II SA/Po 39/02
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, uznając, że nie doszło do powagi rzeczy osądzonej z powodu zmiany stanu prawnego i stron postępowania.
Skarżący domagali się zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Organy administracji umorzyły postępowanie, uznając sprawę za bezprzedmiotową z powodu wcześniejszego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił te decyzje, stwierdzając, że nie można mówić o powadze rzeczy osądzonej, ponieważ zmienił się stan prawny oraz strony postępowania w porównaniu do poprzedniej sprawy zakończonej prawomocnym wyrokiem NSA.
Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Po wcześniejszych odmowach i utrzymaniu ich w mocy przez organy administracji oraz oddaleniu skargi przez NSA, Starosta umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe, powołując się na wcześniejsze rozstrzygnięcia. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący wnieśli skargę do WSA, domagając się zmiany decyzji, przydzielenia zamiennej działki lub odszkodowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty. Sąd uznał, że organy błędnie stwierdziły powagę rzeczy osądzonej. Wskazał, że tożsamość roszczenia, decydująca o powadze rzeczy osądzonej, nie zachodzi, gdy zmienił się stan prawny (wejście w życie nowej ustawy o gospodarce nieruchomościami) oraz strony postępowania (w pierwszej sprawie był tylko H.P., a w obecnej B. i H.P.). W związku z tym, sąd uchylił decyzje organów administracji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, nie można mówić o powadze rzeczy osądzonej, gdy zmienił się stan prawny oraz strony postępowania.
Uzasadnienie
Powaga rzeczy osądzonej wymaga tożsamości stron oraz tożsamości roszczenia (przedmiotu i podstawy prawnej). Zmiana przepisów (wejście w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami) oraz zmiana kręgu stron (w pierwszej sprawie był tylko H.P., a w obecnej B. i H.P.) wyklucza zastosowanie zasady powagi rzeczy osądzonej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (11)
Główne
Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. art. 97 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz. U. Nr 153, poz. 1270 art. 145 § 1 pkt 1 a, c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz. U. Nr 153, poz. 1270 art. 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa o gospodarce nieruchomościami art. 216
Ustawa o gospodarce nieruchomościami art. 136 § 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami art. 137
Pomocnicze
k.p.a. art. 105 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § 1 pkt 3
Kodeks postępowania administracyjnego
tj. Dz. U. z 1991r. nr 30, poz. 127 art. 69 § 1
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
tj. Dz. U. z 1991r. nr 30, poz. 127 art. 48 § 1
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Dz. U. Nr 27, poz. 192
Ustawa z dnia 6 lipca 1972r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zmiana stanu prawnego i stron postępowania wyklucza powagę rzeczy osądzonej.
Godne uwagi sformułowania
Sąd w zakresie swojej właściwości kontroluje zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, a nie – jak oczekują skarżący – rozstrzyga merytorycznie o ich żądaniach. O powadze rzeczy osądzonej decyduje tożsamość stron oraz tożsamość roszczenia, przez którą należy rozumieć zarówno tożsamość przedmiotu jak i podstawy prawnej sporu.
Skład orzekający
Barbara Kamieńska
przewodniczący sprawozdawca
Aleksandra Łaskarzewska
sędzia
Danuta Rzyminiak-Owczarczak
asesor sądowy
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady powagi rzeczy osądzonej w kontekście zmian stanu prawnego i stron postępowania administracyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany przepisów dotyczących gospodarki nieruchomościami i różnic w kręgu stron postępowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak istotne są zmiany prawne i krąg stron dla zastosowania zasady powagi rzeczy osądzonej, co jest kluczowe w postępowaniach administracyjnych dotyczących nieruchomości.
“Czy zmiana prawa i stron może unieważnić wcześniejsze orzeczenie? WSA wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Po 39/02 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2004-04-30 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2002-01-07 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Aleksandra Łaskarzewska Barbara Kamieńska /przewodniczący sprawozdawca/ Danuta Rzyminiak-Owczarczak Symbol z opisem 618 Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości Skarżony organ Wojewoda Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Kamieńska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Asesor sąd. Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant ref. staż. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 kwietnia 2004 r. przy udziale sprawy ze skargi B. i H.P. na decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 2001 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania; I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] września 2001r. Nr [...], II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. /-/D. Rzyminiak – Owczarczak /-/B. Kamieńska /-/A. Łaskarzewska Uzasadnienie II SA/Po 39/02 U Z A S A D N I E N I E Kierownik Urzędu Rejonowego w G. decyzją z dnia [...] stycznia 1992r. – wydaną na podstawie art. 69 ust. 1 w związku z art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tj. Dz. U. z 1991r. nr 30, poz. 127) – odmówił H.P. zwrotu wywłaszczonej działki nr [...] o powierzchni [...] m2, położonej przy ul. [...] nr [...] w G., bowiem nie stała się ona zbędna na cel, na jaki została wywłaszczona. Wojewoda, rozpoznający sprawę na skutek odwołania wniesionego przez H. P., decyzją z dnia [...] sierpnia 1992r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 kwietnia 1993r. oddalił skargę H. P. od tej ostatniej decyzji. W powołaniu na powyższe Starosta decyzją z dnia [...] września 2001r. umorzył, na podstawie art. 105 § 1 kpa, jako bezprzedmiotowe, postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w G. przy ul. [...] – działka nr [...] o powierzchni [...] ha wszczęte na skutek wniosku B. i H. P. z dnia [...] czerwca 2001r. W uzasadnieniu wskazano, iż obecna sytuacja faktyczna i prawna nieruchomości, przejętej i zagospodarowanej w trybie ustawy z dnia 6 lipca 1972r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192) i zarządzenia nr 2/79 Prezydenta m. G. z 31 marca 1979r. o ustaleniu terenu budownictwa jednorodzinnego w G. – w dzielnicy P., nie uległa zmianie. Przedmiotowa nieruchomość w wyniku podziału wchodzi nadal w skład czterech działek. Jedna jej część – działka nr [...] stanowi odcinek ulicy [...], a pozostała część wchodzi w skład trzech działek budowlanych nr [...],[...] i [...] stanowiących własność osób fizycznych. Wojewoda decyzją z dnia [...] listopada 2001r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając stanowisko organu pierwszej instancji, iż skoro nie zaistniały nowe przesłanki uzasadniające wydanie nowej decyzji w przedmiotowej sprawie - ponowne merytoryczne orzekanie o odnowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości stanowiłoby przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Powyższa decyzja jest przedmiotem skargi wniesionej przez B. i H. P. do Naczelnego Sądu Administracyjnego – z wnioskiem o zmianę decyzji i zobowiązanie Starosty lub Prezydenta m. G. do przydzielenia zamienionej działki, albo zasądzenie od tych podmiotów odszkodowania, "z tytułu nieprawnie zajętej działki, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji". Wojewoda wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu – właściwy do rozpoznania sprawy na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) zważył co następuje: Na wstępie należy podkreślić, że Sąd w zakresie swojej właściwości kontroluje zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, a nie – jak oczekują skarżący – rozstrzyga merytorycznie o ich żądaniach. Zaskarżona decyzja dotyczy umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie żądania przez skarżących zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jako bezprzedmiotowego w rozumieniu art. 105 § 1 kpa, z powodu uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy. Stanowisko organów administracyjnych nie jest trafne, bowiem w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do stwierdzenia, stanu rzeczy osądzonej (rei idicatae). O powadze rzeczy osądzonej decyduje tożsamość stron oraz tożsamość roszczenia, przez którą należy rozumieć zarówno tożsamość przedmiotu jak i podstawy prawnej sporu. W danym wypadku nie można zasadnie mówić o tożsamości roszczenia strony skarżącej z roszczeniem, które pomiędzy tymi samymi stronami było uprzednio przedmiotem rozstrzygnięcia w postępowaniu zakończonym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu z dnia 7 kwietnia 1993r., skoro wobec zmiany stanu prawnego (utrata mocy obowiązującej przepisów ustawy o gospodarce gruntami wejście w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami) w rozpoznawanej sprawie roszczenie strony skarżącej opierało się na przepisach art. 216 w związku z art. 136 ust 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a nie – jak poprzednio – na podstawie art. 69 ust. 1 i ust 3 ustawy o gospodarce gruntami (patrz wyrok SN z 6.07.2001r., III RN 116/00 – OSNP 2001/22/656). Nadto w pierwszej sprawie stroną był tylko H. P., a w rozstrzyganej obecnie sprawie B. i H. P. Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a, c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji. /-/D. Rzyminiak – Owczarczak /-/B. Kamieńska /-/A. Łaskarzewska
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI