II SA/PO 37/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Wojewody o pozwoleniu na budowę drogi, uznając, że projekt budowlany nie został prawidłowo uzupełniony i wprowadzono zmiany bez odpowiednich podpisów i dat, co narusza przepisy Prawa budowlanego.
Sąd uchylił decyzję Wojewody o pozwoleniu na budowę drogi gminnej, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania. Głównym zarzutem było nieprawidłowe uzupełnienie projektu budowlanego przez inwestora po decyzji kasacyjnej. Zmiany wprowadzono w sposób uniemożliwiający weryfikację ich autorstwa i daty, co narusza wymogi formalne Prawa budowlanego dotyczące metryczek i podpisów projektantów. Sąd uznał, że organ odwoławczy powinien był wezwać inwestora do przedłożenia poprawionego projektu z czytelnymi zmianami i oświadczeniami projektantów odnoszącymi się do ostatecznej wersji dokumentacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję Wojewody, która utrzymała w mocy decyzję Starosty o pozwoleniu na budowę drogi gminnej. Sąd uznał, że główny zarzut skargi dotyczący nieprawidłowego uzupełnienia projektu budowlanego przez inwestora po decyzji kasacyjnej był zasadny. Inwestor wprowadził zmiany w projekcie w sposób uniemożliwiający weryfikację ich autorstwa i daty, co narusza wymogi formalne Prawa budowlanego, w szczególności dotyczące metryczek i podpisów projektantów na rysunkach. Sąd podkreślił, że oświadczenia projektantów o zgodności projektu z przepisami muszą odnosić się do ostatecznej wersji dokumentacji, a nie być składane "na przyszłość". Sąd nie podzielił natomiast zarzutu skarżącego dotyczącego stosowania niewłaściwych przepisów techniczno-budowlanych, uznając, że inwestor słusznie powołał się na umowę z 2021 r. i przepisy przejściowe pozwalające na stosowanie starszego rozporządzenia. Sąd uznał również za przedwczesne stanowisko organu odwoławczego co do braku konieczności ponownego uzgodnienia projektu stałej organizacji ruchu oraz opinii gestorów mediów po wprowadzeniu zmian w projekcie budowlanym, wskazując, że organ powinien to szczegółowo zbadać i uzasadnić. Sąd nakazał ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem powyższych wytycznych, w szczególności wezwanie inwestora do przedłożenia poprawionego projektu z czytelnymi zmianami i oświadczeniami, a także wyjaśnienie kwestii zgody współwłaścicieli działki na prace budowlane.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, takie zmiany naruszają wymogi formalne Prawa budowlanego dotyczące metryczek i podpisów projektantów, a oświadczenia projektantów muszą odnosić się do ostatecznej wersji projektu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że inwestor wprowadził zmiany w projekcie w sposób uniemożliwiający weryfikację ich autorstwa i daty, co narusza wymogi formalne Prawa budowlanego. Oświadczenia projektantów muszą odnosić się do ostatecznej wersji dokumentacji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (37)
Główne
Prawo budowlane art. 35 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Prawo budowlane art. 35 § 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Prawo budowlane art. 35 § 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Prawo budowlane art. 35 § 5
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Prawo budowlane art. 34 § 3d
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
K.p.a. art. 138 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
R.M.I. art. 115 § 1
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 24 czerwca 2022 r. w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych
Do budowy lub przebudowy drogi publicznej, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia zostało wszczęte postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego na opracowanie projektu lub na opracowanie projektu i wykonanie robót budowlanych - stosuje się przepisy techniczno-budowlane obowiązujące przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
R.M.T. art. 2 § 1
Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie
Rozporządzenie Ministra Rozwoju z dnia 11 września 2020 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego art. 10 § 1
Rozporządzenie Ministra Rozwoju z dnia 11 września 2020 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego art. 10 § 2
Rozporządzenie Ministra Rozwoju z dnia 11 września 2020 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego art. 7 § 2
Pomocnicze
K.p.a. art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
R.M.T. art. 15 § 1
Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie
R.M.T. art. 37 § 1
Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie
R.M.T. art. 125 § 3
Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie
R.M.T. art. 78
Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie
R.M.T. art. 79
Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie
R.M.T. art. 44 § 3
Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie
R.M.T. art. 44 § 8
Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie
Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 30 maja 2000 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogowe obiekty inżynierskie i ich usytuowanie art. 252 § 1
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody art. 83a § 1
Uchwała Rady M. P. nr 334/18/VII z dnia 28 sierpnia 2018 r. art. 8 § 29
Uchwała Rady M. P. nr 334/18/VII z dnia 28 sierpnia 2018 r. art. 8 § 28
Uchwała Rady M. P. nr 334/18/VII z dnia 28 sierpnia 2018 r. art. 8 § 27
Uchwała Rady M. P. nr 334/18/VII z dnia 28 sierpnia 2018 r. art. 8 § 1
Uchwała Rady M. P. nr 334/18/VII z dnia 28 sierpnia 2018 r. art. 12 § 2-5
Uchwała Rady M. P. nr 59/03/IV z dnia 9 września 2003 r. art. 14 § 2
Uchwała Rady M. P. nr 59/03/IV z dnia 9 września 2003 r. art. 15 § 3
Uchwała Rady M. P. nr 288/14/VI z dnia 25 marca 2014 r. art. 12 § 1
Uchwała Rady M. P. nr 288/14/VI z dnia 25 marca 2014 r. art. 16 § 1-2
Uchwała Rady M. P. nr 288/14/VI z dnia 25 marca 2014 r. art. 17
Uchwała Rady M. P. z dnia 19 marca 2001 r.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwe uzupełnienie projektu budowlanego przez inwestora po decyzji kasacyjnej, bez czytelnego wskazania daty i autorstwa zmian, co narusza wymogi formalne Prawa budowlanego. Organ odwoławczy nieprawidłowo ocenił konieczność ponownego uzgodnienia projektu stałej organizacji ruchu oraz opinii gestorów mediów po wprowadzeniu zmian w projekcie budowlanym.
Odrzucone argumenty
Zastosowanie niewłaściwych przepisów techniczno-budowlanych (sąd uznał, że zastosowano właściwe przepisy przejściowe). Brak zgody współwłaścicieli działki na prace budowlane (sąd uznał, że inwestycja nie obejmuje tej działki, ale nakazał wyjaśnienie tej kwestii).
Godne uwagi sformułowania
nie może być bowiem tak, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, że w projekcie budowlanym znajdują się oświadczenia projektantów i sprawdzających, że projekt budowlany został sporządzony zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej złożone w listopadzie 2022 r. i oświadczenia te domyślnie miałyby obejmować poprawki i uzupełnienia naniesione do projektu w czerwcu 2024 r. przez niezidentyfikowane osoby Oświadczenia te nie mogą bowiem zostać złożone "na przyszłość". Przy wszelkich poprawkach powinny więc znaleźć się stosowne podpisy i data.
Skład orzekający
Edyta Podrazik
przewodniczący sprawozdawca
Danuta Rzyminiak-Owczarczak
przewodniczący
Edyta Podrazik
sprawozdawca
Paweł Daniel
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wymogi formalne dotyczące uzupełniania projektów budowlanych, weryfikacji zmian przez projektantów, znaczenie metryczek i dat w dokumentacji projektowej, ocena konieczności ponownych uzgodnień po zmianach w projekcie."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowań administracyjnych w sprawach pozwoleń na budowę, w szczególności w kontekście zmian wprowadzanych do projektów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe są wymogi formalne w postępowaniu administracyjnym i jak drobne uchybienia w dokumentacji mogą prowadzić do uchylenia decyzji. Podkreśla znaczenie przejrzystości i weryfikowalności zmian w projektach budowlanych.
“Projekt budowlany z "magią" zmian: Sąd uchyla pozwolenie na budowę z powodu braku dat i podpisów przy poprawkach.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Po 37/25 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2025-06-12 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2025-01-16 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Edyta Podrazik /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części, wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz Hasła tematyczne Budowlane prawo Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 682 art. 35 ust. 1, 3 i 4 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.) Dz.U. 2022 poz 1518 par. 115 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 24 czerwca 2022 r. w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Asesor WSA Paweł Daniel Protokolant: starszy sekretarz sądowy Krzysztof Dzierzgowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi Ł. K. na decyzję Wojewody z dnia 18 listopada 2024 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody na rzecz strony skarżącej kwotę 500 zł ( pięćset złotych ) tytułem zwrotu kosztów sądowych. Uzasadnienie Starosta decyzją z dnia 17 lipca 2024 r., nr [...], działając na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r., poz. 682 ze zm.; dalej: "Prawo budowlane") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775; dalej: "K.p.a."), zatwierdził projekt zagospodarowania terenu oraz projekt architektoniczno - budowlany i udzielił pozwolenia na budowę dla M. P. obejmujące: drogę gminną nr [...] - ulicę [...] - w P. wraz ze zjazdami do przyległych posesji, kanalizację deszczową, kanał technologiczny oraz usunięcie kolizji z istniejącymi sieciami infrastruktury elektroenergetycznej i telekomunikacyjnej na terenie działek nr ewidencyjny gruntów: [...], [...], dz. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że w dniu 25 września 2023 r. otrzymał wniosek M. P. o pozwolenie na budowę ulicy [...] w P. na terenie działek nr ewid. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Wobec braków i nieprawidłowości w projekcie budowlanym Starosta postanowieniem z dnia 3 listopada 2023 r. zobowiązał wnioskodawcę do ich usunięcia w terminie do 30 dni od dnia doręczenia pisma. W wyznaczonym terminie w dniu 27 listopada 2023 r. wnioskodawca przedłożył poprawiony i uzupełniony projekt budowlany. W dniu 27 grudnia 2023 r. Starosta decyzją nr [...] zatwierdził projekt zagospodarowania terenu oraz projekt architektoniczno - budowlany i udzielił M. P. pozwolenia na budowę drogi gminnej nr [...] - ulicy [...] w P., wraz z budową kanalizacji deszczowej, jednak po rozpoznaniu wniesionego odwołania, Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Ponownie prowadząc postępowanie organ I instancji postanowieniem z dnia 29 maja 2024 r. zobowiązał więc inwestora do usunięcia wskazanych nieprawidłowości w projekcie budowlanym. W dniu 27 czerwca 2024 r. inwestor przedłożył trzy egzemplarze poprawionego i uzupełnionego projektu budowlanego. Część graficzną i opisową projektu zagospodarowania terenu uzupełniono o wskazanie pochyleń poprzecznych projektowanych chodników, które nie są większe niż 3% i spełniają wymagania rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie. W odwołaniu z dnia 3 sierpnia 2024 r. do Wojewody Ł. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podniósł, że decyzja zatwierdza projekt budowlany, dla którego nie ma dowodów, że został faktycznie sporządzony przez projektantów wskazanych w dokumentacji projektowej. W wyniku uchylenia pierwotnej decyzji nr [...], inwestor złożył nowy poprawiony projekt budowalny. Działanie inwestora polegało na złożeniu kompletnie nowego projektu, stanowiącego kompletną całość, a nie jedynie uzupełnieniu dokumentacji, która już była w posiadaniu Starosty. W ramach nowego projektu budowlanego dokonano tak fundamentalnych zmian jak przykładowo zaprojektowanie w innym miejscu zjazdu indywidualnego z działki o numerze ewidencyjnym [...], co wpływa przykładowo na organizację ruchu. Tymczasem, na stronie tytułowej projektu, zawierającej podpisy projektantów, wskazano datę opracowania 11.2022 r. W tym momencie nie jest więc możliwe określenie, czy projektanci ujawnieni na stronie tytułowej w ogóle mieli możliwość zapoznania się ze zmianami wniesionymi do projektu, w związku z decyzją Wojewody. Tymczasem, odpowiedzialność projektanta stanowi gwarancję dla inwestora, ale także dla organu administracji, że projekt jest opracowany zgodnie z przepisami, co zwalnia organy architektoniczno-budowlane z jego szczegółowego badania, poza przypadkami opisanymi w art. 35 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego. Skoro w niniejszej sprawie nie jest możliwe potwierdzenie, że projektanci ocenili rozwiązania przyjęte w nowym projekcie za zgodne z przepisami techniczno-budowlanymi, już tylko ta przesłanka powinna być podstawą do uchylenia decyzji Starosty. W dalszej kolejności odwołujący wskazał, że w sprawie doszło do błędnego zastosowania przepisu przejściowego § 115 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 24 czerwca 2022 r. w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych (Dz. U. 2022 r., poz. 1518; dalej: "R.M.I."). Zgodnie z tym przepisem, do budowy drogi publicznej stosuje się przepisy techniczno-budowlane obowiązujące przed dniem wejścia w życie powyższego rozporządzenia, czyli rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Wodnej z 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. z 2016 r., poz. 124; dalej: "R.M.T."), jeżeli przed dniem wejścia w życie wspomnianego we wstępie rozporządzenia zostało wszczęte postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego na opracowanie projektu. W rozpoznawanej sprawie zamówienie publiczne zostało "skonsumowane" poprzez opracowanie projektu budowlanego uznanego przez Wojewodę za niezgodnego z prawem ze względu na zidentyfikowane nieprawidłowości. Po wyeliminowaniu z obrotu prawnego pierwotnego projektu, nie jest już możliwe powoływanie się przez inwestora na fakt zainicjowania zamówienia publicznego na podstawie umowy [...] z dnia 13 lipca 2021 r. w celu obrony możliwości stosowania przepisów R.M.T. Zdaniem odwołującego naruszono także przepisy postępowania w zakresie braku uzyskania zgody współwłaścicieli działki nr [...] na prowadzenie prac budowalnych na tej działce w związku z projektowanym zjazdem indywidualnym. Inwestor sporządzając projekt budowlany dostrzegł, że konieczna jest przebudowa fragmentu nawierzchni zjazdu na działce nr ewid.[...] w celu dowiązania do projektowanego chodnika. W konsekwencji inwestor wystąpił do właścicieli działki nr ewid.[...] o wyrażenie zgody na przebudowę nawierzchni na tej działce, którzy na żadnym etapie postępowania nie wyrazili zgody na prowadzenie prac budowalnych na swojej działce. Charakter prowadzonej inwestycji, w tym projektowany poziom prowadzonego pasa drogowego, prowadzą w oczywisty sposób do wniosku, że będzie wymagana ingerencja w teren działki nr [...] w celu wyrównania poziomu działki do poziomu projektowanego chodnika, co zostało wprost potwierdzone przez samego inwestora. O ile Inwestor w dokumentacji projektowej przedstawianej mieszkańcom początkowo uwzględniał konieczność przeprowadzenia prac budowalnych na działce nr [...], to z niezrozumiałych względów dokumentacja złożona do Starostwa różni się od dokumentacji przedstawionej mieszkańcom. Dokumentacja rozpatrzona przez Starostwo w sposób nieuprawiony pomija konieczność prowadzenia prac budowalnych na działce nr [...] i nie została w tej wersji przedstawiona mieszkańcom do zaopiniowania. Odwołujący zwrócił również uwagę, że w ramach nowego projektu budowlanego dokonano tak fundamentalnych zmian jak przykładowo zaprojektowanie w innym miejscu zjazdu indywidualnego z działki o numerze ewidencyjnym [...], co wpływa bezpośrednio na organizację ruchu w tym obszarze. Tymczasem inwestor załączył do projektu budowlanego akceptację Starosty dla stałej organizacji ruchu z dnia 30 marca 2022 r., które to zatwierdzenie opierało się na poprzedniej wersji projektu budowlanego, nieuwzględniającej nowego umiejscowienia zjazdu z działki o nr ewid. [...]. Brak aktualizacji nowej organizacji i ruchu stanowi przesłankę uchylenia decyzji. Wprowadzone zmiany do projektu są fundamentalne i w związku z nowym rozmieszczeniem zjazdu wpływają także na usytuowanie sieci przesyłowych, telekomunikacyjnych, czy też na kwestie zabezpieczenia przeciwpożarowego. Tymczasem w związku z opracowaniem nowego projektu budowlanego nie przeprowadzono jakichkolwiek nowych uzgodnień z takimi podmiotami jak A. SA., E. Sp. z o.o., V. S.A., W. SA. Pozbawienie powyższych podmiotów prawa do wypowiedzenia się w sprawie nowego projektu budowlanego stanowi przesłankę uchylenia decyzji. W dalszej części odwołania zwrócono także uwagę, że zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi przez zjazd należy rozumieć część drogi na połączeniu z drogą niebędącą drogą publiczną lub na połączeniu drogi z dojazdem do nieruchomości przy drodze. Rozporządzenie wprost wskazuje także, że zjazd nie jest skrzyżowaniem. Tymczasem, zjazd z działki o nr ewid. [...] stanowi element skrzyżowania. Końcowo odwołujący wskazał, że inwestor planuje wyciąć ponad 110 drzew, co przy jednoczesnym braku nasadzeń zastępczych, trudno uznać za służące zachowaniu istniejącego środowiska. W konsekwencji inwestycja nie jest projektowana zgodnie z zasadą wyrażoną w § 176 warunków technicznych. Inwestor składając nowy projekt budowlany nie zaktualizował przy tym listy nasadzeń na obszarze objętym inwestycją. Ostatnia inwentaryzacja została natomiast przeprowadzona w styczniu 2022 r. Wojewoda decyzją z dnia 18 listopada 2024 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że w ramach prowadzonego ponownie postępowania organ I instancji zgodnie z wytycznymi decyzji kasatoryjnej zobowiązał inwestora w postanowieniu z dnia 29 maja 2024 r. do doprowadzenia projektu budowlanego do zgodności z przepisami, w tym m.in. do przedłożenia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania dz. o nr. ewid. [...] na cele budowlane, przedłożenia decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego dla dz. o nr. ewid. [...], wyjaśnienia kwestii realizacji zieleni na terenie [...] tj. na dz. o nr. ewid. [...] objętej uchwałą z 2018 r. i kolizji słupa linii napowietrznej, a także przeprojektowania inwestycji w zakresie zjazdu na dz. o nr. ewid. [...], doprowadzenie do zgodności parametrów zjazdu publicznego w ul. [...] z wymaganiami uchwały z 2014 r. oraz wskazania przekrojów, parametrów zjazdów i balustrad przy chodnikach. Odpowiedzi na powyższe pełnomocnik inwestora udzielił pismem z dnia 20 czerwca 2024 r., w którym wskazał m.in., że na dz. o nr. ewid. [...] obowiązuje uchwała z 2001 r. Do powyższego pisma załączono poprawioną dokumentację projektową, brakujące oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz wypis i wyrys z uchwały z 2001 r. Przechodząc do meritum organ odwoławczy podkreślił, że na terenie inwestycyjnym obowiązują cztery miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego. Pierwszy z nich, obejmujący przeważającą część zakresu inwestycji, został przyjęty na mocy uchwały nr 334/18/VII Rady M. P. z dnia 28 sierpnia 2018 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenów położonych w P., w obrębie [...], arkusz [...] - część [...], w którym zaplanowane roboty budowlane znajdować się będą na obszarze oznaczonym na rysunku planu symbolem [...] - tereny dróg wewnętrznych (dz. o nr. ewid. [...]; szczegółowe przepisy uregulowane zostały w § 8 ust. 29 uchwały), [...] - tereny dróg publicznych (dz. o nr. ewid. [...], [...], [...]; szczegółowe przepisy uregulowane zostały w § 8 ust. 28 uchwały), [...] - tereny obiektów i urządzeń infrastruktury technicznej - elektroenergetyki (cz. dz. o nr. ewid. [...]; szczegółowe przepisy uregulowane zostały w § 8 ust. 27 uchwały), [...] - tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej (dz. o nr. ewid. [...], [...], [...] szczegółowe przepisy uregulowane zostały w § 8 ust. 1 uchwały), [...], [...], [...] - tereny dróg publicznych (cz. dz. o nr ewid. [...], dz. o nr. ewid. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]; szczegółowe przepisy uregulowane zostały w § 8 ust. 28 uchwały). Ponadto zasady dotyczące modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji ustalono w § 12 pkt 2-5 uchwały z 2018 r., w tym klasę dróg publicznych na terenach [...] -dojazdowa, na terenach [...] - lokalna, przy czym parametry układu komunikacyjnego uwarunkowano od klasyfikacji i przepisów odrębnych, z dopuszczeniem realizacji sieci i urządzeń infrastruktury technicznej w obrębie terenów dróg, zgodnie z ustaleniami przepisów odrębnych. Drugi obowiązujący na terenie inwestycyjnym miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obejmuje jedynie dz. o nr. ewid. [...]. Plan ten został przyjęty na mocy uchwały nr 59/03/IV Rady M. P. z dnia 9 września 2003 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w P. – rejon ul. [...] - część [...] Jak wynika z części graficznej tej uchwały, dz. o nr. ewid. [...] oznaczona została symbolem [...] - tereny urządzeń i dróg komunikacyjnych, dla którego ustalenia szczegółowe przedstawione zostały w § 14 uchwały z 2003 r. Trzeci miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego występujący na terenie inwestycyjnym obejmuje dz. o nr. ewid. [...]. Wskazana nieruchomość objęta jest uchwałą nr 288/14/VI Rady M. P. z dnia 25 marca 2014 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w P. dla terenu położonego w rejonie ulic [...] i [...] obręb [...], ark. [...]. Jak wynika z części graficznej uchwały, działka ta oznaczona została symbolem [...] - teren drogi publicznej, dla którego ustalenia szczegółowe przedstawione zostały w § 12 uchwały z 2014 r., natomiast zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji wskazano w § 16 pkt 1-2 uchwały z 2014 r., z kolei zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów infrastruktury technicznej w § 17 uchwały z 2014 r. Czwarty miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obejmuje jedynie fragment dz. o nr. ewid. [...] i został uchwalony na mocy uchwały nr 191/2001/111 Rady M. P. z dnia 19 marca 2001 r. w sprawie zmiany miejscowego planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego P. S. z dnia 12 grudnia 1994 r. w zakresie ustaleń realizacyjnych dla poszczególnych obszarów funkcjonalnych. Jak wynika z części graficznej tej uchwały, powyższa działka oznaczona została symbolem [...] - ulica dojazdowa, dla którego ustalenia szczegółowe nie zostały przedstawione. Biorąc powyższe pod uwagę zaznaczyć należy, że pomimo wskazania w decyzji kasatoryjnej konieczności zbadania zgodności przedmiotowej inwestycji z uchwałą z 2014 r., organ I instancji w uzasadnieniu decyzji o pozwoleniu na budowę pominął tę okoliczność, niemniej jednak z całokształtu akt sprawy wynika, że Starosta realizując wytyczne organu odwoławczego w pkt 4 postanowienia z 29 maja 2024 r. zobowiązał inwestora do doprowadzenia projektu budowlanego do zgodności z § 12 pkt 1 lit. b tej uchwały w zakresie szerokości jezdni na dz. o nr. ewid. [...], na której znajduje się zjazd publiczny w ul. [...]. W związku z czym uznać należy, że choć decyzja o pozwoleniu na budowę nie sprostała wymaganiom art. 107 § 3 K.p.a., z uwagi na prawidłowo przeprowadzone postępowanie wyjaśniające uznać należy, że wskazana nieprawidłowość nie wpłynęła na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Organ odwoławczy poddał analizie całe zamierzenie budowlane pod kątem zgodności z wszystkimi obowiązującymi na tym terenie miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego i doszedł do konstatacji, że przedmiotowa inwestycja odpowiada prawu, w szczególności w zakresie pominiętej przez organ I instancji uchwały z 2014 r., która objęła dz. o nr. ewid. [...]. Jak wynika z projektu zagospodarowania terenu (rys. [...]), droga publiczna została zlokalizowana w liniach rozgraniczających dróg publicznych [...] oznaczonych w części graficznej uchwały z 2014 r. i posiada parametry zgodne z wytycznymi § 12 pkt 1, w tym zwłaszcza minimalną szerokość jezdni utwardzonej wynoszącą 5,5 m (§ 12 pkt 1 lit. b). Powyższy odcinek drogi uwzględnia również zapisy § 12 pkt 1 lit. e uchwały z 2014 r. nakazujący zagospodarowanie nieutwardzonych powierzchni niską zielenią urządzoną, czy też § 17 pkt 2 uchwały z 2014 r. w zakresie dopuszczenia lokalizacji projektowanej sieci infrastruktury technicznej na terenie dróg. Przechodząc do dalszej części analizy inwestycji, organ odwoławczy podkreślił, że na części dz. o nr. ewid. [...] obowiązuje uchwała z 2001 r., dla której nie określono parametrów drogi dojazdowej, niemniej ustalono, że ul. [...] uwzględnia przebieg wskazany w liniach rozgraniczających teren wskazany w powyższym planie miejscowym. Następnie organ odwoławczy wskazał, że inwestycja jest zgodna z ustaleniami uchwały z 2003 r. obowiązującymi na cz. dz. o nr. ewid. [...]. Jak wynika z projektu zagospodarowania terenu, droga na tej nieruchomości została zaprojektowana w pasie technicznym pod projektowane ulice [...], a jej parametry odpowiadają dyspozycji § 14 ust. 2 uchwały z 2003 r. (szerokość jezdni min. 5 m, projektowana: 5,40 m). Ponadto odprowadzanie wód opadowych z ulicy uwzględnia wytyczne § 15 ust. 3 w zw. z § 14 ust. 5 uchwały z 2003 r., tj. do systemu kanalizacji deszczowej, która również jest objęta niniejszym postępowaniem. Planowana na pozostałych działkach inwestycyjnych droga wraz z infrastrukturą towarzyszącą jest zgodna z ustaleniami uchwały z 2018 r. Przede wszystkim ulica wraz z infrastrukturą posiada odpowiednią szerokość mieszczącą się w pasach drogowych linii rozgraniczających tereny [...], [...], [...], [...], [...]. Jak wynika z projektu zagospodarowania terenu, fragment projektowanej drogi, zlokalizowany na dz. o nr. ewid. [...], stanowiący zjazd publiczny w ul. [...] i oznaczony w uchwale z 2018 r. symbolem [...], spełnia wymagania § 8 ust. 29 uchwały z 2018 r. (szerokość jezdni nie mniej niż 4,5 m i co najmniej jednostronny chodnik o szerokości nie mniejszej niż 1,5 m z dopuszczeniem pieszo-jezdni o szerokości niemniej niż 5,0 m; projektowane: szerokość jezdni: 5,0 m, chodnik jednostronny o szerokości 2,0 m wzdłuż dz. o nr. ewid. [...]). Inwestycja realizowana na dz. o nr. ewid. [...], [...], [...], polegająca m.in. na dostosowaniu wzdłuż ul. [...] (droga gminna nr [...] P) nawierzchni chodnikowych, poboczy gruntowych, krawężników ulicznych, zieleni, demontażu kolidujących z budową sieci telekomunikacyjnych i sieci elektroenergetycznych oraz ułożeniu kabli elektroenergetycznych i telekomunikacyjnych wraz z budową rur osłonowych i studni kablowej, przegłębienia istniejącego odcinka kanalizacji i budowy kanału deszczowego w kierunku ul. [...], zakończonych odtworzeniem zniszczonych nawierzchni bitumicznych - oznaczona w uchwale z 2018 r. symbolem [...], została zaprojektowana z poszanowaniem § 8 ust. 28 pkt 2, § 12 pkt 4 i 5, § 13 pkt 1 i 4 uchwały z 2018 r. wskazujących m.in. na konieczność budowy co najmniej jednostronnego chodnika i jezdni z dwoma pasami ruchu oraz zachowanie ciągłości powiązań elementów pasa drogowego w granicach obszaru planu i dopuszczających w obrębie terenów dróg budowę, przebudowę i rozbudowę istniejących sieci i urządzeń infrastruktury technicznej oraz zagospodarowania wód opadowych i roztopowych do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej. Dalej organ odwoławczy zwrócił uwagę, że główna część inwestycji zaplanowana na obszarach oznaczonych w uchwale z 2018 r. symbolami [...], [...], [...] spełnia wymagania § 8 ust. 28 pkt 3 (jezdnia z dwoma pasami ruchu, jednostronny chodnik) oraz żej § 12 pkt 5, § 13 pkt 1 i 4 uchwały z 2018 r. Ponadto nieznaczna część inwestycji obejmująca terem [...] na dz. o nr. ewid. [...] zostanie obsiana mieszanką traw, co wypełniać będzie kryteria § 8 ust. 27 pkt 6 uchwały z 2018 r., tj. zagospodarowania działki budowlanej w 20% jako teren biologicznie czynny. Z kolei zaprojektowane odtworzenie nawierzchni na dz. o nr. ewid. [...], [...], [...], wskutek budowy 3 zjazdów indywidualnych na terenie oznaczonych symbolem [...] uchwały z 2018 r. poprawi dostępności tychże nieruchomości do drogi publicznej (patrz § 8 ust. 1 pkt 12 uchwały z 2018 r.), nie zmieniając przy tym parametrów zagospodarowania terenu wskazanych w § 8 ust. 1 pkt 4 i 5. Mając na względzie powyższe ustalenia obowiązujących na terenie inwestycyjnym miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego stwierdzić więc należało, że występuje zgodność zakresu oraz parametrów projektowanych obiektów z wytycznymi uchwał z 2001 r., 2003 r., 2014 r. i 2018 r. Z kolei poddając weryfikacji projekt budowlany pod kątem spełnienia wymagań przepisów techniczno-budowlanych organ odwoławczy zwrócił uwagę, że na podstawie delegacji ustawowej art. 7 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego ustawodawca wydał rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie. Co prawda powyższe rozporządzenie zostało uchylone z dniem 21 września 2022 r., niemniej w jego miejsce wydane zostało rozporządzenie Ministra Infrastruktury, które na kanwie niniejszej sprawy, dzięki przepisom przejściowym wyrażonym w § 115, pozwalało skorzystać z warunków technicznych obowiązujących przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia. Zgodnie z § 2 pkt 1 R.M.T., przepisy rozporządzenia stosuje się przy projektowaniu, budowie oraz przebudowie dróg publicznych i związanych z nimi urządzeń budowlanych, a także przy projektowaniu i budowie urządzeń niezwiązanych z drogami publicznymi, sytuowanych w ich pasach drogowych. Jak wynika z projektu budowlanego, planowana droga posiadać będzie szerokość pasów ruchu zgodną z wytycznymi § 15 ust. 1 pkt 6 warunków technicznych (na drodze klasy [...] wynoszącą 2,5 m), jak również § 37 ust. 1 pkt 4 warunków technicznych w zakresie parametrów poboczy (0,75 m). Ponadto na odcinku nr [...] ul. [...] zaprojektowano plac do zawracania samochodów, którego parametry są zgodne z § 125 ust. 3 w zw. z ust. 2 pkt 1 R.M.T (kształt prostokąta o wymiarach 12,0 m x 18,40 m). W dalszej kolejności organ odwoławczy podkreślił, że organ I instancji w sposób prawidłowy zastosował się do wytycznych organu odwoławczego zaprezentowanych w decyzji kasatoryjnej, co skutkowało poprawieniem przez inwestora dokumentacji projektowej m.in. w zakresie zaprojektowania zjazdu indywidualnego z dz. o nr. ewid. [...] ze zjazdu publicznego na dz. o nr. ewid. [...] prowadzącego do dz. o nr. ewid. [...] i [...]. Przedstawione w projekcie budowlanym rozwiązanie zlikwidowało kolizję zjazdu indywidualnego z zjazdem publicznym w kierunku drogi dojazdowej oznaczonej w uchwale z 2018 r. symbolem [...] Jak wynika z projektu budowlanego, zaprojektowane zjazdy publiczne w ul. [...], ul. [...], ul. [...], ul. [...] i [...] spełniają wymagania § 78 R.M.T., w szczególności dotyczące szerokości, pochylenia i rodzaju nawierzchni jezdni i poboczy oraz łuków kołowych. Analizując parametry zjazdów indywidualnych na posesje znajdujące się przy projektowanej ulicy należało dojść do wniosku, że również i w tym przypadku spełniają one wymogi § 79 R.M.T. Przechodząc do dalszej części weryfikacji projektu budowlanego organ odwoławczy stwierdził zgodność szerokości chodników z wymaganiami § 44 ust. 3 i pochylenia poprzecznego z § 44 ust. 8 R.M.T., które kierowane będzie w kierunku jezdni. W miejscu ponadnormatywnego pochylenia podłużnego chodnika na III odcinku ul. [...] zaprojektowano balustradę z poręczami, która spełnia wymagania § 252 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 30 maja 2000 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogowe obiekty inżynierskie i ich usytuowanie (Dz. U. z 2000 r. nr 63, poz. 735 ze zm.) w zw. z § 45 ust. 7 R.M.T. Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy uznał, że dokumentacja projektowa ulicy [...] w P. została sporządzona zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej. Odnosząc się do podnoszonego przez odwołującego zarzutu dotyczącego wydania decyzji w oparciu o projekt, dla którego nie ma dowodów, że został faktycznie sporządzony przez projektantów wskazanych w dokumentacji projektowej, organ odwoławczy wskazał, że do wniosku o pozwolenie na budowę z 25 września 2023 r. inwestor załączył 3 egzemplarze projektu budowlanego opracowanego w listopadzie 2022 r. przez zespół projektowy w składzie: mgr inż. M. K., mgr inż. P. K., mgr inż. P. P., mgr inż. P. I. oraz sprawdzających mgr inż. K. S.-M., mg inż. A. S., mgr inż. M. S. i mgr inż. D. S., których podpisy widnieją na stronach tytułowych projektu zagospodarowania terenu i projektu architektoniczno-budowlanego oraz stosownych elementach projektu (np. rysunkach projektu zagospodarowania terenu, planach sytuacyjnych branżowych i przekrojach). Projektanci i sprawdzający złożyli zgodnie z art. 34 ust. 3d pkt 3 Prawa budowlanego oświadczenia o sporządzeniu projektu zgodnie z obowiązującymi przepisami i zasadami wiedzy technicznej (patrz k. 5-8 projektu zagospodarowania terenu, 2a, 22a, 53a, 66a projektu architektoniczno-budowlanego). Nie podlega natomiast ocenie podnoszona przez odwołującego kwestia "antydatowania" stron tytułowych projektu budowlanego. Jak wynika z § 7 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 11 września 2020 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1679 ze zm.), na stronie tytułowej zamieszcza się m.in. datę opracowania. Warto zauważyć, że znajdująca się na pierwszych stronach data opracowania informuje o czasie sporządzania całej dokumentacji, a nie pojedynczych kart projektu poprawianego wskutek nałożonego przez organ obowiązku wynikającego z postanowienia wydanego zgodnie z art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego. W kwestii zastosowania odpowiednich w sprawie przepisów techniczno-budowlanych organ odwoławczy wyjaśnił natomiast, że w niniejszej sprawie inwestor powołał się na umowę nr [...] z dnia 13 lipca 2021 r. na opracowanie projektu, w związku z czym projekt budowlany zgodnie z wytycznymi § 115 ust. 1 pkt 3 R.M.I. należało opracować zgodnie z przepisami obowiązującymi przed wejściem w życie tego rozporządzania, tj. przepisami rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie. Zdaniem organu odwoławczego bez znaczenia dla sprawy ma podnoszona przez odwołującego okoliczność, że wydanie decyzji kasatoryjnej spowodowało "skonsumowanie" możliwości opracowania dokumentacji projektowej na podstawie warunków technicznych, albowiem przedmiotem procedowanej sprawy przez organ administracji architektoniczno-budowlanej jest ciągle ten sam wniosek o pozwolenie na budowę wraz z załącznikami. Wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasatoryjnej wyeliminowało jedynie wadliwie wydaną przez organ I instancji decyzję. Następnie organ odwoławczy wskazał, że nie było konieczności ponownego uzgodnienia projektu budowlanego z gestorami mediów takich jak: A. S.A., E. Sp. z o.o., V. S.A. W. S.A. z powodu zaprojektowania w innym miejscu zjazdu indywidualnego z dz. o nr. ewid. [...], bowiem element ten znajduje się w pasie drogowym, który był przedmiotem uzgodnień. Odnosząc się do kwestii braku zgody współwłaścicieli działki nr [...] na prowadzenie prac budowlanych na tej działce w związku z projektowanym zjazdem indywidualnym (konieczność przebudowy fragmentu nawierzchni zjazdu w celu dowiązania do projektowanego chodnika) wyjaśniono, że zgodnie z projektem zagospodarowania terenu, inwestycja nie będzie realizowana na tej nieruchomości. Stąd zarzut podnoszony tym zakresie nie zasługuje na uznanie. Odpowiadając natomiast na zarzut zaprojektowania drogi z brakiem poszanowania zasady ochrony istniejącego środowiska w postaci braku nasadzeń zastępczych rekompensujących wycinkę 110 drzew, wyjaśniono, że organ administracji architektoniczno-budowlanej nie posiada kompetencji do oceny jakie drzewa i krzewy podlegać będą procedurze wydania zezwolenia na usunięcie. Organem wydającym zezwolenie na usunięcie drzew jest zgodnie z art. 83a ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2024 r. poz. 1478) wójt, burmistrz albo prezydent miasta, a w przypadku gdy zezwolenie dotyczy usunięcia drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków - wojewódzki konserwator zabytków. Zatem to te organy decydują o skorzystaniu (lub nie) z instytucji kompensacji przyrodniczej, w postaci nasadzeń zastępczych oraz o jej zakresie. W decyzji zezwalającej na usunięcie drzewa jest możliwe określenie innego miejsca wykonania nasadzeń zastępczych, niż nieruchomość, na której znajduje się usuwane drzewo. Stąd na etapie udzielania pozwolenia na budowę, organ administracji architektoniczno-budowlanej nie jest władnym do rozstrzygnięcia podnoszonej przez odwołującego kwestii. Poruszając kwestię nieprawidłowego zdaniem odwołującego zaprojektowania zjazdu indywidualnego z działki nr [...] wyjaśniono, że nieruchomość ta usytuowana jest przy skrzyżowaniu istniejących dróg. Zgodnie z § 77 R.M.T., zjazd z drogi powinien być zaprojektowany i wybudowany w sposób odpowiadający wymaganiom wynikającym z jego usytuowania i przeznaczenia, a w szczególności powinien być dostosowany do wymagań bezpieczeństwa ruchu na drodze, wymiarów gabarytowych pojazdów, dla których jest przeznaczony, oraz do wymagań ruchu pieszych. Zaproponowane rozwiązanie projektowe (rys. [...] projektu zagospodarowania terenu) obejmujące budowę zjazdu indywidualnego na tej nieruchomość na wysokości skrzyżowania jest wynikiem usytuowania frontu działki w stosunku do przebiegu ul. [...] i zagospodarowania samej działki budowlanej (w ramach inwestycji na analizowanej działce nastąpi odtworzenie przebudowywanej nawierzchni). W celu poprawy warunków bezpieczeństwa inwestor w miejscu zjazdu zaprojektował natomiast lustro drogowe (patrz [...] projektu organizacji ruchu). Zatem podnoszony przez odwołującego zarzut nie wpływa na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Odpowiadając z kolei na zarzut zatwierdzenia projektu stałej organizacji ruchu dla zaktualizowanego projektu budowlanego w zakresie nowego zjazdu indywidualnego z działki nr [...], wyjaśniono, że kwestia przeprojektowania zjazdu indywidualnego na nieruchomości nie ma wpływu na organizację ruchu zatwierdzoną postanowieniem Starosty [...] z dnia 25 kwietnia 2022 r. Ponadto prawidłowość sporządzenia projektu stałej organizacji ruchu nie podlega ocenie organu administracji architektoniczno-budowlanej. W skardze z dnia 24 grudnia 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Ł. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i stwierdzenie nieważności poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 35 ust. 1 pkt 3 lit. c, art. 35 ust. 1 pkt 4 oraz art. 34 ust. 3d pkt 3 Prawa budowlanego, art. 35 ust. 1 pkt 3a Prawa budowlanego, § 115 ust. 1 pkt 1 R.M.I. oraz § 3 pkt 12 R.M.T. W uzasadnieniu skarżący powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie w dniu 5 czerwca 2025 r. pełnomocnik organu administracji podtrzymał stanowisko przedstawione w odpowiedzi na skargę i wniósł o jej oddalenie. Drugi pełnomocnik organu administracji także wniósł o oddalenie skargi. Uczestniczka postępowania K. S. wniosła o oddalenie skargi, popierając stanowisko organów. Podniosła, że poza skarżącym żaden mieszkaniec ulicy nie sprzeciwia się inwestycji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługiwały na uwzględnienie. Kontroli Sądu poddano decyzję Wojewody z dnia 18 listopada 2024 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 17 lipca 2024 r., nr [...], o zatwierdzeniu projektu zagospodarowania terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego i udzieleniu M. P. pozwolenia na budowę drogi gminnej nr [...] – ulicy [...] w P. wraz ze zjazdami do przyległych posesji, kanalizacją deszczową, kanałem technologicznym oraz usunięciem kolizji z istniejącymi sieciami infrastruktury elektroenergetycznej i telekomunikacyjnej na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] [...]. Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowi art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego, zgodnie z którym przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego organ administracji architektoniczno-budowlanej sprawdza: 1) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego z: a) ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu, b) wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, c) ustaleniami uchwały o ustaleniu lokalizacji inwestycji mieszkaniowej; 2) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi; 3) kompletność projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego, w tym dołączenie: a) (uchylona) b) (uchylona), c) kopii zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7, dotyczącego projektanta i projektanta sprawdzającego, d) (uchylona); 3a) dołączenie: a) wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń, b) oświadczeń, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 9 i 10; 4) posiadanie przez projektanta i projektanta sprawdzającego odpowiednich uprawnień budowlanych na podstawie: a) kopii dokumentów, o których mowa w art. 34 ust. 3d pkt 1 - w przypadku uprawnień niewpisanych do centralnego rejestru osób posiadających uprawnienia budowlane, b) danych w centralnym rejestrze osób posiadających uprawnienia budowlane - w przypadku uprawnień wpisanych do tego rejestru; 4a) przynależność projektanta i projektanta sprawdzającego do właściwej izby samorządu zawodowego na podstawie: a) zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7 - w przypadku osób niewpisanych do centralnego rejestru osób posiadających uprawnienia budowlane, b) danych w centralnym rejestrze osób posiadających uprawnienia budowlane - w przypadku osób wpisanych do tego rejestru. Stosownie do art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego, w razie stwierdzenia naruszeń, w zakresie określonym w ust. 1, organ administracji architektoniczno-budowlanej nakłada postanowieniem obowiązek usunięcia wskazanych nieprawidłowości, określając termin ich usunięcia. Jak przy tym wynika z art. 35 ust. 5 pkt 1 Prawa budowlanego, w przypadku niewykonania tego postanowienia w zakreślonym terminie organ administracji architektoniczno-budowlanej wydaje decyzję o odmowie zatwierdzenia projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego i wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Z art. 35 ust. 4 Prawa budowlanego wynika natomiast, że w razie spełnienia wymagań określonych w ust. 1 oraz w art. 32 ust. 4, organ administracji architektoniczno-budowlanej nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Z przywołanych wyżej norm prawnych wynika, że warunkiem uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę jest złożenie przez inwestora kompletnej dokumentacji projektowej wraz z oświadczeniem o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, stosownymi opiniami, uzgodnieniami i pozwoleniami, która następnie powinna zostać rzetelnie i kompleksowo oceniona przez właściwy organ administracji architektoniczno-budowlanej pod kątem zgodności projektowanego zamierzenia inwestycyjnego z planem zagospodarowania przestrzennego lub – w przypadku jego braku – z wymogami określonymi w decyzji o warunkach zabudowy oraz przepisami techniczno-budowlanymi. W rozpoznawanej sprawie głównym, ale nie jedynym zarzutem skargi był zarzut powiązany z uzupełnieniem przez inwestora na wezwanie organu I instancji projektu budowlanego w sposób uniemożliwiający zweryfikowanie kto dokonał uzupełnień, czy posiadał określone uprawnienia i w jakiej dacie nastąpiły te uzupełnienia. Zdaniem Sądu w składzie orzekającym zarzut ten należało uznać za zasadny, a argumentacja organu odwoławczego w tym zakresie nie mogła się ostać. W kontekście powyższego wyjaśnienia wymaga, że po wpływie decyzji kasacyjnej Wojewody z dnia 12 kwietnia 2024 r., nr [...], organ I instancji wydał postanowienie z dnia 29 maja 2024 r., nr [...], którym nałożył na inwestora obowiązek usunięcia wymienionych w tym postanowieniu nieprawidłowości (10 punktów) i przedłożenia trzech egzemplarzy poprawionego i uzupełnionego projektu zagospodarowania terenu i projektu architektoniczno-budowlanego. Wraz z pismem dokonano zwrotu 2 egzemplarzy projektu budowlanego (trzeci egzemplarz był w posiadaniu pełnomocnika inwestora). Odpowiedzi na powyższe wezwanie inwestor udzielił pismem z dnia 20 czerwca 2024 r., znak: [...], wskazując, że w załączeniu przesyła trzy egzemplarze poprawionego i uzupełnionego projektu zagospodarowania terenu i projektu architektoniczno-budowlanego. Analiza przedłożonego przez inwestora projektu budowlanego wskazuje przy tym, że inwestor zamiast wprowadzić zmiany w projekcie w sposób czytelny i jednoznaczny, w formie naniesionych uzupełnień i poprawek z datą i podpisem projektantów lub parafkami z pieczątkami, wprowadził konieczne zmiany w taki sposób, jakby projekt budowlany w tej wersji został sporządzony już w listopadzie 2022 r. (data sporządzenia opracowania na okładce). Przykładowo, w piśmie z dnia 20 czerwca 2024 r. inwestor wskazał, że w dokumentacji projektowej skorygowano szerokość drogi oznaczonej na rysunku planu symbolem [...] w obrębie działki nr ewid. [...] i zaprojektowano zjazd publiczny w ulicę [...] o szerokości min. [...] zlikwidowano zjazd w km 0+355,83 i w jego miejsce zaprojektowano zjazd z ulicy [...] do działki nr [...] w km 0+367,12. W przedłożonym projekcie znajduje się przy tym rysunek nr [...], który odzwierciedla wskazaną szerokość drogi, zjazd publiczny oraz zjazd w km 0+367,12, jednak na rysunku znajduje się metryczka z podpisami projektantów i datą opracowania 11.2022. Dalej, inwestor wskazał, że uzupełnił projekt o wskazanie pochyleń poprzecznych projektowanych chodników i rzeczywiście w projekcie znajduje się rysunek nr [...], jednakże rysunek ten w ogóle nie ma metryczki, daty sporządzenia ani podpisów osób, które go sporządziły. Zmiana ta została także uwidoczniona w spisie zawartości opracowania (s. 4) w taki sposób, jakby rysunek ten znajdował się w projekcie od początku. Tymczasem z § 10 ust. 1 pkt 3-5 rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 11 września 2020 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz. U. z 2022 r., poz. 1679), na rysunkach wchodzących w skład projektu budowlanego umieszcza się metrykę projektu zawierającą imię i nazwisko projektanta oraz numer posiadanych uprawnień budowlanych, datę sporządzenia rysunku i podpis projektanta - w przypadku projektu budowlanego w postaci papierowej. W projekcie architektoniczno-budowlanym i projekcie technicznym, które są objęte obowiązkiem sprawdzenia, w metryce projektu umieszcza się dodatkowo imię i nazwisko, numer uprawnień budowlanych, datę sprawdzenia i - w przypadku projektu budowlanego w postaci papierowej - podpis projektanta sprawdzającego (§ 10 ust. 2). Dalej, w piśmie z dnia 20 czerwca 2024 r. inwestor wskazał także, że "opis projektu zagospodarowania terenu uzupełniono o istniejące zmiany do mpzp" i rzeczywiście, na s. 43 i 44 projektu w opisie znajduje się uchwała nr [...], jednak poprawki dokonano poprzez zmodyfikowanie tekstu bez zaznaczenia fragmentu dodanego później, tak, jakby taka wersja punktu 11 znajdowała się w projekcie od początku. Takie działanie należy uznać za niezgodne z prawem, albowiem z projektu musi wynikać kto i kiedy dokonał stosownych zmian i poprawek – czy były to osoby uprawnione do ich dokonania i czy osoby te dokonując poprawek potwierdzają, że projekt budowlany w tej nowej wersji został sporządzony zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej. Nie może być bowiem tak, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, że w projekcie budowlanym znajdują się oświadczenia projektantów i sprawdzających, że projekt budowlany został sporządzony zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej złożone w listopadzie 2022 r. i oświadczenia te domyślnie miałyby obejmować poprawki i uzupełnienia naniesione do projektu w czerwcu 2024 r. przez niezidentyfikowane osoby (w zakresie części tekstowej projektu oraz rysunku nr [...].). Oświadczenia te nie mogą bowiem zostać złożone "na przyszłość". Przy wszelkich poprawkach powinny więc znaleźć się stosowne podpisy i data. W tym więc zakresie projekt budowlany nie spełnia wymogów formalnych i obowiązkiem organu odwoławczego było wezwanie inwestora do przedłożenia poprawionego i uzupełnionego projektu zagospodarowania terenu i projektu architektoniczno-budowlanego w wersji obrazującej dokonane poprawki z datą dokonanych poprawek i stosownymi podpisami osób nanoszących poprawki. Oświadczenia projektantów i sprawdzających, że projekt budowlany został sporządzony zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej również muszą odnosić się do ostatecznej wersji projektu (po poprawkach i uzupełnieniach). Rozważania te odnoszą się przy tym także do uzupełnienia dokumentacji projektowej przez inwestora w wykonaniu wcześniejszego postanowienia Starosty z dnia 3 listopad 2023 r. Nie ma natomiast racji skarżący, że podstawę opracowania powinny stanowić przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 24 czerwca 2022 r. w sprawie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych (Dz. U. 2022 r., poz. 1518). Zgodnie bowiem z § 115 ust. 1 pkt 3 tego rozporządzenia, do budowy lub przebudowy drogi publicznej, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia zostało wszczęte postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego na opracowanie projektu lub na opracowanie projektu i wykonanie robót budowlanych - stosuje się przepisy techniczno-budowlane obowiązujące przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia (tj. przepisy rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie – uw. własna Sądu). W niniejszej sprawie w dniu 13 lipca 2021 r. została natomiast zawarta umowa nr [...] na opracowanie projektu. Słusznie przy tym organ odwoławczy wyjaśnił skarżącemu, że wydanie przez Wojewodę decyzji kasacyjnej z dnia 12 kwietnia 2024 r. nie spowodowało, że projekt budowlany powinien zostać ponownie sporządzony w oparciu o przepisy rozporządzenia z 24 czerwca 2022 r. Organy rozpatrują bowiem w dalszym ciągu ten sam wniosek o pozwolenie na budowę wraz z załącznikami. Wydanie decyzji kasatoryjnej wyeliminowało jedynie wadliwie wydaną wcześniej przez organ I instancji decyzję. Zdaniem Sądu w składzie orzekającym zakres wezwania do usunięcia nieprawidłowości w przedłożonej dokumentacji z dnia 29 maja 2024 r. jest prawidłowy i odzwierciedla bardzo rzetelną i szczegółową analizę przedłożonej dokumentacji dokonaną przez Wojewodę przed wydaniem decyzji kasacyjnej z dnia 12 kwietnia 2024 r. Sąd uznaje za prawidłowe także samo zweryfikowanie przez organ odwoławczy zgodności planowanej inwestycji z przepisami obowiązujących dla terenów objętych wnioskiem miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego oraz przepisami techniczno-budowlanymi (w tym także w zakresie zjazdu z działki o nr ewid. [...] oraz w kontekście zarzucanego naruszenia § 176 warunków technicznych), w części nieobjętej postanowieniem Starosty [...] z dnia 18 stycznia 2023 r. udzielającego odstępstwa od § 79 pkt 3, § 103 ust. 9 i § 106 ust. 3 pkt 2 R.M.T. W tym zakresie Sąd przyjmuje za własne stanowisko organu odwoławczego ujęte w zaskarżonej decyzji i w ważniejszych fragmentach przytoczone w części historycznej niniejszego uzasadnienia. Za przedwczesne Sąd uznał natomiast stanowisko organu odwoławczego, że po skorygowaniu w czerwcu 2024 r. nieprawidłowości w dokumentacji projektowej nie było powodów, aby inwestor występował ponownie o zatwierdzenie stałej organizacji ruchu i to pomimo skorygowania projektu budowlanego w zakresie zjazdu na działkę nr [...] (likwidacja zjazdu w km 0+355,83 i zaprojektowanie zjazdu z ulicy [...] do działki nr [...] w km 0+367,12). Zasadniczo bowiem, jeśli zmiany w projekcie organizacji ruchu wpływają na bezpieczeństwo ruchu, zmieniają sposób poruszania się pojazdów lub pieszych, albo ingerują w istniejącą organizację ruchu, poprzez zmianę lokalizacji znaków, zasad pierwszeństwa czy organizacji skrzyżowań, wymagane jest ponowne uzgodnienie. Ponownie prowadząc postępowanie organ odwoławczy powinien więc rozważyć, czy jakiekolwiek wprowadzone w projekcie budowlanym zmiany mają wpływ na bezpieczeństwo ruchu w zakresie uzasadniającym ponowne zatwierdzenie projektu stałej organizacji ruchu. Za niewystarczające i zbyt lakoniczne Sąd uznaje wyjaśnienie (i to jedynie w zakresie zmiany umiejscowienia zjazdu), że "kwestia przeprojektowania zjazdu indywidualnego na nieruchomości nie ma wpływu na organizację ruchu". Należy mieć na uwadze, że decyzja Starosty [...] z dnia 25 kwietnia 2022 r. zatwierdzająca projekt stałej organizacji ruchu w załączniku posiada projekt stałej organizacji ruchu sporządzony w listopadzie 2022 r., który stanowi integralną część tej decyzji. Za przedwczesne Sąd uznał także stanowisko organu odwoławczego w zakresie braku obowiązku wystąpienia – po dokonaniu modyfikacji projektu – z wnioskiem o ponowne uzgodnienia do A. S.A., E. Sp. z o.o., V. S.A., W. S.A. i P. S. G. sp. z o.o., albowiem w tym zakresie organ odwoławczy odniósł się tylko do zmiany dotyczącej zaprojektowania w innym miejscu zjazdu indywidualnego z dz. o nr. ewid. [...]. Organ odwoławczy uznał przy tym, że "element ten znajduje się w pasie drogowym, który był przedmiotem uzgodnień (patrz załączniki do projektu budowlanego)." Jednakże, organ odwoławczy winien był przeanalizować poszczególne zmiany w kontekście poszczególnych sieci – czy zmiany wpływają na wrysowane na rysunkach istniejące odcinki kanalizacji, istniejącą sieć elektroenergetyczną, sieć telekomunikacyjną, czy też sieć gazową, i to tym bardziej, że chociażby P. S. G. w punkcie 4 uzgodnienia wskazała, że "w przypadku jakichkolwiek zmian w dokumentacji projektowej przy skrzyżowaniu z istniejącą siecią gazową, kompletną dokumentację projektową należy przedstawić do ponownego uzgodnienia". Organ odwoławczy winien więc wskazać, że wprowadzone zmiany nie znajdują się przy skrzyżowaniu z siecią gazową i z których dokładnie rysunków to wynika. Przykładowo, z rysunku nr [...] (projektowane usytuowanie sieci uzbrojenia terenu), który był przedmiotem narady koordynacyjnej dotyczącej uzgodnienia usytuowania projektowania sieci uzbrojenia terenu zakończonej w dniu 23 lutego 2022 r. nie wynika, aby zmiana projektowanego zjazdu na działkę nr [...] miała wpływ na jakiekolwiek sieci, w tym sieć gazową. Kwestia ta powinna być jednak opisana w treści decyzji organu odwoławczego w sposób wyczerpujący, zwłaszcza, że skarżący podnosił zarzuty w tym zakresie w treści rozpatrywanego przez organ odwoławczy odwołania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy winien także wyjaśnić kwestię braku zgody współwłaścicieli dz. o nr. ewid.[...] na prowadzenie prac budowlanych na tej działce w związku z projektowanym zjazdem indywidualnym (konieczność przebudowy fragmentu nawierzchni zjazdu w celu dowiązania do projektowanego chodnika). Choć bowiem faktycznie zgodnie z projektem zagospodarowania terenu (rysunek [...]), działka ta jest poza liniami określającymi zakres inwestycji, to zarówno w treść odwołania jak i skargi skarżący wkleił kierowane do niego pismo Burmistrza M. P. z dnia 26 kwietnia 2023 r., w którym Burmistrz wskazał, że "w związku z nieotrzymaniem odstępstwa od warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie dla budowy ulicy [...] w P., konieczna jest przebudowa fragmentu nawierzchni zjazdu na działce nr ewid.[...] i 831 w zakresie minimalnym w celu dowiązania się do projektowanego chodnika". Możliwe, że inwestycja rzeczywiście nie obejmuje działki skarżącego, a wskazane pismo świadczy jedynie o tym, że Burmistrz chciał pójść na rękę właścicielom działek nr [...] i wziąć na siebie obowiązek przebudowy ich zjazdów w celu estetycznego dowiązania do projektowanego chodnika, albowiem z rysunku 2.2. wynika, że na działkach nr [...], [...] i [...] przy projektowanych zjazdach zaprojektowano odtworzenie nawierzchni przebudowywanych na działkach prywatnych (zgodnie z legendą ciemnożółta kratownica). Na działce nr [...] należącej do skarżącego brak natomiast tej kratownicy, a czarna przerywana linia określająca zakres inwestycji nie wchodzi na tę działkę, co wskazuje, że z powodu braku zgody skarżącego roboty budowlane na jego działce w ogóle nie będą wykonywane. Kwestia ta powinna zostać jednak wyjaśniona przy ponownym rozpoznaniu sprawy poprzez wezwanie inwestora do złożenia stosownych wyjaśnień. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "P.p.s.a."), w punkcie I wyroku uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody z dnia 18 listopada 2024 r., nr [...], albowiem została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. oraz art. 35 ust. 1 pkt 3 i pkt 3a lit. a Prawa budowlanego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie prowadząc postępowanie organ odwoławczy zastosuje się do oceny prawnej i wytycznych zawartych w uzasadnieniu niniejszego wyroku mając na względzie, że Sąd przesądził już kwestię zgodności projektu zagospodarowania terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego z ustaleniami miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego oraz kwestię zgodności projektu zagospodarowania terenu z przepisami techniczno-budowlanymi. Organ odwoławczy przy ponownym rozpoznaniu sprawy musi natomiast wezwać inwestora do przedłożenia dokumentacji projektowej w takiej wersji, która będzie w sposób przejrzysty uwidaczniała zmiany dokonane w tej dokumentacji w wykonaniu postanowień z dnia 3 listopada 2023 r. i z dnia 29 maja 2024 r., wraz z datami dokonanych zmian i podpisami osób wprowadzających zmiany. Do rozważenia organu odwoławczego pozostaje także kwestia, czy ze względu na wprowadzone zmiany w dokumentacji konieczne jest wystąpienie przez inwestora o zatwierdzenie nowego projektu stałej organizacji ruchu oraz o wystąpienie o ponowne opinie lub uzgodnienia. Kwestii tych Sąd nie przesądza, jednak bez względu na stanowisko, jakie organ odwoławczy zajmie w tych kwestiach, winno ono zostać wystarczająco uzasadnione w treści wydanej decyzji. Do wyjaśnienia pozostaje także kwestia konieczności prowadzenie prac budowlanych na dz. o nr. ewid.[...] O kosztach postępowania, na które składa się kwota [...]zł tytułem wpisu od skargi, Sąd orzekł w punkcie II wyroku na podstawie art. 200 P.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI