II SA/PO 341/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2025-11-14
NSAnieruchomościWysokawsa
plan miejscowyuchwała rady gminyzagospodarowanie przestrzennenieruchomościprawo administracyjnesąd administracyjnyuciążliwośćstacja obsługi pojazdówteren mieszkaniowyteren usługowy

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził częściową nieważność uchwały Rady Miejskiej w Mosinie w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uznając dopuszczenie stacji napraw pojazdów za uciążliwe i niezgodne z zasadami planu.

Skarga dotyczyła uchwały Rady Miejskiej w Mosinie w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa miejscowego i interesu prawnego. Sąd uznał, że w części dotyczącej § 7 uchwały, skarga jest niezasadna, gdyż plan jest zgodny ze studium gminy. Jednakże, Sąd stwierdził nieważność uchwały w części § 5 pkt 4 lit. d, która dopuszczała lokalizację stacji napraw i obsługi pojazdów na terenie 3MN/U, uznając taką działalność za uciążliwą i niezgodną z zasadą nieuciążliwości usług w tym rejonie.

Przedmiotem sprawy była skarga A. C. na uchwałę Rady Miejskiej w Mosinie z dnia 3 lutego 2025 r. nr XIV/120/25 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Daszewice – rejon ul. Kasztanowej". Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa miejscowego, w tym studium gminnego oraz zasad techniki prawodawczej, a także naruszenie swojego interesu prawnego jako właściciela nieruchomości sąsiadującej z obszarem objętym planem. Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na odrzucenie, ponieważ skarżący posiada interes prawny, nawet jeśli jego działka nie jest bezpośrednio objęta zaskarżonym planem, gdyż zmiany w planie mogą wpływać na warunki dobrosąsiedzkie. Analizując zarzuty dotyczące § 7 uchwały, Sąd stwierdził ich niezasadność, uznając, że plan jest zgodny ze studium gminy, które dopuszcza funkcję usługową jako uzupełnienie zabudowy mieszkaniowej, a nawet jako funkcję samodzielną, pod warunkiem, że usługi te nie są uciążliwe. Jednakże, Sąd, działając z urzędu na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., znalazł podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały w części dotyczącej § 5 pkt 4 lit. d. Przepis ten dopuszczał lokalizację stacji napraw i obsługi pojazdów na terenie 3MN/U. Sąd uznał, że taka działalność, zwłaszcza naprawy powypadkowe i obsługa pojazdów ciężarowych, jest z natury uciążliwa (hałas, emisja spalin i płynów), co jest sprzeczne z zasadą nieuciążliwości usług obowiązującą na terenach wiejskich zgodnie ze studium. W związku z tym, Sąd stwierdził nieważność uchwały w tej części, a w pozostałym zakresie skargę oddalił, zasądzając jednocześnie koszty postępowania od Gminy Mosina na rzecz skarżącego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, dopuszczenie lokalizacji stacji napraw i obsługi pojazdów, zwłaszcza tych o charakterze napraw powypadkowych lub obsługi pojazdów ciężarowych, jest uciążliwe i narusza zasadę nieuciążliwości usług, która powinna obowiązywać na terenach wiejskich zgodnie ze studium gminy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że działalność stacji napraw i obsługi pojazdów, ze względu na hałas, emisję spalin i płynów, a także potencjalne naprawy powypadkowe, ma charakter uciążliwy. Taka uciążliwość jest sprzeczna z wytycznymi studium gminy, które dopuszcza usługi na terenach wiejskich jedynie o charakterze nieuciążliwym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (16)

Główne

u.p.z.p. art. 28 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Istotne naruszenie zasad lub trybu sporządzania planu, lub naruszenie właściwości organów, powoduje nieważność uchwały w całości lub części.

Pomocnicze

p.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kontrola aktów prawa miejscowego ustanowionych przez jednostki samorządu terytorialnego.

u.s.g. art. 101 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 101 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd nie jest związany zarzutami skargi i jest zobligowany do wzięcia pod uwagę wszelkich okoliczności sprawy.

u.p.z.p. art. 14 § 8

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Plan miejscowy jest aktem prawa miejscowego.

Konstytucja RP art. 87 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 87 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 147 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Z.T.P. art. 134

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej"

Argumenty

Skuteczne argumenty

Dopuszczenie lokalizacji stacji napraw i obsługi pojazdów na terenie 3MN/U jest uciążliwe i niezgodne z zasadą nieuciążliwości usług, która powinna obowiązywać na terenach wiejskich zgodnie ze studium gminy.

Odrzucone argumenty

Zarzuty dotyczące § 7 uchwały nr XIV/120/25 dotyczące dopuszczenia samodzielnej funkcji usługowej obok zabudowy mieszkaniowej. Brak interesu prawnego skarżącego do wniesienia skargi.

Godne uwagi sformułowania

Sąd nie jest związany zarzutami skargi exceptiones non sunt extendendae Sąd znalazł jednak przesłankę, jaka sprawia, że uchwała nr XIV/120/25 jest nieważna, ale odnosi się to do zakresu normy prawnej z jej § 5 pkt 4 lit. d.

Skład orzekający

Danuta Rzyminiak-Owczarczak

przewodniczący

Wiesława Batorowicz

sprawozdawca

Arkadiusz Skomra

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zasady nieuciążliwości usług w planowaniu przestrzennym, możliwość stwierdzenia nieważności części uchwały planistycznej z urzędu, legitymacja procesowa skarżącego w sprawach planistycznych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z planem miejscowym w Mosinie oraz interpretacją studium gminy. Zasada 'exceptiones non sunt extendendae' ma charakter ogólny.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak sąd może interweniować w plany zagospodarowania przestrzennego, nawet w części niekwestionowanej przez strony, jeśli uzna przepisy za niezgodne z prawem. Podkreśla znaczenie zasady nieuciążliwości usług na terenach wiejskich.

Sąd administracyjny unieważnił fragment planu zagospodarowania przestrzennego. Kluczowa była zasada 'nieuciążliwości usług'.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Po 341/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-11-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-05-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Wiesława Batorowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność uchwały zaskarżonej w części
Sentencja
Dnia 14 listopada 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędzia WSA Arkadiusz Skomra Protokolant: starszy sekretarz sądowy Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2025 roku sprawy ze skargi A. C. na uchwałę Rady Miejskiej w Mosinie z dnia 3 lutego 2025 r., nr XIV/120/25 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w § 5 pkt 4 lit. d w części w jakiej wprowadza dla terenu 3MN/U wyjątek co do lokalizacji stacji napraw i obsługi pojazdów, 2. w pozostałej części skargę oddala, 3. zasądza od Gminy Mosina na rzecz skarżącego kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Przedmiotem niniejszej sprawy jest skarga A. C. (zwanego dalej "skarżącym") na uchwałę nr XIV/120/25 Rady Miejskiej w Mosinie z dnia 3 lutego 2025 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego pn. "Daszewice – rejon ul. Kasztanowej" obejmującego część wsi Daszewice (Dz. Urz. Woj. Wielk. z 2025 r. poz. 1502 z późn. zm., zwanej dalej "uchwałą nr XIV/120/25") w części dotyczącej jej § 7, który to przepis reguluje zasady kształtowania zabudowy oraz wskaźników zagospodarowania terenów zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej lub zabudowy usługowej, oznaczonych symbolami od 1MN/U do 3MN/U. Zaskarżona uchwała została podjęta w oparciu o poniżej przedstawione okoliczności faktyczne i prawne. Wszystkie orzeczenia sądowe powołane w uzasadnieniu niniejszego wyroku są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl, chyba że wyraźnie zostanie wskazane inne źródło publikacji orzeczenia.
Rada Miejska w Mosinie (zwana dalej "Radą") podjęła w dniu 24 czerwca 2021 r. uchwałę nr XLVI/408/21 w sprawie przystąpienia do sporządzania ww. planu miejscowego. Na tej podstawie Burmistrza Gminy Mosina (zwany dalej "Burmistrzem") sporządził projekt planu miejscowego i przeprowadził postępowanie planistyczne.
Na sesji w dniu 3 lutego 2025 r. Rada podjęła uchwałę nr XIV/120/25. Zgodnie z jej § 21, uchwała nr XIV/120/25 weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego. Po przekazaniu uchwały nr XIV/120/25 do publikacji, Wojewoda Wielkopolski wszczął postępowanie nadzorcze. Zakończyło się ono prawomocnie rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 7 marca 2025 r., nr IR-III.4131.7.2025.11, w którym stwierdzono nieważność ww. uchwały w części dotyczącej zabudowy usługowej oznaczonej symbolem U. W pozostałym zakresie nie było zmian, więc uchwała nr XIV/120/25 weszła w życie z dniem 6 marca 2025 r.
Pismem z dnia 9 kwietnia 2025 r. skarżący, działając samodzielnie, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na uchwałę nr XIV/120/25 w części dotyczącej jej § 7. Skarżący zarzucił Radzie naruszenie przepisów prawa miejscowego, tj. mosińskiego studium gminnego, § 134 Zasad techniki prawodawczej (zwanych dalej "Z.T.P."), stanowiącej załącznik do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 283, zwanego dalej "Z.T.P."), poprzez opracowanie uchwały nr XIV/120/25 na błędnej podstawie prawnej, wprowadzenie w błąd poprzez uzasadnienie zmian w opisie terenów oznaczonych MN/U nieprawdziwymi stwierdzeniami niezgodnymi ze stanem faktycznym, a w związku z tym odrzucenie wniosków wielokrotnie składanych przez mieszkańców ul. Poznańskiej 107 w Daszewicach, a także naruszenie interesu prawnego skarżącego jako właściciela nieruchomości sąsiadującej z obszarem objętym uchwałą nr XIV/120/25. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności § 7 uchwały nr XIV/120/25, a także o zwrot kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że dotychczasowy plan miejscowy z 2014 r. teren MN/U definiował jako teren zabudowy mieszkaniowej i usług. Wówczas działalność usługowa mogła być funkcją towarzyszącą. Tak to też było wykładane przez organy administracji publicznej. Teraz Rada wprowadziła alternatywę, gdzie zabudowa usługowa może istnieć samodzielnie, bez zabudowy mieszkaniowej, z czym skarżący się nie godzi. Ma temu przeczyć także mosińskie studium gminne.
Skarżący podniósł, że zastosowano niewłaściwe przepisy przy sporządzaniu projektu planu miejscowego. Nie było możliwości wprowadzenia zabudowy na zasadzie alternatywy.
W odpowiedzi na skargę Burmistrz, działający w imieniu Rady, wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie. Burmistrz stwierdził, że skarżący nie posiada interesu prawnego do tego, aby rzeczony plan miejscowy zaskarżyć. Burmistrz podniósł, że skarżący nie jest właścicielem żadnej z działek, która znajdowałaby się na terenie objętym planem miejscowym.
Z ostrożności procesowej Burmistrz odniósł się do merytorycznej strony skargi – nie podzielił żadnego z zarzutów. Plan miejscowy jest zgodny z mosińskim studium gminnym, tj. uchwałą nr LVI/386/10 Rady Miejskiej w Mosinie z dnia 25 lutego 2010 r. w sprawie Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Mosina (zwanej dalej "Studium"). Burmistrz nadmienił, że Wojewoda Wielkopolski wydał względem uchwały nr XIV/120/25 rozstrzygnięcie nadzorcze, które wpisuje się w argumentację skarżącego. Jednakże ww. środek nadzorczy dotyczy terenów usługowych, a skarżący kwestionuje tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej lub usługowej. To nie to samo. Studium przeznacza teren objęty planem miejscowym pod nieuciążliwą zabudowę usługową przeznaczoną na prowadzenie działalności gospodarczej. Nie wyklucza to możliwości lokowania zabudowy mieszkaniowej. Burmistrz odniósł się do przepisów, na podstawie których sporządził projekt planu. Stosował on przepisy poprzednio obowiązujące, ponieważ obecne nakazywały to.
Pismem z dnia 27 maja 2025 r. Burmistrz zwrócił się z wnioskiem o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
Na wezwanie Sądu, pismem z dnia 23 sierpnia 2025 r. skarżący nadesłał kopię aktu notarialnego z którego wynika, że jest współwłaścicielem działki nr ew. 218/10. Działka ta nie jest objęta zaskarżonym planem miejscowym.
Na rozprawę w dniu 6 listopada 2025 r. stawili się: skarżący, a także pełnomocnik Burmistrza – r.M. wraz z J. D. – pracownikiem Urzędu Miejskiego w Mosinie. Skarżący podtrzymał swoją skargę. Uważa on, że w tej chwili w jego sąsiedztwie prowadzona jest uciążliwa działalność gospodarcza bez funkcji mieszkaniowej. Pełnomocnik Burmistrza wywiódł, że skarżący nie posiada interesu prawnego do tego, aby skarżyć uchwałę nr XIV/120/25. Ewentualnie, pełnomocnik Burmistrza wniósł o oddalenie skargi, gdyż plan miejscowy wykazuje zgodność ze Studium. Po zamknięciu rozprawy, Sąd odroczył ogłoszenie wyroku na dzień 14 listopada 2025 r.
Na posiedzenie jawne w dniu 14 listopada 2025 r. nie stawił się nikt. Wyrok został ogłoszony podczas tego posiedzenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie z innych względów, niż wskazano to w jej treści.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej, przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Rzeczona kontrola sądowa obejmuje między innymi zgodność z prawem aktów prawa miejscowego ustanowionych przez jednostki samorządu terytorialnego, co wynika z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, zwanej dalej "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1465 z późn. zm., zwanej dalej "u.s.g."), każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Należy zaznaczyć, że skarżący jako, właściciel działki nieobjętej planem, może legitymować się interesem prawnym i skutecznie wnieść skargę do sądu administracyjnego. Aby było to możliwe, regulacje planistyczne na poziomie lokalnym muszą oddziaływać na sąsiedztwo (wyrok NSA z dnia 23 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 472/21). Sąd wyjaśni poniżej, dlaczego skarga nie zasługiwała na odrzucenie.
W myśl powołanego wyżej art. 101 ust. 1 u.s.g., nie jest wystarczające posiadanie interesu prawnego, by móc wnieść skargę do sądu administracyjnego, w której kwestionuje się plan miejscowy. Musi nastąpić jego naruszenie w wyniku podjęcia uchwały, co w niniejszej sprawie miało miejsce. Tym samym skarga wniesiona przez skarżącego, po stwierdzeniu, że nie zawiera ona braków formalnych, czy też fiskalnych, została przyjęta przez tut. Sąd do merytorycznego rozpoznania. Już w tym momencie należy wskazać, że nie można utożsamiać naruszenia interesu prawnego skarżącego z bezprawnością działania ze strony Rady.
Kończąc część wstępną uzasadnienia prawnego, należy jedynie wspomnieć, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., w zakresie kontroli działalności administracji publicznej (tu: organu jednostki samorządu terytorialnego), Sąd nie jest związany zarzutami skargi, w związku z czym nie wyznaczają one kierunku analizy podejmowanej przez Sąd. Innymi słowy, Sąd jest zobligowany do wzięcia pod uwagę wszelkich okoliczności sprawy, które mogą mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, choćby nie były one podniesione przez stronę skarżącą. Tak też było w niniejszej sprawie, ponieważ wszystkie twierdzenia i zarzuty skargi okazały się niezasadne. Powołany przepis procedury sądowej nakazywał jednak, aby stwierdzić nieważność przepisu aktu prawa miejscowego w zakresie, w jakim oddziałuje i narusza interes prawny skarżącego. To jednak będzie stanowiło istotę dalszych rozważań.
Przedmiotem skargi jest ocena zgodności z prawem uchwały nr XIV/120/25, w której zmieniono "filozofię" polityki przestrzennej na terenie objętym planem – dokonano bowiem zmiany zagospodarowania w ten sposób, że działalność usługowa, jako dotąd występująca na zasadzie wyjątku, stała się odtąd równoległą funkcją obok zabudowy mieszkaniowej. W wyniku przeprowadzonej kontroli sądowej Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona uchwała częściowo nie odpowiada prawu. Twierdzenie Sądu wynika z poniższej argumentacji.
Zanim Sąd w składzie orzekającym przejdzie do omawiania istoty sprawy, należy w pierwszej kolejności zaznaczyć, że zaskarżona uchwała stanowi akt prawa miejscowego, który – jak już wskazano powyżej – wpisuje się w kognicję sądów administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a.). Wniosek ten jest wywodzony przede wszystkim z tego, że uchwała nr XIV/120/25, która w swojej istocie ustanawia miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, decyduje o przyszłym przeznaczeniu terenów objętych tym planem. Lokalny prawodawca władczo decyduje zatem czy, co i gdzie będzie mogło zostać zrealizowane w przyszłości na terenie objętym tym planem (M. Mączyński, Zasady ogólne planowania i zagospodarowania przestrzennego jako wyznacznik racjonalnej polityki przestrzennej [w:] Planowanie przestrzenne w miastach na prawach powiatu. Diagnoza problemu, pod. red. T. Mądrego i E. Topolnickiej, Poznań 2017, s. 139). Plan ten zawiera normy o charakterze generalnym i abstrakcyjnym, ponieważ odnosi się do każdorazowego inwestora, który będzie chciał w jakikolwiek sposób zagospodarować w przyszłości jakikolwiek teren objęty tym planem. Oznacza to, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego reguluje sytuację prawną na przyszłość nieograniczonej grupy adresatów oznaczoną według cechy relewantnej, jaką jest bycie inwestorem podejmującym zamierzenie inwestycyjno-budowlane, w nieograniczonym czasowo zbiorze stanów faktycznych pojawiających się w przyszłości. Potwierdzeniem dotychczasowego wywodu jest brzmienie art. 14 ust. 8 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1130 z późn. zm., zwanej dalej "u.p.z.p."), zgodnie z którym: "Plan miejscowy jest aktem prawa miejscowego". Wartym przypomnienia jedynie jest fakt, że akt prawa miejscowego stanowi element źródeł prawa powszechnie obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej, co wynika z art. 87 ust. 1 i 2 Konstytucji RP.
Drugą kwestią, jaka również musi zostać wyartykułowana jest to, że mając na względzie powołany już art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd jest zobowiązany do dokonania kontroli całokształtu sprawy. Obowiązek ten jest dodatkowo wzmocniony brzmieniem art. 28 ust. 1 u.p.z.p., który musi zostać uwzględniony przez Sąd z urzędu. Powołany przepis stanowi: "Istotne naruszenie zasad sporządzania planu ogólnego lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części". Zacytowany przepis wymaga zatem, aby dla prawidłowej oceny zgodności z prawem zaskarżonego planu miejscowego dokonano weryfikacji zasad i trybu jego sporządzania, a także właściwości rady gminy. Sąd w składzie orzekającym zapoznał się z aktami nadesłanymi przez Radę, przeanalizował całą procedurę planistyczną i stwierdza, że została ona przeprowadzona zgodnie z przepisami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Nie znaleziono żadnych uchybień co do trybu sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jako, że skarżący nie sformułował żadnego zarzutu związanego z procedurą planistyczną, Sąd nie będzie temu poświęcać większej uwagi. W związku z tym, Sąd może podjąć się merytorycznej oceny planu miejscowego.
Ze względu na fakt, że Burmistrz zawnioskował o odrzucenie skargi, należy w pierwszej kolejności odnieść się do tego wniosku. Już teraz należy zaznaczyć, że skarżący miał interes prawny, co stanowiło dla niego uprawnienie do zakwestionowania uchwały nr XIV/120/25. Aby to wyjaśnić, konieczne jest przypomnienie, że uchwała nr XIV/120/25 jest w zasadzie uchwałą zmieniającą, ponieważ teren, na którym obowiązuje, był przed jej uchwaleniem objęty innym planem miejscowym - uchwałą nr LXIV/452/14 Rady Miejskiej w Mosinie z dnia 30 czerwca 2014 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenów części wsi Daszewice (Dz. Urz. Woj. Wielk. z 2014 r. poz. 4815 z późn. zm.). Plan miejscowy z 2014 r. obejmował do czasu uchwalenia nowego planu w 2025 r. całość terenu, którego przeznaczenie jest dzisiaj kwestionowane, jak i działkę skarżącego. Wówczas to zostało ustanowione przeznaczenie wszystkich działek i z tego względu skarżący miał wówczas możliwość zakwestionowania przeznaczenia działek według planu z 2014 r. Rada postanowiła dokonać zmian w południowo-wschodniej części tego terenu i przyjąć dla niego uchwałę nr XIV/120/25, zostawiając działkę skarżącego poza tym terenem. Mimo tego interes prawny skarżącego ukształtowany planem z 2014 r. doznał pogorszenia swojej sytuacji. Dotąd skarżący musiał znosić zabudowę mieszkaniową z ewentualną funkcją usługową, a teraz funkcja usługowa może istnieć samodzielnie bez funkcji mieszkalnej. Należy na to spoglądać przez pryzmat oddziaływania na warunki dobrosąsiedzkie. Interes prawny został naruszony poprzez powstanie okoliczności prawnych, które czynią sytuację skarżącego trudniejszą w zakresie sąsiadowania z funkcją zagospodarowania działek na cele usługowe. Cele te marginalizowane, teraz mogą dominować. Z tego też względu Sąd w składzie orzekającym uznał, że skarga nie podlega odrzuceniu i mogła zostać dopuszczona do rozpoznania.
Przechodząc do wyjaśnienia podstaw zapadłego w sprawie wyroku, Sąd zaznacza, że rozpocznie swoje rozważania od podstaw do oddalenia skargi w zasadniczej części. Będzie to pozwalało na zachowanie jasności wywodu, gdy następnie Sąd wskaże niezgodność z prawem przepisu § 5 pkt 4 lit. d uchwały nr XIV/120/25.
Aby wyjaśnić to, dlaczego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie w zasadniczej części, należy odnieść się do przepisów Studium, co zresztą jest podnoszone w skardze. Jednym z priorytetów Gminy Mosina jest rozdzielenie funkcji mieszkaniowej z funkcją produkcyjno-usługową. Ma to na celu zapewnienie komfortu mieszkalnictwa. Nie oznacza to, że ma to być ograniczenie całkowite. Lokalny prawodawca dopuszcza ograniczoną w uciążliwości działalność gospodarczą w oddzieleniu od zabudowy mieszkaniowej (pkt 1.6 Studium, s. 69 – część poświęcona kierunkom zagospodarowania). Na terenach wiejskich ma dominować zabudowa mieszkaniowa, jednakże nie jest wykluczona funkcja usługowa (pkt 1.7.2 Studium, s. 71 – część poświęcona kierunkom zagospodarowania). Rada dokonała podziału terenu gminy na obszary. Wieś Daszewice została ujęta w obszarze B, gdzie oprócz funkcji mieszkaniowej, przewiduje się funkcję przemysłowo-produkcyjną oraz górniczą. Nie jest więc tak, że te funkcje muszą bezwzględnie pozostawać w odseparowaniu od siebie. W odniesieniu do usług, dopuszcza się ich funkcjonowanie w ośrodkach położonych centralnie w stosunku do zabudowy mieszkaniowej na terenach wsi. Należy tylko zapewnić różnorodność branż, a usługi mają mieć charakter podstawowych. Wieś Daszewice może mieć funkcję mieszkaniową jednorodzinną wraz z funkcją usługową jako uzupełnienie (pkt 1.7.4.1 oraz pkt 1.7.4.2 Studium, s. 75 – część poświęcona kierunkom zagospodarowania). W tym celu, lokalny prawodawca dopuszcza, aby równolegle obok zabudowy mieszkaniowej realizować usługi podstawowe dla zapewnienia kompleksowego programu obsługi ludności (pkt 1.7.4.2 Studium, s. 76 – część poświęcona kierunkom zagospodarowania). Te usługi nie mogą być uciążliwe – oto jedyny warunek dopuszczenia usług (pkt 1.7.4.3 Studium, s. 76 – część poświęcona kierunkom zagospodarowania). Sąd powróci jeszcze do tego zastrzeżenia.
Lokalny prawodawca wprowadził w ramach Studium we wsi Daszewice podział na dwie strefy: B4_M2 oraz B4_R. Pierwsza z nich zakłada, że Daszewice będą zdominowane przez zabudowę mieszkaniową. Dopuszcza się ulokowanie usług podstawowych, ale muszą one występować przy ważniejszych ulicach. Druga z tych stref, to zabudowa wielofunkcyjna, gdzie może być ulokowana zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna, zagrodowa, produkcja rolnicza oraz obiekty związane z prowadzeniem nieuciążliwej działalności gospodarczej i usług drobnego handlu oraz drobnego rzemiosła (s. 112 Studium – część poświęcona kierunkom zagospodarowania). Żadna z wymienionych w poprzednim zdaniu funkcji nie ma pierwszeństwa, żadna z nich nie jest ważniejsza od innych. Jednocześnie tereny oznaczone symbolami 1MN/U-3MN/U znajdują się właśnie s trefie B4_R, co sprawia, że sposób przyjęcia uchwały nr XIV/120/25 co do zasady, odpowiada prawu.
Podsumowując omówienie regulacji Studium, należy wskazać, że we wsi Daszewice należy przede wszystkim dopuścić budowę mieszkaniową, z reguły jednorodzinną. Jest jednak wyodrębniona strefa, gdzie zabudowa usługowa może występować, w celu zapewnienia kompleksowej obsługi mieszkańców. Zabudowa usługowa nie może być jednak uciążliwa i powinna ona być ulokowana wzdłuż ważniejszych ulic. Uchwała nr XIV/120/25 w pełni realizuje ww. założenia mosińskiego studium, z pewnym wyjątkiem. Rada dopuściła ulokowanie funkcji usługowej, jako samodzielnej i niezależnej od zabudowy mieszkaniowej. Możliwość wprowadzenia takiej działalności znosi obostrzenia dla przedsiębiorców, które mogą wynikać z warunków lokalnych. Dlatego też dla zapewnienia wspomnianej obsługi mieszkańców, Rada postanowiła znieść wymóg istnienia usług obok zabudowy mieszkaniowej na rzecz wyniesienia funkcji usługowej do rangi funkcji samodzielnej, niezależnej od zabudowy mieszkaniowej. Sąd akceptuje takie rozwiązanie, ponieważ wpisuje się to w kierunek przyjęty w Studium. Ponadto godzi się zauważyć, że załącznik graficzny do Studium wskazuje obszary B4_M2 oraz B4_R, a których przeznaczenie w obowiązujących planach miejscowych odpowiada tym regulacjom.
Tereny 1MN/U-3MN/U są ulokowane przy ważniejszych ulicach wsi Daszewice. Tereny 1MN/U oraz 2MN/U są ulokowane przy drogach, które uchwała nr XIV/120/25 wyznacza jako drogi dojazdowe do nowych obszarów podlegających zabudowie. Teren 3MN/U jest z kolei zlokalizowany przy drodze głównej. Wymóg styczności z ważniejszymi ulicami jest zatem spełniony. Uchwała nr XIV/120/25 umieściła w ślad za Studium, tereny usługowe w ramach strefy B4_R, dla której dopuszcza się istnienie samodzielnej funkcji usługowej, gdyż jest to teren wielofunkcyjnej zabudowy, gdzie teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, zagrodowej, produkcji rolniczej i usługowej są ze sobą na równi.
Odnosząc się bezpośrednio do zarzutów i argumentacji skargi, należało stwierdzić ich niezasadność. Nie doszło do naruszenia przepisów Studium. Tutaj godzi się tylko zauważyć, że Studium nie jest aktem prawa miejscowego, jest ono wiążące dla lokalnego prawodawcy, ale to nie oznacza, że Rada ma obowiązek bezrefleksyjnie powielać treść Studium w planie miejscowym (zob. np. wyrok NSA z dnia 1 września 2025 r., sygn. akt II OSK 1761/24). W konsekwencji zgodności ze Studium przepisu § 7 uchwały nr XIV/120/25, niezasadny jest zarzut naruszenia § 134 Z.T.P. Rada dysponowała podstawą prawną do przyjęcia zaskarżonej uchwały, również w części kwestionowanej przez skarżącego. Podstawą tą było Studium z całą treścią zrelacjonowaną przez tut. Sąd. Zabudowa usługowa może istnieć samodzielnie obok zabudowy mieszkaniowej. To jak jest w rzeczywistości nie ma większego znaczenia dla sprawy, ponieważ plan miejscowy wprowadza zagospodarowanie na przyszłość. Innymi słowy, jeżeli jakikolwiek inwestor zechce w przyszłości podjąć się procesu inwestycyjno-budowlanego, to będzie mógł zrealizować wyłącznie to, co ustanawia uchwała nr XIV/120/25 w jej § 7.
Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o niezasadności zarzutów skargi. Przepis § 7 uchwały nr XIV/120/25 w pełni koresponduje z treścią Studium. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę w zakresie, w jakim skarżący domagał się stwierdzenia nieważności § 7 uchwały nr XIV/120/25 (pkt II sentencji wyroku).
Kierując się wspomnianym już przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd znalazł jednak przesłankę, jaka sprawia, że uchwała nr XIV/120/25 jest nieważna, ale odnosi się to do zakresu normy prawnej z jej § 5 pkt 4 lit. d. Powołany przepis stanowi: "W zakresie zasad ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu ustala się zakaz lokalizacji stacji napraw i obsługi pojazdów z wyjątkiem terenu 3MN/U". Zacytowany przepis zawiera wyłączenie dla terenu 3MN/U, bowiem na nim dopuszcza się prowadzenie działalności usługowej polegającej na prowadzeniu stacji napraw i obsługi pojazdów. Właśnie tenże wyjątek nie odpowiada prawu. W tym miejscy godzi się tylko zaznaczyć, że w praktyce legislacyjnej obowiązuje zasada, że jeżeli prawodawca wprowadza wyjątek w ramach regulowanej przez siebie materii, to wyjątek ten trzeba rozumieć dosłownie, bowiem niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca (exceptiones non sunt extendendae).
Należy przypomnieć zastrzeżenie, które Sąd już przywołał, że dla wsi Daszewice dopuszcza się zabudowę usługową, jednakże ma ona być nieuciążliwa (pkt 1.7.4.3 Studium, s. 76 – część poświęcona kierunkom zagospodarowania). Uciążliwy to taki, który "wymaga wysiłku, trudu do wykonania, do zniesienia, dający się we znaki, ciężki, dokuczliwy, męczący" (E. Sobol, Popularny słownik języka polskiego PWN, Warszawa 2003, s. 1061). Usługami nieuciążliwymi będą zatem takie usługi, które nie dają się we znaki, nie są ciężkie, dokuczliwe, ani męczące. Lokalny prawodawca w § 5 pkt 4 lit. d uchwały nr XIV/120/25 dopuszcza na terenie usługowym możliwość prowadzenia stacji napraw i obsługi pojazdów. Taka stacja wiąże się z naprawami pojazdów wszelkiego rodzaju, ponieważ Rada nie zastrzegła żadnej kategorii pojazdów. Skoro nie ma mowy o kategorii pojazdów, a mowa jest przecież o regulacji wyjątkowej, należy odczytywać przepis § 5 pkt 4 lit. d uchwały nr XIV/120/25, jako dopuszczający naprawę i obsługę również pojazdów ciężarowych. Naprawa to wymiana wszelkich części, płynów, ogumienia, ale też rekonstrukcja karoserii. Wiąże się to z hałasem, ale także, a może przede wszystkim z emisją gazów i płynów. Naprawa to: "doprowadzenie czegoś do stanu używalności, do porządku, usunięcie w czymś usterek, uszkodzeń, naprawienie, reparacja, remont; uczynienie czegoś lepszym, doskonalszym, zmiana na lepsze, ulepszenie, udoskonalenie, odnowa" (E. Sobol, Popularny słownik języka polskiego PWN, Warszawa 2003, s. 504). Same urządzenia niezbędne do prowadzenia działalności tego typu są duże (np. podnośniki). Skoro potencjalny inwestor może prowadzić stację napraw pojazdów (wszelkiego rodzaju), to może to być także stacja, gdzie będą realizowane naprawy powypadkowe – blacharnia. Nie sposób stwierdzić, że taka dopuszczona działalność ma charakter nieuciążliwy, gdyż oddziaływanie takiego przedsięwzięcia wpływa na stosunki dobrosąsiedzkie.
Stacje napraw i obsługi pojazdów nie wpisują się w prowadzenie działalności usługowej o charakterze nieuciążliwym, a tylko taka może być realizowana w Daszewicach. Z tych właśnie względów skarga zasługiwała na uwzględnienie w tej części. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części, tj. § 5 pkt 4 lit. d uchwały nr XIV/120/25 w zakresie, w jakim wprowadza dla terenu 3MN/U wyjątek co do lokalizacji stacji napraw i obsługi pojazdów (pkt I sentencji wyroku). O kosztach postępowania sądowego orzeczono, na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 1 p.p.s.a. (pkt III sentencji wyroku).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI