II SA/Kr 2275/00

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2004-10-11
NSAnieruchomościWysokawsa
podział nieruchomościdroga dojazdowainteres prawnystrona postępowaniak.p.a.prawo rzeczowenieruchomość sąsiedniawsasamorządowe kolegium odwoławcze

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego o umorzeniu postępowania odwoławczego, uznając, że sąsiad właściciela nieruchomości dzielonej powinien być dopuszczony do udziału w postępowaniu jako strona.

Sprawa dotyczyła skargi H.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która umorzyła postępowanie odwoławcze w sprawie podziału działki. H.S., sąsiadka właściciela dzielonej nieruchomości, domagała się dopuszczenia do udziału w postępowaniu jako strona, twierdząc, że projektowany podział narusza jej interes prawny. Kolegium Odwoławcze uznało, że H.S. nie jest stroną postępowania, ponieważ nie posiada tytułu prawnego do dzielonej nieruchomości. WSA uchylił decyzję Kolegium, stwierdzając, że w sytuacji, gdy odwołanie składają zarówno strony, jak i osoby niebędące stronami, należy stwierdzić niedopuszczalność odwołań osób niebędących stronami, a nie umarzać całego postępowania.

Wójt Gminy M. zatwierdził projekt podziału działki nr 188 na nowe działki, z czego część miała służyć jako droga dojazdowa do nowo wydzielonych działek budowlanych. Właścicielami działki byli spadkobiercy S.R., którzy następnie dokonali działu spadku i sprzedaży części udziałów. K.R., żona jednego ze współwłaścicieli, wniosła o cofnięcie decyzji, twierdząc, że droga dojazdowa biegnie po ścianie jej domu. Wójt wznowił postępowanie, a następnie odmówił uchylenia decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Wójta i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wójt ponownie odmówił uchylenia decyzji. Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania K.R., utrzymało w mocy decyzję Wójta, a po rozpatrzeniu odwołania H.S. (sąsiadki), umorzyło postępowanie odwoławcze, uznając, że H.S. nie jest stroną postępowania podziałowego, ponieważ nie posiada tytułu prawnego do dzielonej nieruchomości. H.S. złożyła skargę do WSA, zarzucając naruszenie art. 28 k.p.a. i pozbawienie jej możliwości zaskarżenia decyzji naruszającej jej interes prawny. WSA uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium, uznając, że stanowisko Kolegium o braku statusu strony dla H.S. jest uzasadnione, jednakże w sytuacji, gdy odwołanie składają zarówno strony, jak i osoby niebędące stronami, należy stwierdzić niedopuszczalność odwołań osób niebędących stronami, a nie umorzyć całe postępowanie odwoławcze. Sąd podkreślił, że stronami postępowania o podział nieruchomości mogą być tylko osoby posiadające tytuł prawny do nieruchomości.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, sąsiad nie może być uznany za stronę postępowania podziałowego, jeśli nie posiada tytułu prawnego wynikającego z prawa rzeczowego do nieruchomości będącej przedmiotem podziału lub nieruchomości wydzielonych.

Uzasadnienie

Stronami postępowania o podział nieruchomości mogą być tylko osoby posiadające tytuł prawny do nieruchomości (właściciel, współwłaściciel, użytkownik wieczysty, współużytkownik wieczysty), ponieważ tylko te podmioty są władne dysponować nieruchomością i mają interes prawny w żądaniu czynności organu. Interes prawny musi wynikać z prawa rzeczowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

u.g.g.w.n. art. 10 § 1 i 3

Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 3

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 145 § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 149 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 150

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.n.s.a. art. 55 § 1

Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym

Przepisy wprowadzające p.u.s.a. i p.p.s.a. art. 97 § 1 i 2

Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.g.n.

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżąca H.S. posiada interes prawny w udziale w postępowaniu podziałowym, ponieważ projektowany podział i utworzona droga dojazdowa naruszają jej dobra prawne (graniczą z jej posesją, mogą być wykorzystywane przez ciężki sprzęt budowlany). W sytuacji, gdy odwołanie składają zarówno strony, jak i osoby niebędące stronami, organ odwoławczy powinien stwierdzić niedopuszczalność odwołań osób niebędących stronami, a nie umorzyć całe postępowanie odwoławcze.

Odrzucone argumenty

H.S. nie jest stroną postępowania podziałowego, ponieważ nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości dzielonej ani do nieruchomości wydzielonych, a jedynie jest sąsiadką.

Godne uwagi sformułowania

tylko interesu prawnego podmiotów mających tytuł prawny do nieruchomości dotyczy postępowanie w sprawie jej podziału. W żadnym razie stronami postępowania o podział nieruchomości nie są osoby, które nie mają do niej żadnego tytułu prawnego. o tym, czy określanemu podmiotowi przysługuje status strony, przesądzają przepisy prawa materialnego, a interes prawny wyrażać się winien w możliwości zastosowania normy prawa materialnego w konkretnej sytuacji konkretnego podmiotu prawa. stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Nie można zatem przyjąć, że istnieje tyle spraw administracyjnych przed organem odwoławczym, ile złożono odwołań od decyzji organu pierwszej instancji.

Skład orzekający

Stanisław Biernat

przewodniczący

Izabela Dobosz

członek

Wojciech Jakimowicz

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu stron w postępowaniu o podział nieruchomości oraz prawidłowego sposobu procedowania organu odwoławczego w przypadku złożenia odwołań przez osoby niebędące stronami."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sąsiada nieruchomości dzielonej i interpretacji przepisów k.p.a. w kontekście postępowania podziałowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia procesowego dotyczącego kręgu stron w postępowaniu administracyjnym, co jest kluczowe dla praktyków. Pokazuje też, jak sądy rozstrzygają spory o dopuszczenie do udziału w postępowaniu.

Sąsiad nie zawsze jest stroną: kluczowe orzeczenie o podziale nieruchomości i prawach procesowych.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 2275/00 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2004-10-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2000-09-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Izabela Dobosz
Stanisław Biernat /przewodniczący/
Wojciech Jakimowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
607  Gospodarka mieniem państwowym i komunalnym, w tym gospodarka nieruchomościami nierolnymi
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Sygn. akt II SA/ Kr 2275/ 00 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 października 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Biernat Sędziowie: NSA Izabela Dobosz AWSA Wojciech Jakimowicz ( spr.) Protokolant: Karina Lutyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2004r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2000r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz H. S. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wójt Gminy M. decyzją z dnia 14 lipca 1997 r, znak: [...], działając na podstawie art. 10 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127 z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku S.R. zatwierdził projekt podziału działki nr 188 o pow. 39100 m2, położonej we wsi W. , gmina M. , na [...] nowe działki o numerach od 188/1 do 188/40.
W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że wydzielone działki, zgodnie z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego gminy M. , położone są na terenach przeznaczonych pod budownictwo jednorodzinne i częściowo na terenach rolnych. Stroną prowadzonego postępowania, oznaczoną w decyzji, był wnioskodawca podziału S R.
Z akt sprawy wynika, że właścicielem działki nr 188 położonej we wsi W. (stanowiącej gospodarstwo rolne) był ojciec wnioskodawcy S.R. na podstawie aktu własności ziemi z dnia [...] 1974 r. Spadkobiercami S.R. (zmarłego w dniu [...] 1982 r.) byli jego żona J.R. oraz dzieci S.S R. , M.R. oraz T.R. zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z dnia [...]1986 r., sygn. akt: [...]. Po śmierci J.R. (zmarłej w dniu [...] 1992 r.) wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne nabyli S.S.R. , M.R. oraz T.R. zgodnie z prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] 1996 r., sygn. akt: [...].
Na mocy umowy działu spadku (akt notarialny z dnia [...] 1998 r., sporządzony w Kancelarii Notarialnej w K. przy ul. [...] przez notariusza B.M. , nr rep. [...]) M.R. otrzymał na własność działkę nr 188/1, S.R. otrzymał na własność działki nr 188/2 i 188/3. Działki nr 188/4-188/44 M.R. i S.R. otrzymali na współwłasność w częściach równych.
M.R. i S.R. sprzedali w 1998 r. swoje udziały we współwłasności działek nr 188/9, 188/10 i 188/11 D.S.R. i B. I.R. , udziały we współwłasności działek nr 188/45, 188/46, 188/47 -W.J.L. i E.D.L. , a udziały we współwłasności działek nr 188/48 i 188/8 M.J.W. i E.J.W. (akty notarialne w aktach sprawy).
Pismem z dnia[...] lutego 1999 r. K.R. - żona wnioskodawcy podziału - wystąpiła do Wójta Gminy M. z wnioskiem o "cofnięcie decyzji" z dnia 14 lipca 1997 r. zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości stanowiącej działkę nr 188 położonej we wsi W. , gmina M. , podnosząc, że w wyniku podziału wyznaczona droga dojazdowa do utworzonych działek biegnie po ścianie domu mieszkalnego, wybudowanego na działce nr 188/2, w którym wnioskodawczyni zamieszkuje wraz z dziećmi. Stwierdziła również, że kwestionowaną decyzję organ wydał z naruszeniem prawa budowlanego i na podstawie sfałszowanej mapy sytuacyjnej.
Postanowieniem z dnia 8 czerwca 1999 r. Wójt Gminy M. wznowił na podstawie art. 145 § 1 pkt 1, art 149 § 1 i art. 150 k.p.a. - na wniosek K.R. - postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wójta Gminy M. znak [...] z dnia 14 lipca 1997 r., a następnie wydał decyzję z dnia 30 sierpnia 1999 r. znak: [...] o odmowie wznowienia postępowania - na wniosek K.R. - w sprawie uchylenia decyzji z dnia 14 lipca 1997 r.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że nie występują przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania, a K.R. - jako osoba nie mająca tytułu prawnego do działki nr 188 - nie była stroną postępowania zakończonego decyzją z dnia 14 lipca 1997 r.
Po rozpatrzeniu odwołania K.R. od decyzji Wójta Gminy M. z dnia 30 sierpnia 1999 r. znak: [...] , Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia 19 listopada 1999 r. uchyliło tę decyzję w całości i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że decyzja wydana została z naruszeniem prawa, to jest art. 151 § 1 k.p.a. podnosząc, że treścią decyzji powinna być ocena organu co do tego, czy przyczyna wznowienia postępowania rzeczywiście wystąpiła w sprawie, a także jakie to niesie skutki dla rozstrzygnięcia sprawy.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Wójt Gminy M. decyzją z dnia 24 grudnia 1999 r, znak: [...] odmówił uchylenia decyzji z dnia 14 lipca 1997 r. znak:[...] o zatwierdzeniu projektu podziału działki nr 188, położonej w obrębie W. , gmina M.
W uzasadnieniu decyzji odniesiono się do zarzutów K.R. , iż rozstrzygnięcie z dnia 14 lipca 1997 r. wydane zostało na podstawie sfałszowanej mapki sytuacyjnej, z naruszeniem prawa budowlanego oraz bez udziału K . R.Organ stwierdził, że mapa, której skarżąca zarzuca zafałszowanie, nie jest materiałem, na podstawie którego Wójt Gminy M. podjął decyzję o zatwierdzeniu wstępnego projektu podziału działki nr 188. Mapa ta sporządzona bowiem została już po faktycznym podziale działki i została wykonana w skali 1 :5000, a wyniesienie dotyczące części zabudowanej w skali 1:1000 zawiera błąd polegający na "bezkrytycznym przekalkowaniu treści mapy zasadniczej (skala 1 :1000), gdzie numer ewid. 188 figurował na działce sąsiedniej" co w rezultacie doprowadziło do pokazania na rysunku sytuacji z działki sąsiedniej. Wskazano przy tym, że błąd ten został jednak naprawiony przez geodetę uprawnionego i mapa podziału działki nr 188 przyjęta została do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjne i Kartograficznej w K. w dniu [...] 1998 r. pod [...].
W uzasadnieniu decyzji wskazano także, że kwestionowana przez K.R. decyzja o podziale z 1997 r. wydana została zgodnie z ustaleniami planu miejscowego, w terenie zabudowy jednorodzinnej, zgodnie z wolą właściciela i wprawdzie przeznaczona pod drogę dojazdową do nowych działek, działka nr 188/4, przebiega wzdłuż fundamentu istniejącego budynku, to jest jednak droga prywatna, która powstała zgodnie z wolą właściciela nieruchomości dzielonej.
Ponieważ K.R. nie przedstawiła, mimo wezwań organu, dokumentów stwierdzających, że jest stroną w sprawie o podział nieruchomości uznano, że zarzut skarżącej, iż decyzja z 1997r. wydana została z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., tj. bez udziału strony, nie jest zasadny.
Od decyzji Wójta Gminy M. z dnia 24 grudnia 1999 r, znak: [...] odwołanie złożyły K.R. i H S. .
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia 28 kwietnia 2000 r., sygn. akt: [...] - po rozpatrzeniu odwołania K.R. - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy M. z dnia 24 grudnia 1999 r., znak [...] o odmowie uchylenia decyzji z dnia 14 lipca 1997 r. znak: [...] o zatwierdzeniu projektu podziału działki nr 188, położonej w obrębie W. , gmina M. , a po rozpatrzeniu odwołania H.S. z dnia [...] stycznia 2000 r. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. umorzyło postępowanie odwoławcze decyzją z dnia 7 sierpnia 2000 r, sygn. akt: [...].
W uzasadnieniu decyzji z dnia 7 sierpnia 2000 r., sygn. akt: [...] wskazano, że Wójt Gminy M. wymienioną wyżej decyzją z dnia 24 grudnia 1999 r. odmówił uchylenia swojej decyzji z dnia 14 lipca 1997 r. Decyzja z dnia 24 grudnia 1999 r. została doręczona stronom tegoż postępowania. H.S. nie była stroną postępowania ani adresatem wymienionej decyzji. Podkreślono przy tym, że w odwołaniu złożonym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. H.S. zakwestionowała decyzję Wójta Gminy M. z dnia 14 lipca 1997 r. jako wydaną z rażącym naruszeniem prawa oraz podniosła, że miała interes prawny, aby uczestniczyć jako strona w postępowaniu dotyczącym wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wójta Gminy M. o zatwierdzeniu projektu podziału działki nr 188 w W. Odwołująca się stwierdziła, że nie wyraża zgody na utworzenie drogi dojazdowej do wydzielonych tą decyzją działek, która to droga graniczy z jej posesją.
Kolegium wskazało, że wznowienie postępowania dotyczyło sprawy zakończonej ostateczną decyzją Wójta Gminy M. z dnia 14 lipca 1997 r., wydaną na podstawie art. 10 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Podział działki nr 188 nastąpił na wniosek jej właściciela. Przepisy przywołanej ustawy jako jedyne kryterium podziału nieruchomości określiły jego zgodność z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Skoro H.S. jest właścicielką nieruchomości graniczącej z działką nr 188, to nie mając zatem tytułu prawnego do nieruchomości dzielonej nie mogła być stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie podziału tej nieruchomości. Także z przepisów ustawy z 1985 r. nie wynika, aby właściciel nieruchomości nie objętej podziałem posiadał interes prawny w sprawie dotyczącej podziału innej nieruchomości, pozwalający na uznanie go za stronę tego postępowania.
Kolegium wskazało, że w myśl uchwały NSA w składzie 7 sędziów z dnia 5 lipca 1999 r. sygn. akt OPS 16/98, stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.
Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2000 r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego złożyła H.S. zarzucając organowi odwoławczemu naruszenie art. 28 k.p.a. i żywotnego interesu skarżącej, jakim jest prawo uczestniczenia na prawach strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym podziału działki nr 188. W związku z tym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu na prawach strony.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że stanowisko Kolegium zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jest całkowicie bezzasadne i i doprowadziło do rażącego naruszenia prawa, tj. art. 28 k.p.a. Skarżąca wskazała, że jej nieruchomość bezpośrednio graniczy z działką nr 188. Mąż K.R. bez porozumienia z sąsiadami zmienił przeznaczenie tej działki i podzielił ją na [...] działek budowlanych oraz drogę dojazdową do tych działek, pomimo że istnieje i istniała inna droga zapewniająca dostęp do tych działek i jest to droga gminna.
Skarżąca wskazała, że od K.R. dowiedziała się o dokonanym podziale i w związku z tym chciała brać udział w postępowaniu w charakterze strony, tym bardziej, iż w tym czasie decyzja dotycząca podziału nie była ostateczna. Dlatego też złożyła w Urzędzie Gminy w M. wniosek o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu w charakterze strony. Wójt Gminy wezwał skarżącą do złożenia wyjaśnień, co uczyniła na piśmie w dniu [...] grudnia 1999 r. zajmując obszerne stanowisko w sprawie podziału działki nr 188 r. i wyrażając sprzeciw co do projektowanego podziału.
Jednocześnie Urząd Gminy w M. przesłał skarżącej pismo z dnia [...] stycznia 2000 r. , w którym nie zajął żadnego stanowiska co do jej udziału w charakterze strony i informował skarżącą że wydzielona droga nie jest drogą publiczną ani gminną lecz prywatną i wobec tego w świetle prawa droga ta nie została ustanowiona i nie toczy się żadne postępowanie w sprawie drogi na działce nr 188. Z tego wynika zdaniem skarżącej, że z jednej strony Gmina wzywając ją do złożenia wyjaśnień traktuje ją jako stronę postępowania, z drugiej strony natomiast odpowiada, że jej wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze strony nie może być uwzględniony, bo nie toczy się takie postępowanie.
Skarżąca złożyła stosowny wniosek do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. , które pismem z dnia 26 listopada 1999 r. przekazało sprawę udziału w postępowaniu Wójtowi Gminy w M. , a postępowanie podziałowe bez udziału skarżącej toczyło się dalej. Dopiero po wniesieniu skargi wraz z K.R. do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Krakowie Kolegium Odwoławcze w K. umorzyło zaskarżoną decyzją postępowanie odwoławcze stwierdzając, że skarżąca nie jest stroną postępowania.
Wskazano w skardze, że art. 28 k.p.a. stanowi, że stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. Skarżąca twierdzi, że ma interes prawny w tym, aby brać udział w tym postępowaniu. Nie zgadza się z projektem podziału działki nr 188, a postępowanie Wójta Gminy w M. i Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. pozbawia ją możliwości zaskarżenia niekorzystnej dla skarżącej decyzji, która narusza jej żywotne interesy. Skarżąca podnosi, że nie jest dla niej obojętne, że drogą do [...] działek budowlanych będą dojeżdżać samochody ciężarowe w trakcie budowy, która dla poszczególnych działek może trwać po kilka lat, że drogą tą będzie jeździł ciężki sprzęt budowlany a po zakończeniu budowy codziennie [...] właścicieli działek, tym bardziej, że działka, która została podzielona miała i ma zapewniony dojazd inną drogą gminną.
W odpowiedzi na skargę z dnia [...] listopada 2000 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Na rozprawie w dniu [...] października 2004 r. stawiła się skarżąca H .S. Pozostałe strony postępowania sądowego nie stawiły się. Skarżąca H.S. podtrzymała swoje stanowisko wyrażone w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zgodnie z treścią art, 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 7 sierpnia 2000 r., sygn. akt: [...] ma charakter decyzji procesowej i została wydana w wyniku przyjęcia przez organ odwoławczy, że H.S. nie ma statusu strony postępowania administracyjnego dotyczącego podziału działki nr 188 o pow. 39100 m2, położonej we wsi W. , gmina M. , na [...] nowe działki o numerach od 188/1 do 188/40.
Stanowisko Kolegium w tym zakresie jest uzasadnione. Pogląd, iż stronami postępowania administracyjnego o podział nieruchomości nie są osoby, które nie mają do niej żadnego tytułu prawnego opiera się na treści art. 28 k.p.a., albowiem tylko interesu prawnego podmiotów mających tytuł prawny do nieruchomości dotyczy postępowanie w sprawie jej podziału. W żadnym razie stronami postępowania o podział nieruchomości nie są osoby, które nie mają do niej żadnego tytułu prawnego. Stanowisko to jest również prezentowane konsekwentnie w orzecznictwie sądowym, zgodnie z którym o tym, czy określanemu podmiotowi przysługuje status strony, przesądzają przepisy prawa materialnego, a interes prawny wyrażać się winien w możliwości zastosowania normy prawa materialnego w konkretnej sytuacji konkretnego podmiotu prawa. Możliwość ta istnieć powinna przy tym aktualnie, a nie w przyszłości wywołanej odrębnym zdarzeniem prawnym, nie wynikającym wprost z decyzji będącej przedmiotem odwołania. W przypadku podziału nieruchomości zarówno na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.) czy też ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741 ze zm.) o zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości może wystąpić jej właściciel (współwłaściciel lub użytkownik wieczysty, współużytkownik wieczysty), gdyż tylko te podmioty są władne dysponować nieruchomością w ramach przysługującego im prawa, mają więc interes prawny, aby żądać czynności organu. Podmioty te są tym samym stronami postępowania administracyjnego. Te podmioty również, jako strony postępowania podziałowego, mogą żądać stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej i uczestniczyć w postępowaniu nadzorczym (wyrok NSA z dnia 7 lutego 2002 r., l SA 1710/00; podobnie: wyrok NSA z dnia 22 października 1998 r, l SA 500/98). Jeszcze wyraźniej powyższa teza została wyrażona przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 października 1999 r., l SA 285/99, w którego motywach stwierdzono, że w każdym wypadku stroną postępowania o podział nieruchomości może być tylko osoba, której przysługują do tej nieruchomości prawa rzeczowe (H. Wolanin: Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz. Warszawa 1998, str. 241). Nadał zachowuje aktualność wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 maja 1995 r. sygn. akt III ARN 16/95 (publ. OSNAP z 1995 r., Nr 21, poz. 258), że z wnioskiem o podział nieruchomości może wystąpić tylko osoba dysponująca tytułem własności lub użytkowania wieczystego. Konsekwencją takiego brzmienia przepisów prawa i ich wykładni jest to, że osoba nie będąca właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nie może być stroną postępowania podziałowego, a zatem nie może skutecznie ani uczestniczyć w tym postępowaniu, ani przeciwdziałać zatwierdzeniu projektu podziału.
Mając na uwadze powyższe regulacje prawne, których interpretacja dokonana w literaturze i orzecznictwie jest w pełni uzasadniona, należy przyjąć - jak to uczynił organ odwoławczy - że H.S. jako bezpośrednia sąsiadka powstałej na skutek podziału działki nr 188/2 (właścicielka działki nr 189), która nie dysponuje tytułem prawnym do nieruchomości będącej przedmiotem podziału ani do nieruchomości wydzielonych na skutek podziału, który to tytuł wynikałby z prawa rzeczowego, nie może być uznana za stronę postępowania podziałowego.
W przypadku stwierdzenia, że osoby składające odwołanie od decyzji administracyjnej nie mają przymiotu strony, konieczne jest rozstrzygnięcie kwestii, czy okoliczność powyższa stanowi przesłankę do umorzenia postępowania odwoławczego, czy przesłankę stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. Rozbieżne w tym zakresie stanowisko orzecznictwa było przedmiotem analizy przez skład 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który w uchwale z dnia 5 lipca 1999 r. (publ. ONSA z 1999 r., nr 4, poz. 119) wyraził pogląd, iż stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Z uzasadnienia tej uchwały wynika, że stanowisko sądu nie odnosi się do sytuacji, gdy odwołanie od decyzji administracyjnej składa wiele podmiotów, w tym również takie podmioty, które nie mają przymiotu strony postępowania, a z taką sytuacją wiąże się zaskarżona decyzja.
Mając na uwadze istotę jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego, którego przedmiotem jest sprawa administracyjna, należy stwierdzić, iż do bezprzedmiotowości tego postępowania dochodzi w sytuacji, gdy przestaje istnieć sprawa administracyjna objęta tym postępowaniem. Nie ulega również wątpliwości, że skutkiem złożenia odwołania od decyzji administracyjnej nie jest powstanie nowej sprawy administracyjnej, lecz uruchomienie kompetencji organu odwoławczego do ponownego rozpatrzenia sprawy, w której zapadła nieostateczna decyzja organu pierwszej instancji. Nie można zatem przyjąć, że istnieje tyle spraw administracyjnych przed organem odwoławczym, ile złożono odwołań od decyzji organu pierwszej instancji. Jeżeli zatem na skutek odwołania złożonego przez podmiot uznany przez organ za stronę postępowania administracyjnego sprawa administracyjna zostaje przekazana do rozpoznania organowi odwoławczemu, nie można przyjąć bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego i w związku z tym nie ma podstaw do jego umorzenia nawet wtedy, gdy pozostałe osoby składające odwołania od decyzji nie mają przymiotu strony. Przyjęcie dopuszczalności umorzenia postępowania odwoławczego w takiej sytuacji uniemożliwiałoby podjęcie merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy pomimo złożenia odwołania przez stronę postępowania, co z punktu widzenia istoty i zasad procedury administracyjnej jest nie do zaakceptowania.
W sytuacji, gdy odwołanie składają zarówno osoby mające w ocenie organu status strony postępowania administracyjnego, jak i osoby nie mające takiego statusu, nie istnieją podstawy do umorzenia postępowania odwoławczego z tego powodu, że niektóre z odwołań nie pochodzą od stron postępowania. W takiej sytuacji konieczne jest stwierdzenie niedopuszczalności odwołań złożonych przez osoby nie mające przymiotu strony.
W tym stanie rzeczy - mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. , Nr 153, poz. 1270), należało uchylić zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego . z dnia 7 sierpnia 2000 r., sygn. akt: [...].
Art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie znajduje zastosowania, gdyż rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności decyzji nie rozstrzygającej sprawy co do istoty jest zbędne.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym z dnia 11 maja 1995 r. (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.) w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.). Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 97 § 1 cyt ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednakże w § 2 art. 97 Przepisów wprowadzających ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdza się, że w sprawach, o których mowa w § 1 cyt. ustawy stosuje się dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI