanego w sprawie o sygn. akt II SAB/Po [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. W konsekwencji pełnomocnik strony skarżącej wniósł o zawieszenie postepowania w rozpoznawanej sprawie.
Postanowieniem z dnia 8 grudnia 2023 roku Sąd uwzględnił wniosek strony skarżącej i zawiesił postępowanie.
Postanowieniem z dnia 31 lipca 2024 roku Sąd podjął zawieszone postepowanie z uwagi na wyrok NSA z dnia 22 maja 2024 roku sygn. akt II OSK [...] w którym oddalono skargę kasacyjną od wyroku WSA w Poznaniu z dnia 7 września 2024 roku, w sprawie o sygn. akt. II SAB/Po [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga okazała się nieuzasadniona.
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 133 § 1, art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: "p.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może mieć miejsce w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd nie znalazł podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
Przechodząc do meritum wskazać należy, że przedmiotem kontroli zgodności z prawem w przedmiotowej sprawie stała się decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. nakazującą skarżącej spółce A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. rozbiórkę wolnostojącego, trwale związanego z gruntem urządzenia reklamowego wybudowanego na nieruchomości w P. przy ul. [...] (działka nr [...], arkusz nr [...], obręb G.), wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd podzielił ustalenia faktyczne poczynione przez organy obu instancji przyjmując je za własne i czyniąc podstawą swych rozważań. Zaskarżona decyzja o nakazie rozbiórki urządzenia reklamowego nie narusza bowiem prawa materialnego, a także, jak już wcześniej wskazano, w toku postępowania organy administracji nie uchybiły regułom procedury administracyjnej w stopniu skutkującym chyleniem zaskarżonej decyzji lub poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, jak tego domagała się Skarżąca Spółka.
W świetle zgromadzonego materiału dowodowego prawidłowo przyjęły organy nadzoru budowlanego ze przedmiotowe urządzenie budowlane jest budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowane (Dz.U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm.). Pod tym pojęciem ustawodawca rozumie bowiem m.in. wolno stojące trwale związane z gruntem tablice reklamowe i urządzenia reklamowe. Trwałe związanie z gruntem przedmiotowego urządzenie reklamowego nie budzi w ocenie Sadu wątpliwości. O tym, czy urządzenie jest trwale związane z gruntem nie decyduje sposób i metoda związania z gruntem, nie decyduje również technologia wykonania fundamentu i możliwości techniczne przeniesienia go w inne miejsce, ale to czy wielkość tego urządzenia, jego konstrukcja, masa, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania. Dla przyjęcia zatem, że dany obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem istotne jest to, czy posadowiony jest na tyle trwale, że opiera się czynnikom mogącym zniszczyć ustawioną na nim konstrukcję, a w istocie decydują o tym parametry techniczne takiego obiektu (por. wyrok: NSA z dnia 4 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 10/09, z dnia 20 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 882/10 oraz z 25 sierpnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2758/15; CBOSA). Niezasadne jest zatem twierdzenie strony skarżącej, że przedmiotowa tablica reklamowa nie jest trwale związany z gruntem jest przenośny.
Organu obu instancji zasadnie stwierdziły, że zakwalifikowanie tablicy reklamowej jako budowli z przepisu art. 3 pkt 3 Prawa budowanego i wykonach prac jako budowy z art. 3 pkt 6 Prawa budowanego skutkuje zastosowaniem zasady wynikającej z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, mianowicie że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. W art. 29 Prawa budowlanego ustawodawca zawarł katalog obiektów i robót budowlanych, których wykonanie nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu tablic i urządzeń reklamowych, z wyjątkiem usytuowanych na obiektach wpisanych do rejestru zabytków w rozumieniu przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz z wyjątkiem reklam świetlnych i podświetlanych usytuowanych poza obszarem zabudowanym w rozumieniu przepisów o ruchu drogowym. Tego typu roboty budowlane wymagają zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 2 Prawa budowanego zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlane.
W rozpoznawanej sprawie organy nadzoru budowanego prawidłowo uznały, że nie mamy do czynienia z robotami budowlanymi, o których mowa w art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego. Instalacja może bowiem dotyczyć robót budowlanych, polegających na umocowaniu jakiegoś elementu do istniejącej konstrukcji, ustawienia niewielkich rozmiarów urządzenia na istniejącym obiekcie - robót o małym stopniu technicznego skomplikowania.
Z akt sprawy nie wynika, by strona skarżąca dokonała zgłoszenia robót budowlanych w zakresie przedmiotowego urządzenia reklamowego. Jak wynika z akt sprawy, na działce objętej niniejszym postępowaniem zostało zrealizowane urządzenie reklamowe o następującej konstrukcji:
- żelbetowa, prefabrykowana stopa fundamentowa, ustawiona na powierzchni gruntu, o wymiarach 2,50 m x 3,50 m,
- słup stalowy (stalowa konstrukcja słupa), zamocowany do ww. stopy fundamentowej o wysokości do spodu tablic 4,50 m,
- stalowa tablica reklamowa zamocowana do ww. słupa, o konstrukcji stalowej, o wymiarach 6 m x 3 m, wraz z pomostem roboczym u dołu tablicy oraz dwiema lampami u dołu tablicy.
Parametry techniczne tego obiektu, zwłaszcza wielkość tego urządzenia nie pozwalają na przyjęcie, że jego realizacja mieści się w pojęciu "instalowania tablic i urządzeń reklamowych", na które zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowanego nie jest wymagane pozwolenie na budowę. Instalowanie urządzeń reklamowych w rozumieniu art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowanego dotyczy jedynie tych robót budowlanych, które nie są wykonywaniem obiektu budowlanego w określonym miejscu, a zatem budową w rozumieniu art. 3 pkt 6 Prawa budowanego.
W konsekwencji wykonanie robót budowlanych polegających na budowie wolno stojącego trwale związanego z gruntem nośnika reklamowego wymagało zgodnie z ogólną zasada wynikającą z art. 28 ust. 1 Prawa budowanego uzyskania pozwolenia na budowę.
W tym miejscu uznać należy za niezasadny zarzut o konieczności przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia czy urządzenie reklamowe jest trwale z gruntem związane. W sprawie nie zaistniały przesłanki z art. 84 § 1 k.p.a., by przeprowadzić dowód z opinii biegłego. Treść art. 84 k.p.a., zgodnie z którym w sytuacji, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii, należy rozumieć w ten sposób, że dowód z opinii biegłego można zastosować, jeżeli istnieje potrzeba pozyskania wiadomości wybiegających poza zwykłą rutynową działalność organu (por. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2008 r. II GSK 361/08, CBOSA). Kwalifikacja obiektów budowlanych nie wymaga wiadomości specjalnych w rozumieniu tego przepisu. Pracownicy nadzoru budowlanego stanowią fachowy pion administracji posiadający szeroką wiedzę z zakresu budownictwa, która umożliwia im samodzielną ocenę tych kwestii (por. wyr. NSA z 29 stycznia 2016r., sygn. akt II OSK 1334/14, CBOSA). Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela powyższe stanowisko, że pracownicy PINB dysponują wiedzą fachową pozwalającą im dokonać poprawnej oceny obiektu będącego przedmiotem prowadzonego postępowania.
Mając powyższe na uwadze, skoro przedmiotowe urządzenie reklamowe wybudowano bez uzyskania pozwolenia na budowę, to taki stan faktyczny stanowił przesłankę do zastosowania procedury z art. 48 Prawa budowanego zmierzającej do legalizacji samowoli budowlanej.
Zgodnie z art. 48 ust. 1 Prawa budowanego organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę (pkt 1) albo bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (pkt 2 ). W myśl natomiast art. 48 ust. 2 Prawa budowanego jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych.
Podkreślić przy tym należy, że orzeczenie nakazu rozbiórki przewidzianego w art. 48 ust. 1 Prawa budowanego nie jest bezwzględnym obowiązkiem w tym sensie, że przed jego wydaniem należy zweryfikować, czy możliwa jest legalizacja samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego. Jednak legalizacja warunkowana jest przede wszystkim łącznym spełnieniem przesłanek, wymienionych w art. 48 ust. 2 Prawa budowanego. Budowa musi być zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a zatem albo z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a ponadto nie może naruszać przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Dopiero w przypadku łącznego zrealizowania tych wymogów właściwy organ nadzoru budowlanego może podjąć dalsze czynności, zmierzające do legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu. Co za tym idzie w sytuacji stwierdzenia niezgodności budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wykluczona jest możliwość legalizacji samowoli budowlanej i konieczne jest wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowanego.
Zgodnie z art. 49e pkt 3 Prawa budowanego organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku nieprzedłożenia, w wyznaczonym terminie, dokumentów legalizacyjnych. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że decyzja w przedmiocie rozbiórki ma w takim przypadku charakter związany, co oznacza, że ziszczenie się okoliczności wskazanej w przytoczonym przepisie powoduje po stronie organu obowiązek wydania decyzji o określonej treści. Co istotne ustawodawca wypowiada się w tym względzie kategorycznie, jednoznacznie, nie pozostawiając organowi miejsca dla uznania administracyjnego w tym sensie, że za niespełnieniem nałożonych obowiązków (w tym w zakresie niezłożeniem dokumentacji legalizacyjnej) podąża obowiązek organu do wydania decyzji rozbiórkowej. Innymi słowy wydanie decyzji o rozbiórce jest w takiej sytuacji obligatoryjne, co potwierdza judykatura (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. II OSK 2524/11; wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2017 r., sygn. II OSK 828/17; wyrok NSA z dnia 28 grudnia 2017 r., sygn. II OSK 874/17, wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2022 r. sygn. II OSK 455/19, orzeczenia z Centralnej Bazy Orzeczeń i Informacji o Sprawach, CBOIS). Taka sytuacja niewątpliwie zaistniała w niniejszej sprawie.
W rozpoznawanej sprawie nie ma wątpliwości, że skarżący nie przedłożył w trakcie postępowania administracyjnego zaświadczenia o zgodności budowy urządzenia reklamowego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W tym przedmiocie skarżący wywiódł skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] w zakresie rozpoznania odwołania od decyzji Prezydenta Miasta P. odmawiającej wydania stosownego dokumentu. Wywiedziona w tym zakresie skarga na bezczynność w sprawie o sygnaturze II SAB/Po [...] została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 września 2024 roku, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 maja 2024 roku, sygn. akt II OSK [...] oddalił skargę kasacyjną spółki w tym przedmiocie. Nie ma zatem wątpliwości, ze procedura dotycząca wydania zaświadczenia została przeprowadzona prawidłowo, a w aktach sprawy znajduje się prawomocne postanowienie Prezydenta Miasta P. z dnia 14 marca 2022 roku, znak [...] o odmowie wydania zaświadczenia o zgodności budowy urządzenia reklamowego zlokalizowanego przy ul. [...] w P. z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Podsumowując stwierdzić należy, że wobec stwierdzenia braku złożenia zaświadczenia o zgodności urządzenia reklamowego z obowiązującym na tym terenie miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, prawidłowe było wydanie przez organ I instancji decyzji nakazującej inwestorowi rozbiórkę spornej budowli zgodnie z art. 52 Prawa budowlanego, którą utrzymał w mocy organ odwoławczy. Istotą tego postępowania jest doprowadzenie do usunięcia spornej budowli, wzniesionej w ramach samowoli budowlanej, wobec braku możliwości jej zalegalizowania. W tym stanie rzezy decyzje organów obu instancji okazały się zgodne z prawem.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy administracji publicznej przepisów wskazanych w skardze, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 , art. 80, art. 81 i art. 107 § 3 k.p.a., a także art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. (błędnie zdaniem Sądu wskazanego w skardze jak art. 94 § ust 4 k.p.a.). Materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia. Istotne w sprawie zagadnienia zostały przez organ rozważone i ocenione, a następnie odzwierciedlone w treści decyzji
Mając na względzie powyższe Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji naruszeń prawa dających podstawę do jej uchylenia i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił