II SA/Po 339/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2025-07-24
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanepozwolenie na budowęsłużebność drogi koniecznejinteresy osób trzecichrozbudowa budynkuograniczenia zabudowydecyzja administracyjnasąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję Wojewody, który odmówił pozwolenia na budowę z powodu kolizji planowanej rozbudowy z prawomocnie ustanowioną służebnością drogi koniecznej.

Skarżąca E. G. wniosła o pozwolenie na rozbudowę budynku mieszkalnego, jednak Wojewoda uchylił decyzję organu I instancji i odmówił zatwierdzenia projektu, wskazując na naruszenie służebności drogi koniecznej ustanowionej prawomocnym postanowieniem sądu. Sąd administracyjny uznał, że planowana rozbudowa ingeruje w przebieg służebności, co narusza uzasadnione interesy osób trzecich, a postanowienie sądu powszechnego jest wiążące dla organów administracji na mocy art. 365 § 1 K.p.c.

Sprawa dotyczyła skargi E. G. na decyzję Wojewody, który odmówił zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu i pozwolenia na budowę rozbudowy budynku mieszkalnego. Wojewoda uchylił decyzję organu I instancji, opierając się na prawomocnym postanowieniu Sądu Rejonowego w T. ustanawiającym służebność drogi koniecznej. Sąd ten ustalił przebieg służebności, który kolidował z planowaną przez skarżącą rozbudową. Wojewoda uznał, że narusza to uzasadnione interesy osób trzecich, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego, i odmówił wydania pozwolenia. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów K.p.a., twierdząc, że sprawa o służebność nie jest prawomocna z uwagi na wniesione skargi kasacyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę, podkreślając, że prawomocne postanowienie sądu powszechnego o ustanowieniu służebności jest wiążące dla organów administracji na mocy art. 365 § 1 K.p.c., a wniesienie skarg kasacyjnych nie wstrzymuje jego wykonalności. Sąd uznał, że planowana rozbudowa ingeruje w ustanowioną służebność i tym samym narusza interesy osób trzecich, co jest podstawą do odmowy wydania pozwolenia na budowę.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, planowana rozbudowa nie może zostać zatwierdzona, jeśli ingeruje w przebieg prawomocnie ustanowionej służebności drogi koniecznej, ponieważ narusza to uzasadnione interesy osób trzecich.

Uzasadnienie

Sąd administracyjny uznał, że prawomocne postanowienie sądu powszechnego ustanawiające służebność drogi koniecznej jest wiążące dla organów administracji na mocy art. 365 § 1 K.p.c. Planowana rozbudowa, kolidująca z ustaloną służebnością, narusza art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego, który wymaga poszanowania uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienia dostępu do drogi publicznej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (5)

Główne

Prawo budowlane art. 5 § ust. 1 pkt 9

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Przepis ten wymaga poszanowania uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienia dostępu do drogi publicznej. Planowana rozbudowa, ingerująca w ustanowioną służebność drogi koniecznej, narusza te interesy.

K.p.c. art. 365 § § 1

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego

Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej. Organy administracji są zobowiązane uwzględnić prawomocnie ustanowioną służebność drogi koniecznej.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 134 § ust. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

p.p.s.a. art. 106 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądamińskimi

Sąd może przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Planowana rozbudowa ingeruje w prawomocnie ustanowioną służebność drogi koniecznej. Prawomocne postanowienie sądu powszechnego o ustanowieniu służebności jest wiążące dla organów administracji na mocy art. 365 § 1 K.p.c. Naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego poprzez naruszenie uzasadnionych interesów osób trzecich.

Odrzucone argumenty

Argumentacja skarżącej, że wniesienie skarg kasacyjnych uniemożliwia wydanie pozwolenia na budowę. Argumentacja skarżącej, że uprawnieni z tytułu służebności nie korzystają z niej w ustalonym zakresie.

Godne uwagi sformułowania

organ II instancji zobowiązany był, rozstrzygając o udzieleniu pozwolenia na budowę - uwzględnić treść tego postanowienia. orzecznictwo sądów administracyjnych potwierdza, że prawo do zabudowy nie jest nieograniczone i musi uwzględniać prawnie chronione interesy osób trzecich. w aktualnym stanie faktycznym organy administracji publicznej, w tym organy administracji architektoniczno-budowlanej zobowiązane są uwzględnić ustanowioną na nieruchomości objętej inwestycją [...] służebność drogi koniecznej. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej. nie jest uprawniony do kwestionowania przebiegu wyraźnie ustanowionej służebności drogi koniecznej.

Skład orzekający

Tomasz Świstak

przewodniczący

Danuta Rzyminiak-Owczarczak

członek

Arkadiusz Skomra

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wiążący charakter prawomocnych orzeczeń sądów powszechnych dla organów administracji w postępowaniach budowlanych oraz interpretacja art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego w kontekście służebności."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy planowana inwestycja budowlana koliduje z prawomocnie ustanowioną służebnością drogi koniecznej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje konflikt między prawem do zabudowy a prawem do korzystania z nieruchomości przez osoby trzecie, podkreślając wagę prawomocnych orzeczeń sądowych dla postępowań administracyjnych.

Rozbudowa domu zablokowana przez służebność drogi koniecznej – co mówią przepisy i sądy?

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Po 339/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-07-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra /sprawozdawca/
Danuta Rzyminiak-Owczarczak
Tomasz Świstak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 725
art. 5 ust 1 pkt 9
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Asesor WSA Arkadiusz Skomra (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Krzysztof Dzierzgowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2025 r. sprawy ze skargi E. G. na decyzję Wojewody z dnia 17 marca 2025 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu i projektu architektoniczno-budowlanego oraz udzielenia pozwolenia na budowę oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 17 marca 2025 r. znak: [...] Wojewoda (dalej jako: "organ II instancji" lub "Wojewoda") po rozpatrzeniu odwołania R. T. i K. T. od decyzji nr [...] z dnia 22 marca 2023 r. znak: [...] Starosty [...] (dalej: "organ I instancji") uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji i odmówił zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę wnioskowanej inwestycji.
Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie sprawy.
W dniu 16 stycznia 2023 r. do Starostwa Powiatowego w [...] wpłynął wniosek E. G. (dalej: "Skarżąca") w sprawie wydania pozwolenia na budowę obejmującego rozbudowę i przebudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie mieszkaniowej jednorodzinnej zlokalizowanego na dz. nr ewid. [...], obr. [...], jedn. ewid. M. T..
W dniu 26 stycznia 2023 r. do organu I instancji wpłynęło pismo strony postępowania, K. T., w którym wskazał, iż projektowana rozbudowa budynku narusza przebieg drogi koniecznej ustalony postanowieniem Sądu Rejonowego w T. z dnia 26 października 2022 r., sygn. akt I Ns 462/17.
Pismami z dnia 6 lutego 2023 r. organ I instancji zwrócił się do Sądu Rejonowego w T. z pytaniem o prawomocność wydanego postanowienia oraz do K. i R. T. z pytaniem o dotychczasowy sposób korzystania z prawa przechodu i przejazdu przez nieruchomość Skarżącej.
W dniu 7 lutego 2023 r. do organu wpłynęła odpowiedź inwestora na pismo stron w sprawie ustanowionej służebności, natomiast pismem z 13 lutego 2023 r. odpowiedzi na wystosowane pismo udzielili K. i R. T..
W dniu 3 marca 2023 r. do organu I instancji wpłynęło pismo z Sądu Rejonowego w T. z informacją, że postanowienie z 26 października 2022 r., sygn. akt I Ns 462/17 nie jest prawomocne, natomiast akta zostaną przekazane do Sadu Okręgowego w K. w związku z wniesioną apelacją.
Decyzją nr [...] z dnia 22 marca 2023 r. organ I instancji zatwierdził projekt zagospodarowania terenu oraz projekt architektoniczno-budowlany i udzielił pozwolenia na budowę wnioskowanej inwestycji.
Odwołanie od ww. decyzji wnieśli K. i R. T. (dalej: "Odwołujący") podnosząc, iż projektowana rozbudowa budynku należącego do E. G. w miejscu ustanowionej służebności pozbawi ich nieruchomość dostępu do drogi publicznej.
Po otrzymaniu akt administracyjnych sprawy, pismem z 17 maja 2023 r. organ II instancji zwrócił się do Sądu Okręgowego w K. o udzielenie informacji w zakresie prowadzonego postępowania w sprawie apelacji od postanowienia Sądu Rejonowego w T. z 26 października 2022 r., sygn. akt I Ns 462/17 w przedmiocie ustanowienia służebności drogi koniecznej na nieruchomości należącej do E. G..
W dniu 27 maja 2024 r. do organu II instancji wpłynęła wiadomość e-mail, w której poinformowano, że postępowanie przed Sądem Okręgowym w K. zostało zakończone na etapie postępowania apelacyjnego, natomiast aktualnie sprawa ma status postępowania kasacyjnego i zostanie przekazana wraz ze skargą kasacyjną uczestniczek postępowania E. G. i K. V. do Sądu Najwyższego celem rozpoznania.
Uzasadniając przywołaną na wstępie decyzję Wojewoda powołał się na przepisy ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r. poz. 725 ze zm.) wskazując, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy należy zauważyć, że na nieruchomości objętej zamierzeniem inwestycyjnym o nr ewid. [...], obr. [...], jedn. ewid. M. T., ustanowiono służebność drogi koniecznej na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości położonej w T. przy ul. [...] oznaczonej numerem geodezyjnym działki [...] (podzielona na dz. o nr ewid. [...] i [...] decyzją z 01 lutego 2023 r. Burmistrza [...]). Jednocześnie organ II instancji podkreślił, że z załącznika graficznego do postanowienia Sądu Rejonowego w T. z 26 października 2022 r., sygn. akt I Ns 462/17 wynika przebieg drogi koniecznej wyznaczony poprzez istniejącą na dz. nr [...] bramę i furtkę, wzdłuż zachodniej granicy działki i jednocześnie zachodniej elewacji budynku objętego wnioskiem, dalej przez kolejną bramę i furtkę na dz. o nr [...] w kierunku wschodnim do działki nr [...]. Z mapy sporządzonej na potrzeby postępowania sądowego przez biegłego sądowego J. K. wynika również, iż wskazana służebność drogi koniecznej przebiega w miejscu, gdzie Skarżąca zamierza realizować rozbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego o pomieszczenie oznaczone w projekcie numerem 1.5 - "spiżarnia".
Organ II instancji podkreślił, że Odwołujący informowali organ I instancji o ww. służebności i o tym, że planowana rozbudowa ingeruje w drogę konieczną. Pomimo tego organ I instancji wydał pozwolenie na budowę, opierając się na tym, że wspomniane postanowienie Sądu Rejonowego w T. z 26 października 2022 r. ustanawiające służebność nie było jeszcze prawomocne.
Wojewoda wskazał również, że organ I instancji posiadał wiedzę, że w sprawie sądowej o ustanowienie służebności wydane zostało dnia 6 listopada 2017 r., na wniosek Odwołujących, postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia poprzez nakazanie Skarżącej oraz K. V. umożliwienia wnioskodawcom przejazdu i przejścia do ich nieruchomości o nr geodezyjnym działki [...], przez nieruchomość o numerze geodezyjnym [...] (w 2018 r. został dokonany podział geodezyjny tej działki na istniejące obecnie działki nr [...] i [...]). Wyżej wymienione postanowienie zostało zaopatrzone w klauzulę wykonalności z 8 listopada 2017 r., co oznacza, iż postanowienie to uprawnia do egzekucji. Równocześnie z treści ww. klauzuli wynika obowiązek dla wszystkich organów, urzędów oraz osób, których to może dotyczyć, aby postanowienia tego tytułu wykonały. W ocenie Wojewody organ I instancji zobligowany był, rozstrzygając o udzieleniu pozwolenia na budowę - uwzględnić treść tego postanowienia. W odróżnieniu jednak od postanowienia ustanawiającego służebność z 26 października 2022 r., postanowienie o zabezpieczeniu z 6 listopada 2017 r. nie określa sposobu przejścia i przejazdu do działki [...] w sposób tak precyzyjny, jak mapa stanowiąca załącznik do postanowienia o służebności — wskazuje jedynie, że Odwołujący mają prawo przejazdu i przejścia przez działkę [...] (obecnie działki [...] i [...]). Organ II instancji wskazał także, że w oparciu o dokumentację fotograficzną oraz mapę ewidencyjną organ I instancji ustalił, iż istniejące uwarunkowania pozwalają na realizację tych uprawnień - najmniejsza odległość pomiędzy ścianą powstałą w wyniku planowanej rozbudowy a istniejącym na działce [...] budynkiem wynosić będzie ok. 5,45 m, co umożliwi zarówno dojście, jak i dojazd do działki nr [...] (działka powstała w wyniku podziału działki nr [...]).
Z uwagi na treść zarzutów zawartych w odwołaniu organ II instancji uznał za stosowne odroczenie wydania rozstrzygnięcia w sprawie do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia przez sąd II instancji (Sąd Okręgowy w K.) kwestii służebności drogi koniecznej na działce objętej inwestycją. Jak wynika z przesłanego przez Sąd Okręgowy w K. oraz Odwołujących prawomocnego postanowienia z 31 października 2023 r., sygn. akt I 1Ca 154/23, Sąd oddalił apelację uczestniczek postępowania Skarżącej oraz K. V., uznając argumentację apelacji za bezzasadną, jednocześnie podzielając ustalenia Sądu Rejonowego w T. i uznając je za wystarczające. Tym samym prawomocne stało się postanowienie Sądu Rejonowego w T. z 26 października 2022 r.
W związku z powyższym powołując się na treść art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1568-dalej: K.p.c.) Wojewoda uznał, że w aktualnym stanie faktycznym organy administracji publicznej, w tym organy administracji architektoniczno-budowlanej zobowiązane są uwzględnić ustanowioną na nieruchomości objętej inwestycją o nr ewid. [...] służebność drogi koniecznej o przebiegu określonym na załączniku graficznym do postanowienia Sądu Rejonowego w T. z 26 października 2022 r.
W ocenie organu II instancji zaplanowana przez Skarżącą rozbudowa budynku ingeruje w przebieg służebności i tym samym narusza uzasadnione interesy stron postępowania. Wojewoda wyjaśnił, że orzecznictwo sądów administracyjnych potwierdza, że prawo do zabudowy nie jest nieograniczone i musi uwzględniać prawnie chronione interesy osób trzecich. Mając na względzie powyższe organ II instancji uznał, że w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego poprzez pozbawienie Odwołujących ich prawa dostępu do drogi publicznej w związku z ustanowioną służebnością drogi koniecznej o przebiegu ściśle określonym w prawomocnym postanowieniu Sądu Rejonowego w T. z 26 października 2022 r., wobec czego uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji z 22 marca 2023 r.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła Skarżąca zarzucając naruszenie art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że prawomocnie zakończona sprawa o ustanowienie służebności drogi koniecznej uniemożliwia wydanie pozwolenia na rozbudowę i przebudowę budynku Skarżącej, skoro w tej sprawie wniesiono dwie skargi kasacyjne do Sądu Najwyższego, co powoduje, że w razie przyjęcia skarg do rozpoznania, a następnie ich uwzględnienia zniesiona byłaby służebność drogi koniecznej, która przebiega pod oknami i przez środek wąskiego podwórka działki Skarżącej oraz jej siostry K. V., a także zaniechanie podjęcia przez organ II instancji niezbędnych czynności, a w konsekwencji niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego z którego wynika, że uprawnieni z tytułu służebności nie korzystają z niej w zakresie ustalonym prawomocnym postanowieniem Sądu, gdyż w ogóle nie przejeżdżają w miejscu, w którym jest planowana rozbudowa budynku mieszkalnego.
Wskazując na powyższe Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zawiadomienia Sądu Najwyższego z 11 marca 2025 r. o składzie rozpoznającym sprawę na okoliczność będącego w toku postępowania kasacyjnego w sprawie o sygn. akt I CSK 1757/24 i wniesienia dwóch skarg kasacyjnych od postanowienia Sądu Okręgowego w K. z 31 października 2023 r., sygn. akt I 1Ca 154/23.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej również jako: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Przedmiotem tak rozumianej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody uchylająca decyzję Starosty [...] i odmawiająca zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę obejmującego rozbudowę i przebudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie mieszkaniowej jednorodzinnej zlokalizowanego na dz. nr ewid. [...], obr. [...], jedn. ewid. M. T..
Podstawę materialnoprawną zapadłych w niniejszej sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r. poz. 725) - dalej: "Prawo budowlane". Natomiast podstawą faktyczną do wydania decyzji odmownej Wojewoda wskazał, iż rozbudowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego w formie zaproponowanej przez inwestora narusza uzasadnione interesy osób trzecich tj. koliduje z chronionym interesem prawnym w postaci dostępu do drogi publicznej w związku z ustanowioną służebnością drogi koniecznej.
Wobec powyższego wskazać należy, iz obowiązek poszanowania występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienia dostępu do drogi publicznej, został sformułowany w art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego. Ustawodawca nie określił, na czym polega poszanowanie uzasadnionych interesów osób trzecich ani też nie doprecyzował samego sformułowania "interesy osób trzecich", poza wskazaniem, że przejawia się ono m.in. w zapewnieniu dostępu do drogi publicznej, przez co należy rozumieć zapewnienie bezpośredniego dostępu do tej drogi, dostępu do niej przez drogę wewnętrzną albo przez ustanowienie odpowiedniej służebności drogowej. W orzecznictwie sądowym ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich dekoduje się z dawnego brzmienia art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego, wskazując, że obejmuje ona w szczególności: zapewnienie dostępu do drogi publicznej, ochronę przed pozbawieniem możliwości korzystania z wody, kanalizacji, energii elektrycznej i cieplnej oraz ze środków łączności, dopływu światła dziennego do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, ochronę przed uciążliwościami powodowanymi przez hałas, wibracje, zakłócenia elektryczne, promieniowanie, ochronę przed zanieczyszczeniem powietrza, wody lub gleby (A. Gliniecki (red.), Prawo budowlane. Komentarz, LEX/el. 2016).
Pojęcie uzasadnionych interesów osób trzecich powinno być interpretowane w sposób obiektywny, tj. zgodnie z regulującymi proces inwestycyjny przepisami, w tym techniczno-budowlanymi. Interesy te muszą zatem znajdować swoje umocowanie w przepisach powszechnie obowiązującego prawa.
Sąd rozpoznający niniejsza sprawę ma przy tym na uwadze, iz ochrona wynikająca z art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego nie ma charakteru absolutnego. Interes osób trzecich chroniony tym przepisem nie może naruszać prawa inwestora do zabudowy swojej nieruchomości, wynikającego z art. 4 Prawa budowlanego. Z art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego w zw. z art. 32 Konstytucji RP wynika więc, że inwestor korzystający z przysługującego mu prawa zabudowy, powinien mieć na względzie analogiczne uprawnienia innych podmiotów, co oznacza, że w przypadku rzeczywistego istnienia uzasadnionych interesów osób trzecich inwestor zobowiązany jest uwzględnić je na etapie projektowania, w celu zrównoważenia jego własnych zamierzeń z interesami sąsiada. Na skutek uwzględnienia tych interesów powinno dojść do "kompromisu inwestycyjnego" polegającego na swego rodzaju zrównoważeniu ograniczeń w maksymalnej możliwości zainwestowania na działkach sąsiednich (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 marca 2024 r., sygn. II OSK 2523/23).
Jak wskazuje się w orzecznictwie oraz doktrynie naruszeniem art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego będzie takie zaprojektowanie obiektu budowlanego, które pozbawi inne podmioty dostępu do drogi publicznej, na przykład poprzez uniemożliwienie wykonywania służebności przejścia lub przechodu (wyrok NSA z 14.02.2019 r., II OSK 757/17), (por. A. P. - F., M. W., Prawo budowlane, Komentarz aktualizowany, art. 5 , Lex).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż na mocy prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w T. z 26 października 2022 r., sygn. akt I Ns 462/17 na nieruchomości objętej zamierzeniem inwestycyjnym o nr ewid. [...], obr[...], jedn. ewid. M. T., ustanowiono na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości położonej w T. przy ul. [...] oznaczonej numerem geodezyjnym działki [...] służebność drogi koniecznej oznaczonej symbolem [...] i [...], o powierzchni łącznej 0,0098 h, zaznaczonej kolorem zielonym na załączonej mapie sporządzonej przez biegłego J. K. z dnia 11 września 2019 r.
Co wymaga podkreślenia z załącznika graficznego do postanowienia Sądu Rejonowego w T. z 26 października 2022 r., sygn. akt I Ns [...] wynika jednoznacznie przebieg drogi koniecznej na dz. o nr [...]. Porównanie mapy sporządzonej na potrzeby postępowania sądowego przez biegłego sądowego J. K. z mapą załączoną do projektu zagospodarowania terenu jednoznacznie wskazuje, iż ustanowiona służebność drogi koniecznej przebiega w miejscu, gdzie Skarżąca zamierza realizować rozbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego o pomieszczenie oznaczone w projekcie numerem 1.5.
Tym samym nie ulega wątpliwości, iż projektowana rozbudowa będzie miała wpływ na wykonywanie służebności ustanowionej na mocy prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego. Z tych też względów zasadnie Wojewoda, mając na uwadze art. 5 Prawa budowlanego, uchylił decyzję Starosty i odmówiły zatwierdzenia projektu budowlanego w kształcie w jakim wkracza on w ustanowioną sądownie służebność drogi koniecznej o przebiegu ściśle określonym w prawomocnym postanowieniu Sądu Rejonowego w T. z 26 października 2022 r.
Odnosząc się do zarzutów skargi i argumentacji w niej zawartej, że od orzeczenia Sądu Okręgowego zostały wniesione skargi kasacyjne wskazać należy, że jest to nadzwyczajny środek zaskarżenia nie mający wpływu na wykonalność postanowienia o ustanowieniu służebności drogi koniecznej. Na skutek oddalenia apelacji (postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 31 października 2023 r. sygn. akt I 1Ca 154/23) postanowienie Sądu Rejonowego w T. z 26 października 2022 r., sygn. akt I Ns 462/17 stało się prawomocne.
W związku z powyższym powołując się na treść art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1568-dalej: K.p.c.) Wojewoda prawidłowo uznał, że w aktualnym stanie faktycznym zobowiązany jest uwzględnić ustanowioną na nieruchomości objętej inwestycją o nr ewid. [...] służebność drogi koniecznej o przebiegu określonym na załączniku graficznym do postanowienia Sądu Rejonowego w T. z 26 października 2022 r.
Zgodnie z wskazanym przepisem orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Podkreślić należy, iż związanie, o którym stanowi art. 365 § 1 kodeksu postępowania cywilnego polega na tym, że sądy orzekające w innych sprawach nie mogą przyjąć, że w zakresie osądzonym istnieje inny stan niż przyjęty w prawomocnym rozstrzygnięciu. Związanie oznacza niemożliwość ignorowania stosunku prawnego ukształtowanego prawomocnym wyrokiem/postanowieniem. Związanie to dotyczy także organów administracji publicznej (p. wyroki Sądu Najwyższego: z 16 października 2024 r., II CSKP 1998/22, Lex LEX nr 3776303, z 24 października 2024 r, II CSKP1312/22).
Tym samym wszelka argumentacja skargi wskazująca na wadliwość takiego a nie innego ustanowienia drogi koniecznej gdyż osoby uprawnione nie przejeżdżają w miejscu w którym planowana jest rozbudowa, nie może być przedmiotem oceny w niniejszej sprawie. Sąd ani organ nie jest uprawniony do kwestionowania przebiegu wyraźnie ustanowionej służebności drogi koniecznej.
W związku z powyższym, wobec tego, że Wojewoda w sposób wyczerpujący i wnikliwy na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego ustalił, że w wyniku realizacji przedmiotowej inwestycji dojdzie do naruszenia służebności drogi koniecznej o przebiegu ściśle określonym w prawomocnym postanowieniu Sądu Rejonowego, to należało przyjąć, że planowana rozbudowa narusza uzasadnione interesy osób trzecich.
Z tych też względów za niezasadne należało uznać zarzuty skargi naruszenia art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.
Odnosząc się do wniosku o przeprowadzenie dowodu z zawiadomienia Sądu Najwyższego z 11 marca 2025 r. o składzie rozpoznającym sprawę na okoliczność będącego w toku postępowania kasacyjnego w sprawie o sygn. akt I CSK 1757/24 i wniesienia dwóch skarg kasacyjnych od postanowienia Sądu Okręgowego w K. wskazać należy, iż stosownie do treści przepisu art. 106 § 3 P.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Jak wynika z przytoczonego przepisu postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym, z uwagi na wszystkie konsekwencje wynikające z art. 133 § 1 P.p.s.a. ma wyłącznie charakter uzupełniający, ograniczający się do dowodów z dokumentów i co więcej, nie służy ustalaniu stanu faktycznego sprawy administracyjnej, albowiem rolą i zadaniem sądu administracyjnego jest wyłącznie kontrola prawidłowości jego ustalenia przez organ.
Z tych też względów mając na uwadze fakt mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego oraz fakt, iż kwestia wniesienia kasacji od postanowienia Sądu Okręgowego nie była sporna Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku dowodowego.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
-----------------------
2

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI