II SA/PO 343/25

II SA/Po 343/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-08-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-05-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Edyta Podrazik /przewodniczący/
Robert Talaga /sprawozdawca/
Wiesława Batorowicz
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 33 § 1, art. 121
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Robert Talaga (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. G. na postanowienie Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 marca 2025 r., nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 08.10.2010 r. ([...], [...]) PINB nakazał inwestorom: E. i L. G., zam. przy ul. [...] w S. L., rozbiórkę altany na działce nr [...] zlokalizowanej w S. L. na terenie [...] Związku Działkowców Rodzinnego Ogrodu Działkowego "[...]" (powoływanego dalej jako "ROD [...]"). Po ponownym rozpatrzeniu odwołania, Inspektor Nadzoru Budowlanego (powoływany dalej jako "WWINB"), decyzją z dnia 29.08.2011r. ([...]), utrzymał tę decyzję w mocy (pierwsza decyzja Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22.11.2010 r., [...], została uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 24.03.2011r., sygn. akt IV SA/Po 1068/10).
Wyrokiem z dnia 07.09.2012 r. (sygn. akt II SA/Po 1020/11) WSA w Poznaniu oddalił skargę E. i L. G. na ww. ostateczną decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 29.08.2011 r. ([...]). Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjna od tegoż wyroku, wyrokiem z dnia 10.06.2014 r. (sygn. akt II OSK 3018/12).
Pismem z dnia 05.12.2014 r. (PINB[...]), PINB-jako wierzyciel - skierował do L. i E. G. upomnienie. Następnie organ wszczął w przedmiotowej sprawie administracyjne postępowanie egzekucyjne, na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 04.03.2015r., wystawionego wobec E. G. oraz tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 04.03.2015 r., wystawionego wobec L. G.. W toku postępowania egzekucyjnego, postanowieniem z dnia 04.03.2015 r. (PINB[...]), PINB dla powiatu [...] nałożył na zobowiązanych L. i E. G. grzywnę w celu przymuszenia i wezwał do jej wpłacenia w terminie 30 dni od dnia otrzymania tegoż postanowienia oraz jednocześnie wezwał do wykonania obowiązku, określonego w tytułach wykonawczych nr [...] oraz [...], w terminie 30 dni od dnia otrzymania postanowienia.
Postanowieniem z dnia 28.05.2015 r. ([...]), Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił zaskarżone postanowienie w całości, wskazując między innymi na wadliwość tytułów wykonawczych.
Pismem z dnia 30.03.2015 r. L. i E. G. wnieśli zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.
Postanowieniem z dnia 24.04.2015 r. (PINB[...]) PINB dla powiatu [...] uznał wniesione zarzuty za bezzasadne. Postanowienie to stało się ostateczne.
Postanowieniem z dnia 23.06.2015 r. (PINB[...]) PINB umorzył postępowanie egzekucyjne w związku z wnioskiem z dnia 07.05.2015 r.
Dnia 20.04.2015 r. PINB dla powiatu [...] przeprowadził kontrolę na terenie przedmiotowej działki, podczas której stwierdzono rozebranie części budynku.
Pismem z dnia 07.05.2015 r. (uzupełnionym pismem z dnia 30.05.2015 r.) L. i E. G. wnieśli o wydanie zaświadczenia, potwierdzającego zgodność altany działkowej z wymaganiami ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz.U. z 2014 r., poz. 40 z późn. zm.).
Zaświadczeniem z dnia 23.06.2015 r. (PINB[...]) PINB potwierdził zgodności altany z wymaganiami określonymi w art. 2 pkt 9a ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych.
Pismem z dnia 07.05.2015 r. L. i E. G. wnieśli m.in. o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji PINB dla powiatu [...] z dnia 08.10.2010 r. (PINB[...], [...]) o nakazie rozbiórki altany.
Decyzją z dnia 23.06.2015 r. (PINB[...]) PINB dla powiatu [...] stwierdził wygaśnięcie własnej decyzji z dnia 08.10.2010 r. (PINB[...]), nakazującej L. i E. G. wykonanie rozbiórki altany na działce nr [...] zlokalizowanej w S. L,, na terenie PZD ROD " [...]".
Pismem z dnia 01.07.2015 r., PZD Okręgowy Zarząd w P. wniósł odwołanie.
Pismem z 13.10.2015 r. ([...]) Inspektor Nadzoru Budowlanego zlecił PINB uzupełnienie materiału dowodowego.
Pismem z 23.11.2015 r. ([...]) PINB dla powiatu [...] przekazał protokół kontroli, przeprowadzonej w dniu 20.11.2015 r. wraz z dokumentacją fotograficzną.
Pismem z 11.12.2015 r. ([...]), Inspektor Nadzoru Budowlanego ponownie zlecił PINB uzupełnienie materiału dowodowego poprzez wyjaśnienie rozbieżności pomiarów części tarasowej od strony frontu obiektu, określenie wymiaru ściany oznaczonej na ww. szkicu nr [...], wskazanie na jakiej wysokości dokonywano pomiarów i odniesienie się do zarzutów w kwestii różnic długości w zależności od wysokości pomiaru oraz o zajęcie jednoznacznego stanowiska, tj. wskazanie powierzchni zabudowy altany oraz tarasu.
W dniu 25.01.2016 r. PINB dla powiatu [...] przeprowadził na nieruchomości w S. L. przy ul. [...] kontrolę w celu dokonania pomiarów altany, zgodnie ze zleceniem Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 11.12.2015 r.
Pismem z dnia 29.01.2016 r. Inspektor Nadzoru Budowlanego zlecił ponowne przeprowadzenie kontroli na nieruchomości w S. L. przy ul. [...] działka nr [...] na terenie ROD "[...]" i uzasadnienie przyjętej podczas ostatniej kontroli metody pomiaru na wysokości l m.
Dnia 02.03.2016 r. PINB przeprowadził ponownie kontrolę na nieruchomości przy ul. [...] w S. L., na działce nr [...] na terenie ROD "[...]" w związku ze zleceniem Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29.01.2016 r.
Pismem z dnia 03.03.2016 r. PINB przekazał protokół sporządzony po przeprowadzeniu czynności kontrolnych, wyjaśniając jednocześnie sposób przyjęty podczas dokonywania pomiarów na wysokości lm. W piśmie tym wskazane zostały powierzchnie zabudowy zarówno części zamkniętej (budynek altany), która wynosi 36,76m2 oraz części otwartej (taras), wynoszącej 13,40m2.
Decyzją z dnia 28.04.2016 r. znak: [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił zaskarżona decyzję w całości i umorzył postępowanie w sprawie wygaśnięcia decyzji PINB.
Wyrokiem z dnia 04.10.2017 r., sygn. akt II SA/Po 499/16 Wojewódzki Sad Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę, a wyrokiem z dnia 26.05.2022 r.. sygn. akt II OSK 1733/19 NSA oddalił skargę kasacyjną.
L. i E. G. wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29.08.2011 r. ([...]), utrzymującej w mocy decyzję PINB dla powiatu [...] z dnia 08.10.2010 r. ([...], [...]).
Postanowieniem z dnia 10.06.2015 r. ([...]) Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (powoływany dalej jako "GINB") odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Postanowienie to nie zostało zaskarżone.
Postanowieniem z dnia 22.09.2016 r., znak [...], GINB utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia 11.08.2016 r., znak [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29.08.2011 r., znak [...]
Decyzją z dnia 18.07.2022 r. znak [...] GINB umorzył w całości postępowanie administracyjne wszczęte w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28.04.2016 r. znak [...]
Pismem z dnia 05.12.2016 r. znak: [...], PINB wystosował wobec L. i E. G. upomnienie oraz wezwał zobowiązanych do wykonania obowiązku rozbiórki altany na działce nr ewid. [...] zlokalizowanej w S. L. na terenie ROD "[...]".
Dnia 18.01.2017 r. organ I instancji wystawił wobec E. G. tytuł wykonawczy nr [...] oraz wobec L. G. tytuł wykonawczy nr [...]
Postanowieniem z dnia 18.01.2017 r. (znak: [...]) PINB nałożył na L. i E. G. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 39 887,23 zł.
Postanowieniem z dnia 22.03.2017 r. (znak: [...]) oddalił skargę L. i E. G. z dnia 20.02.2017 r., na czynności egzekucyjne, uznając ją za bezzasadną.
Postanowieniem z dnia 18.04.2017 r. (znak [...]) PINB uznał za bezzasadne zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego.
Postanowieniem z dnia 18.04.2017 r. (znak [...]) odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Postanowieniem z dnia 17.05.2017 r. (znak: [...]) Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie PINB w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną.
Wyrokiem z dnia 01.02.2018 r., sygn. akt II SA/Po 703/17 WSA w Poznaniu oddalił skargę na czynność egzekucyjną, a NSA wyrokiem z dnia 26.06.2019 r., sygn. akt II OSK 1591/18 oddalił skargę kasacyjna.
Postanowieniem z dnia 10.07.2017 r. (znak [...]) Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie PINB w przedmiocie wniesionych zarzutów.
Postanowieniem z dnia 10.07.2017 r. (znak [...]) Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił postanowienie PINB z dnia 18.04.2017 r. w części dotyczącej numerów tytułów wykonawczych wskazanych w sentencji zaskarżonego postanowienia i w to miejsce orzekł odmówić umorzenia postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie tytułów wykonawczych [...] i [...] z dnia 18.01.2017r., a w pozostałej części utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
Postanowieniem z dnia 10.08.2017 r. (znak [...]) Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił postanowienie PINB z dnia 18.01.2017 r. znak: [...], którym nałożył na L. G. i E. G. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 39.887,23 zł i wezwał do wykonania obowiązku określonego w tytułach wykonawczych nr [...] oraz [...] w terminie 30 dni od otrzymania postanowienia i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Wyrokiem z dnia 07.06.2018 r., sygn. akt II SA/Po 955/17 WSA w Poznaniu oddalił skargę na ww. postanowienie Inspektora Nadzoru Budowlanego .
Decyzją z dnia 05.06.2018 r. (znak [...]) Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił - na podstawie art. 155 k.p.a. uchylenia ostatecznej decyzji Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29.08.2011 r. (znak: [...] PZ), którą organ utrzymał w mocy decyzję PINB z dnia 08.10.2010 r. (znak: [...]) nakazującą inwestorom L. i E. G. rozbiórkę altany na działce nr ewid. [...] zlokalizowanej w S. L. na terenie [...] Związku Działkowców Rodzinny Ogród Działkowy "[...]".
Decyzją z dnia 30.07.2018 r. (znak [...]) GINB utrzymał w mocy ww. decyzje Inspektora Nadzoru Budowlanego .
Decyzją dnia 14.09.2020 r. (znak [...]) GINB odmówił uchylenia decyzji Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29.08.2011 znak [...], utrzymującej decyzję PINB z dnia 08.10.2010 r., w przedmiocie nakazu rozbiórki.
Pismem z dnia 01.09.2022 r. L. G. i E. G. wnieśli ponownie o stwierdzenie wygaśnięcia ostatecznej decyzji o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego.
Dnia 01.12.2022 r. PINB przeprowadził kontrolę na nieruchomości przy ul. [...] w S. L., na działce nr [...] na terenie ROD "[...]."
Pismem z dnia 15.02.2023 r. PINB zawiadomił o wszczęciu na ww. wniosek postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzania wygaśnięcia decyzji PINB z dnia 08.10.2010 r. (PINB[...], [...]).
Decyzją z dnia 31.03.2023 r. (PINB[...]) PINB odmówił stwierdzenia wygaśnięcia własnej decyzji z dnia 08.10.2010 r. nakazującej [...] i E. G. wykonanie rozbiórki altany na działce nr [...] zlokalizowanej w S. L., na terenie [...] Związku Działkowców R. O. D. " [...]".
Postanowieniem z dnia 31.03.2023 r. (PINB[...]) PINB odmówił wydania zaświadczenia o zgodności altany z wymaganiami określonymi w art. 2 pkt 9a ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych.
Pismem z dnia 18.04.2023 r. L. G. i E. G. wnieśli odwołanie.
Decyzją z dnia 19.05.2023 r., znak [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy ww. decyzję PINB.
Postanowieniem z dnia 05.04.2023 r. (znak [...]) PINB nałożył na E. G. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 53.506,79 zł.
Postanowieniem z dnia 05.04.2023 r. (znak PINB/WO [...]) PINB nałożył na L. G. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 53506,79 zł.
Postanowieniem z dnia 21.04.2023 r. (znak [...]) PINB odmówił L. G. umorzenia postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 18.01.2017 r.
Postanowieniem z dnia 21.04.2023 r. (znak [...]) PINB odmówił E. G. umorzenia postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 18.01.2017 r.
Postanowieniem z dnia 12.06.2023 r., znak [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie PINB z dnia 21.04.2023 r. znak: [...], a sprawa jest procedowana w WSA w Poznaniu.
Postanowieniem z dnia 12.06.2023 r., znak [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie PINB z dnia 21.04.2023 r. znak: [...]
Postanowieniem z dnia 20.07.2023 r., znak [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie PINB z dnia 27.06.2023 r., znak [...], odmawiające wydania zaświadczenia o zgodności altany działkowej wybudowanej na działce nr ewid. [...] zlokalizowanej w S. L. na terenie [...] Związku Działkowców R. O. D. "[...]", z wymaganiami określonymi w art. 2 pkt 9a ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r., o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1073).
Zawiadomieniem z dnia 26.06.2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego P. , który prowadzi postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego w dniu 22.06.2023 r. wobec E. G., dokonał zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostało doręczone E. G. w dniu 04.07.2023 r.
Pismem z dnia 10.07.2023 r. E. G. złożył zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.
Postanowieniem z dnia 16.08.2023 r., znak: [...], PINB jako wierzyciel oddalił zarzuty E. G. z dnia 10.07.2023 r. w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 22.06.2023 r.
Pismem z dnia 11.09.2023 r. E. G. wniósł zażalenie.
Postanowieniem z dnia 13.10.2023 r., znak [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie PINB.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w pełni podzielił stanowisko PINB o braku podstaw do uznania zarzutu nieistnienia obowiązku. Decyzją z dnia 31.03.2023 roku (PINB [...]) PINB odmówił stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z dnia 08.10.2010 roku nakazującej wykonanie rozbiórki altany na działce nr [...] zlokalizowanej w S. L., na terenie [...] Związku Działkowców R. O. D. "[...]". Odwołanie od tej decyzji wniosła L. G. i E. G., podaniem z dnia 18.04.2023 roku, zaś Inspektor Nadzoru Budowlanego ostateczną decyzją z dnia 19.05.2023 roku znak [...] utrzymał w mocy ww. decyzję PINB, a sprawa jest procedowana przez WSA w Poznaniu. Natomiast odnośnie zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a.) zauważył, że na etapie egzekucji nie ma możliwości żadnego wyboru, jedynym środkiem przysługującym wierzycielowi w egzekucji należności pieniężnych jest sporządzenia wniosku do organu egzekucyjnego (art. 26 §1 u.p.e.a.).
Pismem z dnia 27.11.2023 roku E. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. z dnia 13.10.2023 roku (znak: [...]). Jednocześnie wniosła o:
uchylenie przedmiotowego Postanowienia w całości;
skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji;
orzeczenie o kosztach postępowania w oparciu o normy przypisane.
Mając powyższe na uwadze zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła:
naruszenie art. 33 § 1 pkt. 8 przez nie zastosowanie środka egzekucyjnego najmniej uciążliwego dla zobowiązanego o nieodwracalnym charakterze a tym samym o nadmiernym zakresie straty wobec sporności przedmiotowej sprawy;
naruszenie art. 33 § 1 pkt. 10 w zw. z art. 27 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. naruszenie pkt. 3 poprzez brak formalny tytułu wykonawczego polegające na braku stwierdzenia-wymagalności, której stwierdzeniu przeciwstawiają się: a. trwające postępowania sądowo-administracyjne w tym niniejsze; b. zrealizowanie prac rozbiórkowych w 2015 r., doprowadzających obiekt do wymogów ustawy o ROD z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane; c. brak wskazania w treści decyzji wskazania ostatecznego terminu do kiedy rozbiórka ma zostać przeprowadzona:
naruszenie art. 121 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez wadliwe wyliczenie wysokości grzywny w wysokości znacznie zawyżonej i nieprawidłowo obliczonej przy zastosowaniu wadliwej powierzchni użytkowej obiektu budowlanego nie odpowiadającej stanowi rzeczywistemu.
Pismem z dnia 14.05.2024 r. E. G. złożył wniosek o powołanie biegłego sądowego rzeczoznawcy budowlanego.
Pismem z dnia 11.10.2024 r E. G. złożył ponownie wniosek o powołanie biegłego sądowego rzeczoznawcy budowlanego oraz wniosek o przyspieszenie rozpoznania sprawy.
Pismem z dnia 21.11.2024 r. pełnomocnik E. G. podtrzymał dotychczasowe stanowisko w całości uwypuklając zasadność stanowiska skarżącej i wskazał, iż w dniu 17.10.2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w toku sprawy II SA/Po 489/23 orzekł o uchyleniu decyzji z dnia 31.03.2023 roku (nr [...]) Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] o odmowie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z dnia 8.10.2010 nakazującej rozbiórkę przedmiotowej altany zlokalizowanej na działce nr [...] w S. L. na terenie R. O. D. "[...]". Strona podniosła tym samym, iż wygaśnięciu uległa decyzja stanowiąca podstawę faktyczna do wydania decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13.10.2023 roku ([...]) utrzymującej w mocy postanowienie powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9.08.2023 roku nr [...] odnośnie odmowy umorzenia nałożonych grzywien w celu przymuszenia objętych niniejszą sprawą. Przedmiotowe przymuszenie do wykonania decyzji rozbiórkowej w efekcie wzmiankowanego powyżej orzeczenia z dnia 17.10.2024 roku stało się bezprzedmiotowe wobec stwierdzonego wygaśnięcia nakazu rozbiórki.
Wyrokiem z dnia 11.12.2024 roku, sygn. akt II SA/Po 828/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżone postanowienie i zasądził do Inspektor Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Sąd nie podzielił poglądu, że naruszony został przepis art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. poprzez nie zastosowanie innego środka egzekucyjnego najmniej uciążliwego dla zobowiązanego. W istocie Inspektor Nadzoru Budowlanego dostrzegł inny stan prawny w którym należało rozpoznać zażalenie odnoszące się do podniesionych zarzutów co do prowadzonego postępowania egzekucyjnego, ale ograniczył się w tym względzie do powielenia stanowiska organu I instancji wydanego w odniesieniu do błędnie przywołanej wersji przepisu art. 33 u.p.e.a. dopuszczającej wniesienie zarzutu co do uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego.
W odniesieniu do podniesionego przez stronę skarżącą zarzutu naruszenia przepisu art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. polegającego na braku formalnym tytułu wykonawczego polegającego na braku stwierdzenia jego wymagalności, który nie obowiązywał w chwili wniesienia zarzutów przez stronę skarżącą, a kwestię braku wymagalności obowiązku obejmował art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. Niemniej jednak strona skarżąca nie podniosła takiego zarzutu w piśmie z dnia 10.07.2023 roku. W efekcie nie było podstaw do tego, aby organy egzekucyjne zajmowały się tym zarzutem. W konsekwencji niezasadny okazał się podniesiony w skardze do sądu zarzut naruszenia wspomnianego przepisu art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a.
W odniesieniu do podniesionego przez stronę skarżącą zarzutu naruszenia przepisu art. 121 u.p.e.a. poprzez wadliwe wyliczenie wysokości grzywny, Sąd uznał, że kwestia związana z wyliczeniem nałożonej grzywny w przedmiotowym postępowaniu nie mogła być przedmiotem zarzutu wniesionego względem prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a w konsekwencji zarzut był nieuzasadniony.
Zdaniem Sądu Inspektor Nadzoru Budowlanego rozpatrując zażalenie E. G. nie wywiązał się z obowiązków orzeczniczych, gdyż ograniczył się do stwierdzenia, że w pełni podziela stanowisko PINB w kwestii podniesionego przez stronę zarzutu nieistnienia obowiązku będącego podstawą prowadzonej egzekucji, czym doprowadził do naruszenia zasady wynikającej z art. 15 K.p.a. oraz pozostaje w sprzeczności z regułami wynikającymi z art. 6, art. 7, art. 8 ust. 1 i art. 11 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Co więcej, organ II instancji zignorował treść złożonego zażalenia i nie odniósł się do podniesionych w nim kwestii. Takie postępowanie jest niezgodne z zasadami rzetelnej i sprawnej administracji. Odpowiednie zastosowanie art. 107 § 3 K.p.a. wymaga od organu wyższego stopnia odniesienia się do wszystkich podniesionych zarzutów.
Postanowieniem z dnia 19.03.2025 r., nr [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił zaskarżone postanowienie w części wskazującej "oddalam zarzuty" i orzekł w tym zakresie o "oddaleniu zarzutu", a w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że na tym etapie postępowania, egzekwowanym obowiązkiem był obowiązek uiszczenia grzywny w celu przymuszenia nałożony na E. G. postanowieniem PINB z 05.04.2023 r., a nie obowiązek rozbiórki altany, szeroko omawiany w zażaleniu. Organ uwzględnił, że w dniu 18.03.2025 r. stwierdzono wygaśnięcie decyzji nakazującej rozbiórkę altany, ale nie miało to wpływu na nieistnienie (wygaśnięcie) obowiązku w przedmiotowej sprawie dotyczącej egzekucji pieniężnej. Nałożona grzywna nie została zapłacona mimo wezwania do jej uiszczenia. Natomiast odnośnie zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego organ odwoławczy stwierdził, że PINB odniósł się do tego zagadnienia w sposób nieuprawniony, bowiem przepis art. 33 u.p.e.a. w wersji opublikowanej w Dz. U. z 2019 r., poz. 270 (przywołanej przez PINB w postanowieniu), który przewidywał możliwość wniesienia takiego zarzutu już nie obowiązywał w momencie orzekania (został uchylony po dokonaniu zmian wprowadzonych ustawą z dnia 11.09.2019 r., o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 270, która weszła w życie z dniem z 30.07.2020 r.). Stąd Inspektor Nadzoru Budowlanego orzekł kasacyjno-reformacyjnie. Inspektor Nadzoru Budowlanego nie badał innych rozstrzygnięć wydanych przez PINB rozpatrując zarzut, gdyż nie był uprawniony do rozpatrywania zastrzeżeń podnoszonych przez zobowiązanego, które nie były związane z samym stanowiskiem wierzyciela.
Pismem z dnia 17.04.2025 roku pełnomocnik E. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. z dnia 19.03.2025 roku, znak: [...] wydane w trybie art. 33 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, któremu zarzucił w szczególności:
1. naruszenie Rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 11.09.2020 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego [1] powierzchnię zabudowy budynku pomniejsza się o powierzchnię części zewnętrznych budynku, takich jak: tarasy naziemne i podparte słupami, gzymsy oraz balkony;
2. naruszenie art. 48-49b prawa budowlanego w zakresie w jakim stwierdza w uzasadnieniu istnienia jakichkolwiek naruszeń w aktualnym stanie zabudowy;
3. naruszenia przepisy art. 121 par. 2, 3 i 4 u.p.e.a. w zakresie w jakim organ administracji ustalił, zasadność naliczenia kary grzywny jak za obiektu który jest budynkiem w rozumieniu odpowiednich przepisów;
4. naruszenie art. 33 u.p.e.a. w zakresie w jakim organ oddala zarzut nieistnienia obowiązku na podstawie, którego podjął sporne działania.
W konsekwencji pełnomocnik E. G. wniósł o: - uchylenie przedmiotowego postanowienia w całości oraz rozstrzygnięcie zgodne z pierwotnym wnioskiem skarżącego; - orzeczenie o kosztach postępowania w oparciu o normy przypisane; alternatywnie o na podstawie art. 97 § 1 pkt. 4 ustawy z dnia 14.06.1960 r. kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 23, ze zm.) o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ administracji.
W ocenie skarżącego przedmiotowe orzeczenie pozostaje w sprzeczności z prawomocnym orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 grudnia 2024 (sygn. akt II SA/Po 828/23) uchylającym postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 13.10.2023 roku w przedmiocie oddalenia zarzutów w egzekucji administracyjnej. Według skarżącego organ administracji nie odniósł się do faktów istotnych w niniejszej sprawie, nie przedstawił w sposób wyczerpujący wykładni stosowanych przepisów prawa, pozwalających na dokonanie oceny, czy wniosek nie został wydany z naruszeniem przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez skarżących, pomijając wszelkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy materiały dowodowe nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego ograniczył się jedynie do powielenia uprzedniego stanowiska w części w jakiej nie uznaje się za upoważnionego do podjęcia dalszych działań. Skarżący podniósł, iż trafność zarzutu nieistnienia obowiązku, o którym mowa w art. 33 u.p.e.a. został wykazany w aktach sprawy w licznych pismach zaraz po kontroli 01.12.2022 r. co znaczy że obowiązek został spełniony jeszcze przed wydaniem postanowień PINB z dnia 5.4.2023 roku. Powyższe uzasadnia wydana przez tenże organ administracji z dniem 19.03.2025 roku decyzja o wygaśnięciu przedmiotowego nakazu rozbiórki w wykonaniu prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17.10.2024 r., sygn. akt II SA/Po 489/23 którym uchylił decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego w sprawie wygaśnięcia decyzji PINB z dnia 08.10.2010 r. (PINB[...], [...]) utrzymaną w mocy decyzją Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29.08.2011 r. ([...]). Skarżący uwypuklił wadliwe zastosowanie art. 121 § 5 u.p.e.a. zamiast oparcia się o dyspozycje art. 121 par. 2, 3 i 4 u.p.e.a. do obiektu, który nie jest budynkiem w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy PB i tak Inspektor Nadzoru Budowlanego w oparciu o błędną podstawę prawną przez co organ nakazał ponownie nałożyć grzywnę w celu przymuszenia na każdego zobowiązanego. Organ prowadzi egzekucję pomimo stwierdzenia wygaśnięcia podstawy wydania tytułu egzekucyjnego tj. nakazu rozbiórki w decyzji z dnia 18.04.2024 roku. W wyroku WSA w Poznaniu z dnia 17.10.2024 r. sygn. akt II SA/Po 489/23 dotyczącym wykonania rozbiórki altany przedmiotowej altany wskazano, że wszelkie wnioski skarżących kierowane do Sądu na gruncie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz Ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (o zawieszenie postępowań administracyjnych, umorzenie postępowań egzekucyjnych, czy też stwierdzenie nieważności decyzji/postanowień) powinny być kierowane do właściwych organów administracji publicznej. Zgodnie z ww. ustaleniami z uzasadnienia skierowane zostały odpowiednie wnioski do właściwego Naczelnika Urzędu Skarbowego. Skarżąca wskazała na naruszenie art. 121 § 2 i 2, 4 ustawy o postępowaniu w administracji przy wydawaniu grzywny określonej w tytułach wykonawczych nr [...] oraz [...] wydanych z naruszeniem prawa w oparciu o błędną interpretacje przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w danej sprawie ustalając wysokość grzywny w celu przymuszenia wskazania obowiązku przymusowej rozbiórki innego obiektu budowlanego niż budynek. Grzywna w dwukrotnej wysokości została nałożona w łącznej wysokości 107.013,52 zł. PINB wydając postanowienia z dnia 05.04.2023 r. oparł je na nieprawidłowej podstawie prawnej tj. art. 121 § 5 u.p.e.a. gdyż w tej sytuacji powinien zostać zastosowany art. 121 par. 2, 3 i 4 u.p.e.a. Przedmiotowy obiekt posadowiony na gruncie rolnym na obszarze wiejskim (S. L. jest wsią) nie wypełniał przesłanek uzasadniających ustalenie, iż jest budynkiem.
W odpowiedzi na skargę organ egzekucyjny wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Inspektor Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającego go postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Powiatu [...], orzekających w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że nie naruszają one prawa w sposób powodujący konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego, a skarga rozpatrywana w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 z późn. zm., zwanej dalej u.p.e.a.). Zgodnie z treścią art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl § 2 tego przepisu podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Zarzuty mogą być oparte tylko na podstawach regulowanych w art. 33 u.p.e.a., a kontrola Sądu odnosi się do oceny wystąpienia okoliczności wymienionych w tym przepisie.
W niniejszej sprawie skarżący w toku toczącego się postępowania egzekucyjnego zgłosił w piśmie z dnia 10.07.2023 r. zarzut dotyczący nieistnienia obowiązku egzekwowanego oraz zarzucił wierzycielowi zastosowanie środka najbardziej uciążliwego dla zobowiązanej, kiedy obowiązek został wykonany i stał się bezprzedmiotowy. Zarzut nieistnienia obowiązku zobowiązana uzasadnił tym, że obowiązek rozbiórki altany nie istnieje, bowiem obiekt został doprowadzony do stanu zgodnego z przepisem art. 2 pkt 9 a ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych. PINB skierował sprawę do Naczelnika Urzędu Skarbowego stosując najdrastyczniejszą karę w historii budownictwa działkowego.
W ocenie Sądu organ egzekucyjny trafnie wyjaśnił skarżącemu, że w przypadku wniesienia przez zobowiązanego zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym to podstawy ich rozpoznania określa sama strona, która wskazuje zarzut, który w jego ocenie uniemożliwia prowadzenie egzekucji. Organ jest uprawniony do rozpatrzenia wyłącznie zgłoszonego zarzutu, a nawet nie ma uprawnienia do tego by w tym postępowaniu rozpoznawać, obok zgłoszonego, inne (por. wyrok NSA z dnia 17.05.2012 r., II FSK 2267/10, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 01.04.2022 r., IV SA/Po 151/22). Ponadto organ odwoławczy, rozpatrujący zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów, nie jest uprawniony do rozpatrywania zarzutów zgłoszonych po raz pierwszy przez zobowiązanego w zażaleniu od postanowienia organu egzekucyjnego, ponieważ nie może zastępować strony w formułowaniu zarzutu i przy okazji rozpoznawania zarzutu zgłoszonego przez stronę badać, czy nie zachodzą inne przyczyny wymienione w art. 33 u.p.e.a. (por. wyrok NSA z dnia 26.08.2011 r., II FSK 474/10, LEX nr 1068722; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 26.11.2014 r., IV SA/Po 711/14).
W rozpoznawanej sprawie podstawę prawną wystawionego na skarżącego tytułu wykonawczego z dnia 22.06.2023 roku, nr [...] był obowiązek wpłacenia przez zobowiązaną grzywny w wysokości 53.506,79 zł. Obowiązek ten został nałożony postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] z dnia 5.04.2023 roku, znak [...] W rozpoznawanym przypadku egzekwowanym obowiązkiem jest obowiązek uiszczenia grzywny w celu przymuszenia, a nie obowiązek rozbiórki altany, a zatem zarzut nieistnienia obowiązku, o którym mowa w art. 33 u.p.e.a. nie znajdował potwierdzenia w aktach sprawy w momencie orzekania przez organy egzekucyjne. PINB wezwał E. G. do uiszczenia grzywny nałożonej grzywny w celu przymuszenia, która nie została zapłacona.
W kwestii podniesionego w skardze zarzutu dotyczącego wygaśnięcia obowiązku będącego przedmiotem egzekucji należy zwrócić uwagę, że strona skarżąca odniosła się do decyzji z dnia 19.03.2025 roku dotyczącej wygaśnięcia przedmiotowego nakazu rozbiórki, który nie był przedmiotem prowadzonego postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie. Organ egzekucyjny wyjaśnił, że stwierdzone wygaśnięcie decyzji nakazującej rozbiórkę altany nie mogło być uznane za nieistnienie obowiązku będącego przedmiotem prowadzonego postępowania dotyczącego egzekucji grzywny w celu przymuszenia. Podniesiona przez stronę skarżącą argumentacja dotycząca naruszenia przepisów prawa budowlanego oraz rozporządzenia w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowalnego nie mogła zatem zostać uwzględniona w przedmiotowej sprawie dotyczącej egzekucji obowiązku w postaci nałożonej grzywny w celu przymuszenia. W tym względzie postanowieniem z dnia 19.03.2025 roku, nr [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego zasadnie utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W sposób prawidłowy organ odwoławczy wskazał, że przedmiotowe postępowanie egzekucyjne obejmowało wykonanie obowiązku polegającego na uiszczeniu grzywny, który to obowiązek został nałożony odrębnym orzeczeniem organu egzekucyjnego i pozostawał w obrocie prawnym w momencie wydawania orzeczenia przez Inspektora Nadzoru Budowlanego . Dopiero wyeliminowanie z obrotu prawnego orzeczenia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia mogłoby umożliwić skuteczne przerwanie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W tym względzie strona skarżąca powinna złożyć stosowne pisma do organów administracyjnych i egzekucyjnych w konsekwencji stwierdzenia wygaśnięcia nakazu rozbiórki. W ocenie sądu nie stanowiło to jednak podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego w przedmiotowej sprawie czego domagała się strona skarżąca w przedmiotowej skardze.
W odniesieniu do podniesionego przez stronę skarżącą zarzutu naruszenia przepisu art. 121 u.p.e.a. poprzez wadliwe wyliczenie wysokości grzywny, należy zaznaczyć, że kwestia ta nie mogła być rozpoznawana w postępowaniu sądowym w ramach którego kontrolowana jest prawidłowość rozpoznania zarzutów, które są wnoszone tylko w określonych przypadkach w toku postępowania egzekucyjnego. Ponieważ podniesiona kwestia związana z wyliczeniem nałożonej grzywny w przedmiotowym postępowaniu nie mogła być przedmiotem zarzutu wniesionego względem prowadzonego postępowania egzekucyjnego zawarty w tym względzie w skardze do sądu zarzut był nieuzasadniony.
W ocenie Sądu organ odwoławczy w niniejszej sprawie również w sposób prawidłowy odniósł się do zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Organ dostrzegł, że do tej kwestii PINB odniósł się w sposób nieuprawniony, bowiem przepis art. 33 u.p.e.a. w wersji opublikowanej w Dz. U. z 2019 r., poz. 270, który przewidywał możliwość wniesienia takiego zarzutu już nie obowiązywał w momencie orzekania (został uchylony po dokonaniu zmian wprowadzonych ustawą z dnia 11.09.2019 r., o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 270, która weszła w życie z dniem z 30.07.2020 r.). W rezultacie Inspektor Nadzoru Budowlanego w sposób trafny orzekł w tym względzie reformatoryjnie. Jednocześnie należy dostrzec, że organ egzekucyjny w przypadku nałożenia grzywny w celu przymuszenia nie miał możliwości zastosowania łagodniejszego środka egzekucyjnego.
W świetle powyższego Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem i na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.