II SA/Po 320/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o nakazie rozbiórki domku letniskowego, uznając, że organ nadzoru budowlanego niesłusznie odmówił przedłużenia terminu na legalizację obiektu, zwłaszcza w kontekście procedowanego planu miejscowego.
Skarżący M.G. został zobowiązany przez organy nadzoru budowlanego do rozbiórki samowolnie wybudowanego domku letniskowego i zbiornika na ścieki, ponieważ nie dostarczył dokumentów legalizacyjnych w wyznaczonym terminie. Sąd uchylił decyzje organów, wskazując, że organ I instancji niesłusznie odmówił przedłużenia terminu na legalizację, mimo że skarżący informował o postępach w procedowaniu planu miejscowego, który docelowo dopuszczał tego typu zabudowę. Sąd podkreślił, że termin na przedłożenie dokumentów legalizacyjnych jest terminem procesowym, który może być przedłużany, a odmowa jego przedłużenia naruszyła zasadę zaufania do władzy publicznej.
Sprawa dotyczyła skargi M.G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB), która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) nakazującą rozbiórkę domku letniskowego i zbiornika na ścieki. PINB wszczął postępowanie w sprawie samowoli budowlanej, a następnie wstrzymał roboty i nałożył obowiązek dostarczenia dokumentów legalizacyjnych. Skarżący kilkukrotnie prosił o przedłużenie terminu, wskazując na procedowanie planu miejscowego, który miał dopuścić zabudowę letniskową. PINB ostatecznie wydał decyzję nakazującą rozbiórkę, uznając, że skarżący nie wywiązał się z nałożonych obowiązków. WINB utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucił organom naruszenie przepisów KPA i Prawa budowlanego, w tym niewzięcie pod uwagę postępów w procedowaniu planu miejscowego oraz błędne przyjęcie braku zainteresowania legalizacją. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił obie decyzje organów. Sąd uznał, że PINB niesłusznie odmówił przedłużenia terminu na przedłożenie dokumentów legalizacyjnych, mimo że skarżący informował o postępach w procedowaniu planu miejscowego, który ostatecznie został uchwalony i dopuszczał tego typu zabudowę. Sąd podkreślił, że termin na legalizację jest terminem procesowym, który może być przedłużany, a odmowa przedłużenia naruszyła zasadę zaufania do władzy publicznej (art. 8 § 1 KPA). Sąd wskazał, że PINB miał świadomość procedowania planu miejscowego i powinien wykazać się większą wyrozumiałością. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję PINB, nakazując organom ponowne wyznaczenie terminu na przedłożenie dokumentów legalizacyjnych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organ nadzoru budowlanego niesłusznie odmówił przedłużenia terminu na przedłożenie dokumentów legalizacyjnych, naruszając tym samym zasadę zaufania do władzy publicznej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że termin na przedłożenie dokumentów legalizacyjnych jest terminem procesowym, który może być przedłużany, zwłaszcza gdy strona wykazuje aktywność i informuje o okolicznościach uniemożliwiających dotrzymanie terminu, a także gdy procedowany jest plan miejscowy, który może umożliwić legalizację. Odmowa przedłużenia terminu w takich okolicznościach narusza zasadę zaufania do władzy publicznej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (14)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z powodu naruszenia prawa.
p.b. art. 49b § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Podstawa do nakazania rozbiórki obiektu budowlanego będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia lub pomimo sprzeciwu.
p.b. art. 49b § ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Określa obowiązek wstrzymania robót budowlanych i nałożenia obowiązku przedłożenia dokumentów legalizacyjnych, gdy budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
p.b. art. 49b § ust. 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Podstawa do wydania decyzji o nakazie rozbiórki w przypadku niewywiązania się z obowiązku przedłożenia dokumentów legalizacyjnych.
k.p.a. art. 8 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.
Pomocnicze
k.p.a. art. 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 70
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego.
Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw art. 25
Przepisy stosuje się w brzmieniu dotychczasowym do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowelizacji (19 września 2020 r.).
Ustawa z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy otoczenia prawnego przedsiębiorców art. 5
Zmiana brzmienia art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego, wprowadzająca zapis 'w wyznaczonym terminie' zamiast 'w terminie 30 dni'.
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kognicji sądów administracyjnych - kontrola działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
p.p.s.a. art. 3 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądów administracyjnych obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie sądu wykładnią prawa i oceną prawną przy ponownym rozpoznaniu sprawy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ nadzoru budowlanego niesłusznie odmówił przedłużenia terminu na przedłożenie dokumentów legalizacyjnych, mimo że skarżący informował o postępach w procedowaniu planu miejscowego. Uchwalenie nowego planu miejscowego, dopuszczającego zabudowę letniskową, stanowiło istotną okoliczność uzasadniającą przedłużenie terminu legalizacji. Termin na przedłożenie dokumentów legalizacyjnych jest terminem procesowym i może być przedłużany, a jego nieprzedłużenie naruszyło zasadę zaufania do władzy publicznej.
Godne uwagi sformułowania
termin ten jest zatem terminem procesowym, instrukcyjnym, a nie terminem prawa materialnego i może być przedłużany stosownie do uznania organu z jego woli lub na żądanie strony, jeżeli zachodzą ku temu szczególne okoliczności. możliwe jest przedłużenie tego terminu również po jego upływie, gdyż żaden przepis prawa nie stoi temu na przeszkodzie, a możliwość taką uzasadnia cel instytucji legalizacji samowoli budowlanej, jakim jest stworzenie stronom jak najlepszych warunków do jej legalizacji. organ naruszając zasady ogólne, musi liczyć się z tym, że jego działania lub zaniechania zostaną uznane za niezgodne z prawem przez sąd administracyjny.
Skład orzekający
Danuta Rzyminiak-Owczarczak
przewodniczący
Zbigniew Kruszewski
sprawozdawca
Arkadiusz Skomra
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących legalizacji samowoli budowlanej, możliwość przedłużania terminów procesowych w postępowaniu administracyjnym, znaczenie planów miejscowych dla legalizacji obiektów budowlanych oraz zasada zaufania do władzy publicznej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której procedowany jest plan miejscowy, a organ administracji ma świadomość jego zbliżającego się uchwalenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest uwzględnianie postępów w procedurach planistycznych przez organy administracji i jak kluczowe może być przedłużenie terminu dla obywatela, aby mógł zalegalizować swoją nieruchomość zgodnie z nowymi przepisami.
“Sąd stanął po stronie obywatela: organ musiał przedłużyć termin na legalizację domku letniskowego!”
Dane finansowe
WPS: 980 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Po 320/24 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2024-10-23 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-05-10 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Arkadiusz Skomra Danuta Rzyminiak-Owczarczak /przewodniczący/ Zbigniew Kruszewski /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s Hasła tematyczne Budowlane prawo Skarżony organ Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2020 poz 1333 art. 49b. ust. 2 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j. Dz.U. 2024 poz 572 art. 8 § 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.) Sentencja [...] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 października 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski (spr.) Asesor WSA Arkadiusz Skomra Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2024 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 marca 2024 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia 22 stycznia 2024 r., nr [...], II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę 980 zł (dziewięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia 14 marca 2024 roku (znak: [...]) [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: WINB lub organ odwoławczy) utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia 22 stycznia 2024 roku (znak: [...]) w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji wynikał następujący stan sprawy: Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. (dalej: PINB) w dniu 13 sierpnia 2020 r. przeprowadził kontrolę nieruchomości oznaczonej nr ewid. [...], obręb C.1. W kontroli uczestniczył właściciel nieruchomości – M. G. (dalej: skarżący) oraz przedstawiciele PGW [...] z M.. W trakcie kontroli stwierdzono, że na części działki [...] w sąsiedztwie Jeziora X. zostały ustawione: domki letniskowe typu holenderskiego, przyczepy kempingowe, oraz wybudowano inne obiekty o funkcji pomocniczej związane z rekreacją indywidualną. Właściciel dokonał podziału części nieruchomości na 35 parceli (nie dokonując podziału geodezyjnego) oraz doprowadził do nich energię elektryczną i wodę z wodociągu wiejskiego. Wydzielone parcele zostały wydzierżawione na podstawie umowy, z możliwością ich zabudowy. Z ustaleń PINB wynika, że przedmiotowa parcela nr [...] zabudowana jest drewnianym domkiem letniskowym o wym. 5,90 m x 5,50 m ustawionym na bloczkach betonowych, będącym w trakcie kontroli w budowie. Ponadto, na parceli znajduje się zbiornik na ścieki bytowe. Pismem z 11 września 2020 r. PINB zawiadomił strony postępowania o fakcie wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustawienia drewnianego domku letniskowego. Postanowieniem z 29 grudnia 2020 r. (znak: [...]) PINB wstrzymał skarżącemu prowadzenie robót budowlanych domku letniskowego oraz nałożył obowiązek dostarczenia w terminie 5 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia dokumentów legalizacyjnych. W odpowiedzi skarżący zwrócił się z prośbą o przedłużenie terminu na złożenie żądanych dokumentów. Nadmienił również, że złożył wniosek o zmianę miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w zakresie możliwości zabudowy letniskowej. W dniu 23 września 2020 r. Rada Gminy C. podjęła uchwałę nr [...] o przystąpieniu do sporządzenia planu zagospodarowania przestrzennego w obrębie m. C. i C.1. Postanowieniem z 22 czerwca 2021 r. PINB zawiesił postępowanie administracyjne dotyczące legalności ustawienia domku letniskowego i zbiornika bezodpływowego na ścieki bytowe zlokalizowanych nie nieruchomości skarżącego, z uwagi na przystąpienie do opracowania planu miejscowego i wstrzymanie procedury wydania warunków zabudowy. Po dwóch latach, postanowieniem z 30 czerwca 2023 r. (znak: [...]) PINB podjął z urzędu zawieszone postępowanie administracyjne dotyczące legalności budowy domu letniskowego. Zgodnie z informacją pozyskaną od Wójta Gminy C. w związku z wniesieniem licznych uwag do uzgodnionego i zaopiniowanego projektu planu miejscowego, ponowiono procedurę projektu uzgodnień i aktualnie nie można określić terminu wejścia w życie planu. Następnie postanowieniem z 25 lipca 2023 r. PINB ponownie wstrzymał skarżącemu prowadzenie robót budowlanych domku letniskowego oraz nałożył obowiązek dostarczenia w terminie 4 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia następujących dokumentów legalizacyjnych: a) inwentaryzacji budowlanej oraz planu zagospodarowania domku letniskowego i zbiornika na ścieki z opinią techniczną wskazującą, że stan techniczny obiektu pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu, b) zaświadczenia wójta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu; c) informacji o wyłączeniu gruntu z produkcji rolnej; d) oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Pismem z 8 grudnia 2023 r. skarżący złożył do PINB wniosek o przedłużenie terminu dostarczenia dokumentów legalizacyjnych do dnia 31 maja 2024 r. Uzasadnił go przedłużającą się procedurą planistyczną oraz informacją otrzymaną od Wójta Gminy C. o niewydawaniu decyzji o warunkach zabudowy, a także błędnym zrozumieniem terminów dostarczenia dokumentów legalizacyjnych. Decyzją z dnia 22 stycznia 2024 r. (znak: [...]) PINB nakazał skarżącemu dokonać rozbiórki domku letniskowego i zbiornika bezodpływowego na ścieki bytowe. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że umożliwił skarżącemu legalizację obiektu na podstawie art. 49b ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane – w brzmieniu sprzed 19 września 2020 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333, dalej: p.b.). Nałożył na skarżącego obowiązek dostarczenia dokumentów legalizacyjnych w terminie czterech miesięcy. Skarżący jednakże nie wywiązał się z rzeczonego obowiązku, stąd zgodnie z art. 49b ust. 3 w zw. z art. 49b ust. 1 p.b. organ zobowiązany był orzec o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego. Od powyższej decyzji organu I instancji skarżący, reprezentowany przez r.pr. A. U., wniósł odwołanie. Zdaniem skarżącego organ pominął, że dla przedmiotowego terenu procedowany jest plan miejscowy, który będzie umożliwiał posadowienie na nieruchomości skarżącego takich obiektów, jakich dotyczy przedmiotowe postępowanie. Decyzją z dnia 14 marca 2024 roku (znak: [...]) [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W ocenie WINB dokumenty legalizacyjne, których zażądał organ I instancji odpowiadają wymaganiom wskazanym przez ustawodawcę w art. 49b ust. 2 p.b. W świetle orzecznictwa sądów administracyjnych decyzja o nakazie rozbiórki wydana na podstawie art. 49b ust. 1 w zw. z ust. 3 p.b. nie ma charakteru uznaniowego. Jest to decyzja nakładająca na stronę obowiązek, przy czym organ jest zobligowany wydać taką decyzję w określonych prawem okolicznościach. Odnosząc się do zarzutów wskazanych w odwołaniu, WINB nadmienił, że wystąpienie przez skarżącego z wnioskiem o wydanie warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji, pomimo jego zawieszenia ze względu na trwająca procedurę uchwalania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, wskazywałoby na chęć zalegalizowania spornego budynku. Natomiast brak wystąpienia z wnioskiem o wydanie decyzji ustalającej warunki zabudowy dowodzi braku zainteresowania legalizacją. Skarżący, nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając organowi odwoławczemu naruszenie: - art. 77 i 70 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.) poprzez nienależyte rozważenie całego zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz: - niewzięcie pod uwagę uzyskanych przez organ I instancji i z urzędu (oraz od skarżącego) informacji, z których wynika, że dla przedmiotowego terenu procedowany jest plan miejscowy, który będzie umożliwiał posadowienie na działce skarżącego takich obiektów, jakich dotyczy przedmiotowe postępowanie; - przyjęcie, że skarżący nie był zainteresowany legalizacją albowiem nie wystąpił z wnioskiem o uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy, podczas gdy informował organ I instancji, że wystąpienie z wnioskiem odradzili mu przedstawiciele Urzędu Gminy C. wskazując, że prace nad planem miejscowym są na tak zaawansowanym etapie, że uzyskiwanie takiej decyzji jest bezcelowe wobec rychłego uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który będzie umożliwiał legalizację posadowionej zabudowy; - art. 49b p.b. w zw. z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w okolicznościach niniejszej sprawy, tj. pomimo okoliczności wskazanych powyżej, istnieją przesłanki do wydania nakazu rozbiórki posadowionych na parceli nr [...] obiektów budowlanych oraz, że termin, o których mowa w art. 49b ust. 2 p.b. nie może zostać ponownie przedłużony. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko oraz wniósł o oddalenie skargi. Pismem z 6 czerwca 2024 r. skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z uchwały nr [...] Rady Gminy C. z dnia 26 kwietnia 2024 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w obrębie miejscowości C. i C.1. Skarżący podkreślił nowe przeznaczenie nieruchomości, której dotyczy postępowanie oraz zgodność jej sposobu zagospodarowania z obowiązującym nowym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Dokonując kontroli sądowoadministracyjnej w tak oznaczonych granicach kognicji, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja WINB oraz poprzedzająca ją decyzja PINB naruszały prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Materialnoprawną podstawę decyzji organów nadzoru budowlanego stanowił art. 49b ust. 1 p.b. w brzmieniu sprzed nowelizacji z 2020 r., z uwagi na wszczęcie postępowania w niniejszej sprawie przez właściwy organ (PINB) zawiadomieniem z 11 września 2020 r. Zgodnie z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 471) do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ww. nowelizacji (19 września 2020 r.) przepisy ustawy zmienianej w art. 1 (p.b.) stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Skoro więc w niniejszej sprawie postępowanie wszczęto z urzędu przed 19 września 2020 r., to prawidłowo zastosowano przepisy p.b. w brzmieniu dotychczasowym, tj. sprzed nowelizacji z 2020 r. Zgodnie z przywołanym wyżej art. 49b ust. 1 p.b. organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez organ administracji architektoniczno-budowlanej. Natomiast w świetle art. 49b ust. 2 p.b. jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego, oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem - gdy budowa nie została zakończona - prowadzenie robót budowlanych oraz nakłada na inwestora obowiązek przedłożenia w wyznaczonym terminie: 1) dokumentów, o których mowa w art. 30 ust. 2 albo art. 30 ust. 2 i 3, albo art. 30 ust. 2 i 4; 2) projektu zagospodarowania działki lub terenu; 3) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. W sprawie bezsporne jest, że wybudowanie przedmiotowego domku letniskowego wymagało skutecznego zgłoszenia. Skarżący dokonał takiego zgłoszenia, jednak Starosta [...] – po powzięciu informacji o fakcie wybudowania - decyzją nr [...] z dnia 24 sierpnia 2020 r. umorzył postępowanie, co skutkowało tym, że zgłoszenie było nieskuteczne. Okoliczność ta pozostaje także poza przedmiotem sporu – skarżący nie kwestionował braku skuteczności dokonanego zgłoszenia, a tym samym zaakceptował, że wybudowany przez niego domek letniskowy wraz ze zbiornikiem na nieczystości płynne stanowią samowolę budowlaną. Mając powyższe na uwadze, organy zastosowały przepisy art. 49b ust. 1-2 p.b., stwarzając jednocześnie skarżącemu możliwość legalizacji obiektu. Istota sporu sprowadza się zatem do oceny prawidłowości podejmowanych przez organ (PINB) czynności w zakresie postępowania legalizacyjnego oraz prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (vide art. 8 § 1 k.p.a.). Specyfika postępowania legalizacyjnego powoduje, że po wydaniu przez organ (PINB) postanowienia o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych (art. 49b ust. 2 p.b.) zakres zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uzależniony jest w całości od aktywności strony zobowiązanej do przedłożenia odpowiednich dokumentów. W niniejszej sprawie skarżący miał świadomość konsekwencji niewykonania w zakreślonym terminie nałożonych obowiązków, o czym świadczą chociażby pisma skarżącego wnoszone do organu, zawierające prośbę o wydłużenie terminu na przedłożenie dokumentów legalizacyjnych. W tym miejscu należy podkreślić, że wykładnia art. 49b ust. 2 i 3 p.b. wskazuje, iż ustawodawca celowo nie zdecydował się na wprowadzenie sztywnego, ustawowego terminu, od upływu którego inwestor byłby zobowiązany uzupełnić brakującą dokumentację. Na mocy art. 5 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy otoczenia prawnego przedsiębiorców (Dz. U. z 2016 r. poz. 2255) zmieniono dotychczasowe brzmienie art. 49b. ust. 2 p.b. w ten sposób, że zamiast sformułowania "w terminie 30 dni" wprowadzono zapis "w wyznaczonym terminie". Obowiązujący do 1 stycznia 2017 r. 30-dniowy termin na przedłożenie dokumentów legalizacyjnych był powszechnie krytykowany. Zwracano uwagę na to, że godzi w prawa chronione konstytucyjnie, m.in. art. 78, 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 Konstytucji RP (zob. Andrzej Gliniecki, Prawo budowlane. Komentarz. Wydanie III, art. 49b, WK 2016). Dlatego też art. 49b ust. 2 p.b. w brzmieniu do września 2020 r. (znajdującym zastosowanie w niniejszej sprawie) dowodzi, że ustalenie terminu na przedstawienie dokumentów legalizacyjnych zostało pozostawione uznaniu organu, który powinien określać go w sposób odpowiadający realiom rozpoznawanej sprawy. Termin ten jest zatem terminem procesowym, instrukcyjnym, a nie terminem prawa materialnego i może być przedłużany stosownie do uznania organu z jego woli lub na żądanie strony, jeżeli zachodzą ku temu szczególne okoliczności. Przy dokonywaniu tej oceny organ nadzoru powinien kierować się w pierwszym rzędzie zakresem nałożonych obowiązków, ale nie może pomijać interesów stron postępowania oraz jego dotychczasowego przebiegu (por. wyrok NSA z 25 września 2019 r., sygn. akt II OSK 2331/17, wszystkie orzeczenia dostępne są w internetowej bazie orzeczeń CBOSA). W konsekwencji możliwe jest przedłużenie tego terminu również po jego upływie, gdyż żaden przepis prawa nie stoi temu na przeszkodzie, a możliwość taką uzasadnia cel instytucji legalizacji samowoli budowlanej, jakim jest stworzenie stronom jak najlepszych warunków do jej legalizacji. Podobnie uznanie przez organ, nawet po upływie ww. terminu, że obowiązek został wykonany, daje podstawę do legalizacji zabudowy, która nie narusza prawa (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 18 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Gd 149/16). Przytoczenie powyższych rozważań ma istotne znaczenie dla rozpoznawanej sprawy, ponieważ w jej realiach uzasadnionym było właśnie przedłużenie terminu na przedłożenie dokumentów legalizacyjnych na okres o jaki wnosił skarżący. W ocenie Sądu organ I instancji niezasadnie odmówił skarżącemu przedłużenia terminu. W piśmie z 29 grudnia 2023 r. (k. [...] akt administracyjnych organu I instancji) skarżący zaznaczył, że co prawda termin na złożenie dokumentów legalizacyjnych już upłynął, jednak jego zaniechanie w tym zakresie podyktowane było różnymi, okolicznościami. Trzeba przy tym podkreślić, że były one organowi nadzoru budowlanego znane. Przede wszystkim skarżący, pozostający w stałym kontakcie z Urzędem Gminy C. , od którego uzyskał informację o zbliżającej się finalizacji procedury w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego – zgodnie z projektem plan przeznaczałby działkę skarżącego pod teren zabudowy letniskowej, dopuszczającej posadowienie domków letniskowych, o wszystkich tych okolicznościach organ informował. Skarżący powołał się na informacje o tym, że miejscowy plan zostanie uchwalony do końca 2023 roku oraz informował o tym, że termin ten uległ opóźnieniu, lecz, że procedura planistyczna trwa. Organy powyższych okoliczności nie podważały. Jak już uprzednio wspomniano, przedłużenie terminu na złożenie dokumentów legalizacyjnych możliwe jest również po jego upływie, gdyż żaden przepis prawa nie stoi temu na przeszkodzie, a możliwość taką uzasadnia cel instytucji legalizacji samowoli budowlanej (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 18 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Gd 149/16). W analizowanym przypadku taka sytuacja miała właśnie miejsce, bowiem przedłużenie terminu stworzyłoby możliwość skarżącemu pozyskania dokumentów niezbędnych do legalizacji samowoli budowlanej, a jednocześnie należało przyjąć, że żaden przepis prawa nie zabraniał organowi podjęcia takiego działania. Podkreślenia wymaga, że w niniejszej sprawie PINB z własnej inicjatywy zawiesił postępowanie administracyjne dotyczące legalności ustawienia przedmiotowego domku letniskowego i zbiornika bezodpływowego na ścieki bytowe z uwagi na przystąpienie do opracowania planu miejscowego przez gminę. Postępowanie było zawieszone przez blisko 2 lata. Ponadto, PINB prowadził korespondencję z wójtem gminy C. – w piśmie z 20 września 2023 r. poinformowano PINB, że aktualnie wprowadzane są zmiany w projekcie planu miejscowego, które wynikają z opinii i uzgodnień organu, a następnie projekt planu zostanie wyłożony do publicznej wiadomości i ustalony zostanie termin dyskusji publicznej. Skoro zatem PINB miał świadomość procedowania planu miejscowego i zbliżającego się jego zakończenia w postaci podjęcia uchwały sprawie uchwalenia miejscowego planu dla terenów, które obejmują nieruchomość skarżącego, to uznać należało, że organ powinien wykazać się większą wyrozumiałością w stosunku do skarżącego i przedłużyć mu termin na przedłożenie dokumentów legalizacyjnych. Kluczowa dla powyższych uwag pozostaje okoliczność, że już na etapie postępowania sądowoadministracyjnego skarżący przedłożył kopię uchwały nr [...] Rady Gminy C. z dnia 26 kwietnia 2024 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w obrębie miejscowości C. i C.1. Zgodnie z jej treścią na terenie obejmującym nieruchomość skarżącego (na której posadowiony jest przedmiotowy domek letniskowy i zbiornik na ścieki) rzeczywiście przewidziana jest lokalizacja domów letniskowych i budynków rekreacji indywidualnej o maksymalnej powierzchni zabudowy jednego budynku – 100 m2 (zob. § 10 ust. 1 pkt 1 lit. c uchwały). Zatem uwzględnienie wniosku skarżącego, poprzez przedłużenie terminu na przedłożenie dokumentów legalizacyjnych do dnia 31 maja 2024 r. – tak jak domagał się tego skarżący – umożliwiłoby mu przedłożenie m.in. aktualnego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dopuszczającego budowę na nieruchomości skarżącego przedmiotowego domku letniskowego. Sąd podziela argumentację zawartą w skardze dotyczącą możliwości przedłużenia terminu – organ mógł go przedłużyć, gdyż nie był związany terminem ustawowym. Co więcej, nie przedłużając go, organ naruszył zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, sformułowaną w art. 8 § 1 k.p.a. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że zasady ogólne prawa spełniają funkcję opisową, tj. określają w sposób ogólny podstawowe cechy i założenia postępowania administracyjnego, funkcję interpretacyjną – organy stosujące prawo muszą interpretować je w sposób zbieżny z zasadami ogólnymi oraz funkcję ochronną – zawierają treść normatywną i ich naruszenie jest sankcjonowane w określony sposób. Organ administracji, naruszając zasady ogólne, musi liczyć się z tym, że jego działania lub zaniechania zostaną uznane za niezgodne z prawem przez sąd administracyjny (zob. Przybysz Piotr Marek, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX 2023). PINB miał świadomość zbliżającego się zakończenia procedowania miejscowego planu dla terenu obejmującego nieruchomość skarżącego – powinien zatem, realizując zasadę zaufania do władzy publicznej – przedłużyć termin skarżącemu, zgodnie z jego wnioskiem. Mając na uwadze powyższe, wobec naruszenia przez organy art. 49b. ust. 2 p.b. oraz art. 8 § 1 k.p.a. w sposób opisany powyżej, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji. Zalecenia do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań i sprowadzają się do ponownego wyznaczenia terminu skarżącemu na przedłożenie dokumentów legalizacyjnych, z uwzględnieniem przedstawionej oceny prawnej, zgodnie z dyspozycją art. 153 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI