II SA/Po 39/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skarg D. J. i A. J. na postanowienia Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, które utrzymały w mocy postanowienia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. wyrażające stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązku szczepień ochronnych małoletniego dziecka. Skarżący zarzucali m.in. naruszenie przepisów K.p.a. i upea poprzez brak odniesienia się do indywidualnej sytuacji, nieustosunkowanie się do twierdzeń strony, nierozpoznanie materiału dowodowego. Kwestionowali również zaliczenie Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego do źródeł prawa powszechnie obowiązującego, uznając go za akt prawa wewnętrznego. Podnosili, że obowiązek szczepień nie wynika z przepisów powszechnie obowiązujących, a programy zapobiegania chorobom może określać jedynie Rada Ministrów. Zarzucali także naruszenie Konstytucji RP i Konwencji o Ochronie Praw Człowieka poprzez ograniczenie prawa do ochrony życia prywatnego i zdrowia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargi. Sąd uznał, że obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa, a szczegółowe terminy jego wykonania są określone w Programie Szczepień Ochronnych ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego. Stwierdził, że niedopełnienie obowiązku w terminie czyni go wymagalnym. Zarzut dotyczący zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego został uznany za niezasadny ze względu na zmianę przepisów upea. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów K.p.a. ani Konstytucji RP i Konwencji o Prawach Człowieka, wskazując na obowiązek państwa ochrony zdrowia publicznego. Wnioski o skierowanie pytań prawnych do Trybunału Konstytucyjnego i Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości zostały oddalone.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących obowiązku szczepień ochronnych, podstawy prawne egzekucji administracyjnej, status prawny Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, możliwość podnoszenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i przepisów obowiązujących w dacie orzekania. Zmiany legislacyjne mogą wpływać na aktualność niektórych argumentów (np. dotyczących środków egzekucyjnych).
Zagadnienia prawne (4)
Czy Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego dotyczący Programu Szczepień Ochronnych może stanowić podstawę do egzekwowania obowiązku szczepień ochronnych, czy jest jedynie aktem prawa wewnętrznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego, ogłaszany w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, stanowi podstawę prawną dla szczegółowych wskazań dotyczących stosowania poszczególnych szczepionek, wynikających z aktualnej sytuacji epidemiologicznej i przepisów prawa. Jego publikacja uwierzytelnia jego moc prawną.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, zgodnie z którym Główny Inspektor Sanitarny ogłasza Program Szczepień Ochronnych w formie komunikatu w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia. Publikacja ta nadaje mu moc prawną.
Czy obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym, wynikający z przepisów prawa, jest wymagalny, gdy minęły terminy określone w Programie Szczepień Ochronnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym jest wymagalny, gdy minęły terminy określone w Programie Szczepień Ochronnych, a dziecko nie zostało zaszczepione.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że obowiązek szczepień wynika z mocy przepisów ustawowych, a szczegółowy przedział wiekowy jest określony w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego. Gdy wymagane terminy zaszczepienia upłynęły, a dziecko nie zostało zaszczepione, obowiązek staje się wymagalny.
Czy zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego może stanowić podstawę zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym w administracji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zgodnie z obowiązującym brzmieniem art. 33 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (po zmianie od 30 lipca 2020 r.), zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego nie stanowi podstawy zarzutu.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na zmianę przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, która wykreśliła możliwość podnoszenia zarzutu z powodu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
Czy przymusowe szczepienia ochronne, które nie przewidują systemu odszkodowawczego za powikłania, naruszają prawo do ochrony życia prywatnego i zdrowia gwarantowane przez Konstytucję RP i Konwencję o Ochronie Praw Człowieka?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, obowiązek szczepień ochronnych jest niezbędny w demokratycznym społeczeństwie dla ochrony zdrowia publicznego i może być egzekwowany, nawet jeśli wiąże się z ryzykiem niepożądanych odczynów poszczepiennych.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do orzecznictwa NSA, wskazując, że ochrona zdrowia jest podstawową wartością konstytucyjną, a państwo ma obowiązek zapobiegania chorobom. Stosowanie sankcji egzekucyjnych w celu doprowadzenia do wypełnienia obowiązku szczepień jest dopuszczalne.
Przepisy (29)
Główne
upea art. 33 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
upea art. 33 § 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.z.z.z. art. 5 § 1
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
u.z.z.z. art. 17 § 11
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 119 § 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
K.p.a. art. 124 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
u.z.z.z. art. 4
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Konstytucja RP art. 87
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
u.z.z.z. art. 17 § 1
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych art. 3
upea art. 33 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych art. 3
Konstytucja RP art. 68
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
EKPC art. 8
Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
Konstytucja RP art. 31 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 47
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
upea art. 54 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
upea art. 54 § 3
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.p. art. 3 § 1
Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta
Ustawa o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw art. 1 § 20
Ustawa o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw art. 29
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 124 § 2 K.p.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 126 K.p.a. w zw. z art. 18 upea poprzez brak odniesienia się do sytuacji indywidualnej zobowiązanej. • Naruszenie art. 6 K.p.a., art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 upea poprzez nieustosunkowanie się do twierdzeń strony. • Naruszenie art. 8 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 upea poprzez nierozpoznanie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. • Naruszenie art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 u.z.z.z. poprzez zaliczenie Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego do źródeł prawa powszechnie obowiązującego. • Naruszenie art. 5 ust. 1 pkt. 1b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z § 3 rozporządzenia poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień jest wymagalny ze względu na wiek dziecka. • Naruszenie art. 33 § 1 pkt. 2 upea w zw. z § 3 rozporządzenia poprzez uznanie, iż szczepienia są wymagalne na podstawie Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego. • Naruszenie art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia. • Naruszenie art. 33 § 1 pkt 8 ustawy poprzez uznanie, że nałożona grzywna nie stanowi środka zbyt uciążliwego (zarzut nieaktualny po zmianie przepisów).
Godne uwagi sformułowania
Obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa. • Program Szczepień Ochronnych na kolejny rok ustalany jest przez centralny organ administracji państwowej na podstawie przepisu ustawy i zawiera szczegółowe wskazania dotyczące wykonywania szczepień dostatecznie precyzyjnie określone w przepisie upoważniającym. • Zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego nie może stanowić podstawy zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym w administracji po zmianie przepisów od 30 lipca 2020 r.
Skład orzekający
Danuta Rzyminiak-Owczarczak
przewodniczący
Edyta Podrazik
członek
Paweł Daniel
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obowiązku szczepień ochronnych, podstawy prawne egzekucji administracyjnej, status prawny Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, możliwość podnoszenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i przepisów obowiązujących w dacie orzekania. Zmiany legislacyjne mogą wpływać na aktualność niektórych argumentów (np. dotyczących środków egzekucyjnych).
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego obowiązku szczepień ochronnych i budzi wiele kontrowersji społecznych i prawnych. Orzeczenie wyjaśnia podstawy prawne i granice egzekucji administracyjnej w tym zakresie.
“Czy obowiązek szczepień dziecka można egzekwować? Sąd Administracyjny rozstrzyga.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.