II SA/Po 393/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2022-11-10
NSAAdministracyjneŚredniawsa
świadczenia rodzinnekoordynacja systemów zabezpieczenia społecznegoprawo unijneustawa o świadczeniach rodzinnychsamorządowe kolegium odwoławczewojewodaprezydent miastapraca za granicąrodzina

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję SKO uchylającą zasiłek rodzinny z powodu koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Skarżąca K. C. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta uchylającą zasiłek rodzinny. Powodem uchylenia było ustalenie przez Wojewodę, że ojciec dzieci, M. C., podlega ustawodawstwu niderlandzkiemu z tytułu pracy na własny rachunek, co uruchamia przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Skarżąca zarzucała błędy formalne i faktyczne, w tym kwestionując status M. C. jako członka rodziny oraz sposób poinformowania o zastosowaniu koordynacji. Sąd uznał, że uchylenie decyzji było prawidłowe na podstawie art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a status członka rodziny ocenia się na podstawie więzi formalnych, nie faktycznych.

Sprawa dotyczyła skargi K. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta uchylającą prawo do zasiłku rodzinnego na dzieci M. i A. C. na okres zasiłkowy 2018/2019. Podstawą uchylenia było pismo Wojewody W. z dnia 29 września 2021 r., informujące o zastosowaniu przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego z uwagi na fakt, że ojciec dzieci, M. C., od 1 lutego 2018 r. podlega ustawodawstwu niderlandzkiemu z tytułu pracy na własny rachunek. Skarżąca kwestionowała tę decyzję, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania, błędnych ustaleń faktycznych (dotyczących podlegania przez M. C. ustawodawstwu niderlandzkiemu) oraz naruszenia zasad równości i sprawiedliwości. Podkreślała, że z M. C. jest po rozwodzie i nie utrzymuje z nim kontaktu, a także że nie ma informacji o jego aktywności zawodowej. Kwestionowała również ustalenie, że była nieaktywna zawodowo. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że uchylenie decyzji było prawidłowe na podstawie art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sąd wyjaśnił, że ustalenie przez Wojewodę o zastosowaniu przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego obliguje organ właściwy do uchylenia decyzji przyznającej świadczenia. Podkreślono, że status członka rodziny na potrzeby koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego ocenia się na podstawie więzi formalnych, a nie faktycznych, co potwierdzono przywołanym orzecznictwem. Sąd wskazał również, że informacja Wojewody nie musi przybierać formy postanowienia, a skarżąca błędnie odczytała treść pisma Wojewody.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, informacja Wojewody o zastosowaniu przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego obliguje organ właściwy do uchylenia decyzji przyznającej świadczenia rodzinne.

Uzasadnienie

Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych (art. 23a ust. 5) wprost nakładają obowiązek uchylenia decyzji w przypadku ustalenia przez Wojewodę zastosowania przepisów o koordynacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (16)

Główne

u.ś.r. art. 23a

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 23a § ust. 5

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.ś.r. art. 3

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 3 § pkt 16

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 21

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 21 § ust. 1

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 21 § ust. 3

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 23a § ust. 2

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 23a § ust. 6

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 23a § ust. 7

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 32

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

u.p.p. art. 27

Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci

u.p.p. art. 27 § ust. 1

Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci

k.p.a. art. 106

Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15 zzs(4) § ust. 3

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uchylenie decyzji przyznającej zasiłek rodzinny było prawidłowe na podstawie art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, po otrzymaniu informacji od Wojewody o zastosowaniu przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Status członka rodziny na potrzeby koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego ocenia się na podstawie więzi formalnych, a nie faktycznych.

Odrzucone argumenty

Pismo Wojewody nie stanowi podstawy do wydania decyzji uchylającej zasiłek. Błędne ustalenia faktyczne dotyczące podlegania ojca dzieci ustawodawstwu niderlandzkiemu. Naruszenie zasad równości, słuszności i sprawiedliwości poprzez pozbawienie prawa do świadczeń. Naruszenie art. 27 ust. 1 u.p.p. (dotyczące wydawania decyzji tylko na przyszłość).

Godne uwagi sformułowania

Uchylenie decyzji w trybie art. 23a ust. 5 u.ś.r. nie kończy jednak postępowania o przyznanie zasiłku rodzinnego. Oznacza zmianę właściwości organu, a nie pozbawienie prawa do takiego świadczenia. W tym zakresie nie liczą się faktyczne więzi pomiędzy członkami rodziny, lecz stosunki prawne panujące pomiędzy nimi.

Skład orzekający

Edyta Podrazik

przewodniczący sprawozdawca

Paweł Daniel

sędzia

Wiesława Batorowicz

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w kontekście świadczeń rodzinnych, zwłaszcza w sprawach transgranicznych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zastosowania przepisów o koordynacji, gdy jeden z rodziców pracuje za granicą.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje złożoność przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w UE i ich wpływ na świadczenia rodzinne, co jest istotne dla prawników i osób pracujących transgranicznie.

Zasiłek rodzinny odebrany przez koordynację UE – czy rozwód chroni przed utratą świadczeń?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Po 393/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-11-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Edyta Podrazik /przewodniczący sprawozdawca/
Paweł Daniel
Wiesława Batorowicz
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 1527/23 - Wyrok NSA z 2024-05-07
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 615
art. 3, art. 3 pkt 16, art. 21, art. 21 ust. 1, art. 21 ust. 3, art. 23a, art. 23a ust. 2, art. 23a ust. 5, art. 23a ust. 6, art. 23a ust. 7, art. 32
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 106
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 1577
art. 27, art. 27 ust. 1
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 2095
art. 15 zzs(4) ust. 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 listopada 2022 r. sprawy ze skargi K. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 marca 2022 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie zasiłku rodzinnego oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 24 marca 2022 r., znak [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania K. C., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia 22 grudnia 2021 r., znak [...], uchylającą decyzję własną z dnia 29 stycznia 2021 r., znak [...], w sprawie przyznania zasiłku rodzinnego na M. i A. C. na okres zasiłkowy [...].
Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących okolicznościach udokumentowanych w aktach sprawy.
Pismem z dnia 29 września 2021 r., [...], Wojewoda W., pełniący funkcję instytucji właściwej w związku z udziałem Rzeczypospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, poinformował K. C., że jej wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego został przekazany do niderlandzkiej instytucji łącznikowej. W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że pierwszeństwo do wypłaty świadczeń istnieje na terytorium Niderlandów, gdyż ojciec dzieci, M. C., od dnia 1 lutego 2018 r. podlega ustawodawstwu niderlandzkiemu z tytułu wykonywania pracy na własny rachunek na terytorium Niderlandów, a K. C. do 13 czerwca 2019 r. i od 22 września 2020 r. jest w Polsce osobą nieaktywną zawodowo.
Jednocześnie Wojewoda odrębnym pismem z dnia 29 września 2021 r., [...], zwrócił się do Prezydenta Miasta G. z prośbą o zweryfikowanie uprawnień K. C. do zasiłku rodzinnego, uchylenie decyzji przyznającej prawo do zasiłku rodzinnego, a także o podanie kwot wypłaconych świadczeń w rozbiciu na rodzaje świadczeń w okresie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego wraz ze wskazaniem dokładnych dat wypłat.
Mając powyższe na uwadze, Prezydent Miasta G. decyzją z dnia 22 grudnia 2021 r., [...], uchylił decyzję własną z dnia 29 stycznia 2021 r., [...], którą przyznał K. C. prawo do zasiłku rodzinnego na dzieci – M. i A. C. – na okres zasiłkowy [...]. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 23a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 615 z późn. zm., dalej "u.ś.r.") był zobowiązany do uchylenia decyzji za okres, w jakim miały zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, to jest za okres zasiłkowy [...]. Jednocześnie organ poinformował, że dalsze postępowanie prowadzone będzie przez Wojewodę W..
Pismem z dnia 17 stycznia 2022 r. K. C. złożyła odwołanie od powyższej decyzji wnosząc o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, względnie – w razie zaistnienia ku temu przesłanek – o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności poprzez:
1) przyjęcie, że pismo Wojewody z dnia 29 września 2021 r. stanowi podstawę do wydania zaskarżonej decyzji;
2) dokonanie błędnych ustaleń faktycznych polegających na przyjęciu, że M. C. w okresie od dnia 1 lutego 2018 r. i nadal po tym okresie podlega ustawodawstwu niderlandzkiemu z tytułu wykonywania pracy na własny rachunek;
3) naruszenie zasad równości obywateli wobec prawa, słuszności i sprawiedliwości wyrażonych w Konstytucji RP poprzez pozbawienie prawa do należnych świadczeń w sytuacji, gdy równocześnie prawo to nie zostało stronie zagwarantowane w inny sposób.
W uzasadnieniu K. C. wskazała, że w toku prowadzonego postępowania Prezydent Miasta G. błędnie uznał, że pismo Wojewody W. z dnia 29 września 2021 r., [...], stanowi podstawę do przyjęcia, że zachodzą przesłanki niezbędne do uznania, że w okresie którego dotyczy zaskarżona decyzja strona nie nabyła prawa do świadczeń określonych w decyzji. Do prowadzenia postępowania w sprawie właściwy jest art. 106 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 z późn. zm.). Z treści zaskarżonej decyzji wynika, że podstawę do jej wydania stanowi właśnie wskazane pismo Wojewody, nie ma ono jednak wymaganej prawem formy postanowienia. Z kolei takie postanowienie jest zaskarżalne przez stronę, strona natomiast z uwagi na formę pisma nie miała możliwości jego zakwestionowania.
W odniesieniu do zarzutów dokonania niewłaściwych ustaleń faktycznych w sprawie K. C. podniosła, że z treści pisma wynika jedynie, że od dnia 1 lutego 2018 r. M. C. podlega ustawodawstwu niderlandzkiemu. Nie wynika jednak to, czy podlega on temu ustawodawstwu w okresach objętych zakresem czasowym zaskarżonej decyzji. Należy ocenić, że nie dokonywano ustaleń w tym zakresie. Powyższe nie może stanowić wystarczającej podstawy do tego, by uznać, że w okresach objętych treścią decyzji M. C. nadal podlegał ustawodawstwu h. .
K. C. – w odniesieniu do zarzutów naruszenia zasady równego traktowania – wskazała, że nie może być gorzej traktowana w sytuacji, za którą w ogóle nie ponosi odpowiedzialności, nie mogą też być gorzej traktowane jej dzieci. Niedopuszczalne jest gorsze traktowanie tylko i wyłącznie z tego powodu, że osoba, za której działania K. C. nie ponosi żadnej odpowiedzialności wyprowadziła się do innego kraju. Odwołująca się wskazała, że obecnie nie otrzymuje żadnych świadczeń na rzecz dzieci i jeszcze dodatkowo ma oddać to co już jej wypłacono. To stanowi rażące naruszenie jej praw, jak również praw jej dzieci. Niedopuszczalne jest pozbawienie prawa do świadczeń, w sytuacji gdy nie dochodzi równocześnie do zagwarantowania prawa do tychże świadczeń z innego źródła i to w sposób skuteczny, na warunkach nie gorszych niż dotychczas.
W piśmie uzupełniającym odwołanie z dnia 17 stycznia 2022 r. K. C. wskazała, że w sprawie doszło także do naruszenia art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 1577 z późn. zm., dalej "u.p.p."), gdyż zgodnie z orzecznictwem sądowym w tego rodzaju sprawach wydane decyzje mogą dotyczyć jedynie stanu przyszłego, nie zaś przeszłego. Wydana decyzja wywołuje skutki od chwili jej wydania, nie zaś z mocą wsteczną.
Decyzją z dnia 24 marca 2022 r., [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazało, że zgodnie z art. 23a ust. 5 u.ś.r., w przypadku gdy wojewoda, w sytuacji, o której mowa w ust. 2 (to jest gdy organ właściwy wystąpił do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przebywania osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych lub członka rodziny tej osoby w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenia rodzinne lub po dniu jej wydania poza granicami RP w państwie, o którym mowa w ust. 1) ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Powyższe oznacza, że uzyskanie przez Prezydenta informacji od Wojewody, że w stosunku do danej osoby mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, obliguje organ gminy do uchylenia decyzji przyznającej świadczenia rodzinne od dnia, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji. Zatem zastosowanie art. 23a ust. 5 u.ś.r. oraz uchylenie przez organ pierwszej instancji prawa do świadczenia było czynnością związaną i jedynie konsekwencją ustaleń Wojewody.
Kolegium podkreśliło, że Prezydent Miasta G. nie posiada uprawnienia do samoistnego rozstrzygania, czy w sprawie znajdują zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, bowiem w tym zakresie dokonał oceny Wojewoda W., który pismem z dnia 29 września 2021 r. poinformował, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego z uwagi na fakt, że M. C., mąż K. C., świadczy pracę na terenie [...] od dnia 1 lutego 2018 r. W takim stanie sprawy Prezydent miał obowiązek uchylenia prawa do świadczeń rodzinnych za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń na rodzinę w innym państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Ustalenie przez Wojewodę, iż w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 23a ust. 5 u.ś.r.) wiąże się ze zmianą właściwości rzeczowej organu do rozpoznania wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego (art. 23a ust. 6 u.ś.r.). Wniosek K. C. o przyznanie zasiłku rodzinnego na rzecz M. C. i A. C. zostanie rozpatrzony przez Wojewodę. Kolegium zaznaczyło, że uchylenie prawa do zasiłku rodzinnego w zaskarżonej decyzji nie oznacza, że wnioskowane przez K. C. świadczenie jej nie przysługuje. Właściwym bowiem rzeczowo w sprawach świadczeń objętych przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego jest Wojewoda i to on rozpozna wniosek o zasiłek rodzinny za okres objęty koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 27 u.p.p., którego odpowiednikiem w niniejszej sprawie jest art. 32 u.ś.r., Kolegium wyjaśniło, że w ogóle nie znajdzie on zastosowania, gdyż uchylenie decyzji przyznającej prawo do zasiłku rodzinnego nastąpiło na podstawie art. 23a ust. 5 u.ś.r. Po otrzymaniu informacji od Wojewody, Prezydent był z mocy prawa zobowiązany do zastosowania art. 23a ust. 5 u.ś.r. Organ gminy nie jest uprawniony do badania zasadności ustaleń Wojewody. Podkreślenia wymaga, że uchylenie decyzji w trybie art. 23a ust. 5 u.ś.r. nie niesie ze sobą skutku w postaci obowiązku zwrotu pobranych świadczeń lub odmowy ich przyznania, lecz przenosi kompetencję do rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie świadczeń rodzinnych na rzecz innego, umocowanego do tego prawnie organu. Przepisy ustawy nie przyznają ani organowi właściwemu, o jakim mowa w przywołanym przepisie, ani organowi odwoławczemu (samorządowemu kolegium odwoławczemu) kompetencji do weryfikowania prawidłowości stanowiska Wojewody, ani też organy te nie zostały wyposażone przez ustawodawcę w narzędzia uprawniające do dokonywania takiej kontroli.
Pismem z dnia 6 maja 2022 r. K. C. zaskarżyła powyższą decyzję wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, względnie – w razie zaistnienia ku temu przesłanek – o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie (k. [...]–[...] akt sądowych). Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania poprzez:
1) przyjęcie, że pismo Wojewody z dnia 29 września 2021 r. stanowi podstawę do wydania zaskarżonej decyzji;
2) dokonanie błędnych ustaleń faktycznych polegających na przyjęciu, że M. C. w okresie od dnia 1 lutego 2018 r. i nadal po tym okresie podlega ustawodawstwu niderlandzkiemu z tytułu wykonywania pracy na własny rachunek;
3) naruszenie zasad równości obywateli wobec prawa, słuszności i sprawiedliwości wyrażonych w Konstytucji RP poprzez pozbawienie prawa do należnych świadczeń w sytuacji, gdy równocześnie prawo to nie zostało stronie zagwarantowane w inny sposób;
4) naruszenie dyspozycji przepisu art. 27 ust. 1 u.p.p.
W uzasadnieniu skargi K. C. powieliła zarzuty odwołania. Jednocześnie zaznaczyła, że M. C. nie jest jej mężem, co błędnie wskazało Kolegium w wydanej decyzji. Są po rozwodzie, nie utrzymują ze sobą kontaktu. Nadto skarżąca nie ma informacji odnośnie M. C., w szczególności zaś o jego aktywności zawodowej. K. C. przebywa w Polsce wraz z dziećmi od lipca 2018 r. Ponadto pismem z dnia 29 czerwca 2021 r. h. Społeczny Bank Ubezpieczeniowy poinformował skarżącą o wstrzymaniu dochodzenia w przedmiocie zasiłku rodzinnego na dzieci, jednocześnie wskazując, że K. C. nie ma prawa korzystania z niderlandzkiego zasiłku rodzinnego.
Skarżąca podkreśliła, że organ błędnie wskazał, że była ona nieaktywna zawodowo w okresie od dnia 13 czerwca 2019 r. do dnia 22 września 2020 r. K. C. w okresie od dnia 14 czerwca 2019 r. do dnia 21 września 2019 r. świadczyła pracę na postawie umowy zlecenia.
Dodatkowo, K. C. zaznaczyła, że jej sytuacja materialna jest trudna. Otrzymuje świadczenie alimentacyjne w wysokości [...] zł, które jest jej przekazywane przez [...] komornika. Ma na utrzymaniu dwoje dzieci. Syn pomimo tego, że jest już pełnoletni znajduje się na utrzymaniu matki. Uczy się dziennie w szkole branżowej. Nie ma możliwości podjęcia pracy zarobkowej i samodzielnego utrzymania się. Zakończenie nauki planowo nastąpi w czerwcu 2023 r. Córka skarżącej od września będzie uczęszczać do zerówki. K. C. aktywnie poszukuje pracy. Z uwagi na choroby przedszkolne córki i jej nieobecności w przedszkolu skarżąca nie ma możliwości zapewnić jej opieki przez inną osobę. W związku z brakiem dyspozycyjności w czasie choroby córki ma problem ze znalezieniem pracy.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko (k. [...]–[...] akt sądowych).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Zgodnie z art. 21 ust. 1 u.ś.r. do zadań wojewody w zakresie świadczeń rodzinnych należy pełnienie funkcji instytucji właściwej w związku z udziałem Rzeczypospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Konfederacji Szwajcarskiej oraz wydawanie decyzji w sprawach świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego. Natomiast zgodnie z art. 21 ust. 3 u.ś.r. świadczenia rodzinne przyznane decyzją wydaną przez wojewodę wypłaca organ właściwy.
Z kolei zgodnie z art. 23a ust. 5 u.ś.r. w przypadku, gdy wojewoda ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne za okres, o którym mowa w ust. 3. Wojewoda w tej sytuacji wydaje decyzję w sprawie świadczeń rodzinnych zgodnie z art. 21 u.ś.r. za okres, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 23a ust. 6 u.ś.r.). W przypadku gdy wojewoda ustali, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego: 1) przekazuje sprawę organowi właściwemu w celu ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych – w przypadku, o którym mowa w ust. 1; 2) informuje o tym fakcie organ właściwy – w przypadku, o którym mowa w ust. 2 (art. 23a ust. 7 u.ś.r.).
Celem stosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego jest rozwiązanie występujących przypadków kolizji norm i wyeliminowanie kumulacji świadczeń, a nie pozbawienie strony uprawnień do tych świadczeń. Oznacza to, że to Wojewoda ustala, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W świetle powołanych wyżej przepisów, dokonanie takich ustaleń obliguje właściwy organ do uchylenia uprzednio wydanej decyzji w sprawie zasiłku rodzinnego od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w zakresie świadczenia rodzinnego. Uchylenie decyzji w trybie art. 23a ust. 5 u.ś.r. nie kończy jednak postępowania o przyznanie zasiłku rodzinnego. Oznacza zmianę właściwości organu, a nie pozbawienie prawa do takiego świadczenia.
Z akt sprawy wynika, że skarżącej przyznano decyzją Prezydenta Miasta G. z dnia 29 stycznia 2021 r. prawo do zasiłku rodzinnego na dzieci M. i A. C. na okres zasiłkowy 2018/2019. Pismem z dnia 29 września 2021 r., [...] Wojewoda W. poinformował Prezydenta Miasta G., że w stosunku do wniosku K. C. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
W związku z powyższą informacją Prezydent prawidłowo uchylił przyznane skarżącej prawo do zasiłku rodzinnego.
Wiąże się to – jak wyżej wskazano – ze zmianą właściwości rzeczowej organu do rozpoznania wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego. W związku z dokonanym przez Wojewodę ustaleniem, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego konieczne było wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o przyznaniu tego świadczenia jako wydanej przez organ niewłaściwy (Prezydenta Miasta G.).
Odnosząc się do zarzutów i argumentacji skargi dotyczących tego, że M. C. nie jest mężem skarżącej, są po rozwodzie i nie utrzymują ze sobą kontaktu, Sąd pragnie wskazać, co następuje. Zgodnie z art. 23a ust. 2 u.ś.r. przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie w przypadku ustalenia, że osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych lub członek rodziny tej osoby lub rodzic dziecka w dniu wydania decyzji ustalającej prawo do świadczeń rodzinnych lub po dniu jej wydania przebywają poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Członkostwo w rodzinie jest oceniane poprzez definicję zawartą w art. 3 u.ś.r., zgodnie z którą przez członków rodziny należy rozumieć m.in. rodziców dzieci (art. 3 pkt 16 u.ś.r.). Istotne znaczenie w tym przypadku posiadają więzi formalne, nie zaś faktyczne poszczególnych członków rodziny. Zwrócono na to uwagę w orzecznictwie stwierdzając, że "ojciec dziecka, niezależnie od tego czy utrzymuje z nim kontakt i czy przyczynia się do jego utrzymania, uznawany jest za członka rodziny, a skoro tak, to w przypadku jego wyjazdu i podjęcia zatrudnienia, zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a właściwy organ, zgodnie z art. 23a ust. 5 ustawy, zobligowany jest uchylić decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego" (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 8 listopada 2017 r., II SA/Sz 927/17, CBOSA; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 31 sierpnia 2011 r., II SA/Po 399/11, CBOSA; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 września 2010 r., I SA/Wa 1224/10, CBOSA). W tym zakresie nie liczą się faktyczne więzi pomiędzy członkami rodziny, lecz stosunki prawne panujące pomiędzy nimi.
Powyższe koresponduje z treścią unijnych przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Otóż w myśl art. 1 lit. i rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z dnia 30 kwietnia 2004 r., s. 1, dalej "rozporządzenie 883/2004") określenie "członek rodziny" oznacza każdą osobę określoną lub uznaną za członka rodziny lub określoną jako członek gospodarstwa domowego przez ustawodawstwo, na mocy którego przyznawane są świadczenia.
Jak wskazano wyżej, decyzje wydane w niniejszej sprawie dotyczyły uchylenia decyzji z dnia 29 stycznia 2021 r., [...], która z kolei odnosiła się do przyznania zasiłku rodzinnego na M. i A. C. na okres zasiłkowy 2018/2019. Świadczenie na ten okres było warunkowane kryterium dochodowym, a więc w spektrum zainteresowania Rzeczypospolitej Polskiej – jako państwa wypłacającego świadczenia rodzinne – było to, jaka jest sytuacja dochodowa członków rodziny, na którą składali się obaj rodzice dziecka (art. 3 pkt 16 u.ś.r.). Zatem, gdy chodzi o zasiłek rodzinny za rozważany okres należy przyjmować, że mamy do czynienia ze świadczeniem zależnym od aktywności członków rodziny (zdefiniowanej prawnie), które podlega i powinno podlegać koordynacji z uwagi na kolizję praw członków w razie ich przebywania w innych krajach członkowskich Unii Europejskiej w rozumieniu art. 68 ust. 3 rozporządzenia 883/2004.
Wbrew zarzutom skargi informacja od Wojewody, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego nie musi przybierać formy postanowienia. Błędnie również skarżąca odczytała pismo Wojewody z dnia 29 września 2021 r. – w piśmie tym Wojewoda wskazał, że skarżąca była nieaktywna zawodowo w okresie do 13 czerwca 2019 r. i od 22 września 2020 r.
Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm.).
Niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 z późn. zm.), na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 12 października 2022 r. (k. [...] akt sądowych).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI