II SA/Po 326/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2025-07-16
NSAAdministracyjneWysokawsa
samorząd terytorialnyradnymandatwygaśnięcie mandatumienie komunalnedziałalność gospodarczazakazwykorzystanie mieniauchwała rady gminysądy administracyjne

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę radnego na uchwałę o wygaśnięciu mandatu, uznając organizację odpłatnej zabawy andrzejkowej w świetlicy wiejskiej za naruszenie zakazu wykorzystywania mienia komunalnego.

Radny D.M. zaskarżył uchwałę o wygaśnięciu jego mandatu, twierdząc, że organizacja zabawy andrzejkowej przez jego żonę w świetlicy wiejskiej nie stanowiła działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia komunalnego. Sąd uznał jednak, że odpłatna organizacja imprezy w mieniu gminnym, niezależnie od uzyskania zysku czy formalnej rejestracji działalności, stanowi naruszenie zakazu z art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, co skutkuje wygaśnięciem mandatu.

Sprawa dotyczyła skargi radnego D.M. na uchwałę rady gminy stwierdzającą wygaśnięcie jego mandatu. Podstawą uchwały było naruszenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia komunalnego, wynikającego z art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Radny zorganizował odpłatną zabawę andrzejkową w świetlicy wiejskiej będącej własnością gminy, przyjmując zapisy i wpłaty. Radny argumentował, że jego żona była formalnym najemcą, impreza miała charakter jednorazowy, a pobrane opłaty miały jedynie pokryć koszty, a nie przynieść zysk. Sąd administracyjny oddalił skargę, podkreślając, że zakaz wykorzystywania mienia komunalnego ma charakter obiektywny i dotyczy wszelkich form korzystania z niego w ramach działalności, nawet jednorazowej i odpłatnej, niezależnie od uzyskanego zysku. Sąd uznał, że organizacja odpłatnego wydarzenia w mieniu gminnym przez radnego stanowi naruszenie zakazu, co uzasadnia wygaśnięcie mandatu.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, organizacja odpłatnej imprezy w mieniu komunalnym przez radnego stanowi naruszenie zakazu z art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, co skutkuje wygaśnięciem mandatu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zakaz wykorzystywania mienia komunalnego ma charakter obiektywny i dotyczy wszelkich form korzystania z niego w ramach działalności, niezależnie od jej formalnej rejestracji, jednorazowego charakteru czy uzyskanego zysku. Kluczowe jest samo odpłatne korzystanie z mienia gminnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (6)

Główne

u.s.g. art. 24f § ust. 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Radni nie mogą prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której radny uzyskał mandat, a także zarządzać taką działalnością lub być przedstawicielem, czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności. Zakaz ten ma charakter obiektywny i dotyczy wszelkich przypadków korzystania z mienia komunalnego gminy w ramach prowadzonej działalności, bez względu na to, czy wykorzystanie to ma podstawę prawną czy jest stałe bądź jednorazowe, wreszcie czy jest odpłatne czy też nieodpłatne.

k.w. art. 383 § § 1 pkt 5

Ustawa Kodeks wyborczy

Radny traci mandat w przypadku naruszenia ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego z wykonywaniem określonych w odrębnych przepisach funkcji lub działalności.

Pomocnicze

k.w. art. 383 § § 3

Ustawa Kodeks wyborczy

Przed podjęciem uchwały o wygaśnięciu mandatu należy umożliwić radnemu złożenie wyjaśnień.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1-2

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

u.p.p. art. 3

Ustawa Prawo przedsiębiorców

Definicja działalności gospodarczej (zorganizowana, prowadzona w sposób ciągły i zarobkowy).

Argumenty

Odrzucone argumenty

Organizacja zabawy andrzejkowej przez żonę skarżącego na świetlicy wiejskiej nie stanowi działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia komunalnego. Pobrana opłata miała na celu pokrycie kosztów, a nie generowanie zysku, co wyklucza charakter działalności gospodarczej. Działanie miało charakter jednorazowy i nie było elementem stałej działalności. Zastosowana sankcja jest nieproporcjonalna i narusza zasadę równego traktowania. Uchwała Trybunału Konstytucyjnego W 17/93 potwierdza, że korzystanie z mienia na warunkach ogólnych nie jest działalnością gospodarczą.

Godne uwagi sformułowania

zakaz ten ma ograniczać możliwość uzyskiwania dla siebie korzystnych rozstrzygnięć termin 'z wykorzystaniem' odnosić należy do wszelkich przypadków korzystania z mienia komunalnego gminy w ramach prowadzonej działalności, bez względu na to czy owo wykorzystywanie ma podstawę prawną, czy też nie, jest stałe bądź jednorazowe oraz odpłatne czy też nie nie ma znaczenia, czy radny prowadzący działalność gospodarczą jako jedyny korzysta z mienia komunalnego, czy też korzystają z niego także inne osoby nie uzależnia bowiem wygaśnięcia mandatu radnego od osiągnięcia zysku z korzystania z mienia komunalnego, lecz rozstrzygający jest sam fakt korzystania z tego mienia kwalifikacji danej działalności ostatecznie przesądza kryterium obiektywne, tj. ustalenie, czy dany podmiot faktycznie prowadzi działalność, która obiektywnie może przynosić dochód nie tylko przeciwdziałać korupcji, ale także służyć utrzymaniu autorytetu władzy i nieosłabiania zaufania wyborców i opinii publicznej do jej prawidłowego funkcjonowania miarkowanie sankcji w postaci stwierdzenia wygaśnięcia mandatu przedstawicielskiego poprzez odwołanie się do zasady proporcjonalności zasadniczo sprzeczne jest z ratio legis postanowień art. 24f ust. 1 u.s.g. i art. 383 § 1 pkt 5 Kodeksu wyborczego nie można przyjąć, że ustalenie naruszenia przez radnego przepisów antykorupcyjnych podlega wartościowaniu w tym sensie, że możliwe jest stwierdzenie znacznego ich naruszenia - skutkującego wygaśnięciem mandatu - bądź nieznacznego nie prowadzącego do zastosowania takiej sankcji bezsprzecznie zabawa ta miała charakter odpłatny, a rezerwacje miejsc oraz wpłaty przyjmował radny nie przesądza ani jej forma (nie musi być sformalizowana) ani uzyskanie z jej tytułu zysku podejmowanie działań, które są działaniami odpłatnymi z wykorzystaniem mienia gminnego wyczerpuje przesłankę, o jakiej mowa w art. 24f ust. 1 u.s.g. i ma charakter obiektywny sam fakt, że skarżący jako radny zdecydował się na organizację wydarzenia z użyciem mienia komunalnego prowadzi do sytuacji, w której osłabione zostało zaufanie mieszkańców gminy nie tylko do radnego, ale do całej Rady

Skład orzekający

Paweł Daniel

sprawozdawca

Walentyna Długaszewska

członek

Wiesława Batorowicz

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie zakazu wykorzystywania mienia komunalnego przez radnych, obiektywne kryteria prowadzenia działalności gospodarczej, konsekwencje naruszenia zakazu (wygaśnięcie mandatu)."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji organizowania odpłatnej imprezy w mieniu gminnym przez radnego. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych form wykorzystania mienia komunalnego, choć zasady interpretacyjne są szerokie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu konfliktu interesów i wykorzystywania mienia komunalnego przez osoby publiczne, z jasnym rozstrzygnięciem sądu.

Czy organizacja andrzejkowej zabawy w świetlicy wiejskiej może kosztować radnego mandat? Sąd administracyjny odpowiada.

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

II SA/Po 326/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-07-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-05-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Paweł Daniel /sprawozdawca/
Walentyna Długaszewska
Wiesława Batorowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6262 Radni
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1465
art. 24f ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Anna Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2025 r. sprawy ze skargi D. M. na uchwałę Inne z dnia 25 marca 2025 r., nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 4 lutego 2025 r. poinformowano Burmistrza Miasta i Gminy (dalej jako: "Burmistrz") o zorganizowanej przez radnego D. M. w Sali Wiejskiej w [...] zabawie andrzejkowej. Zgodnie z treścią pisma, przedmiotowa impreza była odpłatna – 300 zł za parę, a zapisy dokonywane były osobiście lub telefonicznie przez radnego, o czym informował on na swoim profilu w mediach społecznościowych. W ocenie autora pisma, koszt imprezy wykalkulowany został w taki sposób, aby radny mógł uzyskać zysk. Zaznaczono przy tym, że impreza odbywała się w Sali Wiejskiej w [...], która stanowi własność Miasta i Gminy [...], co oznacza, że radny D. M. prowadził działalność gospodarczą z wykorzystaniem mienia gminnego.
W związku z uzyskaną informacją Burmistrz pismem z dnia 11 lutego 2025 r. (znak: [...]) zwrócił się do K. C., będącej Sołtysem Sołectwa [...] o udzielenie następujących informacji:
1. Kto kontaktował się z Panią w sprawie zamiaru wynajęcia świetlicy wiejskiej w [...] w celu zorganizowania zabawy andrzejkowej planowanej na dzień 30 listopada 2024 r.?
2. Kto po zawarciu umowy najmu świetlicy wiejskiej zgłosił się do Pani w sprawie odebrania kluczy do obiektu?
3. Kto przejmował od Pani obiekt wraz z powierzonym mieniem na czas wynajmu, tj. kto był stroną czynności zdawczo-odbiorczych?
4. Kto po zakończeniu najmu kontaktował się z Panią w sprawie zdania obiektu?
5. Kto rozliczał się z Panią ze stanu mienia oraz obiektu podczas czynności odbiorowych?
6. Kto zdawał Pani klucze od obiektu?
7. Czy prowadziła Pani jakiekolwiek czynności z jakąś inną osobą, która podawała się za najemcę świetlicy w tym okresie?
8. Kto był organizatorem Zabawy Andrzejkowej, która miała miejsce 30 listopada 2024 r. w świetlicy wiejskiej w [...]?
W odpowiedzi z dnia 18 lutego 2025 r. K. C. wyjaśniła, że o zamiarze wynajmu sali w dniu 30 listopada 2024 r. dowiedziała się podczas przejmowania obowiązków sołtysa, o czym poinformował ją D. M.. W sprawie odebrania kluczy (przekazania ich osobie zarządzającej kuchnią podczas imprezy) kontaktował się z nią D. M.. Podczas przekazywania obiektu trwały przygotowania do zbliżających się wydarzeń kulturalnych prowadzonych przez Panie z Koła Gospodyń Wiejskich [...], dlatego klucze zostały przekazane przez osobę zarządzającą kuchnią D. M.. W sprawie zdania obiektu kontaktował się z nią D. M.. Ze stanu mienia i czynności odbiorowych rozliczał się z nią D. M.. Klucze do obiektu zdawał również D. M.. Jedyną osobą, z którą prowadziła jakiekolwiek czynności związane z wynajęciem świetlicy wiejskiej był D. M.. Według jej wiedzy, na umowie najmu widniało nazwisko K. M., jednak wszystkie inne działania związane z organizacją imprezy, podejmował D. M..
Pismem z dnia 26 lutego 2025 r. Burmistrz przekazał Wojewodzie zebrane w sprawie dokumenty, celem zajęcia stanowiska w sprawie możliwości naruszenia zakazu wskazanego w art. 24f ustawy z dnia 08 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1465 ze zm., dalej również jako: "ustawa" albo "u.s.g."), tj. prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której uzyskał mandat.
Następnie, pismem z dnia 12 marca 2025 r. Burmistrz poinformował Przewodniczącą Inne, o przedłożeniu na posiedzenie odpowiednich komisji stałych w dniu 17 marca 2025 r. oraz na sesji w dniu 24 marca 2025 r. projektu uchwały w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego Inne.
Pismem z dnia 14 marca 2025 r. Burmistrz wezwał D. M. do złożenia wyjaśnień w trybie art. 383 § 3 ustawy z dnia 05 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 365). Z kolei pismem z dnia 17 marca 2025 r. poinformowano D. M. o zwołaniu wspólnego posiedzenia Komisji Inne w dniu 25 marca 2025 r. na godzinę 12.00, którego celem będzie wysłuchanie jego wyjaśnień, co do projektu uchwały w sprawie wygaśnięcia mandatu radnego. Poinformowano go także, że istnieje możliwość złożenia wyjaśnień na piśmie lub osobiście w trakcie sesji Rady Miejskiej, zwołanej na dzień 25 marca 2025 r. na godzinę 13.
[...] z dnia 25 marca 2025 r. Inne (dalej jako: "organ") stwierdziła wygaśnięcie mandatu radnego Inne D. M. w okręgu wyborczym nr [...] z powodu naruszenia ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego z prowadzeniem działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia stanowiącego własność Miasta i Gminy M., w której radny uzyskał mandat.
W uzasadnieniu tego aktu wskazano, że radny organu stanowiącego gminy w związku z pełnieniem swojego mandatu ma szereg uprawnień, ale także obowiązków. Jednym z nich, jest określony w art. 24f ust. 1 ustawy, zgodnie z którym radni nie mogą prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której uzyskali mandat, a także zarządzać taką działalnością lub być przedstawicielami, czy pełnomocnikami w prowadzeniu takiej działalności.
Następnie, przytaczając stanowisko sądów administracyjnych stwierdzono, że zakaz ten ma ograniczać możliwość uzyskiwania dla siebie korzystnych rozstrzygnięć, a termin "z wykorzystaniem" odnosić należy do wszelkich przypadków korzystania z mienia komunalnego gminy w ramach prowadzonej działalności, bez względu na to czy owo wykorzystywanie ma podstawę prawną, czy też nie, jest stałe bądź jednorazowe oraz odpłatne czy też nie. Naruszenie przepisu art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym powoduje utratę mandatu na podstawie art. 383 § 1 pkt 5 ustawy wyborczy, wedle którego radny traci mandat w przypadku naruszenia ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego z wykonywaniem określonych w odrębnych przepisach funkcji lub działalności. Weryfikacja uzyskanych informacji doprowadziła do wniosku, że radny D. M. naruszył wyżej opisany zakaz poprzez organizację zabawy andrzejkowej w Świetlicy Wiejskiej w [...], która miała miejsce w dniu 30 listopada 2024 r. Zabawa ta miała charakter odpłatny, a rezerwacje miejsc oraz wpłaty przyjmował radny. Świetlica Wiejska w [...] stanowi majątek należący do Miasta i Gminy M., co potwierdza zapis w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w W. , Wydział Ksiąg Wieczystych. Powyższe potwierdzają pisma z dnia 4 lutego 2025 r. i 18 lutego 2025 r., a także umowa najmu z dnia 18 listopada 2024 r. (przy czym zaznaczenia wymaga, że osoba wpisana w niej jako najemca – małżonka radnego D. M. nie była osobą faktycznie wykorzystującą przedmiot najmu, ponieważ wszelkie czynności, do których zobowiązany został najemca wykonywał on osobiście). Zgodnie z art. 383 § 3 Kodeksu wyborczego, przed podjęciem uchwały o wygaśnięciu mandatu należy umożliwić radnemu złożenie wyjaśnień, o czym D. M. został poinformowany pismami z dnia 14 marca 2025 r. i z dnia 17 marca 2025 r. Takowe wyjaśnienia zostały przez radnego przedstawione przed sesją Inne, w trakcie wspólnego posiedzenia komisji Inne, a także na XV sesji Inne, które miały miejsce w dniu 25 marca 2025 r.
Skargę na powyższą uchwałę wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu D. M. (dalej jako: "skarżący") skorzystał podnosząc zarzuty naruszenia:
- art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, polegające na błędnym uznaniu, iż organizacja zabawy andrzejkowej przez żonę skarżącego na świetlicy wiejskiej stanowi przejaw prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy;
- art. 383 § 1 pkt 5 Kodeksu wyborczego, polegające na stwierdzeniu wygaśnięcia mandatu radnego Inne z powodu naruszenia ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego z prowadzeniem działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia stanowiącego własność gminy, w której radny uzyskał mandat, podczas gdy nie wystąpiły okoliczności uzasadniające wygaśniecie mandatu radnego.
Wobec tak sformułowanych zarzutów, skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności [...] Inne z dnia 25 marca 2025 r. w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego w całości.
Zdaniem skarżącego nie sposób uznać, że doszło do spełnienia przesłanki skutkującej wygaśnięciem jego mandatu, ponieważ nie można zakwalifikować organizacji zabawy andrzejkowej przez żonę skarżącego, jako działalności gospodarczej prowadzonej z wykorzystaniem mienia komunalnego. Zwrócił w tym zakresie uwagę na okoliczność, że nie prowadzi on działalności gospodarczej w myśl art. 3 ustawy – Prawo przedsiębiorców, zgodnie z którym za taką uznaje się zorganizowaną działalność, prowadzoną w sposób ciągły i zarobkowy. W jego ocenie zwrot "prowadzenie działalności gospodarczej na własny rachunek" należy w świetle obecnie obowiązującego prawa rozumieć po prostu jako jednoosobowego przedsiębiorcę. Trudność polega z kolei na interpretacji zwrotu "wspólnie z innymi osobami", który nie jest używany w żadnym innym akcie prawnym poza ustawami samorządowymi. Wobec powyższego uznać należy, że odnosi się on, w świetle obowiązujących przepisów, wyłącznie do wspólników spółek cywilnych. Analizując podjęcie działalności gospodarczej z punktu widzenia ograniczeń antykorupcyjnych, skarżący zwrócił także uwagę na uchwałę Trybunału Konstytucyjnego z 2 czerwca 1993 r. sygn. akt W 17/93, OTK 1993/2, poz. 44, w myśl której "nie jest prowadzeniem działalności gospodarczej korzystanie z powszechnie dostępnych usług, zakładów, przedsiębiorstw, instytucji i urządzeń miejskich na warunkach ogólnych oraz stosunków wynikających z najmu pomieszczeń dla własnych celów mieszkalnych lub handlowo-przemysłowych i dzierżawy drobnych parceli, jeżeli najem lub dzierżawa oparte są na warunkach ustalonych powszechnie dla danego typu przedmiotów najmu lub dzierżawy", zaznaczając przy tym, że uchwała ta podjęta została na gruncie nieobowiązujących już przepisów, jednakże przytoczona w niej argumentacja pozostaje aktualna.
Dalej D. M. podkreślił, że ani on, ani jego małżonka nie osiągnęli dochodu z organizacji zabawy. Pobierana opłata miała na celu pokrycie kosztów związanych z organizacją wydarzenia (wynajem sali, oprawa muzyczna, catering, dekoracje), a nie przyniesienie korzyści majątkowej organizatorom. Takie działanie nie ma, w ocenie skarżącego, znamion prowadzenia działalności gospodarczej, gdyż jego istotą nie było generowanie zysku. Pokrywanie wydatków poniesionych w związku z organizacją imprezy nie może być utożsamiane z działalnością gospodarczą, wydarzenie miało charakter jednorazowy i nie było elementem stałej działalności podejmowanej w celu uzyskiwania dochodu. Przyjęcie interpretacji zaprezentowanej przez Inne prowadziłoby w konsekwencji do uznania, że każda organizacja wydarzenia, w ramach którego uczestnicy ponoszą wspólne koszty, mogłaby zostać uznana za prowadzenie działalności gospodarczej.
Odnosząc się do działań Inne skarżący wskazał, że cechują się one rażącą nieproporcjonalnością, co podważa ich zasadność oraz zgodność z zasadą równego traktowania, ponieważ w jego przypadku postawiono zarzut naruszenia zakazu prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia gminnego, a w stosunku do innego radnego, którego działania związane z wykorzystywaniem mienia komunalnego mogą budzić uzasadnione wątpliwości i podejrzenia, Rada nie podejmuje żadnych czynności. W ocenie skarżącego organ oparł swoje stanowisko na nieuzasadnionym twierdzeniu, że organizacja jednorazowej zabawy andrzejkowej przez jego żonę w świetlicy wiejskiej stanowi takie naruszenie.
Końcowo skarżący podniósł, że zaskarżona uchwała Inne podjęta została bez podstawy prawnej i z naruszeniem przepisów Kodeksu wyborczego, co uzasadnia stwierdzenie jej nieważności.
Odpowiadając na skargę organ, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując jednocześnie stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.
Przechodząc do zarzutów przedstawionych przez D. M. stwierdzono, że skarżący nie zaprzecza, iż organizowana przez jego małżonkę zabawa andrzejkowa odbyła się w sali wiejskiej stanowiącej własność Gminy i Miasta M. . W ocenie organu bez znaczenia dla realizacji przesłanki wskazanej w art. 27f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym jest okoliczność, że formalnie skarżący nie jest przedsiębiorcą i nie ma zarejestrowanej działalności gospodarczej. Bez znaczenia dla sprawy jest również wskazywane przez D. M. nieosiągnięcie dochodów z tytułu organizacji zabawy (niepoparte żadnymi dowodami), gdyż wskazany przepis odnosi się do obiektywnego spełnienia kryterium prowadzenia działalności gospodarczej. W świetle ustalonego w sprawie stanu faktycznego nie można uznać, że działania podejmowane przez skarżącego polegające na organizacji wydarzenia nie mogą być traktowane jako prowadzenie działalności gospodarczej, gdyż nie różniły się one, w ocenie organu, niczym od działań podejmowanych przy organizacji podobnych imprez przez podmioty profesjonalne. Organ wskazał, że najnowsze orzecznictwo sądów administracyjnych jednoznacznie uwypukla istotę funkcjonowania przepisów o charakterze antykorupcyjnym, mających eliminować nawet potencjalne możliwości tego rodzaju działań. Organ nie zarzuca przy tym, że radny wykorzystał swoje stanowisko do korzystania z mienia komunalnego, ale sam fakt, że skarżący jako radny zdecydował się na organizację wydarzenia z użyciem mienia komunalnego prowadzi do sytuacji, w której osłabione zostało zaufanie mieszkańców gminy nie tylko do radnego, ale do całej Inne. Uzupełniająco organ zwrócił także uwagę na wartość przychodu, jaką radny osiągnął w konsekwencji organizacji zabawy andrzejkowej. Na podstawie zdjęć z imprezy andrzejkowej stwierdził, że musiało w niej brać udział co najmniej 30 par. To z kolei, biorąc pod uwagę fakt, że pobierana była opłata 300 zł od pary, daje kwotę 9 tys. złotych, która przekracza ustawowy próg dla uznania, że prowadzona jest działalność gospodarcza.
Końcowo organ przedstawił także stanowisko dotyczące organizacji imprezy przez małżonkę skarżącego twierdząc, że z zebranych informacji wynika jasno, iż jej udział w tym przedsięwzięciu był czysto fikcyjny, ponieważ całość działań podejmowana była przez D. M.. Niezależnie jednak od powyższego uznać należy, że przepis art. 24f ustawy o samorządzie gminnym zostałby naruszony, ponieważ odnosi się on także do działania w charakterze pełnomocnika, a za takiego w istocie należałoby uznać skarżącego, który zajmował się całą formalną stroną przedsięwzięcia oraz umieścił swój numer telefonu na reklamie wydarzenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 roku, poz. 1267).
Jak wskazuje analiza akt sprawy oraz wniesionej skargi istota sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy podjęte przez skarżącego działania związane z zorganizowaniem w Sali Wiejskiej w [...] zabawie andrzejkowej, wyczerpywały przesłanki podjęcia uchwały w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego.
Zgodnie z art. 24f ust. 1 u.s.g. radni nie mogą prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której radny uzyskał mandat, a także zarządzać taką działalnością lub być przedstawicielem czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności. Niewątpliwie zakaz zawarty w art. 24f ust. 1 u.s.g. służy wyeliminowaniu sytuacji, gdy radny przez wykorzystywanie swojej funkcji, uzyskiwałby nieuprawnione korzyści dla siebie lub bliskich. Pełni on także istotną funkcję gwarancyjną wykonywania mandatu radnego w interesie gminnej wspólnoty samorządowej. Interes publiczny, którego realizacji służą "antykorupcyjne" normy art. 24f ust. 1 u.s.g. polega na "zapobieżeniu angażowania się osób publicznych w sytuacje i uwikłania mogące nie tylko poddawać w wątpliwość ich osobistą bezstronność czy uczciwość, ale także podważać autorytet organów Państwa oraz osłabiać zaufanie wyborców i opinii publicznej do ich prawidłowego funkcjonowania" (uchwała TK z dnia 13 kwietnia 1994 r., sygn. akt W 2/94, OTK w 1994 r., cz. I, s. 191). Z tych względów wszelkie wątpliwości związane z interpretacją normy art. 24f ust. 1 u.s.g. nie powinny prowadzić do obejścia ratio legis i do działalności niezgodnej ze standardami uczciwego wykonywania mandatu radnego.
Zauważyć należy, że norma art. 24f ust. 1 u.s.g. nie ogranicza zakazu do "własności" ani do "zarządzania" mieniem komunalnym, lecz używa znacznie pojemniejszego określenia: "wykorzystanie mienia", którego granice desygnatów są o wiele trudniej uchwytne. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, że sformułowanie: "wykorzystywanie" odnosi się do wszystkich przypadków korzystania z mienia komunalnego gminy w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, bez względu na to, czy wykorzystanie to ma podstawę prawną czy jest stałe bądź jednorazowe, wreszcie czy jest odpłatne czy też nieodpłatne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 05 listopada 2010 r., sygn. II OSK 1714/10, Baza CBOSA). Nie jest też istotne, czy radny prowadzący działalność gospodarczą jako jedyny korzysta z mienia komunalnego, czy też korzystają z niego także inne osoby. Wykorzystanie mienia komunalnego jest wystarczającą przesłanką do wygaśnięcia mandatu radnego i nie ma znaczenia, czy przy wykorzystaniu tego mienia komunalnego radny odniósł korzyści, czy też nie. Przepis art. 24f ust. 1 u.s.g. nie uzależnia bowiem wygaśnięcia mandatu radnego od osiągnięcia zysku z korzystania z mienia komunalnego, lecz rozstrzygający jest sam fakt korzystania z tego mienia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2010 r., sygn. akt II OSK 921/10, Baza CBOSA).
Równocześnie o kwalifikacji danej działalności ostatecznie przesądza kryterium obiektywne, tj. ustalenie, czy dany podmiot faktycznie prowadzi działalność, która obiektywnie może przynosić dochód (por. uchwała SN z dnia 30 listopada 1992 r., III CZP 134/92, OSNCP 1993, nr 5). Działalność gospodarcza jest bowiem faktem, kategorią o charakterze obiektywnym. Nie ma znaczenia okoliczność, że podmiot prowadzący określoną działalność nie ocenia jej (subiektywnie), jako działalności gospodarczej, nie nazywa jej tak bądź też oświadcza, że jej nie prowadzi. Zatem jeśli tylko dana działalność jest obiektywnie zdolna przynosić zysk podmiotowi ją prowadzącemu (i nie jest nielegalna), powinna być traktowana, jako działalność gospodarcza.
Powyższa regulacja zasadniczo ma nie tylko przeciwdziałać korupcji, ale także służyć utrzymaniu autorytetu władzy i nieosłabiania zaufania wyborców i opinii publicznej do jej prawidłowego funkcjonowania – czyli innymi słowy, by funkcjonariusz publiczny nie tylko nie realizował swoich prywatnych celów dzięki posiadanej władzy, ale by nie zachodziły przesłanki mogące stworzyć, choćby mylnie, takie wrażenie.
Dodatkowo Sąd zauważa, że w myśl art. 31 ust. 3 Konstytucji ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. W ocenie sądów administracyjnych miarkowanie sankcji w postaci stwierdzenia wygaśnięcia mandatu przedstawicielskiego poprzez odwołanie się do zasady proporcjonalności zasadniczo sprzeczne jest z ratio legis postanowień art. 24f ust. 1 u.s.g. i art. 383 § 1 pkt 5 Kodeksu wyborczego. Oczywiście w każdym przypadku organ musi brać pod uwagę, aby nie doprowadzić do sytuacji, w której doszłoby do ponadustawowej ingerencji w prawo wykonywania mandatu radnego pochodzącego z wyborów powszechnych. Ingerencja w tę sferę zasadniczo musi pozostawać w racjonalnej, odpowiedniej proporcji do wskazanych celów. W wyroku z dnia 19 września 2016 r., sygn. II OSK 1820/16, Naczelny Sąd Administracyjny (Baza CBOSA) uznał, że sankcja utraty mandatu radnego pochodzącego z wyboru, ingerująca w wolę powszechną, musi być zastosowana w sytuacji zaistnienia w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości przesłanek wynikających z normy prawa materialnego, nakazujących wygaszenie takiego mandatu (por. też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 06 września 2016 r., sygn. II OSK 1269/16, Baza CBOSA. Nie można jednak przyjąć, że ustalenie naruszenia przez radnego przepisów antykorupcyjnych podlega wartościowaniu w tym sensie, że możliwe jest stwierdzenie znacznego ich naruszenia - skutkującego wygaśnięciem mandatu - bądź nieznacznego nie prowadzącego do zastosowania takiej sankcji.
Przenosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy wskazać należy, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że radny D. M. naruszył wynikający z art. 24f ust. 1 ustawy zakaz poprzez organizację zabawy andrzejkowej w Świetlicy Wiejskiej w [...] która miała miejsce w dniu 30 listopada 2024 r. Bezsprzecznie zabawa ta miała charakter odpłatny, a rezerwacje miejsc oraz wpłaty przyjmował radny, co potwierdzają pisma z dnia 4 lutego 2025 r. i 18 lutego 2025 r., a także umowa najmu z dnia 18 listopada 2024 r. (przy czym zaznaczenia wymaga, że osoba wpisana w niej jako najemca – małżonka radnego D. M. nie była osobą faktycznie wykorzystującą przedmiot najmu, ponieważ wszelkie czynności, do których zobowiązany został najemca wykonywał on osobiście). Podnoszone zarzuty dotyczące wadliwego przyjęcia, jakoby skarżący prowadził działalność gospodarczą nie mogły zostać uznane za zasadne. Jak powyżej wskazano, o prowadzeniu działalności nie przesądza ani jej forma (nie musi być sformalizowana) ani uzyskanie z jej tytułu zysku. Podejmowanie działań, które są działaniami odpłatnymi z wykorzystaniem mienia gminnego wyczerpuje przesłankę, o jakiej mowa w art. 24f ust. 1 u.s.g. i ma charakter obiektywny. Jak bowiem zasadnie wskazał organ, za podjęciem stosownej uchwały przemawiał sam fakt, że skarżący jako radny zdecydował się na organizację wydarzenia z użyciem mienia komunalnego.
Podobnie okoliczności związane z rzekomą nieproporcjonalnością i brakiem podejmowania tego typu uchwał w stosunku do innych osób prowadzących działalność z wykorzystaniem mienia gminnego nie mogła zostać uznana za zasadną wobec jasnej bezwzględnego zakazu prowadzenia działalności gospodarczej przez radnych z wykorzystaniem mienia gminnego.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935) oddalił skargę.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę