II SA/Po 327/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2024-08-08
NSAAdministracyjneŚredniawsa
świadczenie pielęgnacyjnekoordynacja systemów zabezpieczenia społecznegoprawo unijnepraca za granicąniepełnosprawnośćdecyzja administracyjnauchylenie decyzjipostępowanie sądowoadministracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę I.H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego uchylającą decyzje przyznające świadczenie pielęgnacyjne z uwagi na zastosowanie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Skarżąca I.H. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uchyliła wcześniejsze decyzje przyznające jej świadczenie pielęgnacyjne. Powodem uchylenia było zastosowanie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ponieważ ojciec dziecka pracował za granicą. Sąd uznał, że uchylenie decyzji w tym trybie jest prawidłowe i nie kończy postępowania o świadczenie, a jedynie przenosi kompetencję do rozstrzygnięcia na wojewodę. Skarga została oddalona.

Sprawa dotyczyła skargi I.H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) z dnia 8 lutego 2024 r., która uchyliła szereg decyzji Prezydenta Miasta P. przyznających skarżącej świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad O.H. Uchylenie nastąpiło na podstawie art. 23a ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ ojciec dziecka, T.H., od 1 listopada 2019 r. podlegał ustawodawstwu innego państwa (N.) z tytułu wykonywania pracy najemnej, co uruchomiło przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, rozpatrując skargę, przypomniał o związaniu oceną prawną wyrażoną w poprzednim wyroku z dnia 23 października 2023 r. Sąd podkreślił, że ustalenie przez wojewodę o zastosowaniu przepisów o koordynacji obliguje organ właściwy do uchylenia decyzji przyznającej świadczenia za okres objęty koordynacją. Uchylenie to nie oznacza pozbawienia prawa do świadczeń, lecz przeniesienie kompetencji do rozstrzygnięcia sprawy na wojewodę. Sąd oddalił skargę, uznając, że zaskarżona decyzja SKO prawidłowo wyeliminowała z obrotu prawnego decyzje Prezydenta Miasta P. za okres objęty koordynacją, a także należycie wskazała, które konkretnie decyzje podlegają uchyleniu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, uchylenie decyzji jest prawidłowe, gdy wojewoda ustali zastosowanie przepisów o koordynacji. Uchylenie to nie kończy postępowania o przyznanie świadczeń, a jedynie przenosi kompetencję do rozstrzygnięcia na wojewodę.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na art. 23a ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym w przypadku ustalenia przez wojewodę zastosowania przepisów o koordynacji, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia za dany okres. Sąd podkreślił, że takie uchylenie nie jest ostateczne i nie pozbawia prawa do świadczeń, a jedynie zmienia organ właściwy do ich przyznania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (28)

Główne

u.ś.r. art. 23a

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Dz.U. 2020 poz 111 art. 23a

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Pomocnicze

u.ś.r. art. 23a § ust. 1

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 23a § ust. 2

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 23a § ust. 3

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 23a § ust. 5

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 23a § ust. 6

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 23a § ust. 7

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 21

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 17

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 20

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 25 § ust. 1

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 32 § ust. 1

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 32 § ust. 2

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Dz.U. 2024 poz 935 art. 151

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Dz.U. 2024 poz 935 art. 153

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

p.p.s.a. art. 1 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 1 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 2

K.p.a. art. 163

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 138 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 7 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowań sprzecznych z celem regulacji, brak wykazania prawnie uzasadnionego interesu oraz zastosowanie innych kryteriów przyznania świadczeń.

Godne uwagi sformułowania

uchylenie decyzji w trybie art. 23a ust. 5 u.ś.r. nie kończy ani postępowania o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, ani postępowania o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem o świadczeniach tych będzie orzekał zgodnie z właściwością rzeczową wynikającą z koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego wojewoda. Uchylenie decyzji w trybie art. 23a ust. 5 u.ś.r. nie niesie ze sobą skutku w postaci obowiązku zwrotu pobranych świadczeń lub odmowy ich przyznania, lecz przenosi kompetencję do rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie świadczeń rodzinnych na rzecz innego, umocowanego do tego prawnie organu.

Skład orzekający

Edyta Podrazik

przewodniczący

Paweł Daniel

sprawozdawca

Robert Talaga

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w kontekście świadczeń rodzinnych, w szczególności skutków uchylenia decyzji przyznających świadczenia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zastosowania przepisów o koordynacji w przypadku pracy jednego z rodziców za granicą.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia koordynacji świadczeń rodzinnych w UE, co jest istotne dla wielu osób pracujących za granicą. Choć rozstrzygnięcie jest zgodne z utrwalonym orzecznictwem, pokazuje złożoność przepisów.

Praca za granicą a świadczenia rodzinne w Polsce: Sąd wyjaśnia zasady koordynacji.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Po 327/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-08-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Edyta Podrazik /przewodniczący/
Paweł Daniel /sprawozdawca/
Robert Talaga
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 111
art. 23a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151, art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
[...] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 sierpnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) Asesor WSA Robert Talaga Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi I. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 lutego 2024 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. (zwane dalej "SKO [...]", "Kolegium" lub "organem II instancji"), decyzją z dnia 08 lutego 2024 r. nr [...], po rozpoznaniu sprawy na skutek wniesienia odwołania przez I. H. (dalej jako "skarżąca"), od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia 10 listopada 2021 r. nr [...], w pkt 1) uchyliło zaskarżoną decyzję w całości; w pkt 2) orzekło o uchyleniu: a) pkt 4 za okres od dnia 01 listopada 2019 r. do 31 października 2020 r. decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia 10 października 2014 r. nr [...] przyznającej I. H. świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad O. H. w okresie od dnia 01 stycznia 2017 r. do 31 października 2020 r.; b) pkt 1.2. za okres od dnia 01 listopada 2019 r. do dnia 31 października 2020 r. decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia 10 stycznia 2017 r. nr [...] zmieniającej pkt 4 decyzji własnej z dnia 10 października 2014 r. nr [...] i przyznającej I. H., w związku z opieką nad O.H. świadczenie pielęgnacyjne w wysokości po [...] zł miesięcznie w okresie od 1 stycznia 2018 r. do 31 października 2020 r.; c) pkt 1.2. za okres od dnia 01 listopada 2019 r. do dnia 31 października 2020 r. decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia 12 stycznia 2018 r. nr [...] zmieniającej pkt 2 decyzji własnej z dnia 10 października 2014 r. nr [...] i przyznającej I. H., w związku z opieką nad O.H. świadczenie pielęgnacyjne w wysokości po [...] zł miesięcznie w okresie od 1 stycznia 2019 r. do 31 października 2020 r.; d) pkt 1.1. za okres od dnia 01 listopada 2019 r. do dnia 31 października 2020 r. decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia 17 grudnia 2018 r. nr [...] zmieniającej pkt 2 (powinno być pkt 4) decyzji własnej z dnia 10 października 2014 r. nr [...] i przyznającej I. H., w związku z opieką nad O.H. świadczenie pielęgnacyjne w wysokości po [...] zł miesięcznie w okresie od dnia 01 stycznia 2019 r. do dnia 31 października 2020 r.; e) decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 10 grudnia 2019 r. nr [...] zmieniającą pkt 4 decyzji własnej z dnia 10 października 2014 r. [...] i przyznającej I. H., w związku z opieką nad O.H. świadczenie pielęgnacyjne w wysokości po [...] zł miesięcznie w okresie od dnia 01 stycznia 2020 r. do dnia 31 października 2020 r.; f) decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 16 listopada 2020 r. nr [...] za okres od dnia 01 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2021 r. zmieniającą decyzję własną z dnia 10 października 2014 r. [...] i przyznającą I. H., w związku z opieką nad O.H. świadczenie pielęgnacyjne w wysokości po [...] zł miesięcznie w okresie od dnia 01 listopada 2020 r. do upływu 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności; g) decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 17 grudnia 2020 r. nr [...] za okres od dnia 01 stycznia 2021 r. do dnia 30 listopada 2021 r. zmieniającą decyzję własną z dnia 10 października 2014 r. nr [...] i przyznającą I. H., w związku z opieką nad O.H. świadczenie pielęgnacyjne w wysokości po [...] zł miesięcznie w okresie od dnia 01 stycznia 2021 r. do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
Powyższe rozstrzygniecie zapadło w następującym stanie faktycznym.
Wojewoda [...] pismem z 11 sierpnia 2021 r., powołując się na art. 23a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., dalej: "u.ś.r.") wskazał, że w sprawie I. H. przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie od dnia 01 listopada 2019 r., ponieważ ojciec dzieci T. H. od tego dnia podlega ustawodawstwu n. z tytułu wykonywania pracy najemnej na terytorium N. .
Prezydent Miasta P. decyzją z 10 listopada 2021 r., nr [...], działając na podstawie art. 163 K.p.a. oraz art. 17, art. 20, art. 23a, art. 25 ust. 1, art. 32 ust. 1 i 2 u.ś.r., uchylił od 1 listopada 2019 r. decyzję z 10 stycznia 2017 r., nr [...] z późn. zm. zmieniającą decyzję własną z dnia 10 października 2014 r. nr [...] i przyznająca I. H., w związku z opieką nad O.H. świadczenie pielęgnacyjne.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 9 marca 2022 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., uchyliło decyzje organu I instancji przekazując temu organowi sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 29 lipca 2022 r., o sygn. akt II SA/Po [...], po rozpoznaniu spraw ze sprzeciwów I. H., uchylił powyższą decyzję.
Decyzją z dnia 28 września 2022 r., nr [...], Kolegium, uchyliło w pkt 1 decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 10 listopada 2021 r., nr [...] w całości, natomias w pkt 2) orzekło o uchyleniu od dnia 01 listopada 2019 r. do dnia 30 listopada 2021 r. decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia 10 stycznia 2017 r. nr [...] z późn. zm. przyznającej stronie świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad O.H. .
Wyrokiem sygn. akt II SA/Po [...] z dnia 23 października 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 września 2022 r. nr [...].
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że jakkolwiek w zaskarżonej decyzji Kolegium prawidłowo, w oparciu o art. 23 a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych zdecydowało się wyeliminować z obrotu prawnego decyzje Prezydenta Miasta P. w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego (i świadczenia pielęgnacyjnego) za okres od dnia 01 listopada 2019 r. do dnia 30 listopada 2021 r. (czyli za okres za który mają, stosownie do pisma Wojewody [...] zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego), nie wskazało jednak w sposób należyty jakie konkretnie decyzje powinny być objęte rozstrzygnięciem.
Ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało powołaną na wstępie decyzję z dnia 26 marca 2024 r.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ wskazał, iż, zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 października 2023 r. sygn. akt II SA/Po [...], uchyleniu w trybie art. 23a ust. 5 u.ś.r. powinny podlegać wszelkie decyzje wydane w sprawie określonego świadczenia rodzinnego, a więc zarówno zasiłku pielęgnacyjnego, jak i świadczenia pielęgnacyjnego, którymi objęto okres, za który wystąpiła przesłanka zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Będąc związanym treścią wyroku organ odwoławczy w niniejszej decyzji uchylając zaskarżoną decyzję uchylił również decyzję z dnia 10 października 2014 r. przyznającą pierwotnie świadczenie pielęgnacyjne O. H., jak również kolejne, decyzję tę zmieniające rozstrzygnięcia Prezydenta Miasta P..
Skargę na opisaną na wstępie decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła I. H.. Skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 7 K.p.a. poprzez 1) prowadzenie przez organy obu instancji postępowań administracyjnych zakończonych spornymi rozstrzygnięciami zmierzającymi do uchylenia zasiłku pielęgnacyjnego i świadczenia pielęgnacyjnego w sposób rażąco sprzeczny z celem wprowadzonych regulacji; 2) brak wykazania prawnie uzasadnionego interesu przed wydaniem spornych decyzji; 3) zastosowanie innych kryteriów przyznania zasiłku pielęgnacyjnego i świadczenia pielęgnacyjnego (ważne orzeczenie o niepełnosprawności) niż podstawa prawna zastosowana w wadliwych decyzjach uchylających [...] oraz [...] w listopadzie 2021 r.
Skarżąca wniosła o skuteczne usunięcie z obrotu prawnego nieważnych decyzji, w których Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło ostateczne prawomocne decyzje Prezydenta Miasta P. przyznające jej zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne.
W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że pomimo związania organów samorządowych powszechnie obowiązującym prawem, organ pierwszej instancji, sprzecznie z obowiązującymi przepisami w 2021 r. uchylił prawomocne ostateczne decyzje przyznające skarżącej należne świadczenia, co stanowi jaskrawy przejaw przedmiotowego traktowania i dyskryminacji. Zdaniem skarżącej, forsowane przez pracowników organów samorządowych wybiórcze przytaczanie przepisów w oderwaniu od okoliczności istotnych w rozpatrywanej sprawie prowadzi nie tylko do pominięcia jej prawie uzasadnionego interesu ale przede wszystkim stoi w sprzeczności z przepisami, w tym: art. 6 oraz art. 7, art. 77 oraz art. 80 oraz pozostałymi, istotnymi w sprawie przepisami K.p.a. w związku z brzmieniem ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o samorządowych kolegiach, co podważa zaufanie do władzy publicznej.
W odpowiedzi na skargę, SKO [...] wniosło o jej oddalenie. Organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Podczas trwania rozprawy sądowoadministracyjnej w dniu 08 sierpnia 2024 r. skarżąca oświadczyła, że wnosi o zawieszenie postępowania z uzasadnieniem, że rozstrzygnięcie sprawy zależy od postępowania administracyjnego toczącego się w Urzędzie Ochrony Danych Osobowych, od postępowania sądowego toczącego przed Sądem Rejonowym P. sygn. akt V U [...] oraz od postępowań toczących przed SKO o wskazanych numerach spraw. Dodatkowo skarżąca wskazała na pismo Wojewody [...] z dnia 03 lipca 2024 r. skierowane do ZUS Oddział w B. , w którym Wojewoda podniósł, że ustalił że w stosunku do wniosku męża skarżącej T. H. z dnia 09 czerwca 2024 r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego nie mają zastosowania. Skarżąca oświadczyła, że pomimo iż opisane pismo dotyczy wniosku z czerwca tego roku, to sytuacja jej i jej rodziny od lat jest taka sama - mąż pracuje u pracodawcy n. , przebywa na terenie N. w delegacji, a mieszka w Polsce. Na terenie N. nie pobiera żadnych świadczeń z tytułu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga okazała się bezzasadna.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
W pierwszej kolejności – odnosząc się do wniosku o zawieszenie postępowania – Sąd wskazuje, że podnoszone przez skarżącą kwestie dotyczące postępowania administracyjnego toczącego się w Urzędzie Ochrony Danych Osobowych, postępowania sądowego toczącego przed Sądem Rejonowym P. sygn. akt V U [...] oraz od postępowań toczących przed SKO o wskazanych numerach spraw, nie miały wpływu na wynik przedmiotowej sprawy. Szczególnie ewentualne ujawnienie danych osobowych i danych wrażliwych córki skarżącej nie mogło stanowić punktu odniesienia dla prawidłowości wydanych w sprawie decyzji. Podobnie fakt, że Wojewoda [...] pismem z dnia 03 lipca 2024 r. skierowanym do ZUS Oddział w B. , podniósł, że ustalił że w stosunku do wniosku męża skarżącej T. H. z dnia 09 czerwca 2024 r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego nie zachodzi koordynacja świadczeń nie miał wpływu na prowadzone postępowanie, gdyż odnosi się do innego okresu oraz innego świadczenia.
Idąc dalej wskazać należy, że rozpoznanie przedmiotowej sprawy determinuje okoliczność, że w sprawie wypowiadał się już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia z dnia 23 października 2023 r. sygn. akt II SA/Po [...]. Jest to o tyle istotne, że w świetle art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Powyższy przepis mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym, zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziło do niespójności działania systemu władzy publicznej. Związanie oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu orzeczenia oraz wynikającymi z niej wskazaniami co do dalszego postępowania oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem lecz obowiązany jest do podporządkowania się jemu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej.
Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że o ile ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania w sprawie to "wskazania" określają sposób postępowania w przyszłości. Wskazania stanowią więc konsekwencję oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w sprawie. Ich celem jest zapobieżenie w przyszłości błędom stwierdzonym przez sąd administracyjny w trakcie kontroli zaskarżonego orzeczenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 23 października 2023 r. sygn. akt II SA/Po [...] wskazał, że zgodnie z art. 23a ust. 1 u.ś.r. w przypadku gdy osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych lub członek rodziny tej osoby lub rodzic dziecka przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami, w tym informacjami dotyczącymi sprawy, wojewodzie. Jak wynika z ust. 2 tego artykułu w przypadku przebywania osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych lub członka rodziny tej osoby lub rodzica dziecka w dniu wydania decyzji ustalającej prawo do świadczeń rodzinnych lub po dniu jej wydania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, o którym mowa w ust. 1, organ właściwy występuje do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, przekazując niezbędne dokumenty, w tym informacje dotyczące sprawy.
Stosownie do art. 23a ust. 3 u.ś.r. w przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 2, wojewoda ustala, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a także okres, w którym przepisy te mają zastosowanie.
Jak stanowi zaś z art. 23a ust. 5 u.ś.r. w przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne za okres, o którym mowa w ust. 3. W przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, wydaje decyzję w sprawie świadczeń rodzinnych zgodnie z art. 21 za okres, o którym mowa w ust. 3, co wynika z art. 23a ust. 6 u.ś.r. W przypadku gdy wojewoda ustali, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego informuje o tym fakcie właściwy organ – w przypadku, o którym mowa w ust. 2 (art. 23a ust. 7 pkt 2 u.ś.r.).
Zgodnie z art. 23a ust. 3 u.ś.r. wojewoda ustala, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W świetle powołanych przepisów dokonanie takiego ustalenia obliguje dotychczas właściwy organ do uchylenia uprzednio wydanej decyzji w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego czy świadczenia pielęgnacyjnego z uwzględnieniem okresu, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Uchylenie decyzji w trybie art. 23a ust. 5 u.ś.r. nie kończy jednak postępowania o przyznanie rzeczonych świadczeń. Prowadzi wyłącznie do zmiany właściwości organu, a nie do ostatecznego pozbawienia prawa do takich świadczeń.
Dodać trzeba, że ustawodawca wyraźnie wskazał, że to wojewoda, a nie jakikolwiek innych organ, samodzielnie ustala, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Koresponduje to z zadaniami wojewody wyznaczonymi przez art. 21 ust. 1 u.ś.r. W tym ostatnim przepisie zastrzeżono, że to do zadań wojewody w zakresie świadczeń rodzinnych należy: 1) pełnienie funkcji instytucji właściwej w związku z udziałem Rzeczypospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Konfederacji Szwajcarskiej; 2) wydawanie decyzji w sprawach świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego. Prawidłowość takiego ustalenia może być poddana ocenie dopiero na etapie ewentualnej kontroli decyzji wydanych przez wojewodę w sprawie przyznania albo zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. W konsekwencji organ dotychczas właściwy, po otrzymaniu informacji od wojewody, nie ma swobody działania, a jest zobowiązany do zastosowania art. 23a ust. 5 u.ś.r. Nie jest także uprawniony do badania zasadności ustaleń wojewody, nie dokonuje analizy przesłanek, w oparciu o które wojewoda stwierdził, że we wskazanym okresie mają zastosowanie przepisy o koordynacji zabezpieczenia społecznego.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego – co zostało potwierdzone w wyroku z dnia 23 października 2023 r. sygn. akt II SA/Po [...] – skoro Wojewoda [...] w piśmie z 11 sierpnia 2021 r., nr [...], wskazał, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w sprawie skarżącej mają zastosowanie od 1 listopada 2019 r., ponieważ ojciec dzieci T. H. od tego dnia podlegał ustawodawstwu n. z tytułu wykonywania pracy najemnej na terytorium N. , natomiast w piśmie z 21 grudnia 2021 r., nr [...], Wojewoda [...] powołując się na nowe okoliczności stwierdził, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie od dnia 01 listopada 2019 r. do dnia 30 listopada 2021 r. Kolegium prawidłowo w oparciu o art. 23a ust. 5 u.ś.r. zdecydowało się wyeliminować z obrotu prawnego decyzje Prezydenta Miasta P. w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego i świadczenia pielęgnacyjnego za ten okres.
Równocześnie Sąd wskazał, że organ ten nie wyjaśnił w sposób należyty jakie konkretnie decyzje powinny być objęte wydanym tak rozstrzygnięciem.
Powyższa wadliwość została wyeliminowana w zaskarżonej decyzji, gdyż Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło w pkt 2 zaskarżonej decyzji o uchyleniu: a) pkt 4 za okres od dnia 01 listopada 2019 r. do 31 października 2020 r. decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia 10 października 2014 r. nr [...] przyznającej I. H. świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad O.H. w okresie od dnia 1 stycznia 2017 r. do 31 października 2020 r.; b) pkt 1.2. za okres od dnia 01 listopada 2019 r. do dnia 31 października 2020 r. decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia 10 stycznia 2017 r. nr [...] zmieniającej pkt 4 decyzji własnej z dnia 10 października 2014 r. nr [...] i przyznającej I. H., w związku z opieką nad O.H. świadczenie pielęgnacyjne w wysokości po [...] zł miesięcznie w okresie od dnia 01 stycznia 2018 r. do dnia 31 października 2020 r.; c) pkt 1.2. za okres od dnia 01 listopada 2019 r. do dnia 31 października 2020 r. decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia 12 stycznia 2018 r. nr [...] zmieniającej pkt 2 decyzji własnej z dnia 10 października 2014 r. nr [...] i przyznającej I. H., w związku z opieką nad O.H. świadczenie pielęgnacyjne w wysokości po [...] zł miesięcznie w okresie od dnia 01 stycznia 2019 r. do dnia 31 października 2020 r.; d) pkt 1.1. za okres od dnia 01 listopada 2019 r. do dnia 31 października 2020 r. decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia 17 grudnia 2018 r. nr [...] zmieniającej pkt 2 decyzji własnej z dnia 10 października 2014 r. nr [...] i przyznającej I. H., w związku z opieką nad O.H. świadczenie pielęgnacyjne w wysokości po [...] zł miesięcznie w okresie od dnia 01 stycznia 2019 r. do dnia 31 października 2020 r.; e) decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 10 grudnia 2019 r. nr [...] zmieniającą pkt 4 decyzji własnej z dnia 10 października 2014 r. [...] i przyznającej I. H., w związku z opieką nad O.H. świadczenie pielęgnacyjne w wysokości po [...] zł miesięcznie w okresie od dnia 1 stycznia 2020 r. do dnia 31 października 2020 r.; f) decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 16 listopada 2020 r. nr [...] za okres od dnia 01 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2021 r. zmieniającą decyzję własną z dnia 10 października 2014 r. [...] i przyznającą I. H., w związku z opieką nad O.H. świadczenie pielęgnacyjne w wysokości po [...] zł miesięcznie w okresie od dnia 01 listopada 2020 r. do upływu 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności; g) decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 17 grudnia 2020 r. nr [...] za okres od dnia 01 stycznia 2021 r. do dnia 30 listopada 2021 r. zmieniającą decyzję własną z dnia 10 października 2014 r. nr [...] i przyznającą I. H., w związku z opieką nad O.H. świadczenie pielęgnacyjne w wysokości po [...] zł miesięcznie w okresie od dnia 01 stycznia 2021 r. do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
W konsekwencji uznać należało, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a wniesiona skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sąd wskazuje w tym miejscu, że uchylenie decyzji w trybie art. 23a ust. 5 u.ś.r. nie kończy ani postępowania o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, ani postępowania o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem o świadczeniach tych będzie orzekał zgodnie z właściwością rzeczową wynikającą z koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego wojewoda. Uchylenie decyzji w trybie art. 23a ust. 5 u.ś.r. nie niesie ze sobą skutku w postaci obowiązku zwrotu pobranych świadczeń lub odmowy ich przyznania, lecz przenosi kompetencję do rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie świadczeń rodzinnych na rzecz innego, umocowanego do tego prawnie organu. Nie jest zatem tak, aby obecnie kwestionowane było to, że O. H. jest osobą niepełnosprawną, bądź aby podważana była merytoryczna zasadność przysługujących w związku z tym świadczeń, lecz jest tak, że prawo do tych świadczeń za okres objęty systemem koordynacji stanowić będzie przedmiot rozstrzygania przez wojewodę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI