II SA/Po 330/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2024-10-02
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanerodzinne ogrody działkowemiejscowy plan zagospodarowania przestrzennegorozbiórkaaltanaobiekt gospodarczysamowola budowlanazgodność z planemnaruszenie prawa miejscowego

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargi na decyzję nakazującą rozbiórkę altany i obiektu gospodarczego na działce ROD, uznając je za obiekty budowlane naruszające miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego.

Sprawa dotyczyła skarg na decyzję nakazującą rozbiórkę altany działkowej i obiektu gospodarczego na terenie rodzinnego ogrodu działkowego. Skarżący argumentowali, że obiekty te nie są budynkami w rozumieniu Prawa budowlanego i że przepisy ustawy o ROD powinny mieć pierwszeństwo przed miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Sąd uznał jednak, że altana i obiekt gospodarczy są budynkami trwale związanymi z gruntem, a przepisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który zakazuje lokalizacji budynków na tym terenie, mają zastosowanie i zostały naruszone. W konsekwencji, sąd oddalił skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargi D. M. i Stowarzyszenia Działkowców [...] w P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę altany działkowej i obiektu gospodarczego na działce nr ewid. [...] w L. Skarżący podnosili zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, kwestionując m.in. kwalifikację obiektów jako budynków, błędną wykładnię przepisów Prawa budowlanego i ustawy o ROD, a także prymat miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (m.p.z.p.) nad ustawą ROD. Sąd, po analizie stanu faktycznego i prawnego, uznał, że altana i obiekt gospodarczy, posadowione na wylewce betonowej, są trwale związane z gruntem i spełniają definicję budynku w rozumieniu Prawa budowlanego. Sąd podkreślił, że przepisy Prawa budowlanego, w tym art. 50 i 51, mogą być stosowane do obiektów nie wymagających pozwolenia na budowę, jeśli naruszają inne przepisy. Kluczowe znaczenie miało ustalenie, że teren działki objęty jest m.p.z.p. uchwalonym w 2010 r., który w § 10 pkt 1 przewiduje zakaz lokalizacji budynków na terenach oznaczonych symbolem 1R. Sąd uznał, że przepisy ustawy o ROD nie wyłączają stosowania przepisów planistycznych, a m.p.z.p. ma moc wiążącą. Wobec naruszenia m.p.z.p. i braku możliwości legalizacji obiektów, sąd oddalił skargi, uznając decyzje organów nadzoru budowlanego za zgodne z prawem. Sąd odniósł się również do argumentów procesowych skarżących, uznając je za niezasadne, a także do kwestii wniosków o zmianę m.p.z.p., stwierdzając, że nie stanowią one podstawy do zawieszenia postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, altana działkowa i obiekt gospodarczy, ze względu na trwałe związanie z gruntem, posiadanie fundamentów i dachu, spełniają definicję budynku w rozumieniu art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na definicji budynku z Prawa budowlanego oraz orzecznictwie NSA, wskazując, że o trwałym związaniu z gruntem decyduje intensywność tego związania, konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa, a nie tylko technologia wykonania fundamentu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (39)

Główne

P.b. art. 28 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Zasada uzyskiwania pozwolenia na budowę.

m.p.z.p. art. § 10 § pkt 1

Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego w L. - północny brzeg Jeziora L.

Zakaz lokalizacji budynków na terenach 1R i 2R.

Pomocnicze

ustawa ROD art. 2 § pkt 2 i 9a

Ustawa o rodzinnych ogrodach działkowych

Definicja działki i altany działkowej.

ustawa ROD art. 10 § ust. 2

Ustawa o rodzinnych ogrodach działkowych

Obowiązek gminy uwzględnienia potrzeb ROD w planowaniu przestrzennym.

ustawa ROD art. 19 § ust. 2

Ustawa o rodzinnych ogrodach działkowych

Możliwość żądania likwidacji ROD, gdy jest sprzeczne z m.p.z.p.

ustawa ROD art. 76 § ust. 2

Ustawa o rodzinnych ogrodach działkowych

Warunek zgodności ROD z m.p.z.p. przy wydawaniu decyzji dotyczących nieruchomości.

P.b. art. 2 § pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja budynku.

P.b. art. 2 § pkt 9a

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja altany działkowej (powiązana z ustawą ROD).

P.b. art. 3 § pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja budynku.

P.b. art. 3 § pkt 5

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja tymczasowego obiektu budowlanego.

P.b. art. 29 § ust. 2 pkt 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Wyłączenie obowiązku pozwolenia na budowę dla altan działkowych i obiektów gospodarczych z ustawy ROD.

P.b. art. 50 § ust. 1 pkt 2 i 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Podstawa do wszczęcia postępowania naprawczego w przypadku samowoli budowlanej.

P.b. art. 51 § ust. 1 pkt 1-2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Możliwość nakazania rozbiórki w postępowaniu naprawczym.

P.b. art. 51 § ust. 7

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Możliwość zastosowania art. 51 w przypadku robót wykonanych w sposób określony w art. 50 ust. 1 pkt 2 lub 4.

u.p.z.p. art. 14 § ust. 8

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Plan miejscowy jest aktem prawa miejscowego.

u.p.z.p. art. 32 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Obowiązek oceny aktualności planów miejscowych.

u.p.z.p. art. 33

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

m.p.z.p. art. § 3 § pkt 1

Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego w L. - północny brzeg Jeziora L.

Przeznaczenie terenów jako tereny rolnicze (1R, 2R).

m.p.z.p. art. § 4 § pkt 2 lit a

Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego w L. - północny brzeg Jeziora L.

Zakaz lokalizacji tymczasowych obiektów budowlanych.

m.p.z.p. art. § 13 § pkt 1

Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego w L. - północny brzeg Jeziora L.

Przeznaczenie terenów rolniczych pod uprawy, ogrody, sady i użytki zielone.

K.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 7a

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 7b

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 78 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 138 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 138 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

P.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 21 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 64 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Altana i obiekt gospodarczy są budynkami trwale związanymi z gruntem. Obiekty naruszają zakazy lokalizacji budynków zawarte w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Przepisy ustawy o ROD nie wyłączają stosowania przepisów planistycznych. Naruszenie m.p.z.p. przez obiekty nie wymagające pozwolenia na budowę może skutkować nakazem rozbiórki na podstawie art. 50-51 P.b.

Odrzucone argumenty

Altana i obiekt gospodarczy nie są budynkami w rozumieniu Prawa budowlanego. Ustawa o ROD ma pierwszeństwo przed miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Przepisy Prawa budowlanego dotyczące samowoli budowlanej nie mają zastosowania do altan działkowych. Naruszenie zasady proporcjonalności i prawa własności. Błędna wykładnia przepisów Prawa budowlanego i ustawy ROD.

Godne uwagi sformułowania

o tym czy dany obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem czy też nie, nie decyduje sposób i metoda związania z gruntem, nie decyduje również technologia wykonania fundamentu i możliwości techniczne przeniesienia go w inne miejsce, ale to czy wielkość tego obiektu, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania. plan miejscowy jest aktem prawa miejscowego przepisy ustawy ROD w żadnym razie nie stanowią prawnej podstawy do wyłączenia stosowania do rodzinnych ogrodów działkowych norm planistycznych.

Skład orzekający

Danuta Rzyminiak-Owczarczak

przewodniczący

Szymon Widłak

sędzia

Arkadiusz Skomra

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie prymatu miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego nad przepisami ustawy o ROD w zakresie dopuszczalnej zabudowy na terenach ROD, a także interpretacja pojęcia 'trwałego związania z gruntem' oraz stosowania przepisów Prawa budowlanego do obiektów nie wymagających pozwolenia na budowę."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji naruszenia zakazu zabudowy wynikającego z m.p.z.p. na terenie ROD. Interpretacja pojęcia 'trwałego związania z gruntem' może być różnie stosowana w zależności od konkretnych cech obiektu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu zabudowy na terenach ROD i konfliktu między przepisami ustawy o ROD a planami miejscowymi. Wyjaśnia, kiedy samowola budowlana może być podstawą do rozbiórki nawet obiektów zwolnionych z pozwolenia na budowę.

Altana na działce ROD do rozbiórki? Sąd wyjaśnia, kiedy plan miejscowy jest ważniejszy niż przepisy o ogrodach.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Po 330/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-10-02
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-05-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargi
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1073
art. 2 pkt 2 i 9a, art. 10 ust. 2, art. 19 ust. 2, art. 76 ust. 2
Ustawa z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych - t.j.
Dz.U. 2023 poz 682
art. 3 pkt 2, art. 50 ust. 1 pkty 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Szymon Widłak Asesor WSA Arkadiusz Skomra (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Krzysztof Dzierzgowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2024 r. sprawy ze skarg D. M. i Stowarzyszenia Działkowców[...] w P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 marca 2024 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargi.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 12 marca 2024 r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej również jako "WINB "), po rozpoznaniu odwołania D. M. (dalej również jako "inwestor" lub "Skarżący") oraz odwołania Stowarzyszenia Działkowców [...] w P. (dalej również jako "Stowarzyszenie"), utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. (dalej jako "PINB") z dnia 12 stycznia 2024 r., znak: [...], nakazującą inwestorowi rozbiórkę altany działkowej oraz obiektu gospodarczego (domku narzędziowego) znajdujących się na parceli nr [...] na działce nr ewid. [...] położonej przy ul. [...] w L. , gmina T. .
Decyzja WINB , jak wynika z jej uzasadnienia, zapadła w następującym stanie faktycznym sprawy.
W dniu 17 lutego 2017 r. pracownicy PINB przeprowadzili czynności kontrolne na działce nr [...] w wyniku której ustalono, "że na przedmiotowej nieruchomości zostały utworzone [...] Ogrody Działowe [...] na podstawie uchwały Zarządu Stowarzyszenia Działkowców nr [...] zgodnie z zapisem ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych. W dniu kontroli ustalono, że na terenie nieruchomości istnieje około 50 altan ogrodowych o różnych konstrukcjach, a ich inwestorami są poszczególni użytkownicy wyznaczonych wewnętrznie ogrodów działkowych. Powołany zarząd ogrodu monitoruje stan zabudowy w szczególności w zakresie ich wielkości".
W dniu 12 maja 2023 r. pracownicy PINB przeprowadzili kolejne czynności kontrolne, podczas których stwierdzono m.in., "istnienie ok 68 obiektów, lokalizacja zabudowy/obiektów została zobrazowana na załączniku graficznym".
PINB pismem z dnia 19 maja 2023 r. wezwał Stowarzyszenie do przedłożenia danych każdego z inwestorów.
Pismem z dnia 26 maja 2023 r. Stowarzyszenie przedłożyło dokument z wykazem inwestorów z przypisaniem numeru działki.
Zawiadomieniem z dnia 27 października 2023 r., PINB poinformował, że na działce nr ewid. [...] w części dotyczącej parceli nr [...] zostaną przeprowadzone czynności kontrolne. W wyznaczonym terminie pracownicy PINB przeprowadzili czynności kontrolne na w/w parceli, z których wynika, że na terenie wyodrębnionej parceli nr [...] zlokalizowany jest obiekt budowlany w konstrukcji drewnianej. Według oświadczenia inwestora posadowiony jest na wylewce betonowej. Dach dwuspadowy w konstrukcji drewnianej kryty blachą. Na terenie nieruchomości znajduje się również obiekt budowlany pełniący funkcję gospodarczą (domek narzędziowy) posadowiony na wylewce betonowej z dachem jednospadowym.
Decyzją z dnia 12 stycznia 2024 r., PINB nakazał inwestorowi wykonać rozbiórkę altany działkowej położonej na parceli nr [...] o wymiarach 5,80 m x 5,80 m i wysokości 3,17 m wraz z zadaszonym tarasem o wymiarach 2,0 m x 5,80 m oraz obiektu gospodarczego (domu narzędziowego) o wymiarach w planie 2,0 m x 4,0 m znajdujących się na działce nr ewid. [...] położonej przy ul. [...] w L. , gmina T. .
Odwołanie z zachowaniem ustawowego terminu złożyli inwestor oraz Stowarzyszenie wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
WINB wydając wskazaną na wstępie decyzję podniósł, że zgodnie z generalną zasadą wyrażoną w art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 682 z późn. zm.; dalej: P.b.): "Roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31."
Natomiast w myśl art. 29 ust. 2 pkt 4 P.b. nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa: altan działkowych i obiektów gospodarczych, o których mowa w ustawie z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1073 dalej: "ustawa ROD").
Dalej stwierdzono, że przez altanę - zgodnie z art. 2 pkt 9a ustawy ROD, należy rozumieć "wolno stojący budynek rekreacyjno-wypoczynkowy lub inny obiekt budowlany spełniający taką funkcję, położony na terenie działki w rodzinnym ogrodzie działkowym, o powierzchni zabudowy do 35 m˛ oraz o wysokości do 5 m przy dachach stromych i do 4 m przy dachach płaskich, przy czym do powierzchni zabudowy nie wlicza się tarasu, werandy lub ganku, o ile ich łączna powierzchnia nie przekracza 12 m˛".
WINB zaznaczył, że ustawodawca w ustawie ROD jasno i precyzyjnie wskazał rozmiar budynku rekreacyjno-wypoczynkowego i jego funkcji, które zgodnie z P.b. nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę ani również nie jest wymagane dokonanie zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 4 P.b.
WINB podkreślił, że teren działki nr ewid. [...] położonej przy ul. [...] w L. objęty jest zapisami uchwały nr [...] Rady Gminy T. z dnia 18 maja 2010 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w L. - północny brzeg Jeziora L. (dalej: m.p.z.p.). Z powyższego m.p.z.p. wynika, że w/w nieruchomość oznaczona została symbolem 1R.
Z § 3 pkt 1 m.p.z.p. wynika, że "Na obszarze planu ustala się następujące przeznaczenie trenów: tereny rolnicze, oznaczone na rysunku planu symbolami 1R i 2R ". Natomiast § 4 pkt 2 lit a m.p.z.p. stanowi, że " W zakresie zasady ochrony i kształtowania ładu przestrzennego ustala się: zakaz lokalizacji: tymczasowych obiektów budowlanych.". Jednakże największe znaczenia dla niniejszej sprawy ma § 10 m.p.z.p. stanowiący, że "W zakresie szczególnych warunków zagospodarowania terenu oraz ograniczeń w ich użytkowaniu, w tym zakazu zabudowy, ustala się: 1) zakaz lokalizacji budynków; 2) uwzględnienie w zagospodarowaniu, zgodnie z przepisami odrębnymi, przebiegów urządzeń melioracyjnych.".
Tym samym w ocenie WINB , organ I instancji dokonał prawidłowej interpretacji przepisów obowiązującego m.p.z.p. i prawidłowo ustalił, że wykonana zabudowa narusza obowiązujące przepisy prawa miejscowego. Odnośnie podnoszonych zarzutów przez Stowarzyszenie Działkowców [...] w P., wskazano, że zabudowa rodzinnych ogródków działkowych na podstawie ustawy ROD - musi być zgodna z obowiązującymi przepisami, tj. ustawami oraz aktami prawa miejscowego, tym samym należy wskazać, iż obowiązujący m.p.z.p. może ingerować w sposób zagospodarowania terenu ROD. Sam fakt, iż m.p.z.p. zabrania wznoszenia obiektów budowlanych na danym terenie, nie eliminuje podstawowej funkcji ROD tj. zaspokajania socjalnych, wypoczynkowych i rekreacyjnych potrzeb społeczeństwa, ponieważ zapisy aktu miejscowego, nie zabraniają w żaden sposób i nie eliminują możliwości prowadzenia uprawy przez danego działkowca (zaspokajanie potrzeb socjalnych - prawo do uprawy żywności w celu podreperowania budżetu domowego) jak również nie uniemożliwiają mu prowadzenia czynności rekreacyjnych na danym ogrodzie działkowym. Również sama treść preambuły zawartej w ustawie ROD nie jest podstawą prawną tylko wskazaniem dlaczego została uchwalona dana ustawa.
Organ wskazał również, iż m.p.z.p. dla nieruchomości obowiązuje od 2010 r., a Stowarzyszenie powstało 9 czerwca 2015 r.. Tym samym Stowarzyszenie mogło zapoznać się przed zakupem nieruchomości z zapisami obowiązującego m.p.z.p.. Ponadto organ podniósł, iż skoro Stowarzyszanie zakupiło działkę [...] w momencie gdy teren był objęty stosownym aktem prawa miejscowego, to Stowarzyszenie mogło wystąpić do Rady Gminy z wnioskiem o zmianę zapisów obowiązującego m.p.z.p., co nie zostało uczynione, aż do dnia 16 listopada 2023 r., w którym to dopiero Stowarzyszenie zwróciło się do Wójta o zmianę m.p.z.p..
Zdaniem WINB organ powiatowy, co do wybudowanej altany wdrożył prawidłowe postępowanie naprawcze w oparciu o art. 50-51 P.b., ponieważ jak wskazuje się w orzecznictwie "Do robót budowlanych i obiektów budowlanych, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę i nie są objęte obowiązkiem zgłoszenia, mogą być stosowane przepisy art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r. poz. 290 ze zm.), a także art. 51 ust. 7 tej ustawy, jeżeli roboty budowlane zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine. " (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 03 października 2016 r., sygn. akt II OSP 1/16 LEX nr 2116795).
W odpowiedzi na podnoszony przez inwestora zarzut, organ odwoławczy podniósł, że altana oraz budynek gospodarczy spełniają definicję wyrażoną w art. 3 ust. 2 P.b., ponieważ altana i budynek gospodarczy zostały posadowione na wylewce, ma cechy trwałego związania z gruntem, ponieważ obiekt jest stabilny i dzięki temu ma możliwość przeciwdziałaniu czynnikom zewnętrznym.
Skoro zatem przedmiotowa altana i budynek gospodarczy stanowią obiekt budowlany i są budynkami, które naruszają obowiązujące przepisy prawa miejscowego - tj. m.p.z.p. - który przewiduje zakaz lokalizacji budynków, tym samym PINB był zobowiązany do podjęcia działań w niniejszej sprawie i wdrożenia postępowania naprawczego w oparciu o art. 50-51 P.b., mające na celu przywrócenia stanu zgodnego z obwiązującymi przepisami w tym przepisami m.p.z.p.. Abstrahując od powyższego, w przypadku gdyby przyjąć nawet że budynek altany jest obiektem tymczasowym, ponieważ nie jest trwale połączony z gruntem, to tymczasowy obiekt byłby sprzeczny z m.p.z.p..
W ocenie WINB , usunięcie powyższego stanu niezgodności z przepisami jest jedynie możliwe poprzez rozbiórkę przedmiotowej altany. Na gruncie niniejszej sprawy orzeczenie rozbiórki obiektu budowlanego jest jedynym możliwym rozwiązaniem określonym w art. 51 ust. 1 pkt 1-2 P.b., który de facto doprowadza zaistniałe naruszenia prawa do stanu zgodnego z prawem. Zaznaczono też, że organ powiatowy prawidłowo określił adresata nałożonego obowiązku.
Skargi na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wnieśli D. M. oraz Stowarzyszenie Działkowców [...] w P..
D. M. zaskarżonej decyzji zarzucił:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
a. art. 2 pkt 5), 9) oraz 9a) ustawy ROD poprzez ich niezastosowanie, mimo powielenia treści przepisów, w procesie weryfikacji zgodności posadowionej altany działkowej na terenie ogródka działkowego z przepisami ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w szczególności w odniesieniu do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy T.
b. art. 3 pkt 1, pkt 2, pkt 3 P.b., poprzez błędną ich wykładnię, a nade wszystko złamanie zasady literalnej wykładni prawa, stosując niewłaściwą językową wykładnię definicji "obiektu budowlanego", "budynku" "budowli", szczególnie poprzez błędną wykładnię określenia "trwałego związania z gruntem", pojęcia "fundament", błędnie uznając, że przedmiotowa altana działkowa jest budynkiem;
c. art. 3 pkt 5 ustawy P.b., poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe przyjęcie, że definicja "tymczasowy obiekt budowlany" obejmuje swym zakresem także altany działkowe, niebędące budynkami oraz uznanie, że wszelkie obiekty budowlane, które nie są budynkami lub obiektami małej architektury, należą do tymczasowych obiektów budowlanych;
d. art. 1 ustawy z dnia 20 marca 2015 roku o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw w zw. z art, 29 ust 2 pkt 4 P.b., poprzez jego niezastosowanie i pominięcie w toku analizy prawnej stanu faktycznego w sprawie, co doprowadziło do wybiórczej i nieprawidłowej interpretacji przepisów P.b., w zakresie wyodrębnienia przez ustawodawcę altan działkowych jako odrębnego elementu z katalogu definicji objętych tą ustawą;
e. art. 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 roku o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych, poprzez całkowite pominięcie przepisów wskazanych aktów normatywnych i brak uwzględnienia odrębności w obrocie prawnym pojęć altan działkowych, budynków i budowli, podlegające odmiennym warunkom budowlanym i podatkowym;
f. art. 3 ustawy z dnia 20 marca 20l5r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw w zw. z art. 2 pkt 9a ustawy ROD poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie altan działkowych jako szczególnego rodzaju obiektów;
g. § 4 pkt 2 lit a oraz § 10 pkt 1 m.p.z.p. , poprzez niewłaściwe przyjęcie, że (1) przepisy tego aktu uniemożliwiają utworzenie na terenie nim objętych rodzinnego ogrodu działkowego strona 13 wraz z przypisaną do niego infrastrukturą, zgodnie z ustawą ROD, zważywszy że przepisy tej ustawy, zaczęły obowiązywać po wydaniu m.p.z.p., (2) przepisy m.p.z.p. uniemożliwiają budowę na terenie nim objętych altan działkowych, (3) przepisy m.p.z.. mają nadrzędne znaczenie i zastosowanie wobec przepisów rangi ustawowej, w szczególności na ustawę ROD oraz P.b., które to weszły w życie z datą późniejszą niż rzeczony m.p.z.p.;
h. art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 33 tej ustawy poprzez ich niezastosowanie przez organ I jak i II instancji i wydanie przedwcześnie decyzji, bez skrupulatnej oceny aktualności planu miejscowego oraz porównania stanu prawnego obowiązującego w momencie uchwalenia planu oraz w dacie wydawania decyzji;
i. art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez niezastosowanie zasady proporcjonalności;
j. art. 51 ust. 1 pkt. 1 w zw. z art. 51 ust. 7 P.b. poprzez jego zastosowanie mimo, że nie ziściły się przesłanki ustawowe do nakazania rozbiórki altanki i domku narzędziowego;
2. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:
a. art. 8 i art. 11 K.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sprawie w sposób niebudzący zaufania strony do władzy publicznej, szczególnie danie wiary w całości nierzetelnie i pobieżnie przeprowadzonemu postępowaniu administracyjnemu przez organ I instancji;
b. art. 138 § 2 w zw. z art. 7a i 7b K.p.a. poprzez brak jego zastosowania i w rezultacie nieuchylenie przez organ II instancji zaskarżonej decyzji PINB z dnia 12 stycznia 2024 r. i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania;
c. art. 78 § 1 K.p.a. poprzez zlekceważenie żądania przeprowadzenia dowodu objętego pismem skarżącego z dnia 1 marca 2024 roku i nieuwzględnienie przez organ II instancji wszystkich istotnych okoliczności przy wydawaniu decyzji.
Wskazując na powyższe Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ II instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Natomiast Stowarzyszenie decyzji WINB zarzuciło naruszenie:
1. art. 21 ust. 1 Konstytucji RP poprzez dalsze ograniczenie na skutek zaskarżonych decyzji organów nadzoru budowlanego wykonywania prawa własności nieruchomości uregulowanego w ustawie z dnia 13 grudnia 2013r. o Rodzinnych Ogrodach Działkowych (art. 2 pkt 9a oraz art, 13 ust. 1 pkt 1) i 2), nie wynikające z ustawy
2. art. 2 pkt 9a oraz art. 13 ust. 1 pkt 1) i 2) oraz art. 4 ustawy ROD poprzez ich nie zastosowanie przez organ nadzoru budowlanego
3. § 4 pkt 2a i § 10 m.p.z.p., poprzez ich nieuzasadnione zastosowanie,
4. przepisów postępowania mający istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 7, 77 §1 i art. 80 K.p.a. poprzez nie podjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz nie zebranie i nie rozpatrzenie materiału dowodowego
5. przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 8 i art. 107 § 3 K.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębienia zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności brak funkcjonalnej wykładni przepisów miejscowego planu zagospodarowania terenu i ustawy ROD
6. przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 9 i 11 K.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. z dnia 12 stycznia 2024r. [...]
Wskazując na powyższe Stowarzyszenie wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i uchylenie również decyzji organu I instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedziach na skargi organ wniósł o ich oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Postanowieniem z 26 czerwca 2024 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu połączył sprawę ze skargi Stowarzyszenie Działkowców [...] w P. prowadzoną pod sygn. akt II SA/Po [...] ze sprawą ze skargi D. M. prowadzoną pod sygn. akt II SA/Po [...] w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
Na rozprawie w dniu 26 września 2024 r. pełnomocnik D. M. podtrzymał skargę, jej zarzuty i argumentację podnosząc dodatkowo, iż w sierpniu tego roku w imieniu 9 działkowców wystąpił o zmianę m.p.z.p.. Na pytanie Sądu pełnomocnik wskazał, iż na obecnym etapie został wezwany o uzupełnienie dokumentów, co zostało uczynione.
Skarżący D. M. podtrzymał skargę i argumentację przedstawioną zarówno w skardze jak i przez pełnomocników skarżących.
Pełnomocnik Stowarzyszenia podtrzymał skargę, jej zarzuty i argumentację. Dodatkowo pełnomocnika Stowarzyszenia podniósł, że po zmianie przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym złożyli wniosek do gminy o uwzględnienie terenów ogrodów działkowych w planie ogólnym, który ma zostać uchwalony zgodnie z przepisami do końca przyszłego roku. Ponadto pełnomocnik wskazał, że obecnie jest przygotowywany wniosek o wyłączenie terenów ogródków działkowych spod przepisów m.p.z.p. z 2010 r. tak jak uczynił to już organ w odniesieniu do trzech działek sąsiednich.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej również jako: "P.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Przedmiotem tak rozumianej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. nakazującą inwestorowi rozbiórkę altany działkowej oraz obiektu gospodarczego (domku narzędziowego) znajdujących się na parceli nr [...] na działce nr ewid. [...] położonej przy ul. [...] w L. , gmina T..
Z ustaleń faktycznych wynika, że na ww. parceli znajduje się altana działkowa o wymiarach 5,80 m x 5,80 m i wysokości 3,17 m wraz z zadaszonym tarasem o wymiarach 2,0 m x 5,80 m oraz obiekt gospodarczy (dom narzędziowy) o wymiarach w planie 2,0 m x 4,0 m posadowione na wylewce betonowej. Powyższe ustalenia faktyczne nie są kwestionowane.
Ponadto przedmiotem sporu w niniejszej sprawie nie jest okoliczność, iż działka na której posadowiona jest przedmiotowa altana wraz z obiektem gospodarczym położona jest na obszarze objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego w L. - północny brzeg jeziora L. , przyjętym uchwałą Rady Gminy T. nr [...] z dnia 18 maja 2010 r. (Dz. U. w w. . z 2010 r., nr. dalej "m.p.z.p.").
Fundamentalne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy miała zatem kwestia czy do rodzinnych ogórków działkowych, w świetle postanowień ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1073 dalej: "ustawa ROD"), znajdują zastosowanie przepisy m.p.z.p..
Kolejną kwestią sporną była kwalifikacja przedmiotowych obiektów w świetle postanowień ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 682 z późn. zm.; dalej: P.b.) jak i zapisów ustawy ROD.
W pierwszej kolejności Sąd postanowił odnieść się do kwestii kwalifikacji przedmiotowych obiektów tj. czy sporna altana i obiekt gospodarczy są obiektem budowlanym, obiektem tymczasowym, czy też innego rodzaju obiektem.
Stosownie do art. 2 pkt 9a ustawy ROD altana działkowa to wolno stojący budynek rekreacyjno - wypoczynkowy lub inny obiekt budowlany spełniający taką funkcję, położony na terenie działki w rodzinnym ogrodzie działkowym, o powierzchni zabudowy do 35m˛ oraz o wysokości do 5 m przy dachach stromych i do 4 m przy dachach płaskich, przy czym do powierzchni zabudowy nie wlicza się tarasu, werandy lub ganku, o ile ich łączna powierzchnia nie przekracza 12m˛.
Natomiast przepis art. 2 pkt 2 ustawy ROD stanowi, że pod pojęciem działki rozumie się podstawową jednostkę przestrzenną rodzinnego ogrodu działkowego, której powierzchnia nie może przekraczać 500 m˛, służąca zaspokajaniu potrzeb działkowca i jego rodziny w zakresie prowadzenia upraw ogrodniczych, wypoczynki i rekreacji.
Zgodnie z treścią art. 3 pkt 2 P.b., pod pojęciem budynku należy rozumieć "taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach".
Należy więc zgodzić się z poglądem organu odwoławczego, że w kontrolowanej sprawie sporna altana jest budynkiem rekreacyjno – wypoczynkowym. Spełnia ona bowiem przesłanki określone w wyżej przytoczonej definicji budynku zawartej w art. 3 pkt 2 P.b. Altana ta jest obiektem wydzielonym z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada dach.
Sąd orzekający podziela ocenę organu, że altana działkowa jak i obiekt gospodarczy posiadają fundamenty i są trwale związana z gruntem w rozumieniu art. 3 pkt 2 P.b.
W ocenie Sądu przedmiotowych obiektów nie można kwalifikować jako tymczasowych obiektów budowlanych, ponieważ zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 5 P.b., takim obiektem jest "obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przykrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe, przenośne wolno stojące maszty antenowe".
W ocenie Sądu przedmiotowa altana i obiekt gospodarczy, mają cechy trwałego związania z gruntem, ponieważ obiekty są stabilne i dzięki temu mają możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 06 czerwca 2017 r., sygn. akt: II OSK 2477/15 (LEX nr 2417990), a który to pogląd Sąd w pełni podziela, "o tym czy dany obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem czy też nie, nie decyduje sposób i metoda związania z gruntem, nie decyduje również technologia wykonania fundamentu i możliwości techniczne przeniesienia go w inne miejsce, ale to czy wielkość tego obiektu, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania."
Podobnie orzekł Naczelny Administracyjny w wyroku z dnia 10 kwietnia 2019 r. sygn. akt: II OSK 1327/17 (LEX nr 2681541), stanowiąc iż "O trwałości związania z gruntem decyduje intensywność tego związania, co może mieć miejsce nie tylko wtedy, gdy budowla będzie połączona z gruntem fundamentem w gruncie tym w całości zagłębionym, ale także gdy wielkość, masa obiektu i względy bezpieczeństwa, w tym możność opierania się oddziaływaniom atmosferycznym wskazują na trwałość jego posadowienia. Obiekty trwale związane z gruntem to obiekty posadowione w taki sposób, by być odporne na działanie warunków atmosferycznych, w tym podmuchów wiatru, w sposób zapewniający im stabilność. Nie ma natomiast kluczowego znaczenia dla sprawy technologia wykonania fundamentu, aczkolwiek wykonanie go w formie wylewki betonowej jest typowe dla tego rodzaju elementu konstrukcyjnego, czy też wymiary tego elementu, czy też brak jego usytuowania w wykopie".
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać przyjdzie, że w sytuacji trwałego związania spornej altany oraz obiektu gospodarczego z gruntem i wydzielenia ich z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiadanie przez nie fundamentu i dachu jednoznacznie wskazuje, że mamy do czynienia z budynkami w rozumieniu art. 3 pkt 2 P.b.
Wymienione wyżej przepisy nie pozwalają też na stwierdzenie, że w niniejszej sprawie dokonano błędnej kwalifikacji przedmiotowej altany działkowej jako "budynku" w rozumieniu art. 3 pkt 2 P.b. Już chociażby z legalnej definicji "altany działkowej" wynika, że tego rodzaju altana może być budynkiem.
Definicja altany sformułowana w art.2 pkt 9a ustawy ROD jasno wskazuje, że altana jest zasadniczo budynkiem rekreacyjno – wypoczynkowym lub innym obiektem budowlanym spełniającym taką funkcję. Literalna treść tego przepisu wprost stanowi się, że altana to budynek rekreacyjno – wypoczynkowy lub w dalszej kolejności innego rodzaju obiekt.
Sąd nie podziela przy tym stanowiska Skarżącego, iż wylewka pod budynkami nie stanowi fundamentów a wyłącznie izolację od gruntu. Tym samym w niniejszej sprawie niewątpliwie zarówno w przypadku altany działkowej jak i obiektu gospodarczego mamy do czynienia z budynkiem, a nie budowlą, którą zgodnie z definicją zawartę w P.b. jest każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe, lotniska, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem tablice reklamowe i urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni jądrowych, elektrowni wiatrowych, morskich turbin wiatrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową.
Wobec powyższego skoro przedmiotowe obiekty mieszczą się w ustawowej definicji budynku, to nie można ich traktować jako budowli. Dla dokonanej kwalifikacji bez znaczenia pozostają natomiast regulacje prawno podatkowe do których odwołał się Skarżący we wniesionej skardze.
Tym samym Zdaniem Sądu organy, co do wybudowanej altany działkowej i budynku gospodarczego, słusznie wdrożyły postępowanie naprawcze, a samo postępowanie zasadnie prowadzono w oparciu o art. 50-51 P.b.
Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 4 P.b., altana działkowa i obiekt gospodarczy, o których mowa w ustawie z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2176), nie wymagają wydania decyzji w przedmiocie pozwolenia na budowę, aby uzyskać przymiot legalności.
Natomiast w myśl art. 30 ust. 1 P.b. zgłoszenia prac budowlanych organowi administracji architektoniczno-budowlanej nie wymaga (poprzez wnioskowanie a contrario), z zastrzeżeniem art. 29 ust. 3 i 4 budowa altany na rodzinnych ogrodach działkowych, posiadającej odpowiednie wymiary, które zostały wskazane w ustawie z dnia 13 grudnia 2013 r., tj. zgodnie z art. 2 ust. 9a ustawy ROD.
Tym samym nie ulega wątpliwości, iż na realizację przedmiotowych obiektów inwestor nie był obowiązany uzyskać pozwolenia budowlanego ani dokonać zgłoszenia.
Powyższe nie oznacza jednak niedopuszczalności stosowania do tych obiektów przepisów P.b. Fakt dopuszczenia realizacji przedmiotowych obiektów bez konieczności uzyskania pozwolenia na budowę czy też zgłoszenia nie oznacza, iż obiekty te stanowią, jak ujął to Skarżący, "odrębny element z katalogu definicji objętych" P.b.
Jak wskazuje się w orzecznictwie "Do robót budowlanych i obiektów budowlanych, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę i nie są objęte obowiązkiem zgłoszenia, mogą być stosowane przepisy art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r. poz. 290 ze zm.), a także art. 51 ust. 7 tej ustawy, jeżeli roboty budowlane zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine." (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 03 października 2016 r., sygn. akt: II OSP 1/16 LEX nr 2116795).
Inaczej mówiąc dany obiekt, pomimo że nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę czy też dokonania zgłoszenia, może być poddany ocenie pod kątem jego zgodności z powszechnie obowiązującymi przepisami, w tym postanowieniami m.p.z.p. (art. 50 ust. 1 pkt 4 P.b.).
Zgodnie z art. 14 ust. 8 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U.2023, poz. 977 ze zm., dalej również jako u.p.z.p), "plan miejscowy jest aktem prawa miejscowego", co oznacza, że ma moc wiążącą, tak jak każdy inny akt normatywny i musi być respektowany dopóki obowiązuje.
Wobec powyższego w świetle zarzutów skargi wyjaśnić należy czy do terenów rodzinnych ogródków działkowych jak najbardziej znajdują zastosowanie przepisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego o czym pośrednio przesądza, art. 19 ust. 2 i art. 76 ustawy ROD.
Zgodnie z art. 19 ust. 2 ustawy ROD w przypadku, gdy prawo do nieruchomości, na której znajduje się ROD, zostało nabyte przez stowarzyszenie ogrodowe nieodpłatnie, właściciel nieruchomości może zgłosić do stowarzyszenia ogrodowego żądanie likwidacji ROD, o ile funkcjonowanie ROD jest sprzeczne z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obejmującym tę nieruchomość. Zgłaszając żądanie właściciel jest obowiązany przedstawić propozycję nieruchomości zamiennej odpowiadającej warunkom określonym w art. 21 pkt 1 oraz propozycję umowy gwarantującej realizację obowiązków określonych w art. 21 oraz art. 2.
Ponadto w myśl art. 76 ust. 1 pkt 1 ustawy ROD właściciel nieruchomości nie może wydać decyzji, o której mowa w art. 75 ust. 1, jeżeli w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy rodzinny ogród działkowy spełnia przynajmniej jeden z warunków tj. funkcjonowanie rodzinnego ogrodu działkowego na nieruchomości jest zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Dokonując powyższej oceny należy również mieć na względzie art. 13b ustawy ROD wyłączający możliwość stosowania uproszczonego postępowania legalizacyjnego do obiektów budowlanych na działkach rodzinnych ogrodów działkowych. Powyższe ma istotne znaczenie gdyż w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym organ nadzoru budowlanego nie bada zgodności lokalizacji obiektu z zapisami m.p.z.p.
Z powyższych względów podzielić należy stanowisko Naczelnego Sadu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 5 października 2023 r., sygn.. akt II OSK 21/21 (wydane w tożsamej sprawie ale obejmując inną parcelę), iż przepisy ustawy ROD w żadnym razie nie stanowią prawnej podstawy do wyłączenia stosowania do rodzinnych ogrodów działkowych norm planistycznych.
Warto w tym miejscu dodatkowo wskazać na kolejny aspekt, tj. wynikający z art. 10 ust. 2 ustawy ROD obowiązek gminy doprowadzenia do ROD dróg dojazdowych, energii elektrycznej, zaopatrzenia w wodę oraz uwzględnienia w organizacji komunikacji publicznej potrzeb ROD.
Tym samym powstanie ROD wiąże się dla gmin z koniecznością poniesienia znacznych nakładów finansowych. Z tych tez względów gmina ma prawo w drodze m.p.z.p. kształtować tak politykę przestrzenna aby z jednej strony tworzyć warunki dla rozwoju ROD (art. 6 ustawy ROD), a z drugiej mając na uwadze wynikające z ustawy ROD obowiązki dla jednostek samorządu terytorialnego.
Z tych tez względów w ślad za wyżej przytoczonym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazać należy, iż pomimo obowiązywania tzw. zasady wolności budowlanej (art. 4 P.b.) prawo zabudowy nieruchomości zostało uzależnione przez ustawodawcę od jego zgodności z przepisami prawa. Zatem prawo do zabudowy nieruchomości gruntowej nie jest prawem nieograniczonym, gdyż podmiot, któremu przysługuje prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, musi chociażby uwzględnić inne prawa i dobra chronione, które zostały wymienione w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP (por. wyrok NSA z 16 grudnia 2020 r., II OSK 1942/18). Stąd też właściciel nieruchomości nie ma pełnej swobody w kształtowaniu jej ładu przestrzennego, nie może też żądać od właściwego organu administracji publicznej, ażeby ten nie uwzględniał przepisów planu miejscowego, a tym samym aby wynik sprawy za każdym razem odpowiadał oczekiwaniom inwestora.
Podkreślić w tym miejscu należy, iż w żadnym wypadku usprawiedliwienia odstąpienia od obowiązywania norm planistycznych, tak jak oczekują tego Skarżący, nie może stanowić art. 21 ust. 1 Konstytucji RP. Zasadniczo normy planistyczne do doskonały przykład tego w jaki sposób dopuszczalne jest ograniczanie prawa własności, w tym prawa do zabudowy. To istota zagadnienia prawnego dotyczącego planowania i zagospodarowania przestrzennego. Artykuł 21 ust. 2, art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP dopuszczają możliwość ograniczenia prawa własności. Poza tym wykluczenie określonego rodzaju zabudowy nie zawsze musi prowadzić do naruszenia istoty prawa własności. Jedynie ograniczenie tego prawa, nie wyklucza z dalszego korzystania z nieruchomości, tak jak w niniejszej sprawie, dając możliwość prowadzenia na terenie rodzinnego ogrodu działkowego działalności rolniczej, ogrodniczej, sadowniczej, czy też zagospodarowania na potrzeby użytków zielonych.
Z powyższych względów zaznaczyć należy, iż zapisy m.p.z.p. na równi z postanowieniami przepisów ustaw kształtują prawo wolności budowlanej. Z tych też względów wszelka argumentacja Skarżący jakoby przepisy ustawy ROD miały pierwszeństwo przed postanowieniami m.p.z.p.
Dla powyższej oceny bez znaczenia pozostaje okoliczność uchwalenia m.p.z.p. przed wejściem w życie ustawy ROD. Rozdział 7 ustawy o ROD (Przepisy przejściowe, dostosowujące i końcowe) nie zawierały żadnych regulacji nakazujących zmianę m.p.z.p..
Ponadto w tym miejscu wskazać należy, iż art. 32 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w żadnym wypadku nie stanowi podstawy do kwestionowania przez organy nadzoru budowlanego postanowień m.p.z.p. Jak wskazano wyżej plan miejscowy stanowi akt prawa miejscowego obowiązujący organ nadzoru budowlanego jak i Sąd. Natomiast przewidziany w art. 32 omawianej ustawy obowiązek wójta (burmistrza, prezydenta miasta) oceny aktualności aktów planowania przestrzennego w żadnej mierze nie pozwala na ignorowanie obowiązujących m.p.z.p.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organy trafnie przyjęły, że budowa w/w altany oraz budynku gospodarczego nastąpiła niezgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w postaci planu miejscowego.
Jak wskazano wyżej, teren działki nr ewid. [...] położonej przy ul. [...] w L. objęty jest zapisami uchwały nr [...] Rady Gminy T. z dnia 18 maja 2010 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w L. - północny brzeg Jeziora L. . W/w nieruchomość oznaczona została symbolem 1R.
Z § 3 pkt 1 uchwały wynika, że "Na obszarze planu ustala się następujące przeznaczenie trenów: tereny rolnicze, oznaczone na rysunku planu symbolami 1R i 2R ". W § 13 pkt 1 uchwalono, że : "Dla terenów rolniczych, oznaczonych na rysunku planu symbolami 1R i 2R, ustala się: 1. przeznaczenie terenu pod uprawy rolnicze, ogrodnicze, sadownicze oraz użytki zielone". Zapis § 4 pkt 2 lit a uchwały stanowi, że "W zakresie zasady ochrony i kształtowania ładu przestrzennego ustala się: zakaz lokalizacji: tymczasowych obiektów budowlanych.". Zasadnicze znaczenie dla niniejszej sprawy ma jednak § 10 uchwały stanowiący, że "W zakresie szczególnych warunków zagospodarowania terenu oraz ograniczeń w ich użytkowaniu, w tym zakazu zabudowy, ustala się: 1) zakaz lokalizacji budynków; 2) uwzględnienie w zagospodarowaniu, zgodnie z przepisami odrębnymi, przebiegów urządzeń melioracyjnych".
Reasumując powyższe Sąd uznał, że organy dokonały prawidłowej interpretacji przepisów obowiązującego m.p.z.p. i prawidłowo ustaliły, że wykonana zabudowa narusza obowiązujące przepisy prawa miejscowego, co słusznie doprowadziło organ do wydania decyzji o nakazie rozbiórki z uwagi na brak możliwości legalizacji tych obiektów.
Tym samym zarzuty skargi naruszenia art. 51 ust. 1 w zw. z art. 51 ust. 7 P.b. nie zasługiwał na uwzględnienie.
Zaznaczenia w tym miejscu wymaga, że sam fakt, iż m.p.z.p. zabrania wznoszenia obiektów budowlanych na danym terenie, nie eliminuje podstawowej funkcji ROD tj. zaspokajania socjalnych, wypoczynkowych i rekreacyjnych potrzeb społeczeństwa, ponieważ zapisy aktu miejscowego, nie zabraniają w żaden sposób możliwości prowadzenia na terenie rodzinnego ogrodu działkowego działalności rolniczej, ogrodniczej, sadowniczej, czy też zagospodarowania na potrzeby użytków zielonych, choć bez prawa do zabudowy budynkami lub tymczasowymi obiektami budowlanymi.
Zdaniem Sądu, podnoszone w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania nie mogły zatem odnieść zamierzonego skutku.
Również wskazywane w skargach względy słuszności oraz zasady współżycia społecznego, przy ocenie legalności decyzji administracyjnej nie mają znaczenia. W omawianym zakresie Sąd Administracyjny ocenia zgodność decyzji administracyjnej z prawem. Dla tej oceny ma zaś znaczenie zasada legalizmu (wyrażona w art. 6 K.p.a.), a nie względy słuszności oraz zasady współżycia społecznego, które to kategorie nie funkcjonują na gruncie prawa administracyjnego.
W ocenie Sądu organy - wbrew zarzutom skarżących - dokonały wystarczających dla podjęcia rozstrzygnięcia ustaleń co do stanu faktycznego oraz w sposób prawidłowy oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy, stosując się do zasad regulujących postępowanie administracyjne, określonych w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a.
Również wzkazany w skardze zarzut naruszenia art. 78 § 1 K.p.a. nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Zgodnie z art. 78 § 1 K.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Tym samym uprawnienie strony do zgłoszenia żądania przeprowadzenia dowodu podlega ograniczeniom, a organ powinien każdorazowo rozważyć żądanie przeprowadzenia dowodu z uwagi na celowość i konieczność zapewnienia szybkości postępowania, zwłaszcza, gdy nie ma dostatecznych argumentów przemawiających za zakwestionowaniem dotychczasowych ustaleń. Uwzględnienie żądania strony zależy więc od tego, czy wnioskowany dowód może przyczynić się do dokładniejszego wyjaśnienia sprawy, a nie powoduje wyłącznie przedłużenie postępowania czy zwiększenie kosztów postępowania (por. wyrok NSA z 28 maja 2020 r., I GSK 1768/19).
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż w okolicznościach niniejszej sprawy tj. w sytuacji kiedy wszystkie okoliczności zostały wyjaśnione, brak było potrzeby przeprowadzania dodatkowych dowodów.
W zaistniałych okolicznościach faktycznych sprawy obowiązujące przepisy prawa dostarczyły podstaw do wydania zaskarżonych decyzji organów obu instancji. Sąd miał również na uwadze, że ustalenia i ocena organów znalazły wyraz w uzasadnieniu decyzji, spełniającym wymogi z art. 107 § 3 K.p.a.
Mając powyższe na uwadze Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przez organ II instancji art. 138 § 3 K.p.a.
Na koniec zauważyć należy, że Sąd – wobec akcentowanej na rozprawie kwestii złożenia (w przypadku Skarżącego) czy też opracowywania wniosku (Stowarzyszenie) o zmianę m.p.z.p. – rozważył z urzędu możliwość zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie dochodząc do wniosku, iż samo złożenia wniosku a tym bardziej dopiero zamiar jego złożenia nie stanowi zagadnienia wstępnego uzasadniającego wstrzymanie biegu rozpoznania niniejszej sprawy.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art.151 P.p.s.a, skargi oddalił.
-----------------------
[...]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI