II SA/Po 328/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę I. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego uchylającą decyzje w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego dla O. H. z uwagi na zastosowanie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Skarżąca I. H. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uchyliła wcześniejsze decyzje przyznające zasiłek pielęgnacyjny dla jej córki O. H. Powodem uchylenia było zastosowanie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, wynikające z faktu, że ojciec dziecka T. H. podlegał ustawodawstwu N. . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, związany wcześniejszym wyrokiem, oddalił skargę, uznając, że Kolegium prawidłowo wyeliminowało z obrotu prawnego decyzje dotyczące okresu, w którym miały zastosowanie przepisy o koordynacji.
Sprawa dotyczyła skargi I. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) z dnia 26 marca 2024 r., która uchyliła decyzje Prezydenta Miasta P. w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego dla O. H. za okres od 1 listopada 2019 r. do 30 listopada 2021 r. Powodem uchylenia było zastosowanie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, zgodnie z pismem Wojewody, wskazującym na podleganie ojca dzieci, T. H., ustawodawstwu N. z tytułu pracy najemnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, w wyroku z dnia 23 października 2023 r. (sygn. akt II SA/Po [...]), wskazał, że w takich przypadkach organ właściwy powinien uchylić decyzje przyznające świadczenia za okres objęty koordynacją. SKO, działając na podstawie tego wyroku, uchyliło szereg decyzji przyznających i zmieniających zasiłek pielęgnacyjny dla O. H. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7 K.p.a. i sprzeczność działań organów z celem przepisów. Sąd oddalił skargę, podkreślając, że jest związany oceną prawną wyrażoną w poprzednim wyroku (art. 153 p.p.s.a.). Sąd wyjaśnił, że uchylenie decyzji w trybie art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie kończy postępowania o przyznanie świadczeń, a jedynie przenosi kompetencję do rozstrzygnięcia na wojewodę, który będzie orzekał zgodnie z przepisami o koordynacji. Sąd odrzucił wniosek o zawieszenie postępowania, uznając, że inne toczące się postępowania nie miały wpływu na rozstrzygnięcie tej sprawy. Zaskarżona decyzja SKO została uznana za zgodną z prawem.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, organ właściwy jest zobowiązany uchylić decyzję przyznającą świadczenia rodzinne za okres, w którym wojewoda ustalił zastosowanie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Uzasadnienie
Sąd, związany wcześniejszym wyrokiem, potwierdził, że zgodnie z art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ właściwy musi uchylić decyzję przyznającą świadczenia za okres objęty koordynacją, gdy wojewoda tak ustali. Uchylenie to nie kończy postępowania, a jedynie przenosi kompetencję do rozstrzygnięcia na wojewodę.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (17)
Główne
u.ś.r. art. 23a § ust. 1, 2, 3, 5, 6, 7 pkt 2
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Przepisy te regulują zasady koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w UE/EOG/Szwajcarii i obligują organ właściwy do uchylenia decyzji przyznającej świadczenia rodzinne za okres, w którym mają zastosowanie te przepisy.
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych art. 23a
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 1 § 1 i § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ.
K.p.a. art. 163
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 138 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
u.ś.r. art. 16
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 20
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 25 ust. 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 32 ust. 1 i 2
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 21
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Zadania wojewody w zakresie świadczeń rodzinnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego od 1 listopada 2019 r. z uwagi na pracę ojca dzieci w N. Obowiązek organu właściwego do uchylenia decyzji przyznających świadczenia za okres objęty koordynacją, zgodnie z art. 23a ust. 5 u.ś.r. Związanie sądu oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi w poprzednim wyroku sądu (art. 153 p.p.s.a.).
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 7 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowań sprzecznych z celem regulacji, brak wykazania prawnie uzasadnionego interesu, zastosowanie innych kryteriów przyznania świadczeń. Wniosek o zawieszenie postępowania z uwagi na inne toczące się postępowania.
Godne uwagi sformułowania
uchyleniu w trybie art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych powinny podlegać wszelkie decyzje wydane w sprawie określonego świadczenia rodzinnego uchylenie decyzji w trybie art. 23a ust. 5 u.ś.r. nie kończy ani postępowania o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, ani postępowania o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem o świadczeniach tych będzie orzekał zgodnie z właściwością rzeczową wynikającą z koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego wojewoda. Nie jest także uprawniony do badania zasadności ustaleń wojewody, nie dokonuje analizy przesłanek, w oparciu o które wojewoda stwierdził, że we wskazanym okresie mają zastosowanie przepisy o koordynacji zabezpieczenia społecznego.
Skład orzekający
Edyta Podrazik
przewodniczący
Paweł Daniel
sprawozdawca
Robert Talaga
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w kontekście świadczeń rodzinnych, obowiązek uchylenia decyzji przez organ właściwy oraz związanie sądu własną oceną prawną."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje złożoność przepisów o koordynacji świadczeń w UE i ich wpływ na indywidualne sytuacje rodzin, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie pracy i ubezpieczeń społecznych.
“Zasiłek pielęgnacyjny a praca za granicą: Kto decyduje i jakie są konsekwencje?”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Po 328/24 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2024-08-08 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-05-13 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Edyta Podrazik /przewodniczący/ Paweł Daniel /sprawozdawca/ Robert Talaga Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 111 art. 23a Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j. Dz.U. 2024 poz 935 art. 151, art. 153 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja [...] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 sierpnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) Asesor WSA Robert Talaga Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi I. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 marca 2024 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. Uzasadnienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "SKO [...]", "Kolegium" lub "organem II instancji"), decyzją z dnia 26 marca 2024 r. nr [...], po rozpoznaniu sprawy na skutek wniesienia odwołania przez I. H. (dalej jako "skarżąca"), od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia 10 listopada 2021 r. nr [...], w pkt 1) uchyliło zaskarżoną decyzję w całości; w pkt 2) orzekło o uchyleniu: a) za okres od dnia 01 listopada 2019 r. do 31 października 2020 r. decyzji z dnia 10 października 2014 r. nr [...] przyznającej na rzecz O.H. zasiłek pielęgnacyjny w wysokości po [...] zł miesięcznie na okres od dnia 01 października 2014 r. do dnia 31 października 2020 r.; b) za okres od dnia 01 listopada 2019 r. do dnia 31 października 2020 r. pkt 3 decyzji z dnia 6 listopada 2018 r. nr [...] zmieniającej decyzję z dnia 10 października 2014 r. nr [...] i przyznającej na rzecz O.H. zasiłek pielęgnacyjny w wysokości po [...] zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2019 r. do 31 października 2020 r.; c) decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 16 listopada 2020 r. nr [...] za okres od dnia 01 listopada 2020 r. do 30 listopada 2021 r. zmieniającą decyzję własną z dnia 10 października 2014 r. [...] w zakresie wysokości przysługującego O. H. zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od dnia 01 listopada 2020 r. do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Powyższe rozstrzygniecie zapadło w następującym stanie faktycznym. Wojewoda [...] pismem z 11 sierpnia 2021 r., powołując się na art. 23a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., dalej: "u.ś.r.") wskazał, że w sprawie I. H. przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie od dnia 01 listopada 2019 r., ponieważ ojciec dzieci T. H. od tego dnia podlega ustawodawstwu n. z tytułu wykonywania pracy najemnej na terytorium N. . Prezydent Miasta P. decyzją z dnia 10 listopada 2021 r., nr [...], działając na podstawie art. 163 K.p.a. oraz art. 16, art. 20, art. 23a, art. 25 ust. 1, art. 32 ust. 1 i 2 u.ś.r., uchylił od dnia 01 listopada 2019 r. decyzję z 10 października 2014 r., nr [...] z późn. zm. przyznającą zasiłek pielęgnacyjny na rzecz O.H. . Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 9 marca 2022 r., nr [...] działając na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., uchyliło decyzje organu I instancji przekazując temu organowi sprawę do ponownego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 29 lipca 2022 r., o sygn. akt II SA/Po [...] uchylił decyzję z dnia 09 marca 2022 r. Następnie Kolegium decyzją z 28 września 2022 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania I. H. od decyzji Prezydenta Miasta P. z 10 listopada 2021 r., nr [...] uchyliło decyzję organu I instancji w całości (pkt 1) i orzekło o uchyleniu od dnia 01 listopada 2019 r. do dnia 30 listopada 2021 r. decyzji Prezydenta Miasta P. z 10 października 2014 r. nr [...] z późn. zm. przyznającej na rzecz O.H. zasiłek pielęgnacyjny (pkt 2). Wyrokiem z dnia 23 października 2023 r., sygn. akt II SA/Po [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 września 2022 r. nr [...]. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że jakkolwiek w zaskarżonej decyzji Kolegium prawidłowo, w oparciu o art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych zdecydowało się wyeliminować z obrotu prawnego decyzje Prezydenta Miasta P. w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego (i świadczenia pielęgnacyjnego) za okres od dnia 01 listopada 2019 r. do dnia 30 listopada 2021 r. (czyli za okres za który mają, stosownie do pisma Wojewody [...] zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego), nie wskazało jednak w sposób należyty jakie konkretnie decyzje powinny być objęte rozstrzygnięciem. Ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało powołaną na wstępie decyzję z dnia 26 marca 2024 r. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ wskazał, iż, zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 października 2023 r. sygn. akt II SA/Po [...], uchyleniu w trybie art. 23a ust. 5 u.ś.r. powinny podlegać wszelkie decyzje wydane w sprawie określonego świadczenia rodzinnego, a więc zarówno zasiłku pielęgnacyjnego, jak i świadczenia pielęgnacyjnego, którymi objęto okres, za który wystąpiła przesłanka zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Będąc związanym treścią wyroku organ odwoławczy w niniejszej decyzji uchylając zaskarżoną decyzję uchylił również decyzję z dnia 10 października 2014 r. przyznającą pierwotnie zasiłek pielęgnacyjny O. H., jak również kolejne, decyzję tę zmieniające rozstrzygnięcia Prezydenta Miasta P.. Skargę na opisaną na wstępie decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła I. H.. Skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 7 K.p.a. poprzez 1) prowadzenie przez organy obu instancji postępowań administracyjnych zakończonych spornymi rozstrzygnięciami zmierzającymi do uchylenia zasiłku pielęgnacyjnego i świadczenia pielęgnacyjnego w sposób rażąco sprzeczny z celem wprowadzonych regulacji; 2) brak wykazania prawnie uzasadnionego interesu przed wydaniem spornych decyzji; 3) zastosowanie innych kryteriów przyznania zasiłku pielęgnacyjnego i świadczenia pielęgnacyjnego (ważne orzeczenie o niepełnosprawności) niż podstawa prawna zastosowana w wadliwych decyzjach uchylających [...] oraz [...] w listopadzie 2021 r. Skarżąca wniosła o skuteczne usunięcie z obrotu prawnego nieważnych decyzji, w których Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło ostateczne prawomocne decyzje Prezydenta Miasta P. przyznające jej zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne. W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że pomimo związania organów samorządowych powszechnie obowiązującym prawem, organ pierwszej instancji, sprzecznie z obowiązującymi przepisami w 2021 r. uchylił prawomocne ostateczne decyzje przyznające skarżącej należne świadczenia, co stanowi jaskrawy przejaw przedmiotowego traktowania i dyskryminacji. Zdaniem skarżącej, forsowane przez pracowników organów samorządowych wybiórcze przytaczanie przepisów w oderwaniu od okoliczności istotnych w rozpatrywanej sprawie prowadzi nie tylko do pominięcia jej prawie uzasadnionego interesu ale przede wszystkim stoi w sprzeczności z przepisami, w tym: art. 6 oraz art. 7, art. 77 oraz art. 80 oraz pozostałymi, istotnymi w sprawie przepisami K.p.a. w związku z brzmieniem ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o samorządowych kolegiach, co podważa zaufanie do władzy publicznej. W odpowiedzi na skargę, SKO [...] wniosło o jej oddalenie. Organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podczas trwania rozprawy sądowoadministracyjnej w dniu 08 sierpnia 2024 r. skarżąca oświadczyła, że wnosi o zawieszenie postępowania z uzasadnieniem, że rozstrzygnięcie sprawy zależy od postępowania administracyjnego toczącego się w Urzędzie Ochrony Danych Osobowych, od postępowania sądowego toczącego przed Sądem Rejonowym P. sygn. akt V U [...] oraz od postępowań toczących przed SKO o wskazanych numerach spraw. Dodatkowo skarżąca wskazała na pismo Wojewody [...] z dnia 03 lipca 2024 r. skierowane do ZUS Oddział w B. , w którym Wojewoda podniósł, że ustalił że w stosunku do wniosku męża skarżącej T. H. z dnia 09 czerwca 2024 r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego nie mają zastosowania. Skarżąca oświadczyła, że pomimo iż opisane pismo dotyczy wniosku z czerwca tego roku, to sytuacja jej i jej rodziny od lat jest taka sama - mąż pracuje u pracodawcy n., przebywa na terenie N. w delegacji, a mieszka w Polsce. Na terenie N. nie pobiera żadnych świadczeń z tytułu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się bezzasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. W pierwszej kolejności – odnosząc się do wniosku o zawieszenie postępowania – Sąd wskazuje, że podnoszone przez skarżącą kwestie dotyczące postępowania administracyjnego toczącego się w Urzędzie Ochrony Danych Osobowych, postępowania sądowego toczącego przed Sądem Rejonowym P. sygn. akt V U [...] oraz od postępowań toczących przed SKO o wskazanych numerach spraw, nie miały wpływu na wynik przedmiotowej sprawy. Szczególnie ewentualne ujawnienie danych osobowych i danych wrażliwych córki skarżącej nie mogło stanowić punktu odniesienia dla prawidłowości wydanych w sprawie decyzji. Podobnie fakt, że Wojewoda [...] pismem z dnia 03 lipca 2024 r. skierowanym do ZUS Oddział w B. , podniósł, że ustalił że w stosunku do wniosku męża skarżącej T. H. z dnia 09 czerwca 2024 r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego nie zachodzi koordynacja świadczeń nie miał wpływu na prowadzone postępowanie, gdyż odnosi się do innego okresu świadczeniowego oraz innego świadczenia. Idąc dalej wskazać należy, że rozpoznanie przedmiotowej sprawy determinuje okoliczność, że w sprawie wypowiadał się już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 23 października 2023 r. sygn. akt II SA/Po [...]. Jest to o tyle istotne, że w świetle art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Powyższy przepis mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym, zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziło do niespójności działania systemu władzy publicznej. Związanie oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu orzeczenia oraz wynikającymi z niej wskazaniami co do dalszego postępowania oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem lecz obowiązany jest do podporządkowania się jemu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że o ile ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania w sprawie to "wskazania" określają sposób postępowania w przyszłości. Wskazania stanowią więc konsekwencję oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w sprawie. Ich celem jest zapobieżenie w przyszłości błędom stwierdzonym przez sąd administracyjny w trakcie kontroli zaskarżonego orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 23 października 2023 r. sygn. akt II SA/Po [...] wskazał, że zgodnie z art. 23a ust. 1 u.ś.r. w przypadku gdy osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych lub członek rodziny tej osoby lub rodzic dziecka przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami, w tym informacjami dotyczącymi sprawy, wojewodzie. Jak wynika z ust. 2 tego artykułu w przypadku przebywania osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych lub członka rodziny tej osoby lub rodzica dziecka w dniu wydania decyzji ustalającej prawo do świadczeń rodzinnych lub po dniu jej wydania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, o którym mowa w ust. 1, organ właściwy występuje do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, przekazując niezbędne dokumenty, w tym informacje dotyczące sprawy. Stosownie do art. 23a ust. 3 u.ś.r. w przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 2, wojewoda ustala, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a także okres, w którym przepisy te mają zastosowanie. Jak stanowi zaś z art. 23a ust. 5 u.ś.r. w przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne za okres, o którym mowa w ust. 3. W przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, wydaje decyzję w sprawie świadczeń rodzinnych zgodnie z art. 21 za okres, o którym mowa w ust. 3, co wynika z art. 23a ust. 6 u.ś.r. W przypadku gdy wojewoda ustali, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego informuje o tym fakcie właściwy organ – w przypadku, o którym mowa w ust. 2 (art. 23a ust. 7 pkt 2 u.ś.r.). Zgodnie z art. 23a ust. 3 u.ś.r. wojewoda ustala, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W świetle powołanych przepisów dokonanie takiego ustalenia obliguje dotychczas właściwy organ do uchylenia uprzednio wydanej decyzji w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego czy świadczenia pielęgnacyjnego z uwzględnieniem okresu, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Uchylenie decyzji w trybie art. 23a ust. 5 u.ś.r. nie kończy jednak postępowania o przyznanie rzeczonych świadczeń. Prowadzi wyłącznie do zmiany właściwości organu, a nie do ostatecznego pozbawienia prawa do takich świadczeń. Dodać trzeba, że ustawodawca wyraźnie wskazał, że to wojewoda, a nie jakikolwiek innych organ, samodzielnie ustala, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Koresponduje to z zadaniami wojewody wyznaczonymi przez art. 21 ust. 1 u.ś.r. W tym ostatnim przepisie zastrzeżono, że to do zadań wojewody w zakresie świadczeń rodzinnych należy: 1) pełnienie funkcji instytucji właściwej w związku z udziałem Rzeczypospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Konfederacji Szwajcarskiej; 2) wydawanie decyzji w sprawach świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego. Prawidłowość takiego ustalenia może być poddana ocenie dopiero na etapie ewentualnej kontroli decyzji wydanych przez wojewodę w sprawie przyznania albo zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. W konsekwencji organ dotychczas właściwy, po otrzymaniu informacji od wojewody, nie ma swobody działania, a jest zobowiązany do zastosowania art. 23a ust. 5 u.ś.r. Nie jest także uprawniony do badania zasadności ustaleń wojewody, nie dokonuje analizy przesłanek, w oparciu o które wojewoda stwierdził, że we wskazanym okresie mają zastosowanie przepisy o koordynacji zabezpieczenia społecznego. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego – co zostało potwierdzone w wyroku z dnia 23 października 2023 r. sygn. akt II SA/Po [...] – skoro Wojewoda [...] w piśmie z 11 sierpnia 2021 r., nr [...], wskazał, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w sprawie skarżącej mają zastosowanie od 1 listopada 2019 r., ponieważ ojciec dzieci T. H. od tego dnia podlegał ustawodawstwu n. z tytułu wykonywania pracy najemnej na terytorium N. , natomiast w piśmie z 21 grudnia 2021 r., nr [...], Wojewoda [...] powołując się na nowe okoliczności stwierdził, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie od dnia 01 listopada 2019 r. do dnia 30 listopada 2021 r. Kolegium prawidłowo w oparciu o art. 23a ust. 5 u.ś.r. zdecydowało się wyeliminować z obrotu prawnego decyzje Prezydenta Miasta P. w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego i świadczenia pielęgnacyjnego za ten okres. Równocześnie Sąd wskazał, że organ ten nie wyjaśnił w sposób należyty jakie konkretnie decyzje powinny być objęte wydanym tak rozstrzygnięciem. Powyższa wadliwość została wyeliminowana w zaskarżonej decyzji, gdyż Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło w pkt 2 zaskarżonej decyzji o uchyleniu: a) za okres od dnia 01 listopada 2019 r. do 31 października 2020 r. decyzji z dnia 10 października 2014 r. nr [...] przyznającej na rzecz O.H. zasiłek pielęgnacyjny w wysokości po [...] zł miesięcznie na okres od dnia 01 października 2014 r. do dnia 31 października 2020 r.; b) za okres od dnia 01 listopada 2019 r. do dnia 31 października 2020 r. pkt 3 decyzji z dnia 6 listopada 2018 r. nr [...] zmieniającej decyzję z dnia 10 października 2014 r. nr [...] i przyznającej na rzecz O.H. zasiłek pielęgnacyjny w wysokości po [...] zł miesięcznie na okres od dnia 01 listopada 2019 r. do dia 31 października 2020 r.; c) decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 16 listopada 2020 r. nr [...] za okres od dnia 01 listopada 2020 r. do 30 listopada 2021 r. zmieniającą decyzję własną z dnia 10 października 2014 r. [...] w zakresie wysokości przysługującego O. H. zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od dnia 01 listopada 2020 r. do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W konsekwencji uznać należało, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a wniesiona skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd wskazuje w tym miejscu, że uchylenie decyzji w trybie art. 23a ust. 5 u.ś.r. nie kończy ani postępowania o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, ani postępowania o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem o świadczeniach tych będzie orzekał zgodnie z właściwością rzeczową wynikającą z koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego wojewoda. Uchylenie decyzji w trybie art. 23a ust. 5 u.ś.r. nie niesie ze sobą skutku w postaci obowiązku zwrotu pobranych świadczeń lub odmowy ich przyznania, lecz przenosi kompetencję do rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie świadczeń rodzinnych na rzecz innego, umocowanego do tego prawnie organu. Nie jest zatem tak, aby obecnie kwestionowane było to, że O. H. jest osobą niepełnosprawną, bądź aby podważana była merytoryczna zasadność przysługujących w związku z tym świadczeń, lecz jest tak, że prawo do tych świadczeń za okres objęty systemem koordynacji stanowić będzie przedmiot rozstrzygania przez wojewodę.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI