II SA/Po 364/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody stwierdzające nieważność części uchwały rady gminy dotyczącej wyprowadzania psów, uznając, że przepis ten nie przekracza upoważnienia ustawowego.
Wojewoda stwierdził nieważność części uchwały rady gminy dotyczącej regulaminu utrzymania czystości i porządku, w tym § 20 ust. 3 pkt 3, który nakładał obowiązek wyprowadzania psów agresywnych w kagańcu. Gmina wniosła skargę, argumentując, że przepis ten nie jest sprzeczny z prawem i nie przekracza upoważnienia ustawowego. Sąd uznał skargę za zasadną, uchylając rozstrzygnięcie nadzorcze.
Sprawa dotyczyła skargi Gminy i Miasta [...] na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody, które stwierdziło nieważność części uchwały rady gminy w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku. Wojewoda zakwestionował § 20 ust. 3 pkt 3 regulaminu, który nakładał obowiązek wyprowadzania psów agresywnych w kagańcu, uznając to za sprzeczne z utrwalonym orzecznictwem i przekroczenie upoważnienia ustawowego. Gmina argumentowała, że przepis ten uzależnia nałożenie kagańca od cechy osobniczej psa (agresywności), a nie stanowi generalnego nakazu dla wszystkich psów, co mieści się w zakresie upoważnienia ustawowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że przepisy regulaminu nie mogą wykraczać poza zakres ustawowego upoważnienia. W ocenie Sądu, § 20 ust. 3 pkt 3 regulaminu nie wprowadza generalnego nakazu, a jedynie obowiązek stosowania kagańca wobec psów agresywnych lub zagrażających, co jest proporcjonalne do potencjalnego zagrożenia i nie przekracza delegacji ustawowej. W związku z tym Sąd uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, przepis ten nie stanowi istotnego naruszenia prawa ani nie przekracza upoważnienia ustawowego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepis ten nie wprowadza generalnego nakazu dla wszystkich psów, a jedynie dla psów agresywnych lub zagrażających, co jest proporcjonalne do potencjalnego zagrożenia i mieści się w zakresie delegacji ustawowej dotyczącej ochrony przed zagrożeniem ze strony zwierząt domowych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (12)
Główne
u.c.p.g. art. 4 § 2
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
Określa zakres upoważnienia dla gmin do tworzenia regulaminów utrzymania czystości i porządku, w tym obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe.
Pomocnicze
p.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 148
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 171 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
u.s.g. art. 85
Ustawa o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 91 § 1
Ustawa o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 91 § 4
Ustawa o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 90
Ustawa o samorządzie gminnym
u.o.z. art. 10a § 3
Ustawa o ochronie zwierząt
Zakazuje puszczania psów bez możliwości ich kontroli i bez oznakowania umożliwiającego identyfikację właściciela lub opiekuna.
k.w. art. 77
Kodeks wykroczeń
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepis regulaminu uzależnia nałożenie kagańca od cechy osobniczej psa (agresywności), a nie stanowi generalnego nakazu dla wszystkich psów. Nakaz stosowania kagańca wobec psów agresywnych jest proporcjonalny do potencjalnego zagrożenia i mieści się w zakresie delegacji ustawowej. Regulamin nie jest sprzeczny z art. 10a ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt.
Odrzucone argumenty
Argument Wojewody o sprzeczności z utrwalonym orzecznictwem zakazującym generalnego nakazu trzymania psów na smyczy. Argument Wojewody o zbędności regulacji z uwagi na art. 10a ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt. Argument Wojewody o przekroczeniu upoważnienia ustawowego.
Godne uwagi sformułowania
obowiązek osób utrzymujących zwierzęta domowe, mający na celu ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku nie można zatem stwierdzić, że wprowadzone rozwiązanie stanowiło przekroczenie ustawowej kompetencji, skutkujące istotnym naruszeniem prawa.
Skład orzekający
Edyta Podrazik
przewodniczący
Wiesława Batorowicz
sprawozdawca
Jan Szuma
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących regulaminów utrzymania czystości i porządku w gminach, w szczególności w zakresie obowiązków właścicieli psów i zakresu upoważnienia ustawowego."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i przepisów obowiązujących w dacie orzekania. Może być stosowane do podobnych regulacji w innych gminach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu, jakim jest wyprowadzanie psów i związane z tym zasady bezpieczeństwa, co może być interesujące dla szerszego grona odbiorców, nie tylko prawników.
“Czy gmina może nakazać kaganiec dla każdego psa? Sąd Administracyjny wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Po 364/20 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2020-10-08 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-05-07 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Edyta Podrazik /przewodniczący/ Jan Szuma Wiesława Batorowicz /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy 6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze Sygn. powiązane III OSK 3826/21 - Wyrok NSA z 2024-06-21 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku uchylono zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Asesor WSA Jan Szuma Protokolant: starszy sekretarz sądowy Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 08 października 2020 r. sprawy ze skargi Gminy i Miasta [...] na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody z dnia [...] marca 2020 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy I. uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody z dnia [...] marca 2020 r. w części w jakiej stwierdzono nieważność § 20 ust. 3 pkt 3 uchwały nr [...] Rady [...] z dnia [...] lutego 2020 roku w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy i Miasta [...] II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej kwotę [...]- zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie W dniu [...] lutego 2020 r. Rada Gminy i Miasta [...] podjęła uchwałę nr [...] w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy i Miasta [...], dalej jako "Regulamin". Rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] Wojewoda stwierdził nieważność następujących punktów Regulaminu ze względu na istotne naruszenie prawa: § 5 ust. 2 pkt 2 Regulaminu zgodnie z którym ".. naprawa pojazdów samochodowych poza warsztatami samochodowymi może odbywać się wyłącznie pod warunkiem, że naprawa pojazdów samochodowych nie stwarza uciążliwości dla właścicieli sąsiednich nieruchomości", a także § 20 ust 3 pkt 3 Regulaminu zgodnie z którym "wyprowadzania psa w miejsca publiczne jest możliwe po spełnieniu następujących warunków: a psa agresywnego lub w inny sposób zagrażającego otoczeniu – w nałożonym kagańcu". Wojewoda zakwestionował § 20 ust. 3 pkt 3 regulaminu z uwagi na sprzeczność z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, który zakazuje umieszczać w regulaminach regulacji przewidujących generalny nakaz trzymania psów na smyczy niezależnie od ich cech osobniczych i jednostkowych. Drugim argumentem była zbędność tej regulacji z uwagi na art. 10 a ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt, który "zabrania puszczania psów bez możliwości ich kontroli i bez oznakowania umożliwiającego identyfikację właściciela lub opiekuna.". Zdaniem wojewody zapis regulaminu był błędny gdyż rzeczony przepis nie wymaga generalnego trzymania psa na smyczy, ale ta kontrola nad psem może być dokonywana również w inny sposób. Trzeci argumentem było przekroczenie upoważnienia ustawowego. Pismem z dnia [...] kwietnia 2020 r. Gmina i Miasto [...] wniosło skargę na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody z dnia [...] marca 2020 roku, nr [...] zarzucają mu naruszenie prawa materialnego tj. art. 4 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2010 z późn. zm.) poprzez jego nieprawidłową wykładnię i przyjęcie, że zapis uchwały wykracza poza upoważnienie. Jednocześnie Gmina wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia w powodu niezgodności z prawem w części w jakiej stwierdza on nieważność § 20 ust. 3 pkt 3 uchwały nr [...] Rady Gminy i Miasta [...] z dnia [...] lutego 2020 roku w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy i Miasta [...], a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych i odroczenie terminu rozprawy z uwagi na stan z powodu epidemii. W opinii skarżącego regulamin nie przewiduje generalnego nakazu nałożenia kagańca dla wszystkich psów w oderwaniu od ich cech osobniczych i jednostkowych, a wręcz przeciwnie uzależnia nałożenie kagańca od cechy osobniczej jaką jest agresywność psa. Regulamin nie posługuje się odniesieniem do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie wykazu ras psów uznawanych za agresywne z dnia 28 kwietnia 2003 r. (Dz. U. Nr 77, poz. 687), ale uzależnia wymóg kagańca od agresywności psa. Tym samym nakaz ten dotyczyć może zarówno psa rasy uznawanej za agresywną, jak i psa nie określonego w rozporządzeniu ale wykazującego cechę agresywności. Dlatego też argument podniesiony w uzasadnieniu wojewody w opinii skarżącego nie może odnosić się do tego regulaminu. Zdaniem skarżącego zapis regulaminu nie wykracza poza delegację ustawową. Wprowadza się bowiem obowiązek osób utrzymujących zwierzęta domowe, która ma na celu ochronę przez zagrożeniem dla otoczenia. Kwestionowany regulamin dotyczy cech osobniczych, czyli psów wykazujących agresywność. Dotychczasowe rozstrzygnięcia nadzorcze Wojewody dotyczą regulaminów, które wprowadzały generalny nakaz używania smyczy lub kagańca w stosunku do psów ras agresywnych, a nie psa zachowującego się agresywnie, a więc nie odnosiły się do cech osobniczych psa. Zapis regulaminu jest uzasadniony gdyż obowiązek stosowania kagańca uniemożliwia w każdym przypadku uszkodzenie ciała np. człowieka przez zwierzę zachowujące się agresywne. Zbyt ogólne sformułowania dopuszczające zupełną dowolność w stosowaniu środków zabezpieczających przez właścicieli psów byłoby niezwykle trudne w stosowaniu, co mogłoby skutkować nieskutecznością. Nieprzewidywalność zachowania zwierzęcia mimo tresury, lub przeszkolenia legła u podstaw innego określenia zasad odpowiedzialności cywilnej za zwierzęta, nie można także wykluczyć spłoszenia się zwierzęcia, jego sprowokowania, itd. Zapis regulaminu nie pozostaje też w sprzeczności z art. l0a ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt, który przewiduje generalny zakaz puszczania psa bez kontroli i nie dotyczy kwestii uregulowanych w regulaminie. Przepisy ustawy o ochronie zwierząt nie regulują kwestii trzymania psa na smyczy albo w kagańcu podczas spaceru, a regulacja ta może znaleźć się w regulaminie. Gminy mogą wprowadzać w regulaminach utrzymania czystości i porządku w gminach regulacje nakazujące prowadzanie psa w kagańcu i na smyczy. Natomiast, przepisy ustawy z 21 sierpnia 1997 roku o ochronie zwierząt (Dz.U. z 2019 r., poz. 122) nie zawierają przepisów, które jednoznacznie wskazywałyby, że pies na spacerze musi być prowadzony na smyczy i kagańcu. Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Organ dodatkowo przywołał orzecznictwo oraz stanowisko wyrażane w doktrynie, dotyczące podstaw do stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy, wyjaśniając w ten sposób, w jakim przypadku można mówić o istotnym naruszeniu prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Stosownie do art. 3 § 2 pkt 7 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej w skrócie "p.p.s.a.", zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawie skarg na akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego. Zgodnie z art. 148 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę jednostki samorządu terytorialnego na akt nadzoru uchyla ten akt. Kontrola sądowa aktów nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego sprawowana jest wyłącznie na zasadzie kryterium legalności, rozumianej jako zgodność z prawem. Stanowi o tym także art. 171 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. nr 78, poz. 483, dalej Konstytucja RP), zgodnie z którym działalność samorządu terytorialnego podlega nadzorowi z punktu widzenia legalności. Podobnie przewiduje to art. 85 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2019r., poz. 506, dalej przywoływanej jako "u.s.g."), wedle którego nadzór nad działalnością gminną sprawowany jest na podstawie kryterium zgodności z prawem. Przesłanki nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy ustala art. 91 ust. 1 u.s.g., zgodnie z którym uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności, ograniczając się do wskazania, że uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa (art. 91 ust. 4). Zatem podstawą rozstrzygnięcia nadzorczego stwierdzającego nieważność uchwały lub zarządzenia organu gminy jest istotne naruszenie prawa, rozumiane w doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych, jako naruszenie przez organ gminy podejmujący uchwałę lub zarządzenie przepisów o właściwości, podjęcie takiego aktu bez podstawy prawnej czy wadliwe zastosowanie normy prawnej będącej podstawą prawną podjęcia aktu. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia mu uchwały w trybie określonym w art. 90 u.s.g. W rozpatrywanej sprawie nie upłynął powyższy termin, tym samym organ nadzoru był uprawniony do wydania rozstrzygnięcia nadzorczego. Powszechnie przyjmuje się, że w kategorii istotnych naruszeń prawa mieszczą się w szczególności naruszenie prawa polegające na podjęciu uchwały przez organ niewłaściwy, braku lub przekroczeniu podstawy prawnej do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwym zastosowaniu przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały tudzież naruszeniu procedury jej uchwalania. Przy tym decydujące znaczenie dla oceny legalności danej uchwały ma stan prawny obowiązujący w dacie jej podjęcia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że postanowienia zaskarżonego regulaminu, jako aktu prawa miejscowego (co wynika wprost z treści art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2010 z późn. zm., dalej jako u.c.p.g.) nie mogą w szczególności wykraczać poza zakres ustawowego upoważnienia unormowanego w art. 4 ust. 2 u.c.p.g., być niezgodne z innymi powszechnie obowiązującymi przepisami prawa oraz powtarzać regulacji zawartych w tych przepisach (z zastrzeżeniem wyjątków dotyczących powołania definicji in extenso), ani też formułować ustanawianych w nim nakazów lub zakazów w sposób niejasny lub niejednoznaczny. Naruszenie któregokolwiek z tych wymogów będzie, co do zasady, skutkować nieważnością wadliwego przepisu. Tego rodzaju wady legislacyjne są bowiem traktowane w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych jako przypadki istotnego naruszenia prawa. Zgodnie z art. 4 ust. 2 u.c.p.g. regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące: 1) wymagań w zakresie utrzymania czystości i porządku na terenie nieruchomości obejmujących: a) prowadzenie selektywnego zbierania i odbierania lub przyjmowania przez punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych lub zapewnienie przyjmowania w inny sposób co najmniej takich odpadów komunalnych jak: przeterminowane leki i chemikalia, zużyte baterie i akumulatory, zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny, meble i inne odpady wielkogabarytowe, zużyte opony, odpady zielone oraz odpady budowlane i rozbiórkowe stanowiące odpady komunalne, a także odpadów komunalnych określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 4a, b) uprzątanie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego, c) mycie i naprawy pojazdów samochodowych poza myjniami i warsztatami naprawczymi; 2) rodzaju i minimalnej pojemności pojemników przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości oraz na drogach publicznych, warunków rozmieszczania tych pojemników i ich utrzymania w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym, przy uwzględnieniu: a) średniej ilości odpadów komunalnych wytwarzanych w gospodarstwach domowych bądź w innych źródłach, b) liczby osób korzystających z tych pojemników; 3) częstotliwości i sposobu pozbywania się odpadów komunalnych i nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości oraz z terenów przeznaczonych do użytku publicznego; 4) (uchylony) 5) innych wymagań wynikających z wojewódzkiego planu gospodarki odpadami; 6) obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe, mających na celu ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku; 7) wymagań utrzymywania zwierząt gospodarskich na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej, w tym także zakazu ich utrzymywania na określonych obszarach lub w poszczególnych nieruchomościach; 8) wyznaczania obszarów podlegających obowiązkowej deratyzacji i terminów jej przeprowadzania. Powyższe wyliczenie ma charakter wyczerpujący (zamknięty) i jako że stanowi element normy kompetencyjnej, powinno być interpretowane ściśle. Artykuł 4 ust. 2 u.c.p.g. nie daje prawa radzie gminy ani do stanowienia aktów prawa miejscowego regulujących zagadnienia inne niż wymienione w tym przepisie, ani do podejmowania regulacji w inny sposób niż wskazany przez ustawodawcę, gdyż w każdym przypadku oznaczałoby to wykroczenie poza zakres delegacji ustawowej. Przechodząc do szczegółowej oceny poszczególnych zarzutów Sąd wskazuje, że nie są one zasadne. W dniu [...] lutego 2020 r. Rada Gminy i Miasta [...] podjęła uchwałę nr [...] w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy i Miasta [...], który w § 20 ust 3 pkt 3 określił, że "wyprowadzania psa w miejsca publiczne jest możliwe po spełnieniu następujących warunków: a psa agresywnego lub w inny sposób zagrażającego otoczeniu – w nałożonym kagańcu". Wojewoda wskazał na zakaz umieszczania w regulaminach zapisów przewidujących generalny nakaz trzymania psów na smyczy niezależnie od ich cech osobniczych i jednostkowych, a także na zbędność tej regulacji z uwagi na art. 10 a ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt. Ponadto zapis regulaminu miał przekroczyć upoważnienie ustawowe. Niewątpliwie celem regulacji ustanowionej na podstawie art. 4 ust. 2 pkt 6 u.c.p.g. jest ochrona przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz ochrona przed zanieczyszczeniem terenów przez zwierzęta domowe. Na podstawie omawianego przepisu organ stanowiący gminy może nakładać konkretne obowiązki (nakazy lub zakazy) na właścicieli zwierząt, jednak obowiązki te muszą zmierzać do zapewniania ochrony przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku. Art. 4 ust. 2 pkt 6 u.c.p.g. nie pozwala na wprowadzenie zakazu wyprowadzania psów na określony teren, lecz do ustalenia sposobu postępowania z psami w taki sposób, by ich pobyt na terenie przeznaczonym do wspólnego użytku nie był uciążliwy oraz nie zagrażał przebywającym tam osobom (por. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2019 r. sygn. akt II OSK 726/17; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wprowadzenie w regulaminie utrzymania czystości i porządku na terenie gminy generalnego zakazu wprowadzania zwierząt na dany teren jest środkiem nadmiernie ograniczającym swobodę poruszania się i przebywania w określonym miejscu, która przysługuje wszystkim obywatelom, w tym właścicielom zwierząt (por. wyroki NSA z dnia 20 czerwca 2018 r. sygn. akt II OSK 3084/17 oraz z dnia 21 czerwca 2017 r. sygn. akt II OSK 991/17; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie ma zatem podstaw do prowadzenia generalnego nakazu wyprowadzania psów na smyczy, bez dokonania rozróżnienia ze względu na rasę lub konkretne cechy danego gatunku. Generalny nakaz wyprowadzania psów na smyczy, niezależnie od jego cech i innych uwarunkowań (w tym choroby) może w określonych sytuacjach prowadzić do działań niehumanitarnych. Ponadto jak wszelkie ograniczenia praw jednostki, także ograniczenia uprawnień właściciela psa bądź nałożenie na niego dodatkowych obowiązków muszą być wprowadzane z poszanowaniem zasady proporcjonalności. Postanowienia regulaminu czystości i porządku nie pozwalające na uwzględnienie specyficznych sytuacji i tym samym niekiedy nadmierne, w rezultacie prowadzące do sankcji karnych, mogą tę zasadę naruszać, tym bardziej gdy nakazane regulaminem środki ostrożności przy trzymaniu zwierzęcia mogą być uznane za bardziej rygorystyczne niż środki przewidziane ustawami i innymi aktami prawa miejscowego. Zaznaczyć jednocześnie należy, że to z art. 10a ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2013 roku, poz. 856) wynika zakaz puszczania psów bez możliwości ich kontroli i bez oznakowania umożliwiającego identyfikację właściciela lub opiekuna (por. wyrok NSA z dnia 13 września 2012 r. sygn. akt II OSK 1492/12. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z art. 77 Kodeksu wykroczeń dot. niezachowania ostrożności przy trzymaniu zwierzęcia: "Kto nie zachowuje zwykłych lub nakazanych środków ostrożności przy trzymaniu zwierzęcia, podlega karze ograniczenia wolności, grzywny do 1000 złotych albo karze nagany" (§ 1), a "kto dopuszcza się czynu określonego w § 1 przy trzymaniu zwierzęcia, które swoim zachowaniem stwarza niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia człowieka, podlega karze ograniczenia wolności, grzywny albo karze nagany" (§ 2). Zwykłe środki ostrożności przy trzymaniu zwierzęcia określa się jako tradycyjne, przyjęte zwyczajowo, naturalne dla danego gatunku zwierzęcia, dodatkowo uzależnione od jego cech osobniczych i ewentualnego, potencjalnego zagrożenia. Środki nakazane to środki, o jakich mowa w wielu ustawach, m.in. w o ochronie zwierząt. W powołanej ustawie przez "humanitarne traktowanie zwierząt" rozumie się traktowanie uwzględniające potrzeby zwierzęcia i zapewniające mu opiekę i ochronę. Generalny nakaz wyprowadzania psów na smyczy i w kagańcu, niezależnie od jego cech i innych uwarunkowań (w tym choroby) może zatem w określonych sytuacjach prowadzić do działań niehumanitarnych. Ponadto, jak wszelkie ograniczenia praw jednostki, także ograniczenia uprawnień właściciela psa bądź nałożenie na niego dodatkowych obowiązków, muszą być wprowadzane z poszanowaniem zasady proporcjonalności (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2017 r/ sygn. akt II OSK 2980/15; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Orzekający w niniejszej sprawie skład sądu podziela w całości powyższe poglądy, które odnoszą się do ogólnych zasad dotyczących regulamin. Jednocześnie wymaga wyjaśnienia, że należy je odnieść do konkretnych rozwiązań przyjętych w regulaminie utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy i Miasta [...] W ocenie Sądu w tym przypadku w § 20 ust. pkt 3 regulaminu nie wprowadzono generalnego nakaz aby wszystkie psy mogły być prowadzone wyłącznie na smyczy lub kagańcu. Wprowadzony nakaz noszenia kagańca stosuje się wyłącznie w odniesieniu do psów agresywnych lub w inny sposób zagrażających otoczeniu. Wyliczenie ras psów uznawanych za agresywne zostało zawarte w Rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie wykazu ras psów uznawanych za agresywne z dnia 28 kwietnia 2003 r. (Dz. U. Nr 77, poz. 687). Regulamin nie przewiduje również generalnego nakazu nałożenia kagańca dla wszystkich psów w oderwaniu od ich cech osobniczych i jednostkowych, a wręcz przeciwnie uzależnia nałożenie kagańca od cechy osobniczej jaką jest agresywność psa. Regulamin wprawdzie nie posługuje się odniesieniem do rozporządzenia ministra określające psy ras uznawanych za agresywne, ale nie ma wątpliwości, że znajduje ono zastosowanie w tym przypadku wykładni spornego przepisu regulaminu. Tym samym nakaz ten dotyczyć może zarówno psa rasy uznawanej za agresywną, jak i psa nie określonego w rozporządzeniu ale wykazującego cechę agresywności. Regulamin uzależnia zatem obowiązek używania kagańca od cechy osobniczej psa tj. jego agresywności i na dodatek może dotyczyć zarówno ras psów uznawanych za agresywne i psów tam nie wymienionych. Takie rozwiązanie nie wykracza poza delegację ustawową dotyczącą obowiązku osób utrzymujących zwierzęta domowe, która ma na celu ochronę przez zagrożeniem dla otoczenia. Kwestionowany regulamin dotyczy w tym przypadku cech osobniczych, czyli psów wykazujących agresywność. Dopuszczalne i zarazem proporcjonalne do potencjalnego zagrożenia pozostaje zatem rozwiązanie, w którym wprowadzony obowiązek odnosi się tylko do ras psów uznanych za agresywne, mieszańców tych ras czy psa zachowującego się agresywnie w stosunku do ludzi czy zwierząt (cechy osobnicze tych zwierząt powodują bowiem, że wskazane jest podjęcie działań zapewniających większą ochronę ludzi i innych zwierząt). Obowiązek stosowania kagańca uniemożliwia w każdym przypadku uszkodzenie ciała np. człowieka przez zwierzę zachowujące się agresywne. Nawet psy ras małych ale zachowujące się agresywne mogą wyrządzić szkodę polegającą na uszkodzeniu ciała człowieka np. dziecka. Zbyt ogólne sformułowania dopuszczające zupełną dowolność w stosowaniu środków zabezpieczających przez właścicieli psów mogłoby pozostawać niewystraczające do zapewnienia nadrzędnego dobra jakim pozostaje zapewnienie bezpieczeństwa ludności. Każde zwierzę mimo tresury może pod wpływem określonego bodźca zachować się nieprzewidywalnie, co może w efekcie doprowadzić do zachowania niebezpiecznego - czemu proponowany zapis regulaminu ma przeciwdziałać. Właśnie ta nieprzewidywalność zachowania zwierzęcia mimo tresury, lub przeszkolenia legła u podstaw innego określenia zasad odpowiedzialności cywilnej za zwierzęta. Sporny przepis regulaminu nie pozostaje również sprzeczny z generalnym zakazem puszczania psa bez kontroli określonym w art. 10 a ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt. Reasumując należy stwierdzić, że postanowienia przedmiotowej uchwały nie wprowadzają generalnego nakazu wyprowadzania wszystkich psów w nałożonym kagańcu, bez uwzględnienia ich cech i innych uwarunkowań. Nie można zatem stwierdzić, że wprowadzone rozwiązanie stanowiło przekroczenie ustawowej kompetencji, skutkujące istotnym naruszeniem prawa. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 148 p.p.s.a., uwzględnił skargę, uchylając zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI