II SA/Po 348/20

II SA/Po 348/20 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2020-08-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-04-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz /przewodniczący/
Danuta Rzyminiak-Owczarczak
Jan Szuma /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 2762/20 - Wyrok NSA z 2024-03-19
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 65
art. 6 pkt 2, art. 124 ust. 1, art. 124 ust. 3, art. 128 ust. 4, art. 129 ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Dz.U. 2003 nr 192 poz 1883
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 30 października 2003 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku  oraz sposobów sprawdzania dotrzymania tych poziomów
Dz.U. 2020 poz 256
art. 7, art. 10, art. 104 § 1, art. 138 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2018 poz 755
art. 3 pkt 4 lit. a, art. 3 pkt 5 lit. a
Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 293
art. 2 pkt 5
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 5 sierpnia 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Asesor WSA Jan Szuma (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Walkowiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2020 roku sprawy ze skargi E. B. i A. B. na decyzję Wojewody z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lutego 2020 r., [...] Wojewoda (zwany dalej "Wojewodą"), po rozpatrzeniu odwołania A. B. i E. B., utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] (zwanego dalej "Starostą") z dnia [...] grudnia 2019 r., [...] o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości położonej w [...], obręb [...] działka [...], zapisanej w księdze wieczystej [...], stanowiącej własność odwołujących się – poprzez udzielenie [...] S.A. zezwolenia na posadowienie na nieruchomości podziemnej dwutorowej linii kablowej wysokiego napięcia 110 kV.
Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących okolicznościach udokumentowanych w aktach sprawy.
Wnioskiem z [...] lipca 2019 r. (k. 1-72 akt administracyjnych organu pierwszej instancji) [...] S.A wystąpiła do Starosty o wydanie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości A. B. i E. B. w sposób wyżej opisany. Miało to nastąpić w trybie art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (obecnie tekst jednolity tego aktu prawnego opublikowano w Dz. U. z 2020 r., poz. 65 – uw. Sądu, dalej "u.g.n.") przez udzielenie zezwolenia na realizację inwestycji pod nazwą "Modernizacja linii 110 kV relacji [...], z wydzielonym torem 110 kV [...]". Załączono do wniosku mapę z projektowanym przebiegiem linii kablowej przez przedmiotową nieruchomość, na której oznaczono granice obszaru ograniczenia sposobu korzystania, będącego jednocześnie strefą niezbędną do zajęcia nieruchomości na czas wykonywania czynności związanych z konserwacją i usuwaniem awarii. Założono posadowienie na nieruchomości podziemnej dwutorowej linii kablowej wysokiego napięcia 110 kV. Długość osi dwutorowej linii elektroenergetycznej ma wynieść około 153 m (przybliżona długość jednego toru - 155 m, a drugiego 151 m; rozstaw skrajnych przewodów - 1,5 m; szerokość pasa ograniczającego - 2,5 m; powierzchnia - 383 m2). Zgodnie z treścią wniosku, wskazana na załączonej do wniosku mapie długość projektowanej linii stanowi sumę długości wyżej wskazanych torów.
[...] sp. z o.o. wyjaśniła, że zakres prac ma obejmować demontaż linii istniejącej, wykonanie nowych fundamentów, montaż uziemień konstrukcji słupów, montaż konstrukcji słupów kratowych lub rurowych, montaż łańcuchów izolatorowych na słupach, zawieszenie przewodów fazowych i odgromowych wraz z osprzętem towarzyszącym oraz budowę linii kablowej wraz z osprzętem towarzyszącym na terenie miasta [...].
Odnosząc się do kontekstu związanego z zagospodarowaniem przestrzennym wnioskodawca wskazał, że nieruchomość A. B. i E. B. położona jest na terenie objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego ustalonym uchwałą Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] grudnia 2003 r., [...] ([...]), dopuszczającym lokalizację inwestycji celu publicznego stanowiącą fragment inwestycji będącej przedmiotem wniosku.
Do swego wniosku [...] S.A. załączyła korespondencję z właścicielami nieruchomości oraz protokół z rokowań z dnia [...] lutego 2019 r. Zgodnie z treścią protokołu przedstawiciel [...] S.A. (B. B.) stwierdził, że odbył rozmowę telefoniczną z E. B., podczas której odmówił on spotkania. Rokowania odbyły się natomiast z jego żoną A. B., która zgodnie z treścią księgi wieczystej [...] jest również właścicielką przedmiotowej nieruchomości. Zgodnie z treścią protokołu A. B. nie przyjęła wyjaśnień dotyczących potrzeby realizacji inwestycji i nie wyraziła zgody na wejście w teren dla budowy urządzeń energetycznych, w związku z czym nie mogło dojść do porozumienia stron, a dalsze rokowania stały się bezprzedmiotowe.
Pismem z [...] lipca 2019 r. [...] Starosta zawiadomił strony o wszczęciu postępowania. Zarazem zawiadomił strony o oględzinach nieruchomości wyznaczonych na dzień [...] sierpnia 2019 r. (k. 72 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r. Starosta zwrócił się do Prezydenta Miasta [...] o podanie, czy projektowany przebieg linii podziemnej dwutorowej linii wysokiego napięcia przez działkę nr [...] jest zgodny z planem miejscowym (k. 84 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
W odpowiedzi datowanej na [...] sierpnia 2019 r., [...] Prezydent Miasta [...] poinformował, że działka [...] objęta jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego terenu w rejonie [...] zatwierdzonym uchwałą Rady Miejskiej [...] z dnia [...] grudnia 2003 r., [...] Działka oznaczona jest na rysunku planu częściowo symbolem E-Z (teren zagospodarowania zielenią i uprawami), częściowo symbolem P (teren działalności gospodarczej) oraz częściowo symbolem [...] (teren drogi publicznej dojazdowej). Ustosunkowując się do zapytania Starosty [...] przytoczył § 7 ust. 1 planu zgodnie z którym "Nowo realizowane liniowe elementy infrastruktury technicznej mają być usytuowane pod ziemią oraz przebiegać/znajdować się w liniach rozgraniczających ulic/dróg (ogólnodostępnych publicznych oraz wewnętrznych), pod warunkiem, że nie będą kolidowały z ich funkcjami komunikacyjnymi. Jeżeli umożliwiają to istniejące warunki, w pasach drogowych należy również lokalizować towarzyszące sieciom urządzenia. Ponadto dla realizacji sieci i urządzeń, zarówno podziemnych, jak i nadziemnych, wskazuje się tereny oznaczone symbolem "EE" i "E-Z", dla których zasady zagospodarowania określono w Rozdziale II, oraz fragment terenu oznaczonego symbolem "M3", leżący w zasięgu 35-metrowej strefy od gazociągów wysokiego ciśnienia, oznaczonych na rysunku planu w sposób, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 5". Wskazano też na § 7 ust. 2, gdzie dopuszcza się: 1) przeprowadzenie/usytuowanie wybranych nowych elementów sieci i lokalizację urządzeń infrastruktury technicznej na innych niż wymienione w ust. 1 terenach, o ile nie zostaną zakłócone podstawowe funkcje tych terenów i nie zostanie zajęte więcej niż 10% powierzchni jednostki terenowej; urządzenia infrastruktury technicznej towarzyszące elementom liniowym mogą być lokalizowane zarówno jako podziemne i jako nadziemne, w tym w zależności od uwarunkowań technicznych - jako wolnostojące lub wbudowane w inne obiekty, 2) organizowanie napowietrznych przyłączy z istniejących napowietrznych linii przesyłowych: energetycznych i telekomunikacyjnych czasowo (tj. zanim linie zostaną skablowane i ułożone pod ziemią). Prezydent Miasta [...] podsumował, że przy spełnieniu wyżej przytoczonych warunków planowana inwestycja będzie zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
W dniu [...] sierpnia 2019 r. przeprowadzono oględziny działki [...] (k. 87-93 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Ustalono, że teren przeznaczony pod podziemną linię kablową zajęty jest częściowo pod sad (drzewa owocowe), jest częściowo ogrodzony (w tym bramą), częściowo stanowi zieleń - nieużytki.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r. (k. 94 akt administracyjnych organu pierwszej instancji) [...] S.A. ustosunkowała wątpliwości A. B. i E. B. związanych z przebiegiem modernizowanej linii elektroenergetycznej. Wskazała, że trasa planowanej linii kablowej jest zgodna z planem miejscowym na co wskazuje również pismo Prezydenta Miasta [...] z [...] maja 2018 r. (nowo realizowane liniowe elementy infrastruktury technicznej mają być usytuowane pod ziemią oraz przebiegać/znajdować się w liniach rozgraniczających dróg/ulic). Ponadto dla realizowanej sieci i urządzeń zarówno podziemnych jak i nadziemnych, wskazuje się tereny oznaczone we wskazanym planie miejscowym symbolami "EE" i "EZ" w pasie istniejącego gazociągu.
Inwestor podniósł również, że nie uzyskałby zgody operatora gazociągów na ich przekroczenie w omawianym miejscu przy [...] między innymi ze względu na znajdujące się już tam skrzyżowanie gazociągów. Pełnomocnik inwestora wskazał, że należy mieć na uwadze, iż obszar sąsiadujący z gazociągami wyklucza posadowienie budynków, tym samym poprowadzenie w tym obszarze dodatkowej infrastruktury technicznej w nadmierny sposób nie ogranicza możliwości wykonywania dotychczasowego prawa własności nieruchomości, tym bardziej iż niemalże cała omawiana działka objęta jest obszarem "E-Z" (zgodnie z § 13 planu miejscowego poza infrastrukturą techniczną, jak na przykład linie energetyczne, może być on przeznaczony jedynie na zieleń i uprawy).
[...] S.A. wyjaśniła również, że z uwagi na budowę linii kablowej oddziaływanie pola elektrycznego w zasadzie nie występuje, natomiast natężenie pola magnetycznego na powierzchni gruntu będzie znacznie mniejsze od wartości dopuszczalnych. W żadnym wypadku nie zostaną przekroczone standardy sprecyzowane w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 30 października 2003 r. (Dz. U. Nr 192 poz. 1883).
Pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r.. [...] Starosta zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej "K.p.a.") zawiadomił strony o zgromadzeniu materiału dowodowego umożliwiającego wydanie decyzji oraz poinformował o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i złożenia dodatkowych uwag i wniosków (k. 98 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r., [...] Starosta, powołując się na art. 124 u.g.n. oraz art. 104 K.p.a., orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości położonej w [...] w sposób jak opisano na wstępie niniejszego uzasadnienia. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, że projektowana inwestycja jest zgodna z planem miejscowym i stanowi cel publiczny (art. 6 pkt 2 u.g.n.). Wnioskodawca wykazał, poprzez przedłożenie dokumentacji, że negocjacje z właścicielami nieruchomości zakończyły się wynikiem negatywnym i spełniono przesłankę z art. 124 ust. 3 u.g.n. (udzielenie zezwolenia inwestorowi na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac).
Zdaniem Starosty spełnione zostały przesłanki do wydania decyzji w trybie art. 124 u.g.n. ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości.
W odwołaniu A. B. i E. B. wskazali, że nie wyrażają zgody na budowę dwutorowej linii kablowej 110 kV na terenie ich działki. Zarzucili Staroście stronniczość, niezrozumienie i brak merytorycznego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia. Zdaniem skarżących należało rozważyć alternatywny przebiegu inwestycji lub odstępstwo od budowy dwutorowej linii kablowej 110 kV. W ich ocenie linia kablowa 110 kV uniemożliwi im korzystanie z nieruchomości i narazi ich na przebywanie w potężnym polu magnetycznym. Do odwołania A. B. i E. B. załączyli również kopię wcześniej złożonego pisma z dnia [...] sierpnia 2019 r., w którym sprzeciwili się planowanej budowie dwutorowej linii kablowej 110 kV z uwagi na związane z nią zagrożenia i problemy z użytkowaniem nieruchomości.
Decyzją z dnia z dnia [...] lutego 2020 r., [...] Wojewoda, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał decyzję Starosty w mocy. Na wstępie przytoczył okoliczności podjętej próby rokowań z E. B. oraz rokowań z A. B.. W oparciu o przyjęte ustalenia uznał, że wystąpiły przesłanki z art. 124 ust. 1 i 3 u.g.n. wyrażająca się w braku zgody właściciela lub użytkownika wieczystego oraz związane z wymogiem udokumentowania i przeprowadzenia rokowań.
Wojewoda wywodził dalej, że inwestycja, której dotyczy sprawa, odpowiada pojęciu celu publicznego w myśl art. 6 pkt 2 u.g.n. Ma służyć przesyłaniu i dystrybucji energii elektrycznej, co pozostaje także w relacji do art. 3 pkt 4 lit. a oraz art. 3 pkt 5 lit. a ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 755, ze zm.). Linia kablowa kwalifikuje się także jako inwestycja celu publicznego w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 293 – uw. Sądu).
Zdaniem Wojewody w sprawie ziściły się przesłanki do ograniczenia sposobu korzystania z działki [...] poprzez udzielenie zezwolenia [...] S.A. na posadowienie na nieruchomości podziemnej dwutorowej linii kablowej wysokiego napięcia 110 kV.
Organ, przywołując orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał, że wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 124 u.g.n. wymaga, aby przebieg inwestycji był jednoznacznie określony, a zarazem ustalony w taki sposób, by zakres ingerencji inwestora w prawa właściciela nieruchomości sprowadzony do niezbędnego minimum. Ponadto decyzja, oprócz wskazania podmiotu któremu udziela się zezwolenia, rodzaju zamierzonej do zrealizowania inwestycji oraz przedmiotu zajęcia (czyli wskazanie nieruchomości), powinna określać ponadto terytorialny zakres zajęcia, na który zezwolono, w powiązaniu z warunkami wynikającymi z planu miejscowego.
Wojewoda doszedł następnie do przekonania, że inwestycja spełnia przesłanki zawarte w art. 124 ust 1 u.g.n., jako, że polega ona na posadowieniu podziemnej dwutorowej linii kablowej 110 kV. W sprawie przeprowadzono rokowania. Ponadto inwestycja jest zgodna z planem miejscowym (zatwierdzonym uchwałą Rady Miejskiej [...] z dnia [...] grudnia 2003 r., [...], do której także odnosi się pismo Prezydenta Miasta [...] z [...] sierpnia 2019 r., znajdujące się w aktach sprawy).
Końcowo Wojewoda poinformował odwołujących się, że ewentualny wpływ działania pola magnetycznego wynikającego z projektowanej, przyszłej inwestycji (obawy w tym zakresie zgłaszali A. B. i E. B. – uw. Sądu) nie jest przedmiotem niniejszego postępowania.
Wreszcie organ odwoławczy pouczył właścicieli, że zgodnie z art. 128 ust. 4 u.g.n. osobie, której prawo własności zostało naruszone wskutek zdarzeń, o jakich mowa w art. 124 u.g.n. przysługuje odszkodowanie. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód, a jeśli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Zgodnie z art. 129 ust. 1 u.g.n. odszkodowanie ustala starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej.
W skardze A. B. i E. B. zarzucili naruszenie art. 124 ust. 3 u.g.n. poprzez błędne uznanie, że [...] S.A. wywiązała się z obowiązku przeprowadzenia z nimi rokowań w rozumieniu u.g.n., pomimo ich pominięcia w stosunku do drugiego właściciela nieruchomości oraz z uwagi na to, że czynności podjęte w celu przeprowadzenia rokowań z pierwszym ze współwłaścicieli uznać należy za wyłącznie pozorne. Zarzucili także naruszenie art. 7 K.p.a. w zw. z art. 124 u.g.n. poprzez nierozpatrzenie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, polegający na pominięciu słusznego interesu obywateli (stron). Wskazując na powyższe skarżący wnieśli o uchylenie decyzji obu instancji i zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania.
Skarżący zwrócili uwagę, że wedle informacji inwestora miano im przedstawić proponowaną lokalizacje urządzeń elektrycznych, miało dojść także do udzielenia bliższych informacji na temat zakresu planowanych robót oraz o wysokości wynagrodzenia za uzyskanie tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości. Po tym mieli oni nie wyrazić zgody na wejście na teren dla budowy urządzeń elektrycznych, co skutkuje brakiem porozumienia stron, a dalsze rokowania stać się miały bezprzedmiotowe.
Odnosząc się do powyższego A. B. i E. B. wskazali, że w rzeczywistości reprezentant wnioskodawcy pojawił się w miejscu zamieszkania skarżących bez uprzedniego poinformowania o wizycie. Na miejscu przywitała go A. B.. B. B. nie przedstawił A. B. żadnych informacji, o których mowa powyżej. Nie przedstawił protokołu z rokowań do podpisu lub parafy, zatem wszelkie informacje w nim wskazane są wyłącznie oświadczeniem B. B.. E. B. o fakcie wizyty przedstawiciela inwestora dowiedział się od małżonki. Dopiero po kilku dniach przedstawiciel ten skontaktował się telefonicznie z E. B.. Rozmowa ograniczyła się jedynie do poinformowania go, że [...] S.A. zaoferował w wystosowanym wcześniej piśmie w lutym 2019 r. kwotę [...]zł odszkodowania i ma zamiar położyć na działce linię wysokiego napięcia o mocy 110 kV w linii wskazanej na mapie załączonej do przedmiotowego pisma. E. B. podkreślił, że nie otrzymał od wnioskodawcy żadnych innych informacji oprócz informacji wskazanych w piśmie z lutego 2019 r. Nie miał możliwości, by przedstawić swoją propozycję przebiegu linii, ani otrzymać informacji na temat chociażby podstawowych faktów dotyczących sposobu kładzenia i uciążliwości takiej linii energetycznej.
A. B. i E. B. zaznaczyli, że nie wiedzą jak głęboko linia będzie się znajdować i czy jako właściciele działki, w przypadku braku możliwości porozumienia się w przedmiocie przebiegu przedmiotowej linii, będą mogli domagać się położenia dodatkowych zabezpieczeń przewodów jak i umieszczenia ich na większej głębokości. Skarżący nie mieli wiedzy na jakiej głębokości domyślnie linia ta będzie przebiegać i czy jej umiejscowienie na ukos, przez połowę działki, będzie miało wpływ na prowadzoną działalność ogrodniczo sadowniczą oraz możliwość postawienia na nieruchomości domku rekreacyjnego.
W ocenie skarżących organ wydając decyzję nie rozważył faktu, iż wykonawca w ogóle nie przystąpił de facto do rokowań, wobec rzekomego braku zgody na budowę linii energetycznej.
A. B. i E. B. wywodzili, że o spełnieniu wymogu rokowań, o których mowa w art. 124 ust. 3 u.g.n. można twierdzić, gdy inwestor określił i zaproponował właścicielowi określone warunki uzyskania zgody na wykonanie prac, o jakich mowa w art. 124 u.g.n. Z kolei, niemożność uzyskania zgody właściciela oznacza stan, gdy nie odpowiedział on na zaproszenie do rokowań, sprzeciwił się wyrażaniu zgody albo też strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, że uznały je za niemożliwe do przyjęcia.
Skarżący, przywołując orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 29 października 2009 r., I OSK 63/09) wskazali, że rokowania powinny mieć charakter negocjacji, czyli dyskusji i wymiany uwag. Sama rozmowa polegająca na poinformowaniu o otrzymaniu propozycji, warunków finansowych odszkodowania w związku z planowaną trasą linii energetycznej, której przebieg nie podlega, jak się okazało negocjacjom, oraz bliżej nieokreślonymi pracami (mającymi na celu położenie na nieruchomości linii energetycznej), nie są w ocenie skarżących rokowaniem (art. 124 ust. 3 u.g.n.). Natomiast sam brak zgody na zaproponowaną kwotę odszkodowania nie stanowi de facto końca negocjacji.
W ocenie E. B. i A. B. – skoro wykonawca nie określił i nie zaproponował im obojgu warunków uzyskania zgody na wykonanie prac, zatem uznać należy, że nie został spełniony obowiązek przeprowadzenia rokowań.
Skarżący dalej wywodzili, że organ wydający decyzję na podstawie art. 124 u.g.n. nie powinien się ograniczyć do badania jedynie tego, czy założenie i przeprowadzenie linii elektroenergetycznej jest inwestycją spełniającą przesłanki inwestycji celu publicznego oraz czy planowane ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości następuje zgodnie z planem miejscowym. Tymczasem do tego sprowadza się uzasadnienie wydanej decyzji. Jest ono bardzo ogólnikowe i górnolotne w wielu stwierdzeniach. Organ w oparciu o przepisy prawne powinien wyważyć interes indywidualny i interes społeczny w odniesieniu do wnioskowanego ograniczenia sposobu korzystania nieruchomości związany z planowaną inwestycją. To nie zostało jednak dokonane.
A. B. i E. B. wyjaśnili też, że w sprawie doszło do naruszenia art. 7 K.p.a., gdyż w ich ocenie nie rozpatrzono materiału dowodowego. Organy nie rozważyły przy podejmowaniu decyzji okoliczności, że nagromadzenie linii wysokiego napięcia w okolicach zabudowań lub na terenie przeznaczonym pod uprawę sadowniczą, już przed podjęciem kwestionowanych decyzji, praktycznie uniemożliwiało rekreację, bezpieczne egzystowanie jak i uprawianie sadownictwa na ponad połowie naszej nieruchomości. Wyrazili obawę, że promieniowanie magnetyczne w przypadku prowadzenia linii energetycznych wysokich i najwyższych napięć takich jak 110kV w ziemi narazi ich na długoterminową ekspozycję na promieniowanie magnetyczne o szkodliwych poziomach i nie daje żadnej możliwości ograniczenia lub eliminacji tego zagrożenia. Tym samym przebywanie rekreacyjne na działce będzie niebezpieczne dla zdrowia, a w przyszłości uniemożliwi posadowienie domku rekreacyjno-gospodarczego.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów A. B. i E. B. podkreślił, że ustawa nie określa reguł rokowań, które – zdaniem skarżących – miały być nie przeprowadzone. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zwraca się uwagę, że rokowania mogą być przerwane w sytuacji, gdy w ocenie którejkolwiek ze stron nie ma szans na zawarcie porozumienia. Odpierając z kolei zarzut naruszenia art. 7 K.p.a. Wojewoda wskazał, że nie pominięto interesu stron w toku postępowania. Okoliczność, na którą zwracali uwagę skarżący (wpływ pola magnetycznego) nie jest przedmiotem postępowania z art. 124 ust. 1 u.g.n.
W toku rozprawy sądowej, która odbyła się [...] sierpnia 2020 r. E. B. podtrzymał skargę i jej argumentację. Podkreślił, że reprezentant wnioskodawcy nie uzyskał zgody na wejście na nieruchomość skarżących. W jego ocenie przebieg planowanej linii jest niebezpieczny dla potencjalnych użytkowników ich nieruchomości, a także dla osób przechodzących obok, bo linia ta przebiegać ma między innymi wzdłuż chodnika.
Skarżący na pytanie Sądu dotyczące właściwego, jego zdaniem, przebiegu linii wskazał, że najlepszym rozwiązaniem byłoby przeprowadzenie jej jako linii napowietrznej. Natomiast, gdyby zakładać, że mielibyśmy do czynienia z linią podziemną, to zdaniem skarżącego powinna ona biec po śladzie dotychczasowej linii napowietrznej.
Obecny na rozprawie pełnomocnik [...] S.A. przychylił się do stanowiska wyrażonego w odpowiedzi na skargę. W reakcji na twierdzenia skarżącego wskazał, że wybór przebiegu linii nastąpił z uwagi na miejscowe uwarunkowania, odnosi się to przede wszystkim do planu miejscowego. W pierwszej części linie przeprowadzono wzdłuż granicy działki, natomiast dalej biegnie ona wzdłuż gazociągu, z którym nie może pozostawać w kolizji. Pełnomocnik wskazał także, że inwestor jest gotowy wyjaśniać wszelkie wątpliwości techniczne co do inwestycji na bieżąco. Pełnomocnik nadmienił, że linia będzie przeprowadzona na głębokości 110 cm. Dodał – odnosząc się do kwestii oddziaływania elektromagnetycznego – że nie występuje ono ponad gruntem, natomiast jeżeli chodzi o oddziaływanie magnetyczne, jest ono od dwóch do czterech razy niższe od dopuszczalnych norm.
Skarżący nie zgodził się z twierdzeniami dotyczącymi braku oddziaływania i podniósł, że nie jest to należycie zbadane. Wyraża też poważne obawy dotyczące tego, czy linia nie będzie negatywnie oddziaływać na osoby, które przypadkiem znajdą się na działce. Skarżący zwrócił także uwagę, że wbrew stanowisku pełnomocnika uczestnika postępowania jest możliwość realizacji na obszarze otaczającym planu miejscowego linii napowietrzanej. Skarżący dodał, że planowana inwestycja doprowadzi do niezgodnego z planem miejscowym umniejszenia powierzchni jego nieruchomości ponad przyjęte w planie 10 % przy uwzględnieniu koniecznego pasa służebności linii kablowej. Skarżący uzupełniająco wyjaśnił ponadto, że w innym rejonie nastąpiło skrzyżowanie linii kablowej z istniejącym gazociągiem, więc nie rozumie dlaczego w tym przypadku nie mogłoby ono nastąpić. Ponadto w jego ocenie nie jest prawdą by plan miejscowy wymuszał przeprowadzenie linii kablowej, a nie napowietrznej.
Skarżąca A. B. podtrzymała skargę wraz z jej argumentacją i stanowisko wyrażone przez jej męża na rozprawie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Przed odniesieniem się do przesłanek prawnych wydanej decyzji zawartych w art. 124 u.g.n. Sąd uznał za konieczne poczynienie pewnych uwag wprowadzających.
Otóż po analizie pism składanych przez A. B. i E. B. w trakcie postępowania administracyjnego, sądowego oraz po wysłuchaniu ich oświadczeń podczas rozprawy sądowej jednoznacznie nasuwa się na myśl, że skarżącym zależy przede wszystkim przymuszeniu inwestora [...] S.A. do takiego wariantu inwestycji, który nie ograniczy możliwości rekreacyjnego wykorzystania ich działki, a także nie narazi właścicieli na zagrożenia związane z oddziaływaniem linii. Nie godzą się oni przeto na zaproponowany przebieg linii kablowej, gdyż po pierwsze mimo prawnego wymogu nie negocjowano z nimi rzetelnie (przy udzieleniu wyczerpujących informacji) kształtu inwestycji, a nadto skarżący obawiają się skutków jej istnienia dla zagospodarowania terenu. Są oni przekonani, że ich prawo własności zostanie znacząco ograniczone.
Odnosząc się do powyższego skład orzekający zaznacza, że zdaje sobie sprawę, iż każdy właściciel nieruchomości jest żywotnie zainteresowany ochroną swego prawa. Sprawy dotyczące inwestycji publicznych przebiegających przez prywatne posesje – takie jak obecnie rozpatrywana – budzą z tego powodu naturalne obawy i sprzeciw. Sądowi z urzędu jest też wiadomym, że w wielu sprawach dotyczących lokalizacji albo budowy sieci przesyłowych zgłaszane są przez właścicieli roszczenia o zmianę ich tras, ustanowienie służebności czy o odszkodowanie.
W niniejszej sprawie, przy zrozumieniu dla postawy skarżących, Sąd nie znalazł jednak podstaw do tego, aby podważyć zaskarżoną decyzję Wojewody.
Po pierwsze Sąd nie podziela stanowiska skarżących, że w sprawie nie spełniono warunku rokowań.
Jak już wielokrotnie wskazywano w kolejnych aktach wydanych w toku sprawy – zgodnie z art. 124 ust. 1 u.g.n. "Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego". Art. 124 ust. 3 u.g.n. stanowi z kolei, że udzielenie powyższego zezwolenia "powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie". Do wniosku o zezwolenie z art. 124 ust. 1 u.g.n. należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań.
Sąd w tym miejscu podkreśla, że [...] S.A. udowodniła, składając wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego (wniosek z [...] lipca 2019 r.), że podjęła odpowiednią próbę rokowań z A. B. i E. B..
Do obu właścicieli wysłano odrębne przesyłki, które [...] marca 2019 r. odebrała w miejscu zamieszkania A. B. (dowody doręczenia na k. 63 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Przedstawiono w nich wyjaśnienia związane z inwestycją (k. 44-46 i 54-56 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Co bardzo istotne, przedstawiono także plan dwutorowej linii kablowej, wyrysowany konkretnie w odniesieniu do działki [...] (k. 59 akt administracyjnych organu pierwszej instancji), a także projekt porozumienia inwestora z właścicielami z ofertą kwoty [...]zł (k. 52-60 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Skarżący w treści skargi (k. 4 akt sądowych) przyznali, że pisma z lutego 2019 r. otrzymali, ale – jak podnieśli – nie mieli możliwości, aby przedstawić swoją propozycję przebiegu linii, ani otrzymać informacji, chociażby dotyczących podstawowych danych o sposobie kładzenia instalacji i jej uciążliwości.
W skardze A. B. i E. B. nie zaprzeczyli też, że przedstawiciel inwestora podął z nimi próbę kontaktu, a rozmawiał z A. B.. Oznacza to, że fakty odnotowane w protokole rokowań należy uznać za wiarygodne. Stwierdzono w nim, że przedstawiciel [...] S.A. odbył spotkanie z A. B., lecz nie doprowadziło to do porozumienia. Z protokołu wynika dalej, że odbyto także rozmowę telefoniczną z właścicielem, czyli E. B. (co zresztą przyznano w skardze – k. 4 akt sądowych, wersy 1 i 2), jednak ten "odmówił chęci przeprowadzenia rozmowy" (cyt. z protokołu – k. 65 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Warto także zwrócić uwagę, że skarżący [...] sierpnia 2019 r., a więc w początkowej fazie postępowania, złożyli w Starostwie Powiatowym w [...] (zob. pierwsze pismo w akt administracyjnych organu drugiej instancji) świadczenie, że "nie wyrażają zgody na budowę dwutorowej linii kablowej 110 kV na ternie ich działki". Linia ta bowiem (cytat nieznacznie przeredagowany): "uniemożliwi im korzystanie z działki w sposób bezpieczny i bez narażania zdrowia i życia ze względu na długotrwałe przebywanie na działce w potężnym polu magnetycznym wytworzonym przez linię".
W ocenie Sądu w świetle postawy A. B. i E. B. w momencie przystąpienia do rokowań (brak chęci rozmowy), a także wobec stanowiska wyrażonego później ([...] sierpnia 2019 r.), jednakże nawiązującego do inicjatywy [...] S.A., należy przyjąć, że skarżący ewidentnie nie zgadzali się na inwestycję jako taką. Stąd trudno oczekiwać, że inwestor miałby kontynuować rokowania. Z okoliczności wynika bowiem, że nie było szans powodzenia i uzyskania między stronami porozumienia. Dlatego też Sąd stoi na stanowisku, że próba przystąpienia do rokowań nastąpiła skutecznie, a z uwagi na negatywną reakcję właścicieli już na wstępnym etapie (potwierdzoną w piśmie z dnia [...] sierpnia 2019 r.) [...] S.A. nie miała obowiązku podejmować z nimi kolejnych kontaktów w celu wznowienia pertraktacji.
Sąd zwrócił oczywiście uwagę, że w skardze A. B. i E. B. akcentują jeszcze inna okoliczność – związaną z jakością rokowań. Otóż twierdzą, że [...] S.A. nie przedstawiła im wyczerpujących danych o inwestycji, a przez to nie mieli oni wystarczających podstaw, aby odnieść się do propozycji. Zarzut ten jest chybiony. Spółka energetyczna udowodniła, że wysłała do skarżących propozycje porozumienia z lutego 2019 r. (oni z kolei przyznają w skardze, że ją otrzymali), gdzie na mapie dokładnie przedstawiono jak inwestycja będzie się przestrzennie kształtować i na czym będzie technicznie polegać. A. B. i E. B. a priori zerwali jednak kontakt z inwestorem odmawiając rozmów. Ich zachowanie można było poczytać jako całkowitą odmowę pertraktacji. Obecnie sugerują w skardze, że rokowania mogły być kontynuowane, gdyby poznali szczegółowe rozwiązania techniczne przedsięwzięcia. Sugestia ta jest niewiarygodna, gdyż już po wszczęciu postępowania, na samym jego wstępie, ponownie jednoznacznie sprzeciwili się budowie linii kablowej jako takiej (zob. wspomniane pismo z [...] sierpnia 2019 r.). Podsumowując więc, w ocenie Sądu okoliczności poprzedzające postępowanie, jak i stanowisko skarżących z początkowej jego fazy, wskazuje, że nie było szans na zawarcie porozumienia w sprawie inwestycji projektowanej przez [...] S.A. na działce [...]. Nie można zatem skutecznie zarzucać przedsiębiorstwu energetycznemu, że nie kontynuowało negocjacji, skoro już przy pierwszym kontakcie spotkało się z negatywnym odbiorem oferty.
W ocenie Sądu spełnione zostały także pozostałe przesłanki z art. 124 ust. 1 u.g.n. Jest bezspornym, że w sprawie mamy do czynienia z realizacją celu publicznego w rozumieniu art. 6 pkt 2 u.g.n., a linia kablowa jest przewodem do przesyłania i dystrybucji energii elektrycznej.
W orzecznictwie sądowym (przywołanym zresztą przez Wojewodę w uzasadnieniu decyzji) trafnie zwraca się uwagę, że stosownie art. 124 ust. 1 u.g.n. nie może oznaczać dowolności w zakresie ograniczenia prawa własności. Inwestor, korzystający z prawa z tego przepisu, powinien dążyć do takiego wariantu, który w zastanych warunkach w sposób możliwie najmniejszy doprowadzi do uszczerbku w prawach właściciela nieruchomości.
W ocenie Sądu powyższy warunek został spełniony. Z szeregu materiałów zebranych w aktach sprawy (między innymi k. 96 i 43 akt administracyjnych organu pierwszej instancji), które korespondują z wypowiedziami pełnomocnika [...] S.A. z rozprawy sądowej, wynika, że wybór wariantu realizacji inwestycji wiązał się z takimi warunkami jak brak możliwości skrzyżowania linii podziemnej ze skrzyżowaniem gazociągów (widać to na k. 96 akt administracyjnych organu pierwszej instancji), a jednocześnie zamiarem poprowadzenia jej na obszarze-pasie (głównie) E-Z, gdzie zagospodarowanie – ze względu na gazociągi wysokiego napięcia – ograniczono do zieleni i upraw, natomiast dopuszczono realizację innych sieci i urządzeń infrastruktury technicznej (zob. § 13 planu miejscowego [...]). Jak wynika to z rysunków, wpływ inwestycji na zagospodarowanie działki [...] starano się ograniczyć przez zaprojektowanie linii kablowej przy jej wschodniej granicy, a dopiero na dalszym etapie na północ, linia musiała zostać przeprowadzona przez środek działki, gdyż tam również przebiega gazociąg wysokiego napięcia, a linia elektroenergetyczna ma być z nim równoległa.
Dodać trzeba też, że projekt przebiegu linii kablowej nie narusza planu [...] Po pierwsze, plan dopuszcza realizowanie elementów infrastruktury technicznej, po drugie docelowo "mają być [one] usytuowane pod ziemią", po trzecie, jako najwłaściwsze miejsce ich przebiegu "wskazuje się tereny oznaczone symbolem "EE" i "E-Z" (§ 7 ust. 1 planu) i wreszcie po czwarte, "przy projektowaniu nowych inwestycji należy - w miarę możliwości - unikać kolizji z istniejącymi elementami infrastruktury technicznej" (między innymi gazociągami) (§ 7 ust. 3 planu). Projekt [...] S.A. wszystkie te warunki spełnia.
Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu spełnione zostały wszystkie przesłanki, aby w sprawie zastosować art. 124 ust. 1 u.g.n. i udzielić spółce energetycznej zezwolenia na posadowienie na działce [...] A. B. i E. B. podziemnej linii kablowej.
Końcowo Sąd zwraca uwagę skarżącym na fakt, że nie mógł w sprawie uwzględnić takich zarzutów, jak to, że linia powinna być przeprowadzona po śladzie dotychczasowej linii napowietrznej.
W postępowaniu z art. 124 ust. 1 u.g.n., poza wyjątkowymi sytuacjami (gdyby na przykład proponowane rozwiązanie jawiło się jako całkowicie nieracjonalne i nieuzasadnione okolicznościami), nie prowadzi się porównań wariantów inwestycji. W szczególności nie można stawiać wnioskodawcy zarzutu, że nie zaproponował innego przebiegu linii elektroenergetycznej. W świetle art. 124 ust. 1 u.g.n. – a wynika to z tego przepisu – weryfikuje się tylko, czy spełnione zostały przesłanki do wydania zezwolenia w odniesieniu do konkretnej propozycji inwestora.
W niniejszej sprawie projekt linii kablowej jest zgodny z planem, umotywowano, wyjaśniono dlaczego założono taki a nie inny jej przebieg na działce (tu w kontekście oceny ewentualnej proporcjonalności ograniczenia prawa właściciela), wreszcie, spełniona została przesłanka braku zgody właścicieli. Zachodziły zatem podstawy do wydania zaskarżonej decyzji.
Odnosząc się do argumentacji skargi Sąd wskazuje A. B. i E. B., że w sprawie o wydanie zezwolenia na przeprowadzenie linii elektroenergetycznej nie bada się jej potencjalnych oddziaływań. Niemniej zaznaczyć trzeba, że kwestie te nie uchylają się spod regulacji prawnych i będą musiały być brane pod uwagę na etapie realizacyjnym-projektowania.
Zupełnie na marginesie można dodać – opierając się obserwacji zagospodarowania dużych miast, na przykład [...] – że podziemne linie kablowe 110 kV nie powodują zagrożeń dla życia i zdrowia ludzi, a w każdym razie nie tak daleko idących, jak zgłaszał to E. B. w toku rozprawy. Praktyka pokazuje, że tego typu linie podziemne są przeprowadzane nawet w granicach osiedli mieszkaniowych.
W tym stanie rzeczy Sąd – działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – orzekł o oddaleniu skargi.