II SA/KR 1926/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2006-02-16
NSAAdministracyjneWysokawsa
kombatanciuprawnieniawdowaterminustawa o kombatantachKonstytucjaTrybunał Konstytucyjnypostępowanie administracyjneuchylenie decyzjiprawo materialne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję o umorzeniu postępowania o uprawnienia kombatanckie wdowy, uznając, że termin do złożenia wniosku był niezgodny z Konstytucją.

Skarżąca H. A. złożyła wniosek o przyznanie uprawnień wdowy po kombatancie po terminie określonym w ustawie. Organ administracji umorzył postępowanie, powołując się na art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach, który stanowił, że uchybienie terminu powoduje bezskuteczność czynności. Skarżąca argumentowała, że nie mogła złożyć wniosku wcześniej, ponieważ jej mąż został pośmiertnie awansowany na stopień oficerski w 2001 r., a ona sama dowiedziała się o tym dopiero wtedy. Sąd uchylił decyzję, opierając się na wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który uznał art. 22 ust. 3 ustawy za niezgodny z Konstytucją.

Sprawa dotyczyła skargi H. A. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, która umorzyła postępowanie w sprawie przyznania jej uprawnień wdowy po kombatancie. Organ administracji uznał, że skarżąca złożyła wniosek po upływie ustawowego terminu, określonego w art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach, który stanowił, że wnioski można było składać do 31 grudnia 1998 r. dla osób zamieszkałych w Polsce. Termin ten był terminem prawa materialnego i nie podlegał przywróceniu. Skarżąca podniosła, że nie mogła złożyć wniosku wcześniej, ponieważ jej mąż, A. A., został pośmiertnie awansowany na stopień porucznika w 2001 r. (zmarł w 2000 r.), a ona dowiedziała się o tym dopiero po tym awansie. Podkreśliła, że zgodnie z definicją kombatanta, jej mąż spełniał kryteria, a ona jako wdowa po kombatancie powinna mieć przyznane uprawnienia. Powołała się również na orzecznictwo Sądu Najwyższego, które miało stwierdzać brak ograniczeń czasowych dla takich wniosków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu. Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 kwietnia 2003 r. (sygn. akt SK 4/02), który orzekł o niezgodności art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach z art. 2 i art. 32 Konstytucji. W związku z tym, sąd zastosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 145a Kodeksu postępowania administracyjnego, uchylając decyzję jako wydaną na podstawie przepisu niezgodnego z Konstytucją.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, uchybienie terminu nie może być podstawą do umorzenia postępowania, jeśli przepis określający ten termin został uznany za niezgodny z Konstytucją.

Uzasadnienie

Sąd uchylił decyzję o umorzeniu postępowania, ponieważ przepis, na podstawie którego została wydana (art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach), został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją. W związku z tym, postępowanie mogło być wznowione, a decyzja uchylona.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (7)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt. 1. b

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Nakazuje uchylenie decyzji w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

k.p.a. art. 145a

Kodeks postępowania administracyjnego

Zezwala na wznowienie postępowania administracyjnego w przypadku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana decyzja.

Pomocnicze

u.o.k. art. 22 § ust. 3

Ustawa o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego

Określał termin do składania wniosków o przyznanie uprawnień, którego uchybienie powodowało bezskuteczność czynności. Został uznany za niezgodny z Konstytucją.

u.o.k. art. 1

Ustawa o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego

Definicja kombatanta.

u.o.k. art. 20 § ust. 2 i 3

Ustawa o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego

Uprawnienia wdowy po kombatancie.

k.p.a. art. 105

Kodeks postępowania administracyjnego

Umorzenie postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie o kosztach postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przepis art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach, określający termin do złożenia wniosku, został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją. Skarżąca nie mogła złożyć wniosku wcześniej, ponieważ jej mąż został pośmiertnie awansowany na stopień oficerski w 2001 r., a ona dowiedziała się o tym dopiero po terminie. Orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazywało na brak ograniczeń czasowych dla wniosków członków rodzin kombatanckich.

Odrzucone argumenty

Organ administracji argumentował, że skarżąca przekroczyła materialnoprawny termin do złożenia wniosku przewidziany w art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach.

Godne uwagi sformułowania

Termin ten jest terminem prawa materialnego, a jego uchybienie powoduje bezskuteczność czynności procesowej. Nie podlega on przywróceniu. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż jest on niezgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji

Skład orzekający

Andrzej Irla

przewodniczący sprawozdawca

Beata Cieloch

członek

Grażyna Firek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ważność orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego dla postępowania administracyjnego i sądowo-administracyjnego, możliwość wznowienia postępowania na podstawie orzeczenia TK, interpretacja przepisów dotyczących kombatantów i ich rodzin, znaczenie konstytucyjności przepisów prawa materialnego."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnej sytuacji, gdy przepis prawa materialnego został uznany za niezgodny z Konstytucją, a postępowanie zostało umorzone z powodu uchybienia terminu wynikającego z tego przepisu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego może wpłynąć na losy indywidualnej sprawy administracyjnej, nawet po upływie terminów. Podkreśla znaczenie praworządności i zgodności prawa z Konstytucją.

Nawet po latach, Konstytucja może przywrócić sprawiedliwość: Sąd uchyla decyzję o odmowie uprawnień kombatanckich.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 1926/02 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2006-02-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2002-07-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Andrzej Irla /przewodniczący sprawozdawca/
Beata Cieloch
Grażyna Firek
Symbol z opisem
634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 lutego 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia NSA Andrzej Irla / spr. / Sędziowie : WSA Grażyna Firek AWSA Beata Cieloch Protokolant : Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2006 r. sprawy ze skargi H. A. na decyzję Kierownika Urzędu d/ s Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] z dnia [...] 2002 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o uprawnienia wdowy po kombatancie I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego organu z dnia [...] 2002 r. II. zasądza od Kierownika Urzędu d/ s Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] na rzecz skarżącej H. A. kwotę [...] / [...] / złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] 2002 r. nr [...],- doręczoną skarżącej [...] 2002 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych umorzył postępowanie w sprawie przyznania H. A. uprawnień przewidzianych w ustawie z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U Nr 142 z 1997 r. poz. 950 z późn. zmianami). W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z art. 22 ust. 3 wymienionej ustawy wnioski o przyznanie uprawnień z tytułów określonych w art. l - 4, z zastrzeżeniem ust. 4 mogą być kierowane (...) do dnia 3 l grudnia 1998 r. przez osoby zamieszkałe na stałe w Polsce, a do dnia 31 grudnia 1999 r. przez osoby zamieszkałe poza granicami Polski. Termin ten jest terminem prawa materialnego, a jego uchybienie powoduje bezskuteczność czynności procesowej. Nie podlega on przywróceniu. H. A. złożyła wniosek po upływie ustawowego terminu i w tej sytuacji należy zastosować art. 105 k.p.a., który stanowi, "gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania".
Skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc, że nie była w stanie dotrzymać ustawowego terminu ponieważ jej mąż A. A. został awansowany do stopnia porucznika w 2001 r.
[...] 2002r. Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych wydał decyzję nr [...] w której utrzymał w mocy decyzję własną z [...] 2002r. o umorzeniu postępowania. W uzasadnieniu powtórzył argumenty powołane w decyzji z dnia [...] 2002 r. podkreślając, że H. A. nie zachowała przewidzianego przez ustawę terminu do złożenia wniosku o przyznanie uprawnień.
Decyzję powyższą zaskarżyła H. A. do sądu administracyjnego. Zarzuciła decyzji tej naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnie art. 22 ust 3 ustawy o kombatantach i nie zastosowanie art. l w zw. z art. 20 ust. 2 i 3 powołanej ustawy.
W uzasadnieniu skargi H. A. podała, iż jej mąż A. A. w czasie II Wojny Światowej i w okresie powojennym walczył o wolność i niepodległość Polski, za co pośmiertnie tj. w 2001 r. został mu nadany stopień podporucznika W P (zmarł w 2000r.). Zgodnie z definicją zawartą w art. l powyższej ustawy mąż skarżącej był kombatantem. Skarżąca samodzielnie nie mogła wystąpić z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich przed 31 grudnia 1998 r. ponieważ w tym czasie jeszcze nie była wdową. Skarżąca złożyła wniosek niezwłocznie po uzyskaniu informacji od znajomych o nadaniu jej zmarłemu mężowi stopnia oficerskiego. Ponadto skarżąca podkreśliła, że zgodnie z art. 20 ust. 3 powołanej ustawy przysługują jej jako wdowie po kombatancie uprawnienia kombatancie i ograniczenie czasowe wystąpienia z wnioskiem jest nieporozumieniem. Również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 kwietnia 1995r. sygn. akt III ARN 10/95 OSNAP 1995/18/224 stwierdził, że wniosek członków rodzin kombatanckich lub ofiar represji z lat wojny i okresu powojennego o przyznanie uprawnień przewidzianych ustawą z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach nie podlega żadnym ograniczeniom czasowym.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie ponownie wskazując na przekroczenie przez skarżącą materialnoprawnego terminu do złożenia wniosku przewidzianego w art. 22 ust. 3 cytowanej ustawy.
Rozpoznając skargę Sąd zważył co następuje:
Art. 145 § l pkt. 1. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zmianami) nakazuje sądowi administracyjnemu uchylić decyzję w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Z kolei art. I45a Kodeksu postępowania administracyjnego zezwala na wznowienie postępowania administracyjnego w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego , na podstawie którego została wydana decyzja. W odniesieniu do art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U Nr 142 z 1997 r. poz. 950 z późn. zmianami) - który był podstawą wydania zaskarżonej decyzji - Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż jest on niezgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji (wyrok TK z dnia 15 kwietnia 2003 r., sygn. akt SK 4/02, Dz. U. Nr 72 poz.658). W związku z powyższym, należało uwzględnić skargę i uchylić zaskarżoną decyzję, działając na podstawie przepisów art. 145 § l pkt. 1. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zmianami) oraz art. 145a Kodeksu postępowania administracyjnego.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zmianami).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI