II SA/Po 355/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję odmawiającą odszkodowania za działki przeznaczone pod drogi, wskazując na niejasność aktów administracyjnych i potrzebę precyzyjnego określenia przeznaczenia gruntu.
Przedsiębiorstwo Inżynieryjne "A" domagało się odszkodowania za działki nr [...] i [...] przeznaczone pod drogi publiczne. Organ administracji odmówił, uznając, że działki te nie stały się drogami publicznymi z mocy prawa, ponieważ nie wynikało to jednoznacznie z planu miejscowego. Sąd uchylił decyzję, wskazując na nieprecyzyjne sformułowania w aktach administracyjnych ("pod obsługę komunikacyjną" zamiast "pod drogi publiczne") oraz potrzebę dokładniejszego wyjaśnienia przeznaczenia gruntu i jego statusu prawnego.
Sprawa dotyczyła wniosku Przedsiębiorstwa Inżynieryjnego "A" o odszkodowanie za działki nr [...] i [...] o powierzchni 220 m2 i 1,472 m2, które według skarżącego miały zostać przeznaczone pod drogi publiczne na mocy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z 1994 r. Prezydent Miasta P. ustalił warunki zabudowy, a następnie zatwierdził projekt podziału nieruchomości, zastrzegając dostęp do drogi publicznej. Dyrektor Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego odmówił ustalenia odszkodowania, argumentując, że plan miejscowy nie przesądził jednoznacznie o przeznaczeniu tych działek pod drogi publiczne, a jedynie pod "obsługę komunikacyjną" lub "lokalizacyjnie nie przesądzone". Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy, podkreślając, że działki te nie pokrywają się z siecią dróg ujętych w planie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd uznał, że akty administracyjne były nieprecyzyjne, posługując się określeniem "pod obsługę komunikacyjną", które jest szersze niż "pod drogi publiczne". Sąd wskazał, że przejście własności działek pod drogi publiczne następuje z mocy prawa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca projekt podziału stała się ostateczna, ale wymaga to jednoznacznego określenia w decyzji. Sąd zwrócił uwagę na potrzebę uwzględnienia opinii Zarządu Dróg Miejskich oraz na fakt, że nawet poszerzenie istniejących dróg może uzasadniać odszkodowanie. Sprawa wymagała dalszego wyjaśnienia.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli akty administracyjne nie precyzują jednoznacznie, że działki są przeznaczone pod "drogi publiczne" w rozumieniu ustawy, a jedynie pod szersze pojęcie "obsługi komunikacyjnej".
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że kluczowe jest precyzyjne określenie przeznaczenia działek w decyzji zatwierdzającej podział. Określenie "pod obsługę komunikacyjną" jest zbyt szerokie i nie przesądza o przejściu własności z mocy prawa, które następuje tylko w przypadku dróg publicznych zdefiniowanych w planie miejscowym.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (9)
Główne
u.g.n. art. 98 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą z mocy prawa odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca projekt podziału stała się ostateczna.
Pomocnicze
u.g.n. art. 93 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu.
u.g.n. art. 93 § 6
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Zezwala na określenie warunków podziału nieruchomości w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, gdy ustalenia planu miejscowego nie zawierają szczególnych zasad podziału nieruchomości.
k.p.a. art. 107 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Decyzja powinna zawierać "rozstrzygnięcie" sformułowane jasno i precyzyjnie.
k.p.a. art. 113 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Legitymowanymi do żądania wykładni decyzji są strony oraz organ egzekucyjny.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 152
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa o planowaniu przestrzennym art. 26 § 2
Stare plany miejscowe nie zajmowały się problematyką, czy dana droga ma być drogą publiczną, czy nie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niejasność i nieprecyzyjność aktów administracyjnych dotyczących przeznaczenia działek pod drogi publiczne. Określenie "pod obsługę komunikacyjną" jest szersze niż "pod drogi publiczne", co nie przesądza o przejściu własności z mocy prawa. Potrzeba zapewnienia odszkodowania za grunty przejęte pod drogi, w tym pod ich poszerzenie.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organów administracji oparta na braku jednoznacznego wskazania w planie miejscowym, że działki nr [...] i [...] staną się drogami publicznymi z mocy prawa.
Godne uwagi sformułowania
"pod obsługę komunikacyjną" - określenie szersze niż "pod drogi publiczne" przejście własności działek pod drogi publiczne następuje z mocy prawa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca projekt podziału stała się ostateczna cel tego przepisu jest zagwarantowanie odszkodowania za grunty przejęte pod budowę dróg
Skład orzekający
Barbara Kamieńska
przewodniczący sprawozdawca
Aleksandra Łaskarzewska
sędzia
Elwira Brychcy
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przejścia własności nieruchomości pod drogi publiczne z mocy prawa, znaczenie precyzji w decyzjach administracyjnych oraz możliwość dochodzenia odszkodowania za grunty przeznaczone pod poszerzenie dróg."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji niejednoznacznych zapisów planu miejscowego i decyzji administracyjnych z okresu przejściowego (zmiany przepisów o planowaniu przestrzennym i gospodarce nieruchomościami).
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak nieprecyzyjne sformułowania w decyzjach administracyjnych mogą prowadzić do długotrwałych sporów prawnych o odszkodowanie za nieruchomości, co jest częstym problemem w praktyce.
“Niejasne decyzje administracyjne blokują odszkodowanie za drogi – co mówią sądy?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Po 355/04 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2005-12-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-04-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Aleksandra Łaskarzewska
Barbara Kamieńska /przewodniczący sprawozdawca/
Elwira Brychcy
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Sygn. powiązane
I OSK 649/06 - Wyrok NSA z 2007-03-15
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Kamieńska /spr./ Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia WSA Elwira Brychcy Protokolant sekr.sąd. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Inżynieryjnego "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość; I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego Przedsiębiorstwa Inżynieryjnego "A" kwotę 200 zł tytułem zwrotu wpisu od skargi oraz kwotę 255 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego; III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ E.Brychcy /-/ B.Kamieńska /-/ A.Łaskarzewska
Uzasadnienie
Ostateczną decyzją nr [...] z dnia [...] - wydaną na wniosek Przedsiębiorstwa Inżynieryjnego "A" spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. - Prezydent Miasta P. ustalił warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie budynków mieszkalnych o wysokości 2,5 kondygnacji z garażami wraz z obsługą komunikacyjną - droga wewnętrzna klasy D (dojazdowa), przewidzianej do realizacji na działkach nr [...],[...], art. 18 obręb [...], położonych w P. przy ul. [...].
W powołaniu na tę decyzję Przedsiębiorstwo "A" wystąpiło z wnioskiem o zatwierdzenie projektu podziału działek nr [...] i [...], po uprzednim wydaniu postanowienia opiniującego pozytywnie projekt podziału. Prezydent Miasta P. wydał dnia [...]2002 r. takie postanowienie, a następnie decyzją z dnia [...] zatwierdził przedłożony projekt podziału przedmiotowej nieruchomości stanowiący integralną część decyzji, z zastrzeżeniem, że projekt "otrzymuje klauzulę o jego zatwierdzeniu, pod warunkiem, że przy zbywaniu wydzielonych w wyniku podziału działek [...] - [...] i oraz [...] - [...] i [...] zostanie zapewniony dla nich dostęp do drogi publicznej polegający na ustanowieniu służebności drogi dojazdowej na działkach [...] , [...] i [...] stanowiących drogę wewnętrzną. Za spełnienie warunku uważa się także sprzedaż wydzielonych działek gruntu wraz ze sprzedażą udziału w prawie do działek gruntu stanowiących drogę wewnętrzną". W uzasadnieniu wyjaśnił, że zgodnie z załącznikiem graficznym do postanowienia opiniującego, działki [...] i [...] przeznaczone są pod komunikację, zaś przez działki [...] , [...] , [...] , [...],[...],[...] i [...] przebiega planowana linia rozgraniczająca ulic: [...] i [...].
W powołaniu na powyższe, Przedsiębiorstwo "A" pismem z dnia [...]2002 r. wezwało Zarząd Geodezji i Katastru Miejskiego do uzgodnienia ceny gruntu i wypłaty odszkodowania za działkę nr [...] o powierzchni 220 m2 oraz za działkę nr [...] o powierzchni 1,472 m2. Zdaniem wnioskodawcy działki te są drogami publicznymi umieszczonymi w części rysunkowej planu miejscowego zagospodarowania przestrzennego Miasta P., zatwierdzonego uchwałą z dnia 6 grudnia 1994 r., a zatem na podstawie art. 98 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami z mocy prawa przeszły na własność Miasta P. .
Decyzją z dnia [...] Dyrektor Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego "[...]" - działając z upoważnienia Prezydenta Miasta P. jako prezydenta miasta na prawach powiatu, wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej - odmówił ustalenia na rzecz Przedsiębiorstwa "A" odszkodowania za działki nr [...] i [...].
W uzasadnieniu podkreślono, że ponieważ z żadnego z wcześniej wymienionych aktów administracyjnych nie wynikło, aby objęte wnioskiem o odszkodowanie działki nr [...] i [...] wydzielone zostały pod drogi publiczne, to organ orzekający zmuszony był do przeanalizowania zapisów miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta P. z grudnia 1994 r. Z planu tego wynika, iż działki nr [...] i [...] (oznaczenie sprzed podziału) położone są na terenie oznaczonym symbolami:
– II.MA12.m4 - teren ekstensywnej zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej,
– kG.18 - ul. [...] - [...] - "[...]" - [...] od "[...]" (kG.1) do granicy miasta,
– II.MA12.m2 - rejon o przewadze funkcji osiedli mieszkaniowych wielorodzinnych, teren mieszanej zabudowy mieszkaniowej wielo i jednorodzinnej.
Lokalizacja drogi kG.18 na odcinku od "[...]" (kE3) do ul. [...] i obejście [...], czyli między innymi na odcinku przyległym do nieruchomości objętej podziałem, określona jest symbolem {3} "lokalizacyjnie nie przesądzone, z obowiązkiem zachowania odpowiedniego połączenia komunikacyjnego". Tak określony teren przeznaczony jest na zdefiniowane planem funkcje komunikacyjne, do czasu zatwierdzenia przez organ wskazany przez Zarząd Miasta projektu korygującego wskazane planem lokalizacje. Wymagane jest utrzymanie na obszarze miasta określonego planem elementu. Dopuszcza się korekty jak w poz. {1}, czyli "korekty linii rozgraniczających obiektów komunikacyjnych, w szczególności w zakresie szerokości pasa drogowego; wyjątkowo, pod dodatkowymi warunkami uzyskania zgody dysponentów terenów nie przewidzianych planem na cele komunikacyjne i dokonania uzgodnień analogicznych jak dla niniejszego planu; korekty przebiegu tras komunikacyjnych (zmiany lokalizacji)".
W punkcie III decyzji z dnia [...] r. ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu, określającym warunki obsługi w zakresie infrastruktury technicznej oraz obsługę komunikacyjną zamieszczono uwagę o projekcie niezatwierdzonego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "[...]". O przystąpieniu do sporządzenia planu "Ulica [...] - Część [...]" w P. Prezydent Miasta P. zawiadomił pismem z dnia [...] 2003 r. Z załącznika graficznego do tego zawiadomienia wynika, że z zachodu ulica [...] ma obejmować część działki nr [...] z arkusza mapy 13 obrębu [...], stanowiącą obecnie część działki nr [...]. Przewidywane jest również poszerzenie ul. [...] obejmujące pozostałą część działki nr [...] oraz działkę nr [...] z arkusza mapy 13 obrębu [...].
Na podstawie tych ustaleń organ orzekający doszedł do wniosku, że lokalizacja drogi kG.18 nie została przesądzona planem miejscowym. Natomiast zarówno decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania przedmiotowego terenu z dnia [...] 2002 r. jak i postanowienie z dnia [...] 2002 r. pozytywnie opiniujące wstępny projekt podziału, wydane zostały o materiały do sporządzanego wówczas, ale dotychczas nie uchwalonego, planu zagospodarowania przestrzennego "[...] - [...]". W konsekwencji także decyzja zatwierdzająca na wniosek Przedsiębiorstwa "A" projekt podziału działek nr [...] i [...] musiała zostać wydana w oparciu o te materiały. Działka nr [...] wydzielona została pod poszerzenie ulicy [...], a działka nr [...] pod poszerzenie tej ulicy oraz pod projektowaną ulicę [...]
Organ orzekający podkreślił, że zgodnie z wnioskami Przedsiębiorstwa "A" ubiegającego się o warunki zabudowy i zagospodarowania terenu oraz o zatwierdzenie projektu podziału - decyzje te "miały na celu (...) ustalenie sposobu zagospodarowania działek nr[...] i [...] i ich podział umożliwiający właścicielowi realizację inwestycji polegającej na budowie budynków mieszkalnych oraz drogi wewnętrznej o parametrach klasy D (dojazdowej).
W podsumowaniu organ podkreślił, że instytucja podziału nieruchomości pełni służebną rolę w realizacji zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wyłącznie dla rady gminy, w ramach uchwalania planu miejscowego, zastrzeżona została funkcja planistyczna i określenie ładu przestrzennego. Ustawodawca w art. 93 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami ustanowił zasadę, że podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu. Tej zgodności ma też służyć zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości, stąd też skutek prawny w postaci przejścia drogi z mocy prawa na własność właściwego podmiotu ma również służyć temu planowi. To zatem obowiązujący plan miejscowy decyduje o sieci dróg, a dyspozycją art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami objęte są tylko drogi publiczne. Zatem do przejścia na rzecz Skarbu Państwa czy jednostki samorządu terytorialnego dochodzi jedynie wówczas, gdy droga publiczna przewidziana została w zapisach miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Skoro w rozpoznawanej sprawie działki nr [...] i [...] wydzielone zostały pod drogi, które zgodnie z obowiązującymi przepisami nie stały się własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, brak podstaw prawnych do domagania się odszkodowania.
Przedsiębiorstwo Inżynieryjne "A" wniosło odwołanie od tej decyzji stwierdzając, że wbrew ustaleniom organu orzekającego ulica [...], oznaczona symbolem kG.18, jest umieszczona zarówno w części opisowej jak i graficznej planu miejscowego z 1994 r., a decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu jedynie doprecyzuje przebieg ulicy [...], zgodnie z art. 93 pkt 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ogólny plan zagospodarowania przestrzennego sporządzony jest na mapie w skali 1:20000, a mapa zasadnicza załączona do decyzji o warunkach zabudowy - w skali 1:500. O możliwości takiego doprecyzowania - korekty - linii rozgraniczających wspomina na str. 3 swojej decyzji dyrektor ZGiKM, cytując fragment opisu do planu miejscowego - pkt {1} i {3}. Niezrozumiałe jest więc, dlaczego wyciąga z tych przepisów wniosek, że wydzielone drogi nie będą drogami publicznymi wskazanymi w planie miejscowym.
Na mapie zasadniczej w skali 1:500, stanowiącej załącznik do decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, zaznaczona została precyzyjnie i szczegółowo kolorem pomarańczowym linia rozgraniczająca pomiędzy ulicą [...] kG.18, a obszarem zabudowy określonym w planie miejscowym symbolem II.MA12.m4. Na podstawie tej decyzji został wykonany wstępny projekt podziału (przez osobę mającą uprawnienia urbanistyczne), łącznie z wydzieleniem działki pod ulicę [...] . Opracowana też była koncepcja urbanistyczna zagospodarowania projektowanego osiedla. Projekt ten pozytywnie zaopiniował - w formie postanowienia - Prezydent Miasta P..
Zdaniem odwołującego się "zarówno plan miejscowy, jak i decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, nie pozostawiają cienia wątpliwości, że działki nr [...] i [...] przeznaczone będą pod drogi publiczne (czteropasmową ulicę [...] ). Wydzielenie działek nr [...] i [...] uniemożliwia włączenie tych terenów w działki budowlane, a więc uniemożliwia ich sprzedaż. Gdyby nie konieczność wydzielenia działek pod przyszłą drogę publiczną ([...]), P.I. "A" mogłoby wydzielić dodatkowo dwie działki budowlane po 1.000 m2 przeznaczone na sprzedaż".
Ustosunkowując się do stwierdzenia organu orzekającego, że w planie miejscowym z 1994 r. nie było zapisane, że ul. [...] jest drogą publiczną, odwołujący się przypomniał, iż zgodnie z art. 26 pkt 2 obowiązującej w 1994 r. starej ustawy o planowaniu przestrzennym miejscowe plany w ogóle nie zajmowały się problematyką, czy dana droga ma być drogą publiczną, czy też nie. Dopiero zapisy nowej ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, obowiązującej od 1995 r. wprowadziły pojęcie celów publicznych. Skoro w starych planach nie wskazywano celów publicznych, to pewne określenia należy stosować przez analogię. Z pewnością ulica [...], czteropasmowa z przejściem pod torami kolejowymi, jest drogą publiczną.
Nadto od nowelizacji ustawy o gospodarce nieruchomościami, to jest od dnia 16 stycznia 2000 r. wprowadzono jeszcze jeden element ustalania działek pod drogi publiczne wskutek opracowania koncepcji przez osobę posiadającą uprawnienia urbanistyczne (nawet gdy dany grunt nie był wskazany pod drogę w planie miejscowym). W rozpoznawanej sprawie "zarówno plan miejscowy, jak i opracowana koncepcja przewiduje przeznaczenie działek nr [...] i [...] pod drogę publiczną, przy czym droga ta stanie się drogą publiczną w rozumieniu ustawy o drogach publicznych dopiero po zaliczeniu jej do dróg gminnych w wyniku oddzielnej uchwały rady gminy, czyli Miasta P. . Kolejność jest więc taka, że najpierw następuje wydzielenie danej działki pod drogę publiczną, a dopiero później jej zaliczenie do dróg publicznych w oddzielnej uchwale".
Wojewoda nie uwzględnił tej argumentacji i decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu podkreślił, że w myśl art. 93 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami zasadność przedkładania koncepcji zagospodarowania terenu istniała wówczas, gdy przy dokonywaniu podziału nieruchomości zaistniała konieczność wydzielenia działek gruntu pod drogi publiczne, a ustalenia planu miejscowego nie określały zasad podziału nieruchomości. Skoro więc opracowywana była koncepcja zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości, to uznać należy, że z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z 1994 r. nie wynikały zasady wydzielenia działek pod drogi. Wniosek ten potwierdza zestawienie mapy podziału nieruchomości z odpowiednią częścią planu. "Działki nr [...] i [...] nie pokrywają się z siecią dróg ujętych we wskazanym planie. Na powyższą ocenę nie ma wpływu fakt, że części tych działek, w nieokreślonych ewidencyjnie granicach, mieszczą się w ulicy [...], ujętej w planie zagospodarowania przestrzennego miasta P. ".
Skoro Przedsiębiorstwo Inżynieryjne "A" przy podziale nieruchomości nie uwzględniło przebiegu dróg, wyznaczonego w obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego w ten sposób, aby części obecnych działek nr [...] i [...], znajdujące się w liniach rozgraniczających ulicy [...], zostały wydzielone jako samodzielne działki ewidencyjne, to brak podstaw do uznania, że przebieg działek nr [...] i [...] mieści się w liniach rozgraniczających ulicę [...].
Według utrwalonego orzecznictwa, skutek prawny ex lege przejścia na rzecz jednostki samorządu terytorialnego z mocy prawa własności działek nastąpiłby wówczas, gdyby przebieg tych działek pokrywał się z siecią dróg ujętych w planie, co oznaczałoby, że wydzielone zostały one pod drogi publiczne.
Powyższa decyzja jest przedmiotem skargi wniesionej przez Przedsiębiorstwo Inżynieryjne "A" do Sądu. Skarżący powtórzył argumenty przedstawione w odwołaniu, jeszcze raz podkreślając, że jego uprawnienia wynikające z prawa własności są iluzoryczne, ponieważ przedmiotowe działki nr [...] i [...] "praktycznie wyłączono z obrotu, a skarżący nie może na nich prowadzić żadnych inwestycji".
Wojewoda wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Żaden z opisanych na wstępie aktów administracyjnych (decyzje oraz postanowienie opiniujące) nie wypowiada się jednoznacznie i precyzyjnie co do tego, czy i ewentualnie jakie działki wydzielone zostały "pod drogi publiczne" z nieruchomości objętej podziałem. Określenie to zastąpiono określeniem znacznie szerszym - "pod obsługę komunikacyjną". Doprowadziło to w konsekwencji do przerzucenia na inne postępowanie sporu co do treści aktów administracyjnych. O tym, że treść aktów administracyjnych - w oparciu o które Przedsiębiorstwo Inżynieryjne "A" wystąpiło na podstawie art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami z żądaniem wypłacenia odszkodowania za działki nr [...] i [...] - była niejasna świadczy też korespondencja wewnętrzna prowadzona między Działem Nabywania Gruntów i Biurem Służby Geodezyjnej - Dział Rozgraniczenia i Podziałów Nieruchomości, kontynuowana pismem Działu Nabywania Gruntów z dnia [...] marca 2003 r. (k. 19 akt administracyjnych I instancji). Pismo to zawiera wniosek o udzielenie "jednoznacznej odpowiedzi na pismo z dnia [...].01.2003 r. w sprawie określenia, czy dz. [...] i [...] wydzielone zgodnie z decyzją nr [...] z dnia [...] pod komunikację spełniają definicję art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (...)". Z kolei z pisma z dnia [...] marca 2003 r. skierowanego przez Kierownika Działu Nabywania Gruntów do Działu Zwrotu Nieruchomości, Wywłaszczeń i Odszkodowań (k. 49 akt administracyjnych I instancji) wynika, że nie sama treść decyzji o zatwierdzeniu projektu podziału. lecz własne ustalenia i informacje uzyskane od pracownicy Zarządu Dróg Miejskich, że ul. [...] "ma zostać przekwalifikowana na lokalną" pozwoliły na ustalenie, że "działki gruntu zostały wydzielone pod budowę bądź poszerzenie dróg, które w obowiązującym planie ogólnym nie zostały zdefiniowane jako planowane drogi publiczne o przewidywanej kategorii. Przebieg ul. [...] w planie ogólnym nie jest przesądzony, a jej usytuowanie podczas realizacji inwestycji może ulec zmianie".
Tymczasem już z treści art. 107 § 1 kpa, zawierającego określenie składników każdej decyzji administracyjnej, wynika wyraźnie, że decyzja powinna zawierać "rozstrzygnięcie". W orzecznictwie wielokrotnie wyjaśniono, że rozstrzygniecie, zwane także osnową lub sentencją decyzji, powinno być sformułowane jasno i precyzyjnie, aby było zrozumiałe dla stron, bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji.
Oczywiście organ orzekający w niniejszej sprawie nie mógł zwrócić się do organu, który wydał decyzję podziałową o wykładnie tej decyzji, bowiem stosownie do art. 113 § 2 kpa legitymowanymi do żądania wykładni są strony oraz organ egzekucyjny.
Reasumując, negatywnie należy ocenić posłużenie się przez organ orzekający w postępowaniu podziałowym nieprecyzyjnym pojęciem "pod obsługę komunikacyjną", które jest określeniem szerszym niż pojęcie "pod drogi publiczne". Poza tym dla interpretacji zakresu tego pojęcia nie mogą mieć istotnego znaczenia zdarzenia, jakie miały miejsce już po ostatecznym zakończeniu konkretnego postępowania podziałowego. W myśl bowiem art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą z mocy prawa odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca projekt podziału stała się ostateczna. Zatem wydzielenie takiej drogi z nieruchomości objętej podziałem przesądza losy prawne gruntu zajętego pod drogę.
Krytycznie należy też ocenić podstawę Przedsiębiorstwa "A", które przez brak zaskarżenia nieprecyzyjnie zredagowanej decyzji zatwierdzającej projekt podziału spowodował jej ostateczność. Postąpiło tak, mimo posiadanego i wielokrotnie podkreślanego doświadczenia, że większość postępowań na tle odszkodowań za działki gruntu wydzielone pod drogi kończyło się dopiero po wyczerpaniu postępowania sądowoadministracyjnego.
W toku postępowania organ odwoławczy, powinien mieć na względzie powyższe wyjaśnienia oraz ocenić, jakie znaczenie dla rozstrzyganej sprawy ma wskazanie na mapie stanowiącej załącznik do postanowienia opiniującego, że na "obsługę komunikacyjną" przeznacza się nie tylko bezspornie stanowiącą drogę wewnętrzną działkę nr [...], ale i dwie dalsze działki nr [...] i [...]. Do tego załącznika graficznego odwołano się w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] o zatwierdzeniu projektu podziału.
Ponieważ skarżący powołuje się na to, że warunki podziału nieruchomości zostały określone na podstawie wówczas obowiązującego przepisu art. 93 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami należy wyjaśnić, że przepis ten zezwala na określenie warunków podziału nieruchomości w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, gdy ustalenia planu miejscowego nie zawierają szczególnych zasad podziału nieruchomości. Przepis ten zatem stanowi samodzielną podstawę prawną do określenia warunków podziału nieruchomości w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, określająca warunki podziału nieruchomości na podstawie art. 93 ust. 6 ustawy powinna zawierać również elementy określone w art. 42 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym w zakresie dotyczącym zamierzonej zmiany zagospodarowania terenu (patrz Uchwała (5) NSA z 15.III.1999 r. OPK 15/98, ONSA 1999 r. z. 3, poz. 81).
W punkcie III decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia [...] Prezydent Miasta P. wskazał na konieczność realizowania obsługi komunikacyjnej "zgodnie z opinią Zarządu Dróg Miejskich nr [...] z dnia [...].". Zatem także ta opinia powinna być uwzględniona przez organ odwoławczy przy dokonywaniu oceny, czy na podstawie ostatecznej decyzji podziałowej skarżące Przedsiębiorstwo Inżynieryjne "A" utraciło z mocy prawa własność działek objętych wnioskiem o odszkodowanie.
Trzeba też mieć na uwadze, że nawet brzmienie art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie dawał podstawy do wykluczenia możliwości przejścia z mocy prawa na rzecz jednostki samorządu terytorialnego względnie Skarbu Państwa gruntów wydzielonych pod poszerzenie istniejących dróg. Celem tego przepisu jest zagwarantowanie odszkodowania za grunty przejęte pod budowę dróg - trudno więc byłoby uzasadnić, dlaczego za grunty przejęte jedynie pod poszerzenie istniejących już dróg lub ulic nie miałoby przysługiwać odszkodowanie.
Skoro sprawa nie dojrzała do ostatecznego rozstrzygnięcia i wymaga dokładniejszego wyjaśnienia we wskazanych wyżej kierunkach, należało na zasadzie art. 145 1 ust. 1 pkt 1 i c, art. 152 i art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzec jak w sentencji.
/-/ E.Brychcy /-/ B.Kamieńska /-/ A.Łaskarzewska
MKPotrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI