II SA/Po 39/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2004-04-30
NSAnieruchomościŚredniawsa
nieruchomościwywłaszczeniezwrot nieruchomościpostępowanie administracyjnebezprzedmiotowośćpowaga rzeczy osądzonejstan prawnyWSA Poznań

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, uznając, że nie doszło do powagi rzeczy osądzonej z powodu zmiany stanu prawnego i stron postępowania.

Skarżący domagali się zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Organy administracji umorzyły postępowanie, uznając sprawę za bezprzedmiotową z powodu wcześniejszego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił te decyzje, stwierdzając, że nie można mówić o powadze rzeczy osądzonej, ponieważ zmienił się stan prawny oraz strony postępowania w porównaniu do poprzedniej sprawy zakończonej prawomocnym wyrokiem NSA.

Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Po wcześniejszych odmowach i utrzymaniu ich w mocy przez organy administracji oraz oddaleniu skargi przez NSA, Starosta umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe, powołując się na wcześniejsze rozstrzygnięcia. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący wnieśli skargę do WSA, domagając się zmiany decyzji, przydzielenia zamiennej działki lub odszkodowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty. Sąd uznał, że organy błędnie stwierdziły powagę rzeczy osądzonej. Wskazał, że tożsamość roszczenia, decydująca o powadze rzeczy osądzonej, nie zachodzi, gdy zmienił się stan prawny (wejście w życie nowej ustawy o gospodarce nieruchomościami) oraz strony postępowania (w pierwszej sprawie był tylko H.P., a w obecnej B. i H.P.). W związku z tym, sąd uchylił decyzje organów administracji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, nie można mówić o powadze rzeczy osądzonej, gdy zmienił się stan prawny oraz strony postępowania.

Uzasadnienie

Powaga rzeczy osądzonej wymaga tożsamości stron oraz tożsamości roszczenia (przedmiotu i podstawy prawnej). Zmiana przepisów (wejście w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami) oraz zmiana kręgu stron (w pierwszej sprawie był tylko H.P., a w obecnej B. i H.P.) wyklucza zastosowanie zasady powagi rzeczy osądzonej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. art. 97 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dz. U. Nr 153, poz. 1270 art. 145 § 1 pkt 1 a, c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dz. U. Nr 153, poz. 1270 art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa o gospodarce nieruchomościami art. 216

Ustawa o gospodarce nieruchomościami art. 136 § 3

Ustawa o gospodarce nieruchomościami art. 137

Pomocnicze

k.p.a. art. 105 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156 § 1 pkt 3

Kodeks postępowania administracyjnego

tj. Dz. U. z 1991r. nr 30, poz. 127 art. 69 § 1

Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

tj. Dz. U. z 1991r. nr 30, poz. 127 art. 48 § 1

Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

Dz. U. Nr 27, poz. 192

Ustawa z dnia 6 lipca 1972r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zmiana stanu prawnego i stron postępowania wyklucza powagę rzeczy osądzonej.

Godne uwagi sformułowania

Sąd w zakresie swojej właściwości kontroluje zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, a nie – jak oczekują skarżący – rozstrzyga merytorycznie o ich żądaniach. O powadze rzeczy osądzonej decyduje tożsamość stron oraz tożsamość roszczenia, przez którą należy rozumieć zarówno tożsamość przedmiotu jak i podstawy prawnej sporu.

Skład orzekający

Barbara Kamieńska

przewodniczący sprawozdawca

Aleksandra Łaskarzewska

sędzia

Danuta Rzyminiak-Owczarczak

asesor sądowy

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja zasady powagi rzeczy osądzonej w kontekście zmian stanu prawnego i stron postępowania administracyjnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany przepisów dotyczących gospodarki nieruchomościami i różnic w kręgu stron postępowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak istotne są zmiany prawne i krąg stron dla zastosowania zasady powagi rzeczy osądzonej, co jest kluczowe w postępowaniach administracyjnych dotyczących nieruchomości.

Czy zmiana prawa i stron może unieważnić wcześniejsze orzeczenie? WSA wyjaśnia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Po 39/02 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2004-04-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2002-01-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Aleksandra Łaskarzewska
Barbara Kamieńska /przewodniczący sprawozdawca/
Danuta Rzyminiak-Owczarczak
Symbol z opisem
618  Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Kamieńska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Asesor sąd. Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant ref. staż. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 kwietnia 2004 r. przy udziale sprawy ze skargi B. i H.P. na decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 2001 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania; I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] września 2001r. Nr [...], II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. /-/D. Rzyminiak – Owczarczak /-/B. Kamieńska /-/A. Łaskarzewska
Uzasadnienie
II SA/Po 39/02
U Z A S A D N I E N I E
Kierownik Urzędu Rejonowego w G. decyzją z dnia [...] stycznia 1992r. – wydaną na podstawie art. 69 ust. 1 w związku z art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tj. Dz. U. z 1991r. nr 30, poz. 127) – odmówił H.P. zwrotu wywłaszczonej działki nr [...] o powierzchni [...] m2, położonej przy ul. [...] nr [...] w G., bowiem nie stała się ona zbędna na cel, na jaki została wywłaszczona. Wojewoda, rozpoznający sprawę na skutek odwołania wniesionego przez H. P., decyzją z dnia [...] sierpnia 1992r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 kwietnia 1993r. oddalił skargę H. P. od tej ostatniej decyzji.
W powołaniu na powyższe Starosta decyzją z dnia [...] września 2001r. umorzył, na podstawie art. 105 § 1 kpa, jako bezprzedmiotowe, postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w G. przy ul. [...] – działka nr [...] o powierzchni [...] ha wszczęte na skutek wniosku B. i H. P. z dnia [...] czerwca 2001r.
W uzasadnieniu wskazano, iż obecna sytuacja faktyczna i prawna nieruchomości, przejętej i zagospodarowanej w trybie ustawy z dnia 6 lipca 1972r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192) i zarządzenia nr 2/79 Prezydenta m. G. z 31 marca 1979r. o ustaleniu terenu budownictwa jednorodzinnego w G. – w dzielnicy P., nie uległa zmianie. Przedmiotowa nieruchomość w wyniku podziału wchodzi nadal w skład czterech działek. Jedna jej część – działka nr [...] stanowi odcinek ulicy [...], a pozostała część wchodzi w skład trzech działek budowlanych nr [...],[...] i [...] stanowiących własność osób fizycznych.
Wojewoda decyzją z dnia [...] listopada 2001r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając stanowisko organu pierwszej instancji, iż skoro nie zaistniały nowe przesłanki uzasadniające wydanie nowej decyzji w przedmiotowej sprawie - ponowne merytoryczne orzekanie o odnowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości stanowiłoby przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 kpa.
Powyższa decyzja jest przedmiotem skargi wniesionej przez B. i H. P. do Naczelnego Sądu Administracyjnego – z wnioskiem o zmianę decyzji i zobowiązanie Starosty lub Prezydenta m. G. do przydzielenia zamienionej działki, albo zasądzenie od tych podmiotów odszkodowania, "z tytułu nieprawnie zajętej działki, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji".
Wojewoda wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu – właściwy do rozpoznania sprawy na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) zważył co następuje:
Na wstępie należy podkreślić, że Sąd w zakresie swojej właściwości kontroluje zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, a nie – jak oczekują skarżący – rozstrzyga merytorycznie o ich żądaniach.
Zaskarżona decyzja dotyczy umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie żądania przez skarżących zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jako bezprzedmiotowego w rozumieniu art. 105 § 1 kpa, z powodu uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy.
Stanowisko organów administracyjnych nie jest trafne, bowiem w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do stwierdzenia, stanu rzeczy osądzonej (rei idicatae). O powadze rzeczy osądzonej decyduje tożsamość stron oraz tożsamość roszczenia, przez którą należy rozumieć zarówno tożsamość przedmiotu jak i podstawy prawnej sporu. W danym wypadku nie można zasadnie mówić o tożsamości roszczenia strony skarżącej z roszczeniem, które pomiędzy tymi samymi stronami było uprzednio przedmiotem rozstrzygnięcia w postępowaniu zakończonym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu z dnia 7 kwietnia 1993r., skoro wobec zmiany stanu prawnego (utrata mocy obowiązującej przepisów ustawy o gospodarce gruntami wejście w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami) w rozpoznawanej sprawie roszczenie strony skarżącej opierało się na przepisach art. 216 w związku z art. 136 ust 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a nie – jak poprzednio – na podstawie art. 69 ust. 1 i ust 3 ustawy o gospodarce gruntami (patrz wyrok SN z 6.07.2001r., III RN 116/00 – OSNP 2001/22/656).
Nadto w pierwszej sprawie stroną był tylko H. P., a w rozstrzyganej obecnie sprawie B. i H. P. Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a, c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji.
/-/D. Rzyminiak – Owczarczak /-/B. Kamieńska /-/A. Łaskarzewska

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI