II SA/Po 365/20

II SA/Po 365/20 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2021-08-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-05-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz
Jakub Zieliński /przewodniczący sprawozdawca/
Jan Szuma
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Nadzór budowlany
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II OSK 2658/21 - Wyrok NSA z 2023-01-26
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 15, art. 77 par. 1, art. 80, art. 105 par. 1, art. 107 par. 3, art. 138 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2016 poz 290
art. 50 ust. 1, art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7, art. 66 ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i lit. c, art. 153, art. 190
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Sędzia WSA Jan Szuma po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi E. A. Bryjak z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...] na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy z odwołania E. A. B. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...] grudnia 2015 r. znak [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) – dalej: k.p.a., uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie organu I instancji w całości.
Decyzje te zostały wydane w następującym stanie sprawy.
Kierownik Referatu Urzędu Miejskiego w G. w piśmie z dnia [...] lipca 2004 r. (znak [...]) zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. (dalej: PINB w G.; Inspektor powiatowy; organ I instancji) o sprawdzenie legalności wybicia okna w budynku przy ul. [...] w G. na działce [...], od strony działki [...] PINB w G. wszczął postępowanie (pismo z dnia [...] sierpnia 2004 r.) w sprawie legalności wybicia okien od strony działki nr [...] w budynku położonym w G. przy ul. [...] (dz. nr [...]). Wobec poczynionych w sprawie ustaleń, PINB w G. decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. (znak [...]) umorzył postępowanie w sprawie dwóch otworów okiennych w budynku przy ul. [...] w G..
Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: Inspektor wojewódzki; organ II instancji; organ odwoławczy) decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. (znak [...]) stwierdził nieważność decyzji PINB w G. z dnia [...] lutego 2005 r., umarzającej postępowanie w sprawie dwóch otworów okiennych. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w decyzji z dnia [...] sierpnia 2012 r. znak [...], w stosunku do której Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia [...] lutego 2013 r. sygn. akt [...] oddalił skargę.
Na skutek wniosku Prezydenta Miasta G. z dnia [...] października 2005 r., Inspektor powiatowy wszczął postępowania w sprawie legalności wybicia 2 okien od strony działki nr [...] w budynku położonym w G. przy ul. [...], na dz. nr [...] (pismo z dnia [...] listopada 2005 r.). Decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. (znak [...]) Inspektor powiatowy umorzył i to postępowanie. Decyzją dnia [...] stycznia 2006 r. (znak [...]) Inspektor wojewódzki utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Wobec wydania ostatecznej decyzji z dnia [...] czerwca 2012 r. (znak [...]), PINB w G. [...] lipca 2014 r. przeprowadził kolejną kontrolę obiektu, podczas której ponownie ustalił, że w ścianie bocznej budynku ul. [...], graniczącej z działką nr [...] znajdują się dwa otwory okienne; otwór nr [...] znajduje się w pokoju mieszkania nr [...], wymiar otworu w świetle wynosi 1,74 x 1,87 m; otwór nr [...] znajduje się w mieszkaniu nr [...], w pomieszczeniu kuchni, a wymiar otworu w świetle wynosi 0,56 m x 1,16 m; w ścianie budynku znajdują się również otwory wentylacyjne o wym. 0,2 x 0,2 m, które znajdują się w pomieszczeniu strychu. Rozmieszczenie okien na elewacji zilustrowane zostało na załączonym do protokołu kontroli szkicu sytuacyjnym. Do protokołu kontroli zostały załączone kopie oświadczeń dotyczących istnienia okna w mieszkaniu nr [...].
Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. (znak [...]) Inspektor powiatowy umorzył w całości postępowanie administracyjne w sprawie wyżej opisanych dwóch otworów okiennych, jednak decyzją z dnia [...] marca 2015 r. (znak [...]) Inspektor wojewódzki decyzję tę uchylił w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W konsekwencji powyższego, PINB w G. wydał 2 decyzje częściowe. Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. (znak [...]) odstąpił od nadłożenia obowiązków wymienionych w art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego w sprawie otworu okiennego o wym. 0,56 m x 1,16 m przynależnego do lokalu nr [...], umiejscowionego w ścianie granicznej (graniczącej z działką nr [...]) budynku. Z kolei decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. (znak [...]) umorzył w części postępowanie administracyjne w sprawie otworu okiennego o wym. 1,74 m x 1,87 m przynależnego do lokalu nr [...], umiejscowionego w ścianie (graniczącej z działką nr [...]) budynku. Obydwie decyzje nie ostały się w obrocie prawnym, albowiem decyzjami z dnia [...] października 2015 r. Inspektor wojewódzki uchylił przedmiotowe rozstrzygnięcia (decyzją znak [...] uchylił decyzję z dnia [...] czerwca 2015 r., a decyzją znak [...] uchylił decyzję z dnia [...] czerwca 2015 r.) – i przekazał sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W związku z powyższym, PINB w G. decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. znak [...] – wydaną w sprawie otworu okiennego o wym. 0,56 m x 1,16 m przynależnego do lokalu nr [...] oraz otworu okiennego o wym. 1,74 m x 1,87 m przynależnego do lokalu nr [...], umiejscowionych w ścianie (graniczącej z działką nr [...]) budynku położonego w G. przy ul. [...] – na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.) odstąpił od nałożenia obowiązków wymienionych w art. 51 ust. 1 pkt 2 tej ustawy.
Decyzją z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] Inspektor wojewódzki, w wyniku rozpoznania sprawy z odwołania E. B., na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia [...] stycznia 2017 r. sygn. akt [...] uchylił decyzję kasacyjną organu II instancji.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] Inspektor wojewódzki na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, uchylił zaskarżoną decyzję PINB w G. z dnia [...] grudnia 2015 r. w całości – i nakazał na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego (Dz.U. z 2016 r., poz. 290 ze zm.) E. K., W. S., H. K., G. Z., E. K.-I., K. S. i G. A. (dalej: inwestorzy), zamurowanie otworu okiennego o wymiarach 0,56 m x 1,16 m przynależnego do lokalu nr [...] oraz zamurowanie otworu okiennego o wym. 1,74 m x 1,87 m przynależnego do lokalu nr [...], oba otwory umiejscowione są w ścianie (graniczącej z działką nr [...]) budynku położonego w G. przy ul. [...], a także określił termin wykonania tego obowiązku. Organ II instancji podzielił ustalenia faktyczne organu I instancji i uznał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż okno w mieszkaniu nr [...] wykonano około 1978 r. nielegalnie, aczkolwiek prawdopodobnie na polecenie władzy ludowej. Odnośnie otworu okiennego o wym. 1,74 na 1,87 m w mieszkaniu nr [...], organ odwoławczy ustalił, że okno to zostało samowolnie przesunięte i powiększone w 1978. r.
Organ II instancji stwierdził, że zgodnie z art. 28 ust. 1 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowane (Dz.U. z 1974 r. nr 38, poz.229) roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek, można było rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę. Podniósł przy tym, że rozporządzenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego precyzowało zakres, warunki i tryb uzyskiwania pozwoleń na budowę, rodzaje robót budowlanych zwolnione od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę oraz rodzaje rozbiórek zwolnione od obowiązku zgłoszenia. Organ II instancji stwierdził, że zgodnie z art. 44 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia wykonanie otworu okiennego w ścianie konstrukcyjnej wymagało pozwolenia na budowę. Inspektor wojewódzki uznał, że wobec wykazania braku ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę zasadne było zastosowanie przez PINB w G. trybu z art. 51 ustawy Prawo budowlane. Organ II instancji uznał, że rozważania Inspektora powiatowego dotyczące nienaruszenia przepisów przeciwpożarowych nie konwalidują naruszenia przepisu § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Powołał się na § 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 11 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz.U. nr 26, poz. 157) i zarządzenie Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych nr 130 z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. Bud. z dnia 19 lipca 1966 r., poz. 44).
Inspektor wojewódzki stwierdził, że nawet gdyby przyjąć za PINB w G., iż w dacie wykonania usytuowanie tychże okien nie naruszało przepisów przedmiotowego zarządzenia nr [...], to fakt ich samowolnego wykonania nakłada na organy nadzoru budowlanego obowiązek prowadzenia postępowania naprawczego w trybie art. 51 Prawa budowlanego, które powinno opierać się na aktualnie obowiązujących przepisach. W ocenie organu odwoławczego, okna istniejące w granicy z działką sąsiednią naruszają przepisy § 12 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia i jako takie nie mogą zostać zalegalizowane, wobec czego uzasadnione jest, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, orzeczenie o obowiązku zamurowania przedmiotowych otworów okiennych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia [...] października 2017 r. sygn. akt [...] oddalił skargę K. S. na przedmiotową decyzję, podzielając ustalenia faktyczne i prawne Inspektora wojewódzkiego.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] grudnia 2019 r. sygn. akt II OSK [...] uchylił zaskarżony przez tę stronę postępowania wyrok WSA w Poznaniu oraz decyzję Inspektora wojewódzkiego z dnia [...] kwietnia 2017 r., stwierdzając, że przesłanki zastosowania w tej sprawie przepisu art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nie może stanowić fakt samowolnego wykonania okien, gdyż taka samowola nie miała miejsca w tej sprawie.
Motywując swoje rozstrzygnięcie, zawarte w decyzji z dnia [...] lutego 2020 r., Inspektor wojewódzki stwierdził, że zobowiązany jest ponownie rozpatrzyć odwołanie E. B. z dnia [...] grudnia 2015 r., kierując się uzasadnieniem i oceną prawną wyrażoną w przywołanym wyroku NSA.
Organ II instancji uznał, że skoro zgodnie z oceną Sądu kasacyjnego otwór okienny o wymiarach 0,56 mx 1,16 m przynależny do lokalu nr [...] oraz otwór okienny o wym. 1,74 m x 1,87 m przynależny do lokalu nr [...], umiejscowione w ścianie granicznej budynku położonego w G. przy ul. [...], wykonane zostały legalnie, to postępowanie administracyjne prowadzone na podstawie przepisów art. 51 ustawy Prawo budowlane jest bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. W takich warunkach organ odwoławczy postanowił zaskarżoną decyzję uchylić i umorzyć w całości postępowanie organu I instancji, prowadzone w trybie art. 51 Prawa budowlanego.
W skardze na decyzję Inspektora wojewódzkiego z dnia [...] lutego 2020 r. E. A. B., reprezentowana przez pełnomocnika procesowego, zarzuciła naruszenie:
1. art. 51 ust. 1 pkt 2 i art. 50 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane i w zw. z art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane – poprzez ich niezastosowanie i nienałożenie obowiązku doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem;
2. art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu stanu faktycznego i błędnym przyjęciu, że udowodnione zostało istnienie wystarczającej podstawy prawnej do legalnego wykucia otworów okiennych w budynku przy ul. [...] w G., oraz że decyzje Urzędu Miasta i Powiatu w G. z dnia [...] czerwca 1974 r., Miejskiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w G. z dnia [...] stycznia 1984 r. oraz Urzędu Miejskiego w G. z dnia [...] października 1986 r., a także protokołu konieczności z dnia [...] grudnia 1978 r. stanowią potwierdzenie, że wykucia otworów okiennych dokonano w ramach ustawy z dnia [...] kwietnia 1959 r. o remontach i odbudowie oraz wykańczaniu budowy i nadbudowie budynków, oraz że przedmiotowy protokół konieczności odnosi się do prac objętych tymi decyzjami;
3. art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 77 § 4 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez całkowite pominięcie przepisów aktów powszechnie obowiązującego prawa i tym samym pominięcie faktu, że niemożliwe było legalne wykucie otworów okiennych – a mianowicie rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz.U. z 1939 r. nr 34, poz. 216 ze zm.), zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budownictwa powszechnego (Dz.Urz.MB. z 1966 r. nr 10, poz. 44), rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz.U. z 1980 r. nr 17, poz. 62 ze zm.), rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 1999 r. nr 15, poz. 140 ze zm.), rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2002 r. nr 75, poz. 690 ze zm.) oraz ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 1974 r. nr 38, poz. 229 ze zm.);
4. art. 66 ust. 1 pkt 3 [ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane] poprzez jego niezastosowanie i nienałożenie obowiązku usunięcia nieprawidłowości w postaci nieodpowiedniego stanu technicznego budynku,
5. art. 3 pkt 7a w zw. z art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane poprzez ich błędną wykładnię, tj. uznanie, że wykucie otworów okiennych stanowi remont w rozumieniu tych przepisów, podczas gdy prace budowlane, których wykonania dotyczyło postępowanie w niniejszej sprawie nie mieszczą się w kategorii remontu w rozumieniu przywołanych przepisów.
Przy tak sformułowanych zarzutach, rozwiniętych w uzasadnieniu skargi, strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę Inspektor wojewódzki, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniósł o jej oddalenie.
K. S. oraz G. Z. (uczestniczki postępowania) – każda w odrębnym piśmie procesowym (odpowiednio z dnia [...] stycznia 2021 r. i [...] lutego 2021 r.) poparły stanowisko organu II instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga jako zasadna podlegała uwzględnieniu.
Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs(4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.). Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Regulacja ta stanowi lex specialis względem ogólnych zasad określonych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – dalej: p.p.s.a. – pozwalając na odstępstwo od ujętej w art. 10 i art. 90 p.p.s.a. zasady jawnego rozpoznania spraw (na rozprawie).
Niniejsza sprawa została uprzednio skierowana do rozpoznania w takim trybie, na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] września 2020 r. (k. 18 akt sąd.) i kolejnego zarządzenia z dnia [...] czerwca 2021 r. (k. 68). Zarazem warto podkreślić, że strony i uczestnicy postępowania zostali zawiadomieniami o powyższym i Sąd przed wyrokowaniem zapewnił im możliwość wypowiedzenia się w sprawie.
W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli sądowej była decyzja Inspektora wojewódzkiego z dnia [...] lutego 2020 r., którą organ odwoławczy, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy z odwołania E. A. B. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...] grudnia 2015 r., uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie organu I instancji w całości. Postępowanie to było prowadzone w trybie art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego z 1994 r. w sprawie zgodności z prawem (legalności) robót budowlanych polegających na wykonaniu otworu okiennego o wym. 0,56 m x 1,16 m przynależnego do lokalu nr [...] oraz otworu okiennego o wym. 1,74 m x 1,87 m przynależnego do lokalu nr [...], umiejscowionych w ścianie (graniczącej z działką nr [...]) budynku położonego w G. przy ul. [...].
Dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy decydujące znaczenie miało to, że w sprawie tej wypowiedział się już Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia [...] grudnia 2019 r. sygn. akt II OSK [...]. Uchylając wcześniejszy wyrok WSA w Poznaniu z dnia [...] października 2017 r. sygn. akt [...] oraz poprzedzającą go decyzję Inspektora wojewódzkiego z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...], Sąd kasacyjny stwierdził, że uzasadnienia do zastosowania w niniejszej sprawie przepisu art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nie może stanowić fakt samowolnego wykonania okien, gdyż taka samowola nie miała miejsca w tej sprawie.
Motywując swoje rozstrzygnięcie Sąd kasacyjny uznał, że nie można zgodzić się z organem odwoławczym i sądem wojewódzkim co do tego, że w niniejszej sprawie miała miejsce samowola budowlana, gdyż decydując o tym, czy zaistniały samowolne roboty budowlane zawsze trzeba oceniać uwzględniając datę ich wykonania. Opierając się na decyzjach znajdujących się w aktach administracyjnych, które zostały pominięte przez organ nadzoru budowlanego, a przez sąd wojewódzki uznane za nieistotne, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że z decyzji Urzędu Miasta i Powiatu w G. z dnia [...] czerwca 1974 r. (k. 167 akt) wynika, iż prawomocną decyzją z dnia [...] stycznia 1970 r. Urząd Miasta i Powiatu Wydział Gospodarki Komunalnej i Przestrzennej i Ochrony Środowiska w G. (dalej: UMiP WGKiPiOŚ w G.) zakwalifikował budynek znajdujący się na nieruchomości przy ul. [...] do remontu kapitalnego na podstawie art. 2 i 3 ustawy z 22 kwietnia 1959 r. o remontach i odbudowie budynków mieszkalnych. Sąd II instancji wskazał na to, że decyzja Miejskiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w G. (dalej: MPGKiM w G.) z dnia [...] stycznia 1984 r. i decyzja Urzędu Miejskiego w G. (dalej: UM w G.) z dnia [...] października 1986 r., które dotyczą kosztów remontu przedmiotowego budynku (k. 168 i 169 akt), również powołują się na zakwalifikowanie kamienicy do remontu na podstawie przywołanej ustawy z 1959 r. Sąd kasacyjny zauważył w tym względzie, że:
- przepisy art. 2 i 3 ustawy z dnia 22 kwietnia 1959 r. o remontach i odbudowie oraz o wykańczaniu budowy i nadbudowie budynków (Dz.U. z 1968 r. nr 36, poz. 249 r. ze zm.), które stanowiły podstawę prawną decyzji z dnia [...] stycznia 1970 r. UMiP WGKiPiOŚ w G., upoważniały organ gospodarki mieszkaniowej do dokonywania, ze środków państwowych remontów kapitalnych i zabezpieczających budynków, ulepszeń w wyposażeniu technicznym tych budynków, ich odbudowy lub przebudowy;
- organ, uznający (po przeprowadzeniu oględzin) potrzebę przeprowadzenia robót wymienionych w art. 2 tej ustawy (czyli remontu kapitalnego i zabezpieczającego, ulepszeń w wyposażeniu budynków, ich odbudowy lub przebudowy) wydawał zawiadomienie skierowane do właściciela (zarządcy) budynku o rodzaju i rozmiarze planowanych robót; jednocześnie o terminie oględzin winien być zawiadomiony właściciel (zarządca) budynku;
- zgodnie z art. 3 ust. 2 i 3 przywołanej ustawy z dnia 22 kwietnia 1959 r. właściciel (zarządca) budynku może w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o rodzaju i rozmiarze planowanych robót oświadczyć, że wykona roboty wymienione w ust. 1 we własnym zakresie; w tym przypadku organ gospodarki mieszkaniowej wyznaczy właścicielowi (zarządcy) odpowiedni, technicznie uzasadniony, termin rozpoczęcia i zakończenia robót, a jeżeli potrzeba przeprowadzenia robót wywołana została klęską żywiołową lub bezpośrednim zagrożeniem budynku, termin do oświadczenia przez właściciela (zarządcę) może być skrócony do 3 dni;
- w przypadku określonym w ust. 2 wykonanie robót ze środków państwowych może nastąpić wówczas, gdy właściciel (zarządca) nie rozpocznie lub nie zakończy robót w wyznaczonym terminie albo jeśli prowadzi roboty w sposób sprzeczny z zasadami techniki budowlanej lub w sposób opieszały, wykluczający zakończenie robót w wyznaczonym terminie; decyzja wydana w tej sprawie przez organ gospodarki mieszkaniowej jest natychmiast wykonalna;
- przez organ gospodarki mieszkaniowej, zdefiniowany w art. 1 ust. 3 powołanej ustawy, należy rozumieć właściwy organ do spraw mieszkaniowych prezydium miejskiej lub gromadzkiej rady narodowej albo rady narodowej osiedla; organ gospodarki mieszkaniowej miał samodzielną kompetencję do dysponowania środkami państwowymi na cele remontów budynków i w tym zakresie reprezentował interesy Skarbu Państwa;
- z uzasadnienia decyzji MPGKiM w G. z dnia [...] stycznia 1984 r. ustalającej wysokość wyłożonych kosztów remontu wynika, iż remont był wykonany na podstawie prawomocnej decyzji UMiP WGKiPiOŚ w G. z dnia [...] listopada 1977 r. o zakwalifikowaniu budynku znajdującego się w G. przy ul. [...] do remontu kapitalnego (zabezpieczającego) w oparciu o ustawę z dnia 22 kwietnia 1959 r, o remontach i odbudowie oraz wykańczaniu budowy i nadbudowie budynków;
- także z uzasadnienia decyzji UM w G. z dnia [...] października 1986 r. ustalającej wysokość wyłożonych kosztów remontu wynika, że remont był wykonany na podstawie prawomocnej decyzji UMiP w G. o zakwalifikowaniu budynku znajdującego się w G. przy ul. [...] do remontu kapitalnego (zabezpieczającego) na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 1959 r. o remontach i odbudowie oraz wykańczaniu budowy i nadbudowie budynków;
- dowody te wyraźnie wskazują, że wykonane w 1978 r. okna w lokalu 4 i 6 miały podstawę prawną, a potwierdza to również kopia "protokołu konieczności na wykonanie dodatkowych robót remontowych" na budowie w G. przy ul. [...] z dnia [...] stycznia 1978 r., gdzie w pkt 30 wpisano "wykucie nowych otworów okiennych dla mieszkań lokatorskich" (k. 22 i 26).
Przy takich ustaleniach faktycznych i prawnych Sąd kasacyjny stwierdził, że poza sporem jest, iż prace budowlane były wykonane bez zgody właściciela budynku, miał on bowiem wówczas niewielki wpływ na swoja własność. Z powyższych względów Sąd II instancji uznał, że przesłanki zastosowania w niniejszej sprawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nie mógł stanowić fakt samowolnego wykonania okien, gdyż taka samowola nie miała miejsca w tej sprawie.
Wobec powyższego należy podkreślić, że zgodnie z art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przywołany przepis wyznacza kierunek postępowania sądu I instancji, który nie posiada już na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego swobody w zakresie wykładni prawa, jak również nie może odstąpić od wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w wyroku sądu wyższej instancji. Możliwość odstąpienia od zawartej w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach wyjątkowych, w szczególności, jeżeli stan faktyczny sprawy, ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania, uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wcześniej wyjaśnionych przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok SN z dnia 9 lipca 1998 r. sygn. akt I PKN 226/98, OSNAP 1999/15/486), jak również w przypadku, gdy przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny zostanie wydana przez ten Sąd uchwała w innej sprawie, w trybie art. 269 p.p.s.a., zawierająca odmienną wykładnię prawa albo zmienił się stan prawny i to jedynie w odniesieniu do przepisów proceduralnych (por. B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el. 2019, art. 190).
Odnosząc przedstawione rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy, tutejszy Sąd nie stwierdził zaistnienia przesłanek umożliwiających odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w wyroku NSA z dnia [...] grudnia 2019 r. sygn. akt II OSK [...]. Co więcej, należało mieć na uwadze, że Sąd kasacyjny zastosował w sprawie przepis art. 188 p.p.s.a. uznając, że sprawa jest dostatecznie wyjaśniona i w wyniku uchylenia zaskarżonego wyroku rozpoznał skargę od decyzji Inspektora wojewódzkiego z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...]. Tego rodzaju wyrok reformatoryjny wiąże, na podstawie art. 153 w zw. z art. 193 p.p.s.a., tak organy orzekające w sprawie, jak i sąd wojewódzki co do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania. Moc wiążąca prawomocnego wyroku sądu administracyjnego związana jest z tożsamością stosunku prawnego, będącego przedmiotem sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa, jako podstawy do wydania decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciąży na organie administracyjnym i na sądach, a może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (tak NSA w wyroku z dnia 30 stycznia 2018 r. sygn. akt II OSK 898/16, dostępnym w internetowej bazie orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W związku z powyższym wszelkie zarzuty skargi, jakie zmierzały do podważenia stanu faktycznego lub prawnego w tym zakresie były niedopuszczalne i z gruntu chybione. Przesądzone zostało już bowiem wiążąco, że roboty budowlane związane realizacją przedmiotowych otworów okiennych nie zostały wykonane w warunkach samowoli budowlanej. W konsekwencji, tak organ odwoławczy, jak i tutejszy Sąd były zobowiązane przyjąć, że wykonanie przedmiotowych robót w 1978 r. nastąpiło legalnie, tj. na podstawie odpowiednich aktów administracyjnych wskazanych przez Sąd kasacyjny. W konsekwencji, w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego przesłanką do zastosowania przepisu art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego – co miało miejsce we wcześniejszej decyzji Inspektora wojewódzkiego z dnia [...] kwietnia 2017 r. – nie mógł być domniemany fakt wykonania przedmiotowych otworów okiennych w warunkach samowoli budowlanej. Co więcej, z uwagi na charakter rozważań Sądu II instancji należało z gruntu odrzucić zasadność zarzutu dotyczącego naruszenia art. 3 pkt 7a w zw. z art. 3 pkt 8 Prawa budowlanego z 1994 r. W tym względzie skarżąca wyraziła pogląd, że prace budowlane, których wykonania dotyczyło postępowanie w niniejszej sprawie, nie mieszczą się w kategorii remontu w rozumieniu przywołanych przepisów. Zarzut ten w ocenie tutejszego Sądu również jest niezasadny i nieskuteczny, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny, rozstrzygając o legalności realizacji przedmiotowych robót, w istocie przesądził również o ich kwalifikacji. Uczynił to jednakże odnosząc się do wskazanych przepisów obowiązujących w dacie ich realizacji – przede wszystkim odwołując się do przepisów ustawy z dnia [...] kwietnia 1959 r. o remontach i odbudowie oraz o wykańczaniu budowy i nadbudowie budynków. Nadto tutejszy Sąd we wcześniejszym wyroku zgodził się organami nadzoru budowlanego co do kwalifikacji robót budowlanych, w wyniku których powstały przedmiotowe otwory okienne, jako prac budowlanych o charakterze przebudowy [w rozumieniu art. art. 3 pkt 7a Prawa budowlanego z 1994 r.]. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie znalazł podstaw do wyrażenia odmiennego stanowiska w tym względzie. Niemniej jednak kwestia kwalifikacji przedmiotowych robót nie ma w niniejszej sprawie doniosłego prawnie znaczenia na płaszczyźnie przepisów art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego. Przedmiotowe prace budowlane nie zostały bowiem wykonane w warunkach samowoli budowlanej (o czym wiążąco przesądził w niniejszej sprawie Sąd kasacyjny), niezależnie do tego, czy według aktualnego brzmienia art. 3 Prawa budowlanego stanowią remont (pkt 7a) czy też przebudowę (pkt 8). Obydwa rodzaje prac budowlanych stanowią bowiem roboty budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego, do których odnosi się art. 50 ust. 1 i art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego.
Zasadne okazały się natomiast zarzuty dotyczące naruszenia art. 50 ust. 1 pkt 4 i art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego oraz przepisów proceduralnych art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W ocenie tutejszego Sądu organ II instancji naruszył również przepisy art. 7, art. 15, art. 107 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim jednak w sprawie doszło do naruszenia przepisów art. 153 i art. 190 p.p.s.a., a to skutkowało popełnieniem kolejnych uchybień w rozpatrzeniu sprawy Zdaniem tutejszego Sądu, organ odwoławczy błędnie zastosował te przepisy przy ocenie zakresu związania przy rozstrzyganiu sprawy wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] grudnia 2019 r. sygn. akt II OSK [...].
Sąd kasacyjny w określonych okolicznościach faktycznych i prawnych stwierdził, że przesłanki zastosowania w niniejszej sprawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nie mógł stanowić fakt samowolnego wykonania okien, gdyż taka samowola nie miała miejsca w tej sprawie. Wobec tego należy uznać, że w sposób dorozumiany wykluczone zostały przez Sąd II instancji jedynie dwie przesłanki do prowadzenia postępowania naprawczego, a mianowicie przesłanka wykonania robót budowlanych bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę, albo zgłoszenia (art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego) oraz wykonania robót w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, projekcie zagospodarowania działki lub terenu, projekcie architektoniczno-budowlanym (art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego). Nie zostały jednak wiążąco zdyskwalifikowane inne przesłanki wyrażone w art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego.
W praktyce chodzić tu może o wykonanie robót w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach (art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego), względnie wykonanie robót w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia, lub zagrożenia środowiska (art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego). Kwestiom tym poświęcił należytą uwagę PINB w G. w decyzji z dnia [...] grudnia 2015 r. znak [...] Skarżąca stanowisko to zakwestionowała, a Inspektor wojewódzki finalnie nie odniósł się wyczerpująco do wszystkich tych aspektów sprawy. W takich okolicznościach co najmniej przedwczesne było zastosowanie w sprawie instytucji umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a., jak i zdyskwalifikowanie prawidłowości zaskarżonej decyzji organu I instancji. Wydanie decyzji umarzającej, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a, postępowanie naprawcze byłoby zasadne w sytuacji, gdy organy nie stwierdziły faktu samowoli budowlanej w dacie realizacji inwestycji (por. wyrok NSA z dnia 18 września 2019 r. sygn. akt II OSK 2500/17, dostępny jw.), a jednocześnie nie zaistniałyby inne przesłanki, o których mowa w art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego. Co oczywiste, wcześniejsze rozważania poczynione w tym względzie przez Inspektora wojewódzkiego w decyzji z dnia [...] kwietnia 2017 r. znak [...], jak i poglądy wyrażone w wyroku tutejszego Sądu z dnia [...] października 2017 r. sygn. akt IV SA/Po [...] nie mogły mieć żadnego znaczenia w sprawie, skoro rozstrzygnięcia te zostały wyeliminowane z obrotu prawnego wyrokiem Sądu kasacyjnego z dnia [...] grudnia 2019 r.
Zdaniem Sądu, organ odwoławczy powinien rozważyć całokształt okoliczności sprawy z uwzględnieniem pozostałych przesłanek wymienionych w art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego dla oceny kierunku, w jakim powinno zmierzać postępowanie naprawcze. Wtedy też finalnie rozstrzygnie, czy zachodzą przesłanki do zastosowania przepisu art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego, a jeśli tak – jakie obowiązki należy nałożyć na określone podmioty na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego. Winien uczynić to, mając na uwadze co do zasady przepisy obowiązujące w dacie realizacji przedmiotowych robót budowlanych i posiłkując się w tym względzie odpowiednio poglądami wyrażonymi w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] grudnia 2013 r. sygn. II OPS [...], w którym podkreślano, że według przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. samowola budowlana nie zawsze wymagała przeprowadzenia działań legalizacyjnych, a przepis art. 37 ust. 1 tej ustawy należy interpretować z uwzględnieniem innych jej przepisów, a w szczególności przepisów regulujących tryb legalizacji samowoli budowlanej. Uchwała ta odnosi się wprawdzie do przepisów regulujących samowolę budowalną w sensie ścisłym, tj. budowy obiektu budowanego, jednakże zawiera cenne wskazówki ogólne dotyczące legalizacji robót budowlanych zrealizowanych pod rządami Prawa budowlanego z 1974 r. – chociażby w zakresie zgodności robót z przepisami, w tym warunkami technicznymi i zasadami sztuki budowlanej. Trzeba mieć przy tym na uwadze, że jeżeli dane roboty nie zostały wykonane w warunkach samowoli budowanej, to nie ma podstaw do obciążania inwestora czy właściciela nieruchomości ewentualnymi zmianami (na niekorzyść) przepisów prawa (w szczelności warunków technicznych budynków czy też przepisów z zakresu bezpieczeństwa pożarowego). Na korzyść takiego inwestora (właściciela) uwzględnić należy jednak następcze zmiany faktyczne, jak i zmiany zawarte w przepisach późniejszych, w tym obowiązujących w dacie rozstrzygania w sprawie. Taki wniosek można wyprowadzić z wielu orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego. Dla przykładu warto wskazać, że NSA m.in. zwrócił uwagę na takie kwestie, jak to, że:
- późniejszy, niż data wykonania robót budowlanych, podział działki inwestycyjnej, na której zlokalizowany był budynek, przy którym wykonywano roboty budowlane, nie daje podstaw do dokonywania oceny legalności robót budowalnych w aspekcie zasadności wydania decyzji nakazowej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 7 i art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego, przy uwzględnieniu stanu faktycznego, jaki ów podział spowodował (wyrok z dnia 26 maja 2020 r. sygn. akt II OSK 2069/19, dostępny jw.);
- dla stwierdzenia, że obiekt powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia, nie wystarcza proste stwierdzenie tego faktu, lecz potrzebne jest zestawienie konkretnych okoliczności faktycznych ustalonych w sprawie z możliwym, lecz konkretnym zagrożeniem dla ludzi powodowanym przez wybudowanie obiektu, którego określone cechy to zagrożenie wywołują (wyrok z dnia 13 marca 2019 r. sygn. akt II OSK 877/18, dostępny jw.)
- samo naruszenie przepisów technicznych, jakie obowiązywały w czasie dopuszczenia się samowoli przez inwestora, nie jest wystarczające, aby przyjąć, że to naruszenie automatycznie stwarza niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia; wystąpienie takiego niebezpieczeństwa musi być wykazane w sposób niebudzący wątpliwości i znajdować odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym (wyrok z dnia 13 marca 2019 r. sygn. akt II OSK 877/18, dostępny jw.);
- brak jest podstaw, aby przyjąć, że samo naruszenie przepisów techniczno-budowlanych, nawet takich, których celem jest zapewnienie bezpieczeństwa użytkowania obiektu budowlanego, stanowi już o tym, że została spełniona przesłanka zastosowania art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, określona jako wykonanie robót budowlanych w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska lub art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r., sformułowana jako spowodowanie niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia; utożsamianie naruszenia przepisów technicznych ze wskazanymi ustawowymi przesłankami wydania postanowień i decyzji oznaczałoby wyjaśnianie wyrażeń ustawowych przez przepisy wykonawcze, bez wyraźnej do tego delegacji (wyrok z dnia 29 września 2015 r. sygn. akt II OSK 543/15, dostępny jw.);
- by stwierdzić, że zaistniała sytuacja przewidziana w art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego organ musi indywidualnie ocenić, czy lokalizacja obu obiektów stwarza zagrożenie niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia; dokonując tej oceny powinien jednak uwzględnić, że jedynie konkretne zagrożenie dla otoczenia spowodowane zbyt bliską odległością między oboma obiektami mogłoby uzasadniać wydanie nakazu rozbiórki obiektu legalnie wzniesionego (wyrok z dnia 19 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 2223/11, dostępny jw.);
- dopóki w obrocie prawnym pozostaje decyzja o pozwoleniu na użytkowanie, istnieje w sprawie czasowa przeszkoda do wszczęcia lub prowadzenia postępowania naprawczego (wyrok z dnia 18 maja 2020 r. sygn. akt II OSK 2748/19, dostępny jw.).
W szczególności organ II instancji odniesie się do kwestii wcześniej omówionych w uzasadnieniu decyzji PINB w G. z dnia [...] grudnia 2015 r., a dotyczących zgodności robót budowlanych z przepisami techniczno-budowlanymi, w tym z zakresu bezpieczeństwa pożarowego. Dopiero ustalenie wszystkich powyżej wskazanych okoliczności, jak i uwzględnienie przedstawionych kwestii prawnych pozwoli organowi na właściwą ocenę, czy roboty, których dotyczy postępowanie naprawcze, powinny zostać doprowadzone do stanu zgodnego z prawem – a jeśli tak, to w jaki sposób – czy też możliwe jest dalsze istnienie przedmiotowych otworów okiennych w dotychczasowej lokalizacji. Takie też będzie zadanie organu nadzoru budowlanego przy ponownym rozpatrywaniu sprawy.
Na koniec zauważyć jeszcze należy, że niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego z 1994 r. Przedmiotowe postępowanie naprawcze prowadzone jest w trybie przepisów art. 50-51 Prawa budowlanego w stosunku do konkretnych robot budowlanych (dotyczących wykonania dwóch otworów okiennych w określonej lokalizacji). Przepis art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego stanowi skonkretyzowanie obowiązków wynikających z art. 5 ust. 2 i art. 61 tej ustawy. Przepisy te zmierzają do zapewnienia utrzymania obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym. Celem art. 66 Prawa budowlanego nie jest natomiast doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem w rozumieniu art. 51 ust. 1 pkt 2 tej ustawy (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 2 października 2012 r. sygn. akt II SA/Łd 670/12, dostępny jw.). Usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w trybie art. 66 Prawa budowlanego może dotyczyć jedynie takich uchybień, które powstały podczas użytkowania obiektu budowlanego i wiążą się z użytkowaniem tego obiektu. Przepis ten nie może być więc wykorzystywany do usunięcia dokonanych przez inwestora odstępstw od udzielonego pozwolenia na budowę, jak i do likwidacji samowoli budowlanej popełnionej w istniejącym obiekcie budowlanym (tak NSA w wyroku z dnia 15 lutego 2010 r. sygn. akt II OSK 1424/08, dostępnym jw.). Przepis art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego odnosi się do obiektu budowlanego jako całości, a zatem generalnie nakazy określone w tym przepisie mogą dotyczyć usunięcia nieprawidłowości samego obiektu. Chodzi tutaj o prace mające na celu utrzymanie w należytym stanie budynku jako całości, a zatem o takie roboty, które mają na celu utrzymanie w należytym stanie obiektu budowlanego jako całości lub jego części (por. wyroki NSA z dnia 28 lutego 2007 r. sygn. akt II OSK 1036/06 i 5 lutego 2009 r. sygn. akt II OSK 985/08, dostępne jw. – patrz Prawo budowlane. Komentarz, wyd. III, red. A. Gliniecki, Warszawa 2016, art. 66).
Podsumowując, w postępowaniu odwoławczym nie zostały odpowiednio przedstawione i rozważone wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy, tym samym doszło do naruszenia art. 7 i art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 15 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 153 i art. 190 p.p.s.a. W konsekwencji niezasadne było zastosowanie przepisu art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § § 1 k.p.a. Naruszenie przepisów postępowania wypełniało dyspozycję przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., gdyż niewątpliwie mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z kolei uchybienia w zakresie prawa materialnego – co do braku podstaw do zastosowania art. 50 ust. 1 i art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego – miały wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a., determinując formę i treść jej rozstrzygnięcia. Uchybienia w zakresie prawa materialnego miały zaś swoje źródło w naruszeniu przepisów postępowania. Przede wszystkim były wynikiem błędu w zakresie zastosowania się do dyspozycji przepisów art. 153 i art. 190 p.p.s.a. Wszystko to łącznie powodowało konieczność zastosowania w sprawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a., prowadząc do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
Zdaniem Sądu, właściwe rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej wymaga ponownego przeprowadzania postępowania przez organ nadzoru budowalnego II instancji z uwzględnieniem oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w uzasadnieniu niniejszego wyroku.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie powołanych przepisów orzekł, jak w pkt I sentencji wyroku.
O kosztach postępowania (pkt II sentencji) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając wysokość kosztów sądowych uiszczonych przez stronę (wpis od skargi w kwocie [...]zł – k. 2, 10) oraz fakt korzystania z zastępstwa procesowego w osobie adwokata (w tym poniesioną opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie [...]zł – k. 9). W odniesieniu do wysokości kosztów zastępstwa prawnego ([...] zł) Sąd wziął pod uwagę stawki oraz zasady ustalania opłat wynikające z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.), tj. § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 15 ust. 1 i 2.