II SA/PO 396/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę PKN "A" SA na decyzję SKO odrzucającą zgłoszenie zanieczyszczenia, uznając, że spółka przejmująca majątek CPN SA nie może być traktowana jako "inny podmiot" zwolniony z odpowiedzialności za rekultywację.
Sprawa dotyczyła skargi PKN "A" SA na decyzję SKO o odrzuceniu zgłoszenia zanieczyszczenia gruntu na terenach stacji paliw. PKN "A" SA przejął majątek CPN SA, twierdząc, że zanieczyszczenie powstało przed przejęciem i zostało spowodowane przez CPN SA jako "inny podmiot". Sądy obu instancji uznały, że PKN "A" SA, jako sukcesor uniwersalny CPN SA, nie może być traktowany jako "inny podmiot" w rozumieniu przepisów prawa ochrony środowiska i jest odpowiedzialny za rekultywację terenu. Skarga została oddalona.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę Polskiego Koncernu Naftowego "A" SA na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Starosty o odrzuceniu zgłoszenia zanieczyszczenia przypowierzchniowej warstwy ziemi na terenach stacji paliw w Ś. i K. Skarżący twierdził, że zanieczyszczenie zostało spowodowane przez poprzedniego właściciela, Centralę Produktów Naftowych SA (CPN SA), która została wykreślona z rejestru handlowego w 1999 r., a PKN "A" SA przejął jej majątek. Zgodnie z art. 12 ustawy o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, zgłoszenie zanieczyszczenia przez inny podmiot może zwolnić władającego nieruchomością z obowiązku rekultywacji. Sądy obu instancji uznały jednak, że PKN "A" SA, jako sukcesor uniwersalny CPN SA, nie może być traktowany jako "inny podmiot" w rozumieniu tego przepisu. Podkreślono, że sukcesja uniwersalna nie mieści się w pojęciu "innego podmiotu", a interpretacja taka byłaby nieracjonalna, zwalniając beneficjenta przejęcia majątku z odpowiedzialności za rekultywację. Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości, że zanieczyszczenie powstało przed przejęciem nieruchomości i nie było kontynuowane po tej dacie. W związku z tym, skarga została oddalona na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, sukcesor uniwersalny sprawcy zanieczyszczenia, który objął cały majątek i czerpie z niego korzyści, nie może być traktowany jako "inny podmiot" w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska i jest zobowiązany do rekultywacji.
Uzasadnienie
Pojęcie "innego podmiotu" nie obejmuje sukcesji uniwersalnej. Taka interpretacja byłaby nieracjonalna, zwalniając beneficjenta przejęcia majątku z odpowiedzialności za rekultywację.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (6)
Główne
u.p.o.ś. art. 102 § 1
Ustawa Prawo ochrony środowiska
Obowiązek rekultywacji terenu ciąży na władającym nieruchomością (właścicielu), niezależnie od tego, czy był sprawcą zanieczyszczenia, jeśli zanieczyszczenie występuje.
u.w.u.p.o.ś. art. 12 § 1
Ustawa o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw
Określa warunki, na jakich władający nieruchomością może być zwolniony z obowiązku rekultywacji, gdy zanieczyszczenie zostało spowodowane przez "inny podmiot".
u.w.u.p.o.ś. art. 12 § 4
Ustawa o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw
Zgłoszenie dokonane w trybie art. 12 ust. 1 podlega odrzuceniu, jeżeli nie zostały spełnione warunki ustawy.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna do oddalenia skargi.
Pomocnicze
k.s.h. art. 494 § 2
Kodeks spółek handlowych
Wprowadza sukcesję administracyjno-prawną w procesie łączenia się spółek.
k.h. art. 465 § 3
Kodeks handlowy
Dotyczy sukcesji praw i obowiązków w procesie połączenia spółek (w poprzednim stanie prawnym).
Argumenty
Skuteczne argumenty
PKN "A" SA jako sukcesor uniwersalny CPN SA nie jest "innym podmiotem" w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska. Brak wystarczających dowodów na to, że zanieczyszczenie zakończyło się przed przejęciem nieruchomości przez PKN "A" SA i nie było kontynuowane po tej dacie.
Odrzucone argumenty
CPN SA jest "innym podmiotem" odpowiedzialnym za zanieczyszczenie. Zanieczyszczenie nastąpiło przed przejęciem nieruchomości przez PKN "A" SA, co potwierdzają ogólne oceny środowiskowe i zasady doświadczenia życiowego. Sukcesja administracyjno-prawna w zakresie odpowiedzialności za zanieczyszczenie środowiska została wprowadzona dopiero po połączeniu spółek.
Godne uwagi sformułowania
sukcesor uniwersalny sprawcy zanieczyszczenia, który objął cały jego majątek i czerpie z niego korzyści prowadząc działalność gospodarczą, byłby zwolniony od obowiązku rekultywacji przejętego zanieczyszczonego terenu, a koszty tej rekultywacji miałby ponieść wyłącznie Skarb Państwa.
Skład orzekający
Aleksandra Łaskarzewska
przewodniczący
Edyta Podrazik
sprawozdawca
Elwira Brychcy
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"inny podmiot\" w kontekście sukcesji prawnej w sprawach o odpowiedzialność za zanieczyszczenie środowiska."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji połączenia spółek i przejęcia majątku przed wejściem w życie nowych przepisów dotyczących sukcesji administracyjnoprawnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy odpowiedzialności za zanieczyszczenie środowiska w kontekście restrukturyzacji dużych przedsiębiorstw państwowych, co jest tematem o znaczeniu praktycznym i historycznym.
“Czy przejęcie firmy zwalnia z odpowiedzialności za zanieczyszczony grunt? Sąd rozstrzyga.”
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Po 396/05 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2006-04-25 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-04-11 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Aleksandra Łaskarzewska /przewodniczący/ Edyta Podrazik /sprawozdawca/ Elwira Brychcy Symbol z opisem 6136 Ochrona przyrody Sygn. powiązane II OSK 1414/06 - Wyrok NSA z 2007-11-13 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Edyta Podrazik /spr./ Protokolant st. sekr.sąd. Henryka Pawlak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi Polskiego Koncernu Naftowego "A" SA w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odrzucenia zgłoszenia zanieczyszczenia; o d d a l a s k a r g ę /-/ E.Podrazik /-/ A.Łaskarzewska /-/ E.Brychcy Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] Starosta , na podstawie art. 102 ustawy z dnia 27.04.2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62 poz. 627 z 2001 r.) i art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 27.07.2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 100 poz. 1085 z 2001 r.), odrzucił zgłoszenie Polskiego Koncernu Naftowego "A" SA Regionalnego Zarządu Prewencji w P. dotyczące zanieczyszczenia przypowierzchniowej warstwy ziemi na terenie stacji paliw nr [...] w Ś. oraz stacji paliw nr [...] w K . W uzasadnieniu podano, iż wnioskodawca dokonał opisanego wyżej zgłoszenia zanieczyszczeń na terenie stacji paliw w Ś. i K. pismami z dnia [...] 06.2004 r. Zacytowano przepis art. 102 ustawy Prawo ochrony środowiska i przywołano treść przepisu art. 12 ustawy o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw. Wskazano, że wnioskodawca spełnił wymagania odnośnie terminu dokonania zgłoszenia. Zgłoszenie uzupełniono o wyniki badań potwierdzające fakt zanieczyszczenia, wykonane w sierpniu 2004 r. oraz informację, w okresie gdy przedmiotowe działki były w strukturach CPN SA nie prowadzono żadnych badań stanu zanieczyszczenia terenów tych stacji paliw. Również obecnie nie prowadzi się monitoringu oddziaływania na środowisko obiektów przedmiotowych stacji. W ocenie organu I instancji obowiązek rekultywacji zanieczyszczonych powierzchni ziemi obciąża zgłaszającego fakt zanieczyszczenia, tj. PKN "A" SA, który przejął stacje paliw w Ś. i K. po Centrali Produktów Naftowych. Organ wskazał, iż w okresie obowiązywania kodeksu handlowego sukcesja praw i obowiązków z art. 465 kh miała charakter sukcesji uniwersalnej, nie ograniczającej się jedynie do sfery praw i obowiązków cywilnoprawnych. Obecnie obowiązujący przepis art. 494 kodeksu spółek handlowych jest odpowiednikiem art. 465 kodeksu handlowego, nie różni się od niego w zakresie istotnych elementów i zakresie rodzaju sukcesji, wskazuje jedynie przykładowo, jakie prawa przechodzą na spółkę przejmującą. Należy więc stwierdzić, iż PKN " A" SA jako sukcesor uniwersalny praw i obowiązków po przejętej CPN SA, nie może skutecznie powoływać się na brak po jego stronie obowiązku z art. 102 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska. Nie można przyjąć by zanieczyszczenie objęte zgłoszeniem spowodowane zostało przez inny podmiot w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania PKN "A" SA, utrzymało w mocy opisaną powyżej decyzję Starosty . W uzasadnieniu wskazano, iż zgłoszenie zanieczyszczenia zostało dokonane przez PKN "A" SA pismem z dnia [...] 06.2004 r. W zgłoszeniu podano, że zanieczyszczenie zostało spowodowane przez CPN SA, spółkę która prowadziła działalność w zakresie obrotu paliwami na nieruchomości w K. od roku 1980, a na nieruchomości w Ś. od roku 1960. W 1999 r. w ramach restrukturyzacji sektora paliwowego nieruchomości te zostały przekazane do PKN A SA w stanie zanieczyszczonym, zaś spółka CPN SA została wykreślona z rejestru handlowego z dniem [...] 1999 r. Zgłoszenie nie zawierało wyników badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia. Starosta pismami z dnia [...] 07.2004 r. i [...] 09.2004 r. zwrócił się do zgłaszającego o udokumentowanie faktu zanieczyszczenia obecnie i w czasie przejmowania stacji paliw po CPN SA. Pismem z dnia [...] 09.2004 r. PKN A SA przesłał wyniki badań zanieczyszczeń na przedmiotowych nieruchomościach z sierpnia 2004 r., a w piśmie z dnia [...] 10.2004 r. wyjaśnił, iż w okresie gdy przedmiotowe działki były w strukturach CPN SA nie prowadzono żadnych badań stanu zanieczyszczenia terenów tych stacji paliw, również obecnie nie prowadzi się monitoringu ich oddziaływania na środowisko. Dokonując oceny prawnej organ odwoławczy stwierdził, iż z art. 12 ust. 1 i 2 ustawy o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw wynika, że wymienione w tym przepisie badania mają dokumentować fakt istnienia zanieczyszczeń w dniu wejścia w życie ustawy. Przedłożone przez PKN "A" SA badanie z sierpnia 2004 r. dokumentują jedynie istnienie określonych zanieczyszczeń na dzień przeprowadzonych badań, nie wskazują, że powstały one przed 1999 r., tj. zanim zgłaszający objął przedmiotowe nieruchomości we władanie prowadząc tę samą działalność co poprzednio władająca CPN SA. Skoro zgłaszający, po przejęciu majątku CPN SA od 1999 r., kontynuuje na tych nieruchomościach prowadzenie stacji paliw do chwili obecnej, to musiałby wykazać w sposób nie budzący wątpliwości, że aktualnie występujące zanieczyszczenie nastąpiło przed przejęciem nieruchomości, tj. przed dniem [...] 1999 r., a po tej dacie nie doprowadził do zwiększenia zanieczyszczeń. Powoływane przez PKN A SA przeprowadzone rozmowy z pracownikami stacji, ogólne stwierdzenie o nieprzestrzeganiu przez CPN reżimów ochrony środowiska oraz względy doświadczenia życiowego nie są wystarczające do uznania za udowodnioną lub uprawdopodobnioną powyższą okoliczność. Tak samo załączona do odwołania "Ocena środowiska majątku CPN, grudzień 1998". Ponadto Kolegium podzieliło stanowisko Starosty co do braku przesłanki spowodowania zanieczyszczeń przez "inny podmiot" i powtórzyło w tym zakresie argumentację organu I instancji. Podkreślono, iż PKN A SA powstał w dniu [...] 1999 r. na drodze połączenia spółek Zakłady Rafineryjne i Petrochemiczne SA i Centrala Produktów Naftowych CPN SA przez przejęcie majątku tej drugiej spółki przez TRI P SA. Zakłady Rafineryjne i Petrochemiczne SA zmieniły następnie nazwę na Polski Koncern Naftowy SA, a później na obecną nazwę PKN A SA. Na powyższą decyzję skargę złożył Polski Koncern Naftowy "A" SA domagając się jej uchylenia i zarzucając naruszenie przepisów art. 7 kpa i art. 12 ust. 2 ustawy o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż art. 12 ust. 1 ustawy o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw nakazuje dołączyć do zgłoszenia wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia, nie wskazuje jednak sposobu wykonania badań. W zgłoszeniu z dnia [...] 06.2004 r. zawarto wynik naocznych oględzin zanieczyszczonego terenu oraz opis okoliczności wskazujących, że sprawcą tych zdarzeń był inny podmiot. W sytuacji braku możliwości udokumentowania zaistniałego stanu zanieczyszczeń na skutek nie przeprowadzania stosownych badań w okresie działania CPN, należy się kierować zasadami doświadczenia życiowego. Skarżący w oparciu o przepis art. 465 § 3 kodeksu handlowego z dniem 07.09.1999 r., tj. dniem wykreślenia z rejestru handlowego spółki CPN SA, wstąpił w prawa i obowiązki przejmowanej spółki wyłącznie w zakresie stosunków cywilnoprawnych. Sukcesja administracyjno-prawna w procesie łączenia się spółek wprowadzona została dopiero przepisem art. 494 § 2 ustawy z dnia 15.09.2001 r. Kodeks spółek handlowych. Szkoda na środowisku nie jest szkodą w rozumieniu prawa cywilnego. Na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska zobowiązanym do naprawienia szkody w środowisku był sprawca tej szkody. Dopuszczalność przeniesienia administracyjnej odpowiedzialności za zanieczyszczenie środowiska wprowadziła dopiero ustawa Prawo ochrony środowiska. Skarżący wobec tego stoi na stanowisku, iż w dacie połączenia spółek nie doszło do następstwa prawnego pomiędzy PKN A SA , a CPN SA w zakresie odpowiedzialności za szkodę w środowisku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Starosty odpowiadają prawu. Z akt sprawy wynika, iż skarżący Polski Koncern Naftowy A SA dwoma pismami z dnia [...] 06.2004 r. dokonał zgłoszenia zanieczyszczenia przypowierzchniowej warstwy ziemi na terenie stacji paliw nr [...] przy ul. [...] w Ś oraz stacji paliw nr [...] przy ul. [...] w K . Zgłoszenia dokonano w trybie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27.07.2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw. W zgłoszeniach podano, iż zanieczyszczenie powstało przed dniem wejścia w życie wymienionej powyżej ustawy i dokonane zostało przez inny podmiot - Centralę Produktów Naftowych SA, spółka ta była właścicielem przedmiotowych nieruchomości do dnia [...] 1999 r. (data wykreślenia tej spółki z rejestru handlowego), działalność w zakresie obrotu paliwami prowadziła na nieruchomości w K. od roku 1980, a na nieruchomości w Ś. od 1960, wywołała w skali całego kraju istotne szkody w środowisku. Jak wynika z dokumentów sprawy w dniu [...] 05.1999 r. walne zgromadzenia spółek Zakłady Rafineryjne i Petrochemiczne SA oraz Centrala Produktów Naftowych CPN SA podjęły uchwały o połączeniu spółek przez przejęcie majątku tej drugiej spółki przez Zakłady Rafineryjne i Petrochemiczne . SA w zamian za akcje. Spółka Centrala Produktów Naftowych CPN SA została wykreślona z rejestru handlowego w dniu [...] 1999 r. Zakłady Rafineryjne i Petrochemiczne SA zmieniły w dacie połączenia nazwę na Polski Koncern Naftowy SA, a w dniu [...].2000 r. na obecną nazwę PKN A SA Ze "Sprawozdań z poboru prób gruntu i badań laboratoryjnych" z dnia [...] 08.2004 r. wynika, iż w dniu [...] 08.2004 r. dokonano poboru prób gruntu na obu nieruchomościach i w obu przypadkach stwierdzono przekroczenie standardów jakości gleby i ziemi. Po przejęciu majątku spółki CPN SA skarżący do dnia zgłoszenia nadal i nieprzerwanie prowadził na przedmiotowych nieruchomościach stacje paliw. Ani w trakcie prowadzenia działalności przez CPN SA, ani po przejęciu stacji paliw przez PKN A SA na przedmiotowych nieruchomościach nie prowadzono żadnych badań zanieczyszczenia terenu, ani monitoringu oddziaływania tych obiektów na środowisko. Podstawą rozstrzygnięcia organów obu instancji był przepis art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 27.07.2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 100 poz. 1085 z 2001 r.), zgodnie z którym zgłoszenie dokonane w trybie art. 12 ust. 1 tejże ustawy podlega odrzuceniu, jeżeli nie zostały spełnione warunki ustawy. Warunki skutecznego zgłoszenia określone zostały w przepisie art. 12 ust. 1 powołanej ustawy. Po pierwsze zgłoszenie dokonane musi być przez podmiot, który jest władającym nieruchomością w dniu wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 01.10.2001 r. Pojęcie władającego nieruchomością zdefiniowano w art. 3 pkt 44 ustawy z dnia 27.03.2001 r. Prawo ochrony środowiska w związku z art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17.05.1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne. W odniesieniu do nieruchomości nie będących własnością państwową ani samorządową - jak to ma miejsce w niniejszej sprawie - jest nim wyłącznie właściciel. Po drugie zachowano termin dokonania zgłoszenia - do dnia [...] 06.2004 r. Po trzecie do zanieczyszczenia ziemi lub gleby albo niekorzystnego przekształcenia naturalnego ukształtowania terenu doszło przed wejściem w życie ustawy, tj. przed 01.10.2001 r. Warunek ten oznacza, że proces zanieczyszczenia lub niekorzystnego przekształcenia musiał zakończyć się przed tą datą. Po czwarte zanieczyszczenie lub niekorzystne przekształcenie ukształtowania terenu zostało spowodowane wyłącznie przez inny podmiot niż zgłaszający. W okolicznościach niniejszej sprawy wymóg ten oznacza, że proces zanieczyszczenia objętych zgłoszeniem gruntów musiał się zakończyć najpóźniej w dacie, gdy skarżący uzyskał przymiot władającego tymi nieruchomościami (do dnia [...] 1999 r.). W przedmiotowej sprawie skarżący dokonał zgłoszenia w przewidzianym ustawą terminie, był też w dacie wejścia w życie tej ustawy władającym wskazanymi w zgłoszeniu nieruchomościami w Ś. i K. Uznać także należy, iż ostatecznie zgłoszenie odpowiadało formalnym wymogom z art. 12 ust. 2 ustawy o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw. Rozważenia i oceny wymagała natomiast kwestia, czy spełnione zostały dwa ostatnie z wymienionych warunków. Z przedłożonych badań gruntu na przedmiotowych nieruchomościach z sierpnia 2004 r. wynika, że faktycznie doszło na nich do zanieczyszczenia przypowierzchniowej warstwy gruntu. Skarżący twierdzi, iż zanieczyszczenia te powstały do dnia [...] 09.1999 r. i spowodowane były działalnością spółki CPN SA. Skarżący nie podał jednak ani konkretnych zdarzeń, które spowodowały zanieczyszczenie, ani choćby przybliżonych dat tych zdarzeń. Skarżący powołuje się na rozmowy z pracownikami stacji paliw - nie podając ani danych personalnych tych osób ani kiedy rozmowy przeprowadzono; na okoliczność, iż w czasie gdy obiekty należały do CPN SA nie zawsze przestrzegano procedur ochrony środowiska i zdarzały się rozlewy paliwa; na zasady doświadczenia życiowego. Twierdzenia te są ogólnikowe, wobec czego nie można ich w żaden sposób zweryfikować. Z przedłożonych przez skarżącego "Oceny środowiskowej majątku CPN" z grudnia 1998 r. oraz "Oceny stanu zanieczyszczenia i zagrożenia wód podziemnych produktami naftowymi na obszarze Polski" z grudnia 1988 r. wynika, iż stan zabezpieczenia gruntu przed infiltracją produktów naftowych był niezadowalający, dochodziło do awarii i wycieków paliwa, które powodowały zanieczyszczenie gruntu i wód podziemnych, starsze stacje paliw wymagały podjęcia różnego stopnia modernizacji. Jednocześnie jednak oba te opracowania odnosiły się nie do poszczególnych, konkretnych obiektów naftowych spółki CPN, ale do tych obiektów ujętych jako całość, wyniki tych opracowań stanowią uogólnienie badań przeprowadzonych na części obiektów, wśród badanych obiektów nie wymieniono przedmiotowych stacji paliw w K. i Ś . Podkreślić należy, że przy opracowaniu analizy z grudnia 1998 r. dokonano wizji terenowej jedynie na 33 stacjach paliw, liczba ta nie może zostać uznana za reprezentatywną. Podczas opracowywania analizy z grudnia 1988 r. skontrolowano 16.916 obiektów z istniejących 18.179 obiektów, dane dotyczące zabezpieczeń terenu przed infiltracją produktów naftowych uzyskano z 10.500 obiektów, a sondowaniu poddano 1.181 obiekty, w badanych obiektach w 3.743 przypadkach nie stwierdzono zanieczyszczeń gruntu (20% badanych obiektów), zanieczyszczenie takie stwierdzono w 9.914 przypadkach (54% ogólnej liczby obiektów). Powyższe opracowania nie mogą więc być wyłączną podstawą do stwierdzenia, że do zanieczyszczenia przedmiotowych nieruchomości doszło przed [...] 09.1999 r. Skarżący przyznał, że ani CPN SA, ani sam skarżący nie prowadzili na przedmiotowym terenie badań zanieczyszczenia powierzchni ziemi, ani monitoringu oddziaływania stacji na środowisko. W sprawozdaniach z poboru prób gruntu i badań laboratoryjnych z dnia [...] 08.2004 r. stwierdzono, że niskie zawartości stężeń zanieczyszczeń węglowodorami aromatycznymi świadczą o wystąpieniu starszych zanieczyszczeń. Pojęcie "starszych zanieczyszczeń" nie zostało jednak bliżej sprecyzowane, a w dacie wykonywania badań skarżący już od 5 lat prowadził na tych stacjach obrót paliwami. Skarżący nie wykazał, aby po dniu [...] 09.1999 r. - prowadząc na stacjach paliw w Ś. i K. taką samą działalność w zakresie obrotu paliwami jak CPN SA - dokonał modernizacji tych stacji, zabezpieczając teren przed zanieczyszczaniem produktami naftowymi, i kiedy to nastąpiło, bądź by takiej modernizacji dokonał już wcześniej CPN SA. Tym samym skarżący nawet nie uprawdopodobnił, by zanieczyszczenie spowodował CPN SA przed objęciem przez skarżącego we władanie przedmiotowych stacji, by proces ten wtedy definitywnie się zakończył, by po dniu [...] 1999 r. sam skarżący nie spowodował dalszych zanieczyszczeń terenu, a nawet by proces zanieczyszczania nie był kontynuowany po dniu [...] 10.2001 r. Z powyższych względów w pełni należy podzielić stanowisko Kolegium co do braku spełnienia jednego z warunków określonych w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27.07.2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw. Oceniając czy CPN SA jest "innym podmiotem" w rozumieniu art. 12 ust. 1 powoływanej ustawy o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw odnieść się należy do przepisu art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 27.03.2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62 poz. 627 z 2001 r.), który wprowadza zasadę, że obowiązek rekultywacji terenu ciąży na władającym nieruchomością (w przypadku nieruchomości nie będących własnością państwa lub jednostki samorządu terytorialnego - właścicielu nieruchomości), na której występuje zanieczyszczenie gleby lub ziemi. Przepis ten wiąże opisany obowiązek z władztwem nad nieruchomością, a nie ze sprawstwem zanieczyszczenia. Rozwiązanie to skorelowane jest z przepisami art. 7 i art. 326 tejże ustawy – sprawca zanieczyszczenia ma obowiązek pokryć koszty usunięcia skutków zanieczyszczeń, a dochodzenie tych roszczeń odbywa się na drodze cywilnoprawnej. Zasada z art. 102 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska znajduje zastosowanie także do zdarzeń, które nastąpiły przed datą wejściem w życie tej ustawy - co wynika z treści art. 12 ust. 1 i ust. 4 ustawy o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw - wobec czego bez znaczenia pozostają uregulowania przyjęte w tym zakresie w uchylonej ustawie z dnia 31.01.1980 o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz.U. Nr 49 poz. 196 z 1994 r.). Na gruncie przepisu art. 102 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska obowiązek skarżącego rekultywacji terenu wynika bowiem z własności nieruchomości, a nie z uregulowań nieobowiązujących już przepisów: ustawy z dnia 31.01.1980 o ochronie i kształtowaniu środowiska i rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27.06.1934 r. Kodeks handlowy. W art. 12 ust. 1 ustawy o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw przewidziano wyjątek od zasady odpowiedzialności wyrażonej w art. 102 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska. Władający nieruchomością (jej właściciel) może zwolnić się od obowiązku rekultywacji na warunkach określonych w powołanym przepisie. W takiej sytuacji zgłoszenie uwzględnia się w rejestrze prowadzonym w oparciu o przepis art. 110 ustawy Prawo ochrony środowiska, obowiązek rekultywacji spoczywa na staroście, a podmiot, który spowodował zanieczyszczenie obowiązany jest do poniesienia kosztów rekultywacji, które określa się na drodze postępowania administracyjnego (art. 102 ust. 4, ust. 6, ust.8 ustawy). Innym podmiotem w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw jest podmiot mający byt prawny odrębny od władającego nieruchomością, ale także - co do zasady - nie związany z nim żadnym węzłem prawnym, w szczególności przypadkiem sukcesji uniwersalnej. Sukcesja uniwersalna nie mieści się w zakresie pojęcia "innego podmiotu" z powyższego przepisu. Połączenie spółek handlowych przez przejęcie całego majątku spółki przejmowanej przez spółkę przejmującą jest rodzajem sukcesji uniwersalnej. Skutkuje ono nie tylko zmianami własnościowymi, ale jednocześnie utratą bytu prawnego spółki przejmowanej. W wyniku połączenia spółka przejmująca powiększa swój majątek i jest głównym beneficjentem tego przekształcenia, a akcjonariusze (udziałowcy) spółki przejmowanej stają się akcjonariuszami (udziałowcami) spółki przejmującej. Nie można uznać za celową i racjonalną taką interpretację pojęcia "innego podmiotu", w oparciu o którą sukcesor uniwersalny sprawcy zanieczyszczenia, który objął cały jego majątek i czerpie z niego korzyści prowadząc działalność gospodarczą, byłby zwolniony od obowiązku rekultywacji przejętego zanieczyszczonego terenu, a koszty tej rekultywacji miałby ponieść wyłącznie Skarb Państwa. W tej sytuacji w ocenie Sądu organy obu instancji prawidłowo uznały, że w niniejszej sprawie wskazywana przez skarżącego spółka CPN SA nie jest "innym podmiotem" w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw. Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, iż organy obu instancji prawidłowo stwierdziły, iż w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione warunki z art. 12 ust. 1 ustawy o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw i odrzuciły zgłoszenie skarżącego. Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z 2002 r.) skargę należało oddalić. /-/ E.Podrazik /-/ A.Łaskarzewska /-/ E.Brychcy MK
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI