II SA/Po 359/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2025-12-04
NSAAdministracyjneWysokawsa
kanalizacjaprzyłączenie nieruchomościprawo administracyjnepostępowanie administracyjnewspółwłasnośćdoręczenie decyzjiprawo procesowe

Podsumowanie

WSA w Poznaniu uchylił decyzję nakazującą przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej z powodu naruszenia praw procesowych współwłaściciela.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję nakazującą przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania. Sąd uznał, że decyzja powinna zostać skierowana do wszystkich znanych współwłaścicieli nieruchomości, a nie tylko do jednego z nich, co naruszyło prawo do czynnego udziału w postępowaniu drugiego współwłaściciela. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

Sprawa dotyczyła skargi K. C. i H. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy nakazującą K. C. przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Sąd administracyjny uchylił obie decyzje, wskazując na istotne naruszenia prawa materialnego i procesowego. Kluczowym zarzutem Sądu było skierowanie nakazu przyłączenia wyłącznie do jednego ze współwłaścicieli nieruchomości (K. C.), podczas gdy nieruchomość stanowiła współwłasność małżeńską (K. C. i H. C.). Sąd podkreślił, że zgodnie z ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, obowiązki nałożone na właścicieli nieruchomości powinny być kierowane do wszystkich współwłaścicieli, jeśli są oni znani organowi. Pominięcie drugiego współwłaściciela (H. C.) przy doręczaniu decyzji organu pierwszej instancji stanowiło naruszenie art. 109 § 1 K.p.a. oraz prawa do czynnego udziału w postępowaniu. Sąd odrzucił argumentację organów odwoławczą, że solidarna odpowiedzialność współwłaścicieli pozwala na dowolny wybór adresata decyzji, wskazując na potrzebę zapewnienia wszystkim stronom możliwości obrony swoich praw. Dodatkowo, Sąd zaznaczył, że kwestia realnej możliwości przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie mogła zostać rozstrzygnięta w sytuacji, gdy drugi współwłaściciel został pominięty w postępowaniu. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, który ma obowiązek ustalić wszystkich właścicieli nieruchomości i prawidłowo przeprowadzić postępowanie z ich udziałem.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, decyzja taka powinna być skierowana do wszystkich znanych współwłaścicieli nieruchomości, aby zapewnić im czynny udział w postępowaniu i możliwość obrony praw.

Uzasadnienie

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach traktuje współwłaścicieli jako właścicieli i nakłada na nich solidarny obowiązek. Pominięcie jednego ze współwłaścicieli przy doręczaniu decyzji narusza przepisy postępowania administracyjnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (13)

Główne

u.c.p.g. art. 2 § 1

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.c.p.g. art. 5 § 1

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.c.p.g. art. 5 § 6

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.c.p.g. art. 5 § 7

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Pomocnicze

k.p.a. art. 104

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 109 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

u.c.p.g. art. 5 § 9

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.o. art. 26 § 1

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

P.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 202 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Decyzja nakazująca przyłączenie do sieci kanalizacyjnej powinna być skierowana do wszystkich współwłaścicieli nieruchomości, a nie tylko do jednego z nich. Naruszenie prawa do czynnego udziału w postępowaniu przez pominięcie jednego ze współwłaścicieli przy doręczaniu decyzji.

Godne uwagi sformułowania

obowiązek przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej powstaje wyłącznie w przypadku, gdy są spełnione kumulatywnie dwie przesłanki, a mianowicie faktycznie istnieje wybudowana sieć kanalizacyjna oraz istnieje realna możliwość przyłączenia do niej nieruchomości, która nie posiada przydomowej oczyszczalni ścieków. obowiązek podłączenia do sieci kanalizacyjnej winien być nałożony na wszystkich znanych współwłaścicieli nieruchomości współodpowiedzialność materialna współwłaścicieli nieruchomości nie zwalnia organu administracyjnego jakim jest Burmistrz Miasta i Gminy od zgodnego z prawem doręczenia każdej ze stron stosownych decyzji.

Skład orzekający

Jakub Zieliński

przewodniczący

Edyta Podrazik

sprawozdawca

Arkadiusz Skomra

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ważne orzeczenie dotyczące prawidłowego prowadzenia postępowań administracyjnych w sprawach dotyczących współwłasności, w szczególności w kontekście nakładania obowiązków na właścicieli nieruchomości."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji współwłasności nieruchomości i obowiązku przyłączenia do sieci kanalizacyjnej, ale zasady dotyczące prawidłowego doręczania decyzji i zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak istotne są formalne aspekty postępowania administracyjnego, nawet w sprawach dotyczących podstawowych obowiązków właścicieli. Podkreśla znaczenie prawidłowego doręczania decyzji wszystkim stronom.

Współwłaściciel pominięty w decyzji? Sąd uchyla nakaz przyłączenia do kanalizacji!

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

II SA/Po 359/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-12-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-05-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra
Edyta Podrazik /sprawozdawca/
Jakub Zieliński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 109 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 399
art. 2 ust. 1 pkt 4, art. 5 ust. 1 pkt 2, art. 5 ust. 6, 7 i 9
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1587
art. 3 ust. 1 pkt 19, art. 26 ust. 1 i ust. 3
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie: Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędzia WSA Arkadiusz Skomra Protokolant: st.sekr.sąd. Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi K. C., H. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 marca 2025 r. nr [...] w przedmiocie nakazu przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z 11 kwietnia 2024 r. nr [...] znak [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego solidarnie na rzecz skarżących kwotę 200,- (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Burmistrz Miasta i Gminy [...] decyzją z dnia 11 kwietnia 2024 r., nr [...] (znak [...]), działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej: "K.p.a.") oraz art. 2 ust 1 pkt 4 i art. 5 ust. 7 w związku z art. 5 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2024 r., poz. 399; dalej: "u.c.p.g."), nakazał K. C. właścicielowi nieruchomości położonej w miejscowości C. (C. , działka nr [...] obręb C., gm. [...]) wykonanie obowiązku przyłączenia tej nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej.
W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że pismem z dnia 8 lipca 2022 r. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie nakazania wykonania obowiązku przyłączenia nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], obręb C., gm. [...], do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej. Budowa sieci kanalizacji sanitarnej we wsi C. została ukończona w 2012 roku i pismem z dnia 23 listopada 2018 r. właściciel został wezwany do spełnienia obowiązku podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej do dnia 31 maja 2019 r. Następnie organ I instancji pismem z dnia 8 grudnia 2022 r. zwrócił się do Zakładu Gospodarki Komunalnej w [...] Sp. z o.o. o udzielenie informacji dotyczących wykonania przyłącza komunalnego oraz technicznej możliwości przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Z informacji przedstawionych w piśmie z dnia 22 grudnia 2022 r. wynika, że nieruchomość położona w miejscowości C. posiada techniczną możliwość przyłączenia do istniejącej sieci kanalizacyjnej oraz nie jest wyposażona w przyłącze kanalizacyjne. Brak podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacji sanitarnej został również potwierdzony telefonicznie w Zakładzie Gospodarki Komunalnej w [...] Sp. z o.o. bezpośrednio przed wydaniem niniejszej decyzji w dniu 11 kwietnia 2024 r. Dalej, pismem z dnia 8 lipca 2022 r. K. C. został wezwany do złożenia wyjaśnień oraz przedłożenia dokumentów potwierdzających wyposażenie nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków. Na wezwanie dotyczące wyposażenia nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków strona nie udzieliła odpowiedzi.
Przechodząc do meritum organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g., właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. W przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązków, o których mowa w ust. 1-4, Burmistrz wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązku (art. 5 ust. 6 i 7 tej ustawy).
Z powyższego wynika, że przesłankami, od których spełnienie ustawodawca uzależnił dopuszczalność i obowiązek wydania decyzji nakazującej przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej są: istnienie takiej sieci, możliwość przyłączenia do niej nieruchomości, brak wyposażenia nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków oraz niezrealizowanie przez właścicieli nieruchomości obowiązku przyłączenia. Wobec tego organ nie miał obowiązku i nie badał okoliczności związanych z ekonomicznymi uwarunkowaniami inwestycji oraz sytuacją materialną i dochodową stron postępowania.
W odwołaniu z dnia 9 maja 2024 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego K. C. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, a także nakazanie wykonania przez organ I instancji przed powtórnym wydaniem decyzji ekspertyzy dotyczącej faktycznych możliwości podłączenia przedmiotowej nieruchomości położonej w gruntowej drodze gminnej do sieci kanalizacyjnej.
W uzasadnieniu odwołujący podniósł, że organ I instancji nakazał podłączenie nieruchomości odwołującemu jako jedynemu właścicielowi nieruchomości położonej w C. , gdy tymczasem nieruchomość stanowi współwłasność małżeńską. Wobec tego ze względów formalno-prawnych decyzji tej nie można wykonać. Wydana decyzja powinna dotyczyć także drugiego współwłaściciela nieruchomości.
Następnie odwołujący wskazał, że wykonawca sieci kanalizacyjnej nie dokonał doprowadzenia tej sieci do granicy nieruchomości położonej w C. . Wykonana sieć kanalizacyjna jest położona na głębokości kilku metrów pod powierzchnią gruntowej drogi gminnej, przebiegając w odległości około 2-3 m od granicy przedmiotowej posesji. Podłączenie się do tak wykonanej sieci kanalizacyjnej wymaga zajęcia części pasa drogowego gruntowej drogi gminnej, co nie leży w kompetencjach współwłaścicieli posesji. Ponadto działanie takie ewidentnie podnosi koszty wykonania podłączenia się do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Koszty takiego podłączenia, tzn. doprowadzenia sieci do granicy posesji nie powinny obciążać właścicieli posesji. Koszty umożliwienia podłączenia się do sieci kanalizacyjnej powinny obciążać właścicieli posesji wyłącznie w zakresie prac na terenie posesji do jej granicy. Natomiast koszty doprowadzenia sieci kanalizacyjnej do granicy posesji powinna ponosić Gmina jak i ZGK sp. z o.o. we [...].
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 5 marca 2025 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z mapą sytuacyjno-wysokościową z inwentaryzacji sieci kanalizacji sanitarnej wykonaną przez K. G. - geodetę uprawnionego, posesja pod adresem C. posiada przykanalik doprowadzony do granicy działki. Ze szkicu inwentaryzacyjnego wynika, że przykanalik o długości ponad 2 metry oznaczony jest symbolem "ks150PCV". Wobec tego istniej techniczna możliwość podłączenia posesji pod adresem C. do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej, co potwierdził gestor tej sieci w piśmie z dnia 22 grudnia 2022 r.
Odnosząc się do kwestii współwłasności nieruchomości organ odwoławczy wyjaśnił, że do realizacji obowiązku określonego w art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. zobowiązany jest właściciel nieruchomości. Natomiast zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 tej ustawy, przez właścicieli nieruchomości rozumie się także współwłaścicieli. Współwłaściciele nieruchomości ponoszą solidarną odpowiedzialność za wykonanie obowiązku podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacji sanitarnej. Co więcej, jest to obowiązek, który powstaje z mocy prawa. Natomiast decyzja wójta, burmistrza lub prezydenta miasta nakłada nakaz wykonania obowiązku, który już istnieje. Z uwagi na solidarny charakter odpowiedzialności współwłaścicieli nieruchomości, organ I instancji mógł wybrać, czy skieruje nakaz do wszystkich, czy do jednej osoby zobowiązanej. Podobna solidarna odpowiedzialność występuje w odniesieniu do płatności podatku od nieruchomości, czy w przypadku nakazu usunięcia odpadów na podstawie art. 26 ustawy o odpadach.
W skardze z dnia 10 kwietnia 2025 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu K. C. i H. C. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W uzasadnieniu skarżący podkreślili, że organ odwoławczy nie uwzględnił w całości argumentów strony odwołującej i nie zlecił wykonania ekspertyzy lokalnej na miejscu rzekomego doprowadzenia przykanalika. Ponadto organ odwoławczy pominął, że zgodnie z obowiązującym prawem decyzja dotyczy wyłącznie jednej strony postępowania czyli K. C.. Organ I instancji nie zapewnił drugiej stronie, H. C., możliwości odwołania się od wydanej decyzji, czyli czynnego udziału w postępowaniu. Współodpowiedzialność materialna współwłaścicieli nieruchomości nie zwalnia organu administracyjnego jakim jest Burmistrz Miasta i Gminy od zgodnego z prawem doręczenia każdej ze stron stosownych decyzji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazał się zasadna.
Kontroli Sądu poddano decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 marca 2025 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 11 kwietnia 2024 r., nr [...] (znak [...]), nakazującą K. C., wykonanie obowiązku przyłączenia działki nr [...], obręb C., gm. [...], do istniejącej sieci kanalizacyjnej.
Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowi art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g., zgodnie z którym właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Jak przy tym wynika z art. 5 ust. 6 i 7 u.c.p.g., nadzór nad realizacją obowiązków określonych w ust. 1-4 sprawuje wójt, burmistrz lub prezydent miasta. W przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązków, o których mowa w ust. 1-4, wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązku.
Z powyższego wynika, że obowiązek przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej powstaje wyłącznie w przypadku, gdy są spełnione kumulatywnie dwie przesłanki, a mianowicie faktycznie istnieje wybudowana sieć kanalizacyjna oraz istnieje realna możliwość przyłączenia do niej nieruchomości, która nie posiada przydomowej oczyszczalni ścieków. Tylko w takim przypadku właściwy organ może, na podstawie art. 5 ust. 7 u.c.p.g., wydać decyzję nakazującą podłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej.
Sporne w sprawie jest przy tym, czy obowiązek przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej mógł zostać nałożony wyłącznie na jednego współwłaściciela nieruchomości, a po drugie, czy rzeczywiście istnieje realna możliwość przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do dalej idącej kwestii spornej wskazać należy, że zdaniem Sądu w składzie orzekającym rację ma strona skarżąca, że obowiązek podłączenia do sieci kanalizacyjnej winien być nałożony na wszystkich znanych współwłaścicieli nieruchomości, a więc w tym przypadku zarówno na K. C., jak i H. C., która choć posiadała status strony postępowania przed organem I instancji (doręczono jej zawiadomienie z dnia 8 lipca 2022 r. o wszczęciu postępowania oraz wezwanie z tej samej daty do złożenia wyjaśnień, a także zawiadomienie z dnia 2 stycznia 2023 r. w trybie art. 10 K.p.a.), ostatecznie wbrew przepisom postępowania została pominięta przy doręczaniu samej decyzji organu I instancji (zgodnie z art. 109 § 1 K.p.a. decyzję doręcza się bowiem wszystkim stronom postępowania, a nie tylko adresatowi), a także pominięta jako adresatka nakazu.
W kontekście powyższego wyjaśnienia wymaga, że w art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. mowa jest o właścicielach w liczbie mnogiej. Oczywistym jest więc, że jeśli właścicieli jest więcej (występuje współwłasność), obowiązek musi zostać nałożony na nich wszystkich, o ile są oni organowi znani. Ponadto, zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g., ilekroć w ustawie jest mowa o właścicielach nieruchomości, rozumie się przez to także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością. Oznacza to, że zamiarem ustawodawcy było objęcie przepisami ustawy wszystkich podmiotów (osób), mających jakiekolwiek uprawnienia do nieruchomości lub chociażby tylko faktycznie posiadających nieruchomość, w celu ustalenia najszerszego możliwego katalogu osób uprawnionych i zobowiązanych do określonych czynności na podstawie ustawy. Z tego też względu wszystkie obowiązki kierowane do właściciela nieruchomości, na gruncie przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach należy interpretować w powiązaniu z art. 2 ust. 1 pkt 4 tej ustawy. Przepis ten formułuje zatem zasadę, że współwłaściciel nieruchomości dla potrzeb ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach traktowany jest jak właściciel. Wymaga zaakcentowania, że ustawa w tym zakresie nie zawiera żadnych wyjątków różniących obowiązki współwłaścicieli w zależności od wielkości posiadanego udziału. Nie zawiera też uregulowań, które wyłączałyby obowiązki jednego ze współwłaścicieli z uwagi na szczególne ukształtowane wzajemnych relacji majątkowych. Wobec tego w sytuacji, kiedy wszyscy współwłaściciele nieruchomości są znani, obowiązki na gruncie omawianej ustawy winny zostać formułowane w stosunku do nich wszystkich, a nie wybiórczo, według uznania organów. Analogiczne stanowisko wyrażane jest także na gruncie spraw w przedmiocie opłat za gospodarowanie odpadami. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że każdy ze współwłaścicieli jest obowiązany ponosić opłaty z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi w pełnej wysokości, zaś uregulowanie zobowiązania przez jednego z nich powoduje, stosownie do art. 59 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 6q ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wygaśniecie zobowiązania, a tym samym zwolnienie pozostałych z dokonania opłaty. Na każdym z nich ciąży obowiązek zapłaty opłaty w pełnej wysokości, wobec czego wszyscy oni powinni być stronami postępowania w przedmiocie określenia opłaty. Bezsprzecznie przy tym nie ma podstaw prawnych do podziału opłaty na tyle niezależnych od siebie części, ilu jest zobowiązanych, czyli do sięgnięcia do regulacji zawartej w art. 379 § 1 Kodeksu cywilnego. Ratio legis analizowanych przepisów sprowadza się więc do tego, aby maksymalnie uszczelnić system pobierania opłat za gospodarowanie odpadami - w przypadku niezłożenia deklaracji lub złożenia nieprawidłowej deklaracji organ ma obowiązek po przeprowadzeniu postępowania skierować decyzję w sprawie określenia wysokości opłaty do każdego, kto w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach jest właścicielem nieruchomości (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 27 lutego 2020 r., sygn. akt I SA/Go 785/19, zob. też wyrok NSA z dnia 8 września 2020 r., sygn. akt II FSK 1157/20 – wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych dostępne pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Stanowisko to jest przy tym zasadne także w tym kontekście, że zgodnie z art. 5 ust. 9 u.c.p.g., wykonywanie decyzji nakazującej przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej podlega egzekucji w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie może być więc tak, że organ znając wszystkich współwłaścicieli nieruchomości dowolnie i arbitralnie wybiera tylko jednego współwłaściciela, w stosunku do którego – w przypadku niewykonania obowiązku – będzie się toczyć egzekucja.
Za nieuprawnione należy przy tym uznać stanowisko organu odwoławczego, który oceniając prawidłowość nałożenia obowiązku przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej wyłącznie na jednego współwłaściciela odwołał się do spraw w przedmiocie podatku od nieruchomości, albowiem podatnikami podatku od nieruchomości w przypadku współwłasności są, co do zasady, wszyscy współwłaściciele, na których ciąży solidarny obowiązek podatkowy. W sytuacji, gdy w danej sprawie występuje kilku podatników (tj. współwłaścicieli), to decyzja podatkowa powinna zawierać określenie każdego ze współwłaścicieli oraz zostać doręczona każdemu ze współwłaścicieli. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że do solidarności zobowiązań podatkowych nie można wprost zastosować wszystkich zasad obowiązujących na gruncie prawa cywilnego. Wybór organu podatkowego nie może być arbitralny i dowolny, a organ podatkowy przed ustaleniem zobowiązania podatkowego konkretnym osobom winien dołożyć wszelkich starań w celu ustalenia tożsamości wszystkich właścicieli nieruchomości, na których ciąży obowiązek podatkowy, a w miarę możliwości przeprowadzić postępowanie podatkowe z udziałem wszystkich współwłaścicieli (por. wyrok WSA w Krakowie z 22 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 154/21).
Także odwołanie się do nakazu usunięcia odpadów na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023 r., poz. 1587) było pozbawione racjonalnych podstaw, albowiem obowiązek ten jest nakładany na posiadacza odpadów, którym nie musi być właściciel nieruchomości. Na mocy art. 3 ust. 1 pkt 19 tej ustawy domniemywa się natomiast, że to władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Jednakże, jak wynika z art. 26 ust. 3a zd. 1 ustawy o odpadach, decyzję nakazującą posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, wydaje się w stosunku do wszystkich posiadaczy odpadów odpowiedzialnych za gospodarowanie odpadami, o których mowa w ust. 1. Jeśli więc posiadaczami odpadów są wszyscy współwłaściciele nieruchomości, decyzję wydaje się w stosunku do nich wszystkich, a nie jednego z nich.
Z powyższego wynika, że organy rozstrzygające w sprawie uznając, iż w sprawie ziściły się przesłanki do nakazania przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, nie mogły tego nakazu skierować wyłącznie do jednego współwłaściciela nieruchomości, w sytuacji, gdy drugi ze współwłaścicieli jest organowi znany i był stroną toczącego się postępowania. Z tego względu przedwczesne byłoby odniesienie się do drugiej kwestii spornej, tj. tego, czy w sprawie istnieje realna możliwość przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Kwestia ta nie może zostać przesądzona w sytuacji, gdy drugi współwłaściciel nieruchomości nie był adresatem nakazu przyłączenia, a sprawa wraca do ponownego rozpoznania do organu I instancji.
Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "P.p.s.a."), uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 marca 2025 r., nr [...], a także poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 11 kwietnia 2024 r., nr [...], znak [...], albowiem zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 4, które miało wpływ na wynik sprawy, a także z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 109 § 1 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponownie prowadząc postępowanie organy rozstrzygające w sprawie zastosują się do oceny prawnej wyrażonej w niniejszym uzasadnieniu. Z akt sprawy powinno przy tym wynikać kto jest właścicielem nieruchomości poprzez aktualny wydruk z księgi wieczystej lub wypis z rejestru gruntów.
O kosztach postępowania, na które składa się kwota 200 zł tytułem wpisu od skargi, Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 P.p.s.a.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę