II SA/Po 389/21

II SA/Po 389/21 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2021-11-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-05-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra
Edyta Podrazik /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Świstak
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III OSK 592/22 - Wyrok NSA z 2025-04-11
Skarżony organ
Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 2176
art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1 i 2, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a
Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Świstak Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 listopada 2021 r. sprawy ze skargi R. A. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...] kwietnia 2021 r. Nr [...] (znak: [...]) w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oddala skargę
Uzasadnienie
Dyrektor Zakładu Karnego w K. decyzją z dnia 22 marca 2021 r., nr [...] (znak [...]), działając na podstawie art. 16 w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 2176; dalej: "u.d.i.p.") oraz art. 104 § 1 oraz art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku R. A. z dnia 6 grudnia 2020 r., odmówił mu udostępnienia informacji publicznej we wnioskowanej formie.
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że pismem z dnia 6 grudnia 2020 r. R. A. zwrócił się do Dyrektora Zakładu Karnego w K. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie wyszczególnienia sygnatur prawomocnych wyroków sądów I i II instancji wraz z nazwą sądu, które zapadły w latach 2017-2020 w sprawach z powództwa osób pozbawionych wolności przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu w K. o ochronę dóbr osobistych oraz z tytułu odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez władzę publiczną.
W trakcie postępowania ustalono, że informacja publiczna, o której udostępnienie zawnioskowano jest informacją publiczną, którą organ I instancji nie dysponuje na dzień wpływu wniosku. W Zakładzie Karnym w K. nie jest bowiem prowadzony rejestr obejmujący sygnatury spraw sądowych według wskazanych przez wnioskodawcę kryteriów. Dane, o których udostępnienie zawnioskowano należy najpierw wyselekcjonować a następnie odpowiednio ze sobą zestawić. W tym stanie rzeczy udostępnienie wnioskodawcy informacji publicznej wymaga znacznie dalej idących czynności, aniżeli tylko technicznego przeniesienia posiadanych danych, a tym samym wymaga również intelektualnego zaangażowania funkcjonariuszy służby więziennej i pracowników zakładu w wytworzenie nowej informacji publicznej, która nie istnieje na dzień wpływu wniosku. Powyższe oznacza, że wnioskowana informacja jest informacją przetworzoną.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. organ I instancji pismem z dnia 1 marca 2021 r., [...], wezwał wnioskodawcę do wykazania, że uzyskanie informacji, o której mowa we wniosku, jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Wnioskodawca został poinformowany, że informacja publiczna, o którą zawnioskował jest informacją publiczną przetworzoną, a także pouczono go, że w przypadku nie wykazania w terminie 14 dni od daty otrzymania wezwania, że uzyskanie informacji objętej wnioskiem jest szczególnie istotne dla interesu publicznego wydana zostanie decyzja o odmowie udostępnienia informacji publicznej.
W odpowiedzi R. A. wskazał, że nie musi wykazywać powodów, dla których spełnienie jego żądania będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego.
Przechodząc do meritum organ I instancji wyjaśnił, że w myśl przepisu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., uzyskanie informacji publicznej przetworzonej możliwe jest w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie uzasadnione ze względu na interes publiczny. Pojęcie interesu publicznego odnosi się w swej istocie do spraw związanych z funkcjonowaniem państwa oraz innych jednostek publicznych jako pewnej całości, szczególnie z funkcjonowaniem podstawowej struktury państwa. Skuteczne działanie jednostki w granicach interesu publicznego wiąże się z możliwością realnego wpływania na funkcjonowanie określonych instytucji państwa w szerokim tego słowa znaczeniu. Wynika z tego, że wnioskodawca ma nie tylko działać w interesie indywidualnym i w interesie "ponadindywidualnym", ale owo działanie musi cechować "szczególna istotność dla interesu publicznego". Z tego względu powszechnie przyjmuje się w doktrynie i orzecznictwie, że zasadniczo prawo do uzyskania informacji publicznej przetworzonej ma jedynie taki wnioskodawca, który jest w stanie wykazać w chwili składania wniosku swoje indywidualne, realne i konkretne możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domaga, tj. uczynienia z niej użytku dla dobra ogółu w taki sposób, który nie jest dostępny dla każdego posiadacza informacji publicznej. Uprawnienie to nie służy zatem wszystkim podmiotom potencjalnie zainteresowanym w uzyskaniu informacji publicznej po to, by ją móc następnie udostępnić ogółowi, gdyż cel ten jest co najwyżej ukierunkowany na podstawowe "niekwalifikowane" realizowanie interesu publicznego.
Zdaniem organu I instancji wnioskodawca żądający informacji publicznej przetworzonej, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. dla jej uzyskania powinien wykazać nie tylko, że jest ona ważna dla dużego kręgu potencjalnych odbiorców, ale również, że jej uzyskanie stwarza realną możliwość wykorzystania uzyskanych danych dla poprawy funkcjonowania organów administracji i lepszej ochrony interesu publicznego, a właśnie wnioskodawca daje tego rodzaju rękojmię. Po dokonaniu analizy całokształtu sprawy organ I instancji stwierdził, że żądana przez wnioskodawcę informacja jest informacją publiczną przetworzoną. Nie jest ona jednak szczególnie istotna dla interesu publicznego. Stwierdzić również należało, że wnioskodawca nie wykazał jakichkolwiek przesłanek świadczącym o tym, że informacja ta jest szczególnie istotna dla interesu publicznego poza indywidualnym interesem wnioskodawcy.
W odwołaniu z dnia 28 marca 2021 r. do Dyrektora Okręgowej Służby Więziennej w P. R. A. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zakazanie organowi I instancji udostępnienia informacji publicznej żądanej wnioskiem z dnia 6 grudnia 2021 r., ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 2 ust. 2 u.d.i.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że to na odwołującym spoczywał obowiązek wykazania interesu prawnego lub faktycznego, podczas gdy od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania takiego interesu. Ponadto, to podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej przetworzonej w przypadku wydania decyzji odmownej musi wykazać brak istnienia przesłanki ustawowej wskazanej w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., którego to obowiązku nie wykonano.
W uzasadnieniu odwołujący podkreślił, że w zaskarżonej decyzji organ I instancji nie wykazał braku istnienia szczególnego interesu publicznego. Okoliczność, że żądana przez wnioskodawcę informacja została uznana za informację o charakterze przetworzonym nie stanowi o tym, że nie jest ona szczególnie istotna dla interesu publicznego. Jednocześnie jednak odwołujący podkreślił, że jego zdaniem żądana informacja publiczna stanowi informację prostą, a nie przetworzoną. Czynności, które musiałby wykonać organ aby przygotować żądaną informację nie mają charakteru intelektualnego, twórczego, a stanowią proste czynności kancelaryjno-biurowe o charakterze technicznym, polegające na procesie przekształcenia, a nie przetworzenia.
Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej [...] decyzją z dnia 21 kwietnia 2021 r., nr [...] (znak [...]), działając na podstawie art. 138 § 1 K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji, że żądania informacja publiczna stanowi informację publiczną przetworzoną. Zgodnie z ugruntowanym już stanowiskiem sądów administracyjnych, suma informacji prostych może być traktowana jako informacja przetworzona, jeżeli powstały w wyniku wskazanych wyżej działań zbiór nie istniał w chwili wystąpienia z żądaniem o udostępnienie informacji publiczne. W rozpatrywanej sprawie w chwili złożenia wniosku informacja w kształcie objętym wnioskiem nie istniała. Warunkiem jej wytworzenia byłoby więc przeprowadzenie dodatkowych czynności organizacyjnych w oparciu o posiadane informacje proste, co wymagałoby poniesienia pewnych kosztów czasowych i osobowych, albowiem wiązałoby się z koniecznością zaangażowania personelu więziennego odbijając się tym samym negatywnie na toku realizacji zadań danej komórki organizacyjnej. Udostępnienie odwołującemu informacji w zakresie wyszczególnienia sygnatur prawomocnych wyroków sądów I i II instancji wraz z nazwą sadu, które zapadły w latach 2017 - 2020 w sprawach z powództwa osób pozbawionych wolności przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu w K. o ochronę dóbr osobistych oraz z tytułu odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez władzę publiczną wiązałoby się z koniecznością wytworzenia nowej informacji, ponieważ w jednostce nie jest prowadzony rejestr obejmujący sygnatury spraw sądowych według podanych przez odwołującego we wniosku kryteriów. Zatem, aby udostępnić odwołującemu wnioskowaną informację należałoby sporządzić nową informację w oparciu o posiadane w jednostce dane, dotyczące okresu czterech lat (2017 - 2020). Podkreślono także, że dokumentacja z lat 2017, 2018 oraz 2019 została przekazana już do archiwum zakładowego, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Zatem w celu sporządzenia informacji, która mogłaby zostać odwołującemu udostępniona konieczne byłoby pozyskanie tej dokumentacji z archiwum. Powyższy ciąg działań o charakterze zarówno intelektualnym, jak i czysto technicznym, wymagający zaangażowania zasobów ludzkich i technicznych, świadczy dobitnie o przetworzonym charakterze żądanej informacji.
Zdaniem organu odwoławczego wobec ustalenia, że wnioskowana informacja jest informacją publiczną przetworzoną, organ I instancji prawidłowo wezwał odwołującego do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego do jej uzyskania. Takie działanie ma swoje oparcie w treści art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Słusznie organ I instancji ocenił także, że wnioskodawca nie wykazał, że uzyskanie żądanej informacji publicznej przetworzonej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, tj. że mógłby z uzyskanej informacji uczynić użytek dla dobra publicznego i to w sposób, jaki nie jest dostępny dla każdego posiadacza informacji. Przeprowadzona przez organ odwoławczy ocena również nie doprowadziła do wniosku, że odwołujący ma indywidualne, realne i konkretne możliwości wykorzystania żądanej informacji do działań dotyczących szczególnie istotnych interesów publicznych.
W skardze z dnia 28 kwietnia 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu R. A. podtrzymał stanowisko wyrażone w odwołaniu.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W piśmie procesowym z dnia 19 lipca 2021 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji w celu zmiany decyzji organu I instancji i udostępnienia skarżącemu informacji publicznej. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 8 K.p.a., art. 9 K.p.a. i art. 11 K.p.a. oraz art. 7 K.p.a., art. 86 K.p.a. i art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 80 K.p.a., ewentualnie art. 2 ust. 1 i 2 oraz art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.
W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego wskazał, że organ II instancji zaniechał ustalenia jakie faktycznie czynności winien podjąć organ I instancji, aby udostępnić żądaną informację publiczną. Tymczasem żądane przez skarżącego informacje pozostają ze sobą w ścisłym związku. Jeśli więc w czasie, którego dotyczy wniosek prawomocnie zakończyły się sprawy o ochronę dóbr osobistych oraz z tytułu odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez władzę publiczną, oczywistym jest, że wraz z każdą taką sprawą, bez podejmowania żadnych dodatkowych czynności, organowi I instancji (jako stronie pozwanej w takiej sprawie) znana jest sygnatura, pod jaką taka sprawa się toczyła, sąd, przed którym taka sprawa się toczyła, a także druga strona (powód, będący osobą pozbawioną wolności) takiej sprawy. Udostępnienie więc informacji publicznej skarżącemu w zakresie przez niego żądanym nie wykraczałoby, w ocenie skarżącego, poza proste czynności techniczne. W orzecznictwie wyraża się stanowisko, że wyodrębnienie informacji ze zbiorów informacji (rejestrów, zbiorów dokumentów, akt postępowań), wyjątkowo może prowadzić do uznania jej za informację przetworzoną, kiedy z uwagi na obszerność dokumentacji jest to związane z koniecznością poniesienia kosztów trudnych do pogodzenia z bieżącymi działaniami zobowiązanego do udzielenia informacji podmiotu. Konieczność ewentualnego usunięcia w żądanych przez stronę dokumentach danych chronionych prawem nie czyni informacji prostej informacją przetworzoną. Jeżeli adresat wniosku, aby zadość uczynić obowiązkom podmiotu zobowiązanego, powinien dokonać kwerendy bieżących i archiwalnych dokumentów i na tej podstawie opracować sporządzone wyłącznie dla wnioskodawcy żądane dane, według kryteriów odpowiadających wymaganiom strony i działania podjęte w tym zakresie przez podmiot zobowiązany miałyby charakter nie tylko techniczny, ale również intelektualny, wymagający zaangażowania odpowiednich zasobów w celu wyodrębnienia materiałów źródłowych, a następnie ich analizy i stworzenia zestawienia odpowiadającego kryteriom wskazanym przez stronę, to informację publiczną powstałą w efekcie tych czynności należy uznać za informację przetworzoną. Tymczasem żadna z opisanych czynności, czy to intelektualna, wymagająca pogłębionej, czasochłonnej analizy, nadmiernego zaangażowania, w sposób uniemożliwiający organowi bieżącą działalność, nie jest konieczna do udostępnienia informacji w żądanym przez skarżącego zakresie. Nie jest także z pewnością okolicznością przesądzającą o złożonym charakterze informacji fakt, że dokumentacja z lat 2017-2019 została przekazana do archiwum zakładowego. Zgodnie z orzecznictwem przetworzenia informacji nie stanowi sięganie do materiałów archiwalnych. Sposób organizacji wewnętrznej organu I instancji nie może uzasadniać odmowy udostępnienia skarżącemu dostępu do informacji publicznej. W przypadku wszczęcia i prowadzenia postępowań sądowych, na przykład w przedmiocie, którego dotyczy żądanie skarżącego, organ w ramach wewnętrznej organizacji zapewnia personel obsługujący, przynajmniej administracyjnie i organizacyjnie, uczestnictwo organu jako strony w takim postępowaniu sądowym. Przyjęcie za prawidłowe stanowiska organu obu instancji prowadzi do absurdalnego wniosku, że w ramach organizacji wewnętrznej organu I instancji brakuje osób, które mają wiedzę w przedmiocie prowadzonych postępowań sądowych, których stroną jest organ I instancji.
Gdyby jednak przyjąć, że rzeczywiście żądana informacja stanowi informację przetworzoną, skarżący wskazał, że zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym to nie na nim spoczywa obowiązek wskazywania powodów, dla których spełnienie jego żądania będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego. To podmioty zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej muszą wykazać brak istnienia tej przesłanki ustawowej w przypadku wydania decyzji odmownej.
Z kolei gdyby przyjąć, że to na skarżącym spoczywa ciężar wykazania powodów, dla których spełnienie jego żądania będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego skarżący wskazał, że żądana informacja dotyczy funkcjonowania jednostki Skarbu Państwa. Informacja o prowadzonych postępowaniach sądowych jest istotna z punktu widzenia interesu publicznego, gdyż może stanowić o ocenie prawidłowości realizowania przez organ ustawowych zadań. Prowadzenie spraw o ochronę dóbr osobistych oraz z tytułu odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez władzę publiczną, które zakończyły się negatywnym dla organu rozstrzygnięciem, może, w ocenie skarżącego, świadczyć o wadliwości wypełniania ustawowych zadań przez ten organ. Ponadto, wadliwość realizacji tych zadań może powodować obowiązek zapłaty odszkodowania lub zadośćuczynienia w związku z wadliwym funkcjonowaniem organu, co dla ogółu społeczeństwa może być istotne z punktu widzenia zasadności gospodarowania środkami publicznymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia 21 kwietnia 2021 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Zakładu Karnego w K. z dnia 22 marca 2021 r., nr [...] o odmowie udzielenia R. A. informacji publicznej w zakresie wyszczególnienia sygnatur prawomocnych wyroków sądów I i II instancji wraz z nazwą sądu, które zapadły w latach 2017-2020 w sprawach z powództwa osób pozbawionych wolności przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu w K. o ochronę dóbr osobistych oraz z tytułu odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez władzę publiczną.
Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że spełniony został zakres przedmiotowy i podmiotowy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 tej ustawy, każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5 u.d.i.p., prawo dostępu do informacji publicznej. Ustawodawca wskazuje zarazem w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., że obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: (1) organy władzy publicznej; (2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych; (3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa; (4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego; (5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
W świetle powyższych uwag nie ulega wątpliwości, że skarżący był zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.i.p. podmiotem legitymowanym do złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Z kolei Dyrektor Zakładu Karnego w K. jako organ Służby Więziennej na mocy art. 7 pkt 3 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2021 r., poz. 1064), w myśl art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązany jest do udostępniania informacji publicznej jako podmiot wykonujący zadania publiczne.
Zdaniem Sądu poza sporem pozostaje również, że informacje, o których udostępnienie wystąpił skarżący stanowią informację publiczną w rozumieniu ustawy o dostępnie do informacji publicznych. Prawo do informacji publicznej, o czym stanowi art. 3 ust. 1 pkt 1 ab initio u.d.i.p. obejmuje bowiem uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, którą stanowi najogólniej rzecz biorąc każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 ust. 1 ustawy), w szczególności treść dokumentów urzędowych, w tym treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p.).
Istota sporu sprowadza się natomiast do rozstrzygnięcia, czy Dyrektor Zakładu Karnego w K. prawidłowo zakwalifikował informacje, o których udostępnienie wystąpił skarżący, jako informacje przetworzone, a w dalszej kolejności, czy mógł odmówić ich udostępnienia z powodu niewykazania przez skarżącego, że udzielenie tych informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.
W kontekście powyższego wskazać należy, że stosownie do art. 2 ust. 2 u.d.i.p., od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. W art. 3 ust. 1 pkt 1 tej ustawy wskazano natomiast, że prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego.
Z powyższego wynika, że o ile dostęp do informacji "prostej" ma właściwie nieograniczony charakter - co wynika z przepisów art. 2 ust. 1 i 2 u.d.i.p., to udostępnienie informacji publicznej przetworzonej uwarunkowane jest wykazaniem przez wnioskodawcę, że jej uzyskanie jest "szczególnie istotne dla interesu publicznego" w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Informacją prostą jest bowiem informacja, której zasadnicza treść nie ulega zmianie przed jej udostępnieniem. Natomiast "informacją przetworzoną" jest informacja publiczna opracowana przez podmiot zobowiązany przy użyciu dodatkowych sił i środków, na podstawie posiadanych przez niego danych, w związku z żądaniem wnioskodawcy i na podstawie kryteriów przez niego wskazanych, czyli innymi słowy informacja, która zostanie przygotowana "specjalnie" dla wnioskodawcy wedle wskazanych przez niego kryteriów (por. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2013 r., I OSK 89/13 – wszystkie wskazane w niniejszym wyroku orzeczenia dostępne są na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wprowadzenie dodatkowego wymogu udostępnienia informacji przetworzonej spowodowane jest więc założeniem, że materiał przygotowany z nakładem dodatkowych sił i środków specjalnie dla wnioskodawcy, nie powinien służyć jedynie indywidualnym interesom wnioskodawcy, ale musi być elementem pewnego szerszego działania służącemu większej społeczności (por. wyrok NSA z dnia 10 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 126115).
Jednocześnie podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolicie wskazuje się, iż wadliwe jest bardzo wąskie rozumienie pojęcia informacji przetworzonej wprowadzające przesłankę koniecznego wytworzenia jakościowo nowej informacji. Przetworzenie może bowiem polegać na przykład na wydobyciu poszczególnych informacji cząstkowych z posiadanych przez organ zbiorów dokumentów (które to zbiory mogą być prowadzone w sposób uniemożliwiający proste udostępnienie gromadzonych w nich danych) i odpowiednim ich przygotowaniu na potrzeby wnioskodawcy (opracowaniu nawet prostego zestawienia w tym zakresie). Tym samym również suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów jakie musi ponieść organ, czasochłonności czy liczby zaangażowanych pracowników, może być traktowana jako informacja przetworzona (zob. wyroki NSA: z dnia 25 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1513/15, z dnia 4 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1645/14; z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 863/14 oraz z dnia 9 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 792/11). Jeżeli do utworzenia zbioru informacji prostych jest wymagany znaczny nakład środków i zaangażowania pracowników, a w szczególności, gdy w celu wybrania dokumentów, o które wnioskuje osoba zainteresowana, jest wymagane dokonanie analizy całego zasobu posiadanych dokumentów, to informacja wytworzona w ten sposób, pomimo że składa się z wielu informacji prostych będących w posiadaniu organu, powinna być uznana za informację przetworzoną (por. wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 202/12).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy uznać należało, że organy w sposób prawidłowy uznały, iż żądana przez R. A. informacja ma charakter informacji przetworzonej.
Ustalenie to znalazło także odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w której organ wskazał, że w chwili złożenia wniosku informacja w kształcie objętym wnioskiem nie istniała. W Zakładzie Karnym w K. nie jest bowiem prowadzony rejestr obejmujący sygnatury spraw sądowych według podanych przez skarżącego we wniosku kryteriów. Udostępnienie żądanej informacji wiązałoby się więc ze sporządzeniem nowej informacji w oparciu o posiadane w jednostce dane, dotyczące okresu czterech lat (2017 - 2020). Organ odwoławczy podkreślił także, że dokumentacja z lat 2017, 2018 oraz 2019 została przekazana już do archiwum zakładowego, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Zatem w celu sporządzenia żądanej przez skarżącego informacji konieczne byłoby także pozyskanie tej dokumentacji z archiwum.
Zdaniem Sądu powyższy ciąg działań o charakterze zarówno intelektualnym, jak i technicznym, wymagający zaangażowania zasobów ludzkich i technicznych w celu stworzenia odpowiedniego zestawienia, świadczy o przetworzonym charakterze żądanej informacji. Zatem ocena charakteru wnioskowanej informacji dokonana przez organy rozstrzygające w niniejszej sprawie jest prawidłowa i zgodna z prawem.
Odnosząc się przy tym do twierdzeń skarżącego zawartych w piśmie procesowym z dnia 19 lipca 2021 r. wskazać należy, że w aktach sprawy znajduje się sporządzone przez radcę prawnego zatrudnionego w dziale organizacyjno-prawnym Zakładu Karnego w K. pismo, z którego wynika, że w Zakładzie nie sporządza się dokumentu obejmującego sygnatury spraw sądowych według kryteriów określonych przez skarżącego (k. [...] akt sąd.). To, że pracownicy organu I instancji niewątpliwie mogą mieć wiedzę w przedmiocie prowadzonych postępowań sądowych, których stroną jest organ I instancji nie jest równoznaczne z tym, że mają obowiązek pamiętać w sposób szczegółowy wszystkie sprawy wraz z sygnaturami, lub też prowadzić stosowne zestawienia w tym zakresie. Sporządzenie informacji zgodnie z kryteriami wskazanymi przez skarżącego wiązałoby się z koniecznością pozyskania z archiwum zakładowego dokumentacji z lat 2017-2019, przeanalizowanie jej pod kątem podmiotowym (w których sprawach powodami były osoby pozbawione wolności) oraz przedmiotowym (które z nich dotyczyły ochrony dóbr osobistych oraz odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez władzę publiczną). Po dokonaniu stosownej analizy organ I instancji musiałby sporządzić stosowne zestawienie polegające na wyszczególnieniu sygnatur wyroków prawomocnych I i II instancji, wskazaniu nazwy sądu i przedmiotu sprawy. Wskazana informacja zostałaby więc wytworzona specjalnie dla skarżącego, według wskazanych przez niego kryteriów.
W konsekwencji, organ I instancji zasadnie na mocy art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. wezwał skarżącego do wykazania, że uzyskanie informacji, o której mowa we wniosku z dnia 6 grudnia 2020 r., jest szczególnie istotne dla interesu publicznego (k. [...] akt adm.). Zasadniczo bowiem prawo do uzyskania informacji publicznej przetworzonej ma jedynie taki wnioskodawca, który jest w stanie wykazać w chwili składania wniosku swoje indywidualne, realne i konkretne możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domaga, tj. uczynienia z niej użytku dla dobra ogółu w taki sposób, który nie jest dostępny dla każdego posiadacza informacji publicznej. Uprawnienie to nie służy zatem wszystkim podmiotom potencjalnie zainteresowanym w uzyskaniu informacji publicznej po to, by ją móc następnie udostępnić ogółowi, gdyż cel ten jest co najwyżej ukierunkowany na podstawowe "niekwalifikowane" realizowanie interesu publicznego (por. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2018 r., sygn. akt: I OSK 658/16).
Jednocześnie Dyrektor Zakładu Karnego w K. w sposób prawidłowy pouczył skarżącego w piśmie z dnia 1 marca 2021 r., że dla udostępnienia informacji przetworzonej wymagane jest by było to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Skarżący, pomimo pouczenia, nie podjął się jednak wyjaśnienia podstaw swojego wniosku, argumentując, że nie musi wskazywać powodów, dla których spełnienie jego żądania będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego (k. [...] akt adm.).
Odnosząc się przy tym do zarzutu skarżącego, że organ I instancji dokonał błędnej wykładni art. 3 ust. pkt 1 u.d.i.p. poprzez przyjęcie, że skarżący był zobowiązany wskazywać powody, dla których spełnienie jego żądania będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego wskazać należy, że zarówno organ I, jak i II instancji również samodzielnie zbadali przesłanki przemawiające za istnieniem w rozpoznawanej sprawie szczególnej istotności dla interesu publicznego.
Również w ocenie Sądu rozpoznającego sprawę nie ma podstaw by przyjąć, że żądana informacja mogła wypełniać przesłanki jej udostępnienia z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. W doktrynie podnosi się, że o szczególnie istotnym charakterze interesu decydują czynniki natury przedmiotowej i funkcjonalnej. Zatem poza funkcją odpowiedzi na wniosek o informację przetworzoną, należy uwzględnić właściwości podmiotu o nią występującego. Aby stwierdzić, że dana osoba ma prawo uzyskać informację przetworzoną, należy brać pod uwagę występujące w konkretnej sprawie indywidualne cechy, zwłaszcza pod kątem miejsca, czasu i okoliczności (por. M. Chmaj, w: M. Bidziński, M. Chmaj, P. Szustakiewicz, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Warszawa 2015, s. 38). Charakter lub pozycja podmiotu żądającego udzielenia informacji publicznej, a zwłaszcza realna możliwość wykorzystania uzyskanej informacji mają wpływ na ocenę istnienia szczególnego interesu publicznego uzasadniającego uwzględnienie wniosku. Przykładem takiego podmiotu może być poseł zasiadający w komisji ustawodawczej Sejmu, radny w jednostce samorządu terytorialnego lub też minister nadzorujący działalność podległego mu resortu. Osoby te w swoim codziennym działaniu mają rzeczywista możliwość wykorzystania uzyskanych informacji publicznych w celu usprawnienia funkcjonowania odpowiednich organów (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 416/12).
Konkludując, skoro Dyrektor Zakładu Karnego w K. prawidłowo uznał, że objęte wnioskiem informacje stanowią informacje przetworzone, zasadnie odmówił ich udzielenia z uwagi na niewykazanie przez wnioskodawcę – po uprzednim wezwaniu – że uzyskanie informacji publicznej przetworzonej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.
Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), oddalił skargę.
Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na mocy pkt 1 zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 30 lipca 2021 r. wydanego w oparciu o art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.).