II SA/Po 340/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2023-08-10
NSAochrona środowiskaŚredniawsa
odpadyzużyty sprzęt elektryczny i elektronicznyzbieranie odpadówmagazynowanie odpadówzezwolenie na zbieranie odpadównieprofesjonalna działalność zbierania odpadówochrona środowiskakontrolazarządzenie pokontrolne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę spółki D. sp. z o.o. na zarządzenie pokontrolne Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, uznając, że spółka prowadziła działalność zbierania odpadów zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego bez wymaganego zezwolenia.

Spółka D. sp. z o.o. zaskarżyła zarządzenie pokontrolne nakazujące zaprzestanie magazynowania odpadów zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego (ZSEiE) bez stosownego zezwolenia. Spółka argumentowała, że prowadzi jedynie nieprofesjonalną działalność zbierania odpadów, zwolnioną z obowiązku posiadania zezwolenia. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska uznał, że spółka, odbierając i magazynując ZSEiE w celu przekazania dalej, prowadzi profesjonalną działalność zbierania odpadów. Sąd administracyjny podzielił stanowisko organu, oddalając skargę i stwierdzając, że spółka prowadziła działalność zbierania odpadów bez wymaganego zezwolenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę spółki D. sp. z o.o. na zarządzenie pokontrolne Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska. Organ nakazał spółce zaprzestanie magazynowania odpadów zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego (ZSEiE) bez uzyskania stosownego zezwolenia. Spółka twierdziła, że jej działalność polega na nieprofesjonalnym zbieraniu odpadów, co zwalnia ją z obowiązku posiadania zezwolenia, a magazynowanie odbywa się w kontenerach podmiotu trzeciego, który jest profesjonalnym zbierającym. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska uznał, że spółka, odbierając odpady od klientów przy dostawie nowego sprzętu, transportując je na swój teren i magazynując do czasu uzbierania partii do przekazania, prowadzi profesjonalną działalność zbierania odpadów, która wymaga zezwolenia. Sąd administracyjny, analizując definicje zawarte w ustawie o odpadach, uznał, że działania spółki wyczerpują definicję zbierania odpadów, a spółka nie spełnia przesłanek do uznania jej za podmiot prowadzący nieprofesjonalną działalność zbierania odpadów. W szczególności, fakt pobierania odrębnej opłaty za odbiór zużytego sprzętu oraz umowa ze spółką E. sp. z o.o., która nie gwarantuje nieodpłatnego przyjmowania odpadów, podważały argumentację spółki. W konsekwencji, sąd podzielił stanowisko organu i oddalił skargę, stwierdzając, że spółka prowadziła działalność zbierania odpadów bez wymaganego zezwolenia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, działania spółki wyczerpują definicję zbierania odpadów, ponieważ obejmują gromadzenie odpadów przed ich transportem do miejsc przetwarzania oraz tymczasowe magazynowanie.

Uzasadnienie

Spółka odbiera odpady od użytkowników końcowych, transportuje je na swój teren i magazynuje w kontenerach do czasu uzbierania partii do przekazania. Fakt pobierania opłaty za odbiór i umowa z podmiotem profesjonalnie zbierającym, która nie gwarantuje nieodpłatnego przyjmowania odpadów, wskazują na profesjonalny charakter tej działalności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.o. art. 3 § ust. 1 pkt 34

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

Definicja zbierania odpadów.

u.o. art. 45 § ust. 1

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

Definicja prowadzącego nieprofesjonalną działalność zbierania odpadów i przesłanki zwolnienia z obowiązku posiadania zezwolenia.

u.o. art. 41 § ust. 1

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

Obowiązek uzyskania zezwolenia na zbieranie odpadów.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozstrzygnięcie sądu o oddaleniu skargi.

Pomocnicze

u.o. art. 3 § ust. 1 pkt 32

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

Definicja wytwórcy odpadów.

u.o. art. 3 § ust. 1 pkt 5 lit. b

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

Definicja magazynowania odpadów.

u.zseie art. 4

Ustawa z dnia 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym

Definicja zużytego sprzętu.

P.p.s.a. art. 134 § ust. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu.

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i § 2

Uprawnienia sądów administracyjnych.

u.o. art. 12 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

Podstawa wydania zarządzenia pokontrolnego.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Spółka prowadzi działalność zbierania odpadów bez wymaganego zezwolenia. Działania spółki wyczerpują definicję zbierania odpadów, a nie nieprofesjonalnej działalności zbierania odpadów. Umowa z E. sp. z o.o. nie spełnia wymogu nieodpłatnego przyjmowania odpadów, co jest warunkiem dla nieprofesjonalnej działalności zbierania odpadów.

Godne uwagi sformułowania

zarządzenie pokontrolne jest odrębną od decyzji administracyjnej prawną formą działania inspektora ochrony środowiska sąd nie bada legalności ustaleń faktycznych ujętych w protokole kontroli przedmiotem sporu pozostaje kwestia rozstrzygnięcia, czy działania skarżącego wyczerpują definicję "zbierania odpadów"

Skład orzekający

Wiesława Batorowicz

przewodniczący

Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz

członek

Paweł Daniel

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja definicji zbierania odpadów i nieprofesjonalnej działalności zbierania odpadów w kontekście odbioru i magazynowania zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego przez firmy transportowe."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odbioru i magazynowania ZSEiE przez firmę transportową w ramach usług dodatkowych. Może być mniej relewantne dla innych rodzajów odpadów lub działalności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu odbioru elektrośmieci przez firmy kurierskie i transportowe oraz ich odpowiedzialności prawnej w zakresie gospodarowania odpadami. Pokazuje, jak ważne jest prawidłowe rozróżnienie między działalnością profesjonalną a nieprofesjonalną w kontekście przepisów środowiskowych.

Czy Twoja firma kurierska nielegalnie magazynuje elektrośmieci? Sąd wyjaśnia, kiedy odbiór zużytego sprzętu staje się profesjonalnym zbieraniem odpadów.

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Po 340/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-08-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz
Paweł Daniel /sprawozdawca/
Wiesława Batorowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Odpady
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 699
art, 3 ust. 1 pkt 32, art. 45 ust. 1
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 10 sierpnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Krzysztof Dzierzgowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2023 roku sprawy ze skargi D. sp. z o.o. z siedzibą w W. na zarządzenie pokontrolne [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 15 marca 2023 r., nr [...] w przedmiocie odpadów oddala skargę.
Uzasadnienie
[...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska zarządzeniem pokontrolnym z dnia 15 marca 2023 r., nr [...], zarządził D. Sp. z o.o., z siedzibą w W., prowadzenie działalność zbierania odpadów po uzyskaniu stosownej regulacji formalnoprawnej w tym zakresie oraz zaprzestanie magazynowania odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym.
Uzasadniając powyższe zarządzenie wskazano, że na podstawie ustaleń przeprowadzonej w dniach od 25 stycznia 2023 r. do 22 lutego 2023 r. przez inspektora Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska [...] kontroli spółki D. Sp. z o.o., z siedzibą w W. (dalej również jako: "Spółka" albo "skarżąca") w Oddziale Spółki w P. przy ul. [...], [...] P. , stwierdzono nieprawidłowości w zakresie przestrzegania wymagań ochrony środowiska.
W czasie kontroli ustalono, że Spółka świadczy usługi transportowe, w tym również w ramach dostaw home delivery. Dostarczany towar stanowią w szczególności meble oraz sprzęt AGD. Przy dostarczeniu nowego sprzętu elektrycznego i elektronicznego Spółka świadczy usługę odebrania zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego. Odebrany zużyty elektryczny i elektroniczny przywożony jest własnym transportem na teren kontrolowanego Oddziału Spółki w P. przy ul. [...], gdzie do czasu uzbierania odpowiedniej partii, magazynowany jest w kontenerach, podstawianych przez jego odbiorcę. W ramach kontroli stwierdzono, że kontrolowany podmiot w zakresie gospodarowania odpadami prowadzi transport odpadów stanowiących odpady zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego (dalej jako: "odpady zseie") o kodach: 20 01 36 - zużyte urządzenia elektryczne i elektroniczne inne niż wymienione w 20 01 21, 20 01 23 i 20 01 35 i 20 01 23* urządzenia zawierające freony. Odpady o powyższych kodach stanowią zużyty sprzęt w myśl definicji zawartej w art. 4 ustawy z dnia z dnia 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 1622, dalej jako: "ustawa o zseie"). Powyższe wynika również z umów przedstawionych przez przedstawiciela Spółki o świadczeniu usług przewozowych. Na podstawie przedmiotowych umów kontrolowana Spółka świadczy dla klientów usługę polegającą m.in. na odbiorze zużytego sprzętu elektrycznego I elektronicznego przy dostawie nowego sprzętu, i dla tej usługi, tj. obierania zużytego sprzętu, pobierana jest odrębnie wyceniona opłata. Na podstawie zapisów przedstawionych umów, z uwagi na ich formę przekazania (niekompletność) nie można stwierdzić, czy zlecający usługę określił dla wykonującego usługę, tj. kontrolowanej Spółki sposób dalszego zagospodarowania odebranych odpadów zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego. Przyjmując więc ustawowe brzmienie definicji "wytwórcy odpadów", w myśl art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 699, dalej jako: "ustawa" albo "ustawa o odpadach") kontrolowana Spółka nie jest wytwórcą odpadów zseie, jednakże postępowanie Spółki z odebranymi odpadami zseie (transport na teren Oddziału), a następnie magazynowanie do czasu uzbierania odpowiedniej partii odpadów I przekazanie ich do dalszego zagospodarowania) przesądza o tym, że staje się ona posiadaczem odpadów.
Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wskazał, że kontrolowany podmiot odbierając odpady zseie transportuje na teren Oddziału przy ul. [...] w P., gdzie są one magazynowane w kontenerach, podstawianych przez dalszego odbiorcę odpadów - Spółkę E. Sp. z o.o. z siedzibą w G.. Magazynowanie odpadów zseie w dwóch metalowych, zakrytych kontenerach na terenie Oddziału stwierdzono w dniu 25 stycznia 2023 r., co udokumentowano zostało w protokole oględzin. Powyższe postępowanie z odpadami dowodzi, że kontrolowana Spółka, stając się posiadaczem odpadów zseie, prowadzi ich zbieranie na terenie Oddziału, wypełniając tym samy przesłanki definicji zbierania odpadów, określone w art. 3 ust. 1 pkt 34 ustawy o odpadach. Przez zbieranie odpadów rozumie się bowiem gromadzenie odpadów przed ich transportem do miejsc przetwarzania, w tym wstępne sortowanie nieprowadzące do zasadniczej zmiany charakteru i składu odpadów i niepowodujące zmiany klasyfikacji odpadów oraz tymczasowe magazynowanie odpadów, o którym mowa w pkt 5 lit. b. W art. 3 ust. 1 punkcie 5 lit. b ustawy o odpadach mówi się o magazynowaniu odpadów, przez które rozumie się czasowe przechowywanie odpadów obejmujące tymczasowe magazynowanie odpadów przez prowadzącego zbieranie odpadów. Z zeznań złożonych przez przedstawiciela kontrolowanej Spółki do protokołu przesłuchania w dniu 25 stycznia 2023 r., wynika, że odpady zseie, które odbierane są w ramach świadczonej usługi dostawy nowego sprzętu elektrycznego, magazynowane są do czasu zapełnienia kontenerów przez około 2 tygodnie. Odpady te odbierane są przez spółkę E. Sp. z o.o., którą podstawia puste kontenery i odpowiada za ich dalszy transport. W czasie kontroli ustalono, że do przekazywanych odpadów nie jest dołączana przez Kontrolowanego karta przekazania odpadów, a jedynie ze strony Kontrolowanej Spółki podpisywany jest protokół wymiany kontenera, który dostarczany jest przez kierowcę odbierającego kontenery z odpadami. Na protokole, którego przykładowe kopie zostały załączone do protokołu przesłuchania z dnia 25 stycznia 2023 r. znajdują się informacje dot. daty odbioru odpadów, miejsce odebrania, dane transportującego, ilość kontenerów wraz z numerami odebranych i dostarczonych pustych kontenerów. W zakresie współpracy ze spółką E. Sp. z o.o. przedstawiona została umowa współpracy zawarta w W. w dniu 03 stycznia 2022 r. pomiędzy E. Sp. z o.o., a Kontrolowanym, z treści której wynika, że E. odbiera od Kontrolowanego do zagospodarowania, w tym również zastrzega sobie możliwość przekazania odpadów podmiotom trzecim do dalszego zagospodarowania (§1 pkt 3 umowy), rodzaje odpadów wymiennych w załączniku nr [...] do umowy i stanowiące sprzęt wielkogabarytowy (pralki, kuchenki, suszarki itp.) - kody odpadów 16 02 14 i 20 01 36, telewizory i monitory - 16 02 13, 20 01 35 oraz sprzęt chłodniczy - 16 02 11 i 20 01 23. W przedmiotowej umowie kontrolowana Spółka została zdefiniowana w § 1 ust. 2 pkt 1 jako podmiot prowadzący nieprofesjonalną działalność w zakresie zbierania odpadów. Jednakże na podstawie ustaleń kontroli, w szczególności mając na uwadze opisany wyżej sposób postępowania z odpadami zseie, stwierdzono, że Spółka nie spełnia ustawowych przesłanek dla prowadzącego nieprofesjonalną działalność zbierania odpadów. Zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy o odpadach, za prowadzącego nieprofesjonalną działalność zbierania odpadów uznaje się podmiot prowadzący działalność inną niż działalność gospodarcza w zakresie gospodarowania odpadami, który zbiera odpady opakowaniowe i odpady w postaci zużytych artykułów konsumpcyjnych, w tym zbieranie leków i opakowań po lekach przez apteki, przyjmowanie zużytych artykułów konsumpcyjnych w sklepach, systemy zbierania odpadów w szkołach, placówkach oświatowo-wychowawczych, urzędach i instytucjach. Oznacza to, że Spółka prowadzi działalność polegającą na gospodarowaniu odpadami, którą jest zbieranie, transport lub przetwarzanie odpadów, w tym sortowanie, wraz z nadzorem nad wymienionymi działaniami a także późniejsze postępowanie z miejscami unieszkodliwiania odpadów oraz działania wykonywane w charakterze sprzedawcy odpadów lub pośrednika w obrocie odpadami. W tym zakresie Spółka, działając na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 5 lit b ustawy o odpadach złożyła wniosek o uzyskanie stosownego wpisu do rejestru, o którym mowa w art. 49 ustawy o odpadach, i w przedmiotowym rejestrze m.in. dla miejsca kontrolowanego Oddziału posiada wpis do działu VII. Transportujący odpady, a w tabeli 1. Transportujący odpady wymienione zostały odpady należące do odpadów zseie, które Spółka transportuje. Ponadto gromadząc odpady na terenie Oddziału, w celu uzbierania odpowiedniej partii do transportu, przekazuje je do dalszego zagospodarowania, czym wypełnione zostają przesłanki działalność polegającej na zbieraniu odpadów. W zakresie prowadzonej działalności zbierania odpadów w miejscu przy ul. [...] w P., Spółka zobowiązana jest do posiadania stosownego zezwolenia, o którym mowa w art. 41 ust. 1 ustawy o odpadac, a jak ustalono podczas kontroli - którego nie posiada, gdyż Spółka uznała się za podmiot nieprofesjonalnie zbierający odpady, który jest zwolniony do posiadania zezwolenia. Tym samym Spółka nie posiada wpisu do rejestru, o którym mowa w art. 49 ustawy o odpadach, w dziale XI. Podmioty wpisywane do rejestru z urzędu lub dokonujące aktualizacji wpisu, o których mowa w art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, do którego wpisana zostałaby przez Marszałka Województwa [...] po uzyskaniu zezwolenia na zbieranie odpadów. Kontrolowana Spółka nie jest również dystrybutorem sprzętu elektrycznego, o którym mowa w art. 4 pkt 2 ustawy o zseie. Istotnym w sprawie pozostaje też fakt, że kontrolowana Spółka podpisała umowę z podmiotem, któremu przekazuje zebrano odpady zseie, jednakże z treści umowy wynika, że w ramach odbierania I zagospodarowania odpadów na kontrolowany podmiocie ciąży zobowiązanie finansowego wynagrodzenia za usługę - według cennika wskazanego w załączniku nr [...] do umowy. Powyższe stoi w sprzeczności z zapisem art. 45 ust. 2 ustawy o odpadach, zgodnie z którym - o ile podmiot działa jako podmiot nieprofesjonalnie zbierający odpady zobowiązany jest posiadać umowę zawartą w formie pisemnej pod rygorem nieważności, z posiadaczem odpadów posiadającym zezwolenie na zbieranie odpadów lub zezwolenie na przetwarzanie odpadów wymienionych w ust. 1 pkt 1, dotyczącą co najmniej nieodpłatnego przyjmowania odpadów. Takiej umowy kontrolowana Spółka nie posiada, co również wskazuje, że nie prowadzi nieprofesjonalnej działalność zbierania odpadów.
Organ ochrony środowiska zwrócił uwagę, że z chwilą podjęcia legalnej działalności w zakresie zbierania odpadów Spółka będzie również zobowiązana do prowadzenia ilościowo-jakościowej ewidencji odpadów, o której mowa w art. 66 ustawy o odpadach, jak również prowadzenia w tym zakresie sprawozdawczości na podstawie art. 75 ustawy o odpadach. W czasie kontroli ustalono, że podmiot nie prowadził ewidencji odpadów w formie karty ewidencji odpadów, a przy przekazywaniu odpadów do kolejnego odbiorcy Spółka nie stosowała karty przekazania odpadów czy też jako zbierający odpady komunalne, stanowiących odpady zseie o kodach 20 01 36 i 20 01 35* - karty przekazania odpadów komunalnych.
Następnie Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska podniósł, że ustalenia z kontroli wskazują, że Spółka prowadzi magazynowanie zebranych odpadów zseie na terenie oddziału, co stwierdzono podczas oględzin przeprowadzonych na kontrolowany terenie w dniu 2 stycznia.2023 r., i co zostało udokumentowane w protokole oględzin, podpisanym przez przedstawiciela kontrolowanej Spółki. Magazynowanie odpadów powinno być prowadzone zgodnie z art. 25 ustawy o odpadach. W przedmiotowej spawie oznacza to obowiązek spełnienia wymogów, określonych w art. 41b, art. 43 oraz art. 25 ust. 6a ustawy o odpadach.
Skargę na powyższe zarządzenie pokontrolne wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu D. Sp. z o.o., z siedzibą w W., reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika podnosząc zarzuty naruszenia:
1. art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska polegające na błędnym przyjęciu, że w toku kontroli ustalono istnienie naruszeń po stronie przedsiębiorcy D. sp. z o.o., dających podstawę do wydania zarządzenia pokontrolnego;
2. art. 3 ust. 1 pkt 34 ustawy o odpadach, poprzez błędną ich wykładnię i zastosowanie, mimo iż Skarżąca nie spełnia przesłanek do uznania jej za podmiot zbierający i magazynujący odpady;
3. art. 41 ustawy o odpadach poprzez błędne uznanie, że Skarżąca zbiera i przetwarza odpady bez wymaganego zezwolenia, w sytuacji, gdy Skarżąca prowadzi działalność inną niż działalność gospodarcza w zakresie gospodarowania odpadami tj. prowadzi tzw. nieprofesjonalną działalność w zakresie zbierania odpadów, wobec czego zwolniona jest z obowiązku posiadania zezwolenia wskazanego w ustawie;
4. art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy o odpadach poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy Skarżąca prowadzi tzw. nieprofesjonalną działalność w zakresie zbierania odpadów.
Wniesiono o uchylenie zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny; zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Zdaniem Skarżącej ustalone okoliczności faktyczne nie potwierdzają nieprawidłowości w zakresie gospodarowania odpadami, które uzasadniały nałożenie obowiązków sformułowanych w zarządzeniu pokontrolnym. Wbrew interpretacji organu czynność zbierania odpadów nie jest działalnością gospodarcza D. sp. z o.o., gdyż wytwórcy odpadów nie uiszczają na rzecz Skarżącej opłaty za ich odbiór. Skarżąca dokonuje odbioru odpadów nie w celu uzyskania dochodu z ich dalszej sprzedaży lub w celu dalszego gospodarowania nimi (np. recycling) i uzyskiwania korzyści ze sprzedaży części odpadu, ale w ramach ułatwienia wytwórcy odpadów pozbycia się przedmiotowych odpadów. Skarżąca jest spółką zajmującą się jedynie odbiorem i transportem zużytego sprzętu i w związku z tym wpisana została w dziale VII rejestru BDO. Miejsce, w którym znajdywały się odpady tj. Oddział Spółki w P. przy ul. [...] nie stanowi składowiska odpadów i nie odbywa się tam magazynowanie odpadów w rozumieniu ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Sprzęt elektroniczny gromadzony był czasowo w kontenerach należących do podmiotu trzeciego tj. E. sp. z o.o. Zgodnie z art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy o odpadach, z obowiązku uzyskania zezwolenia na zbieranie odpadów zwalnia się podmioty prowadzące działalność inna niż działalność gospodarcza w zakresie gospodarowania odpadami, które zbierają odpady opakowaniowe i odpady w postaci zużytych artykułów konsumpcyjnych (nieprofesjonalna działalność w zakresie zbierania odpadów). Zatem w niniejszej sprawie powinna mieć zastosowanie regulacja ustawowa dotycząca nieprofesjonalnej działalności w zakresie zbierania odpadów, czego organ błędnie nie uczynił wydając przedmiotowe zarządzenie pokontrolne.
Skarżąca podkreśliła, że kontenery (pojemniki) w których znajdował się zużyty sprzęt elektroniczny były własnością profesjonalnego zbierającego E. sp. z o.o. i były jedynie dostarczane do Oddziału Skarżącej celem przekazania tam odpadów. Tym samym za sposób przechowywania zużytego sprzętu w pojemnikach odpowiedzialność ponosi E. sp. z o.o. jak wskazano w art. 38 ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym system zbierania, w tym zwrotu, zużytego sprzętu, tworzą zbierający zużyty sprzęt, prowadzący zakłady przetwarzania, dystrybutorzy, podmiot prowadzący nieprofesjonalną działalność w zakresie zbierania odpadów, jak również prowadzący punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Podmiot uprawniony do zbierania zużytego sprzętu, o którym mowa w art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy o odpadach, czyli wspomniany już podmiot prowadzący nieprofesjonalną działalność w zakresie zbierania odpadów, jest obowiązany posiadać umowę zawartą w formie pisemnej pod rygorem nieważności, z posiadaczem odpadów posiadającym zezwolenie na zbieranie odpadów lub zezwolenie na przetwarzanie przedmiotowych odpadów, dotyczącą co najmniej nieodpłatnego przyjmowania odpadów. Skarżąca spółka zadośćuczyniła temu obowiązkowi, gdyż posiada umowę z podmiotem profesjonalnie zbierającym odpady, której przedmiotem jest odbiór przez E. sp. z o.o., który posiada zezwolenie na zbieranie odpadów. Spełnione są tym samym warunki, o których mowa w ustawie o odpadach.
Odpowiadając na skargę Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej jako: "P.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Sądowej kontroli w niniejszej sprawie podlegało zarządzenie pokontrolne Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, który nakazał skarżącej odbierane lub transportowane odpady transportować bezpośrednio do podmiotów posiadających zezwolenie na gospodarowanie tymi odpadami.
Podkreślić w tym miejscu należy – co nie jest też kwestionowane przez strony, że zarządzenie pokontrolne, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Z treści art. 12 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy wynika jednoznacznie, że zarządzenie pokontrolne jest odrębną od decyzji administracyjnej prawną formą działania inspektora ochrony środowiska, a jego adresat jest zobligowany do podjęcia działań wynikających z zarządzenia pokontrolnego, a w szczególności - jak stanowi to art. 12 ust. 2 ustawy - ma obowiązek w terminie wyznaczonym w zarządzeniu pokontrolnym, poinformowania wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych naruszeń. Innymi słowy, zarządzenie pokontrolne, będące wyrazem interwencji właściwego organu, jest wydawane na podstawie ustaleń kontroli w razie stwierdzenia naruszeń prawa i ma na celu ich wyeliminowanie.
W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje stanowisko, że zarządzenie pokontrolne jest aktem, który można określić jako akt o charakterze sygnalizacyjnym, określający ramowe kierunki postępowania względem osoby zarządzającej podmiotem korzystającym ze środowiska (albo innej osoby fizycznej) - zob. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 1156/15 czy z dnia 29 kwietnia 2022 r. sygn. akt III OSK 1091/21, Baza NSA). Charakter prawny zarządzania pokontrolnego powoduje, że sąd rozpoznając skargę na takie zarządzenie dokonuje badania w zakresie sprawdzenie czy: - kontrola została przeprowadzona przez właściwy, powołany do tego organ; - treść zarządzenia koresponduje z ustaleniami poczynionym w protokole kontroli; - oraz czy treść zarządzenia pokontrolnego znajduje oparcie w powszechnie obowiązujących przepisach prawa.
Należy przy tym zaakcentować, że rozpoznając skargę na zarządzenie pokontrolne wydane na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska sąd nie bada legalności ustaleń faktycznych ujętych w protokole kontroli, w tym przede wszystkim, czy podczas czynności kontrolnych organ przestrzegał przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Do zarządzenia pokontrolnego nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż wydawane jest ono w wyniku odrębnego postępowania kontrolnego. Nie podlega również badaniu to czy i w jaki sposób organ uzasadnił wszczęcie kontroli, w następstwie której wydano zarządzenie pokontrolne.
W realiach rozpoznawanej sprawy kontrola u skarżącego została przeprowadzona przez organ do tego uprawniony. Nie budzi też zastrzeżeń treść zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego, która koresponduje z ustaleniami poczynionym w protokole kontroli. Przedmiotem sporu pozostaje kwestia rozstrzygnięcia, czy działania skarżącego wyczerpują definicję "zbierania odpadów" określoną w art. 3 ust. 1 pkt 34 ustawy o odpadach.
Ustalony stan faktyczny sprawy nie budzi przy tym wątpliwości i nie jest kwestionowany przez strony. Podczas trwania czynności kontrolnych ustalono, że skarżący świadczy usługi transportowe, w tym również w ramach dostaw home delivery, a dostarczany towar stanowią w szczególności meble oraz sprzęt AGD. Przy dostarczeniu nowego sprzętu elektrycznego i elektronicznego Spółka świadczy usługę odebrania zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego. Odebrany zużyty elektryczny i elektroniczny przywożony jest własnym transportem na teren kontrolowanego Oddziału Spółki w P. przy ul. [...], gdzie do czasu uzbierania odpowiedniej partii, magazynowany jest w kontenerach, podstawianych przez jego odbiorcę. Na podstawie przedstawionych umów ustalono, że kontrolowana Spółka świadczy dla klientów usługę polegającą m.in. na odbiorze zużytego sprzętu elektrycznego I elektronicznego przy dostawie nowego sprzętu, i dla tej usługi, tj. obierania zużytego sprzętu, pobierana jest odrębnie wyceniona opłata. Skarżąca odbierając odpady zseie transportuje na teren Oddziału przy ul. [...] w P,, gdzie są one magazynowane w kontenerach, podstawianych przez dalszego odbiorcę odpadów - Spółkę E. Sp. z o.o. z siedzibą w G..
Zdaniem organu powyższe postępowanie z odpadami dowodzi, że kontrolowana Spółka, stając się posiadaczem odpadów zseie (nie jest bowiem ich wytwórcą), prowadzi ich zbieranie na terenie Oddziału, wypełniając tym samy przesłanki definicji zbierania odpadów, określone w art. 3 ust. 1 pkt 34 ustawy o odpadach. Przez zbieranie odpadów rozumie się bowiem gromadzenie odpadów przed ich transportem do miejsc przetwarzania, w tym wstępne sortowanie nieprowadzące do zasadniczej zmiany charakteru i składu odpadów i niepowodujące zmiany klasyfikacji odpadów oraz tymczasowe magazynowanie odpadów, o którym mowa w pkt 5 lit. b. W art. 3 ust. 1 punkcie 5 lit. b ustawy o odpadach mówi się o magazynowaniu odpadów, przez które rozumie się czasowe przechowywanie odpadów obejmujące tymczasowe magazynowanie odpadów przez prowadzącego zbieranie odpadów.
Spółka stoi natomiast na stanowisku, że jest ona podmiotem prowadzącym nieprofesjonalną działalność w zakresie zbierania odpadów, na co wskazuje również umowa zawarta ze spółką E. Sp. z o.o.
W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy o odpadach, za prowadzącego nieprofesjonalną działalność zbierania odpadów uznaje się podmiot prowadzący działalność inną niż działalność gospodarcza w zakresie gospodarowania odpadami, który zbiera odpady opakowaniowe i odpady w postaci zużytych artykułów konsumpcyjnych, w tym zbieranie leków i opakowań po lekach przez apteki, przyjmowanie zużytych artykułów konsumpcyjnych w sklepach, systemy zbierania odpadów w szkołach, placówkach oświatowo-wychowawczych, urzędach i instytucjach. Dla możliwości skorzystania ze zwolnienia, o jakim mowa w art. 45 ust. 1 ustawy o odpadach, jakim jest brak konieczności uzyskania decyzji na zbieranie odpadów można więc skorzystać, gdy spełnione są następujące elementy. Po pierwsze, dany podmiot prowadzi działalność inną niż działalność gospodarcza w zakresie gospodarowania odpadami oraz po drugie, zbiera dwa rodzaje odpadów, do jakich należą odpady opakowaniowe (podgrupa 15 01 z katalogu odpadów) i odpady w postaci zużytych artykułów konsumpcyjnych. Sąd zauważa, że w katalogu odpadów nie ma oznaczonej wprost grupy lub podgrupy "odpady w postaci zużytych artykułów konsumpcyjnych". Podzielić należy jednak pogląd prezentowany w doktrynie, że ustawodawca przez przykładowe wyliczenie wskazał, jakie są to rzeczy, przez zastosowanie kryterium miejsca zbierania, co należy uznać za kwestię kluczową w tym zakresie. Za pomocą tego kryterium zasygnalizowano, że dotyczy to sytuacji: 1) zbierania tych rodzajów odpadów od konsumentów, użytkowników końcowych w sytuacji, gdy tacy posiadacze tych rzeczy pozbywają się ich nie w gospodarstwie domowym, lecz w trakcie przebywania w takich miejscach, jak: szkoły, placówki oświatowo-wychowawcze, urzędy i w innych instytucjach publicznych; 2) zbierania w placówkach handlowych i aptekach rzeczy celem wydzielenia ich w ogólnym strumieniu odpadów (por. K. Karpus [w:] Ustawa o odpadach. Komentarz, red. B. Rakoczy, Warszawa 2013, art. 45).
W ocenie Sądu działanie Spółki, która dostarczając – w ramach zawartych umów – towar od sprzedawców do odbiorców indywidualnych, wskazuje, że nie może być ona uznana za podmiot prowadzący nieprofesjonalną działalność zbierania odpadów. Odbiór odpadów od użytkowników końcowych, a następnie magazynowanie odpadów, w celu ich przekazania podmiotowi trzeciemu, wyczerpuje w ocenie Sądu działalność polegającą na zbieraniu odpadów.
Sąd zauważa, że redakcja art. 45 ustawy o odpadach, w zakresie w jakim nie obejmuje podmiotów prowadzących tego typu działalność jak skarżąca, może wywoływać wątpliwości. Zważyć jednak należy, że działalność polegająca na zbieraniu odpadów, w tym odpadów stanowiących zużyty sprzęt w myśl definicji zawartej w art. 4 ustawy z dnia z dnia 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym, podlega określonym ograniczeniom z uwagi na konieczność zapewnienia ochrony środowiska, na co zasadnie zwrócono uwagę w zaskarżonym zarządzeniu pokontrolnym.
Mając powyższe na względzie Sąd podzielił stanowisko Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, że skarżąca prowadziła działalność w zakresie zbierania odpadów bez stosownego zezwolenia.
Stąd też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI