II SA/Po 126/23

II SA/Po 126/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-04-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Paweł Daniel /sprawozdawca/
Tomasz Świstak /przewodniczący/
Wiesława Batorowicz
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1692
art. 2 ust. 1
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 1967
art. 24
Ustawa z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi K. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 stycznia 2023 r., nr [...] w przedmiocie dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza G. z dnia 14 grudnia 2022 r., nr [...]
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 17 stycznia 2023 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Burmistrza G. z dnia 14 grudnia 2022 r., nr [...], o odmowie przyznania K. Ł. dodatku węglowego.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazano, że dnia 10 października 2022 r. K. Ł. (dalej również jako: "wnioskodawczyni" albo "skarżąca") złożyła wniosek o przyznanie pomocy w formie dodatku węglowego. We wniosku podano, iż wnioskodawczym zamieszkuje w budynku jednorodzinnym z zainstalowanym w nim głównym źródłem ogrzewania: kotłem na paliwo stałe. W deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw złożonej 22 czerwca 2022 r. wskazano jako rodzaj stosowanych paliw stałych: pellet drzewny.
Mając powyższe na względzie decyzją z dnia 14 grudnia 2022 r. Burmistrz G. odmówił przyznania K. Ł. dodatku węglowego, podnosząc, że jako rodzaj stosowanych w kotle paliw podano pellet drzewny.
Decyzję powyższą w ustawowym terminie zaskarżyła K. Ł..
Rozpoznając wniesione odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze przytoczyło treść przepisów ustawy z dnia 05 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022, poz. 1692 ze zm., dalej również jako: "ustawa"), oraz wskazało, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu – w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Z kolei według art. 2 ust. 3 powyższej ustawy, przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pellet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego.
Biorąc pod uwagę brzmienie powyższych przepisów, Kolegium uznało, że zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami prawa. Organ będąc związanym zapisami centralnej ewidencji emisyjności budynków, wskazującej że odwołująca ogrzewa swój dom pelletem drzewnym nie miał podstaw, aby przyznać dodatek węglowy. Kolegium zwróciło również uwagę, że z treści przepisu art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym wynika, iż istotna jest treść wpisów w ewidencji emisyjności budynków dokonanych do 11 sierpnia 2022 r., a po tym dniu jedynie w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. J. powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu. Skarżąca w szczególności podniosła, że czuje się poszkodowana, bo o pracownika Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej uzyskała informację, że jej wniosek jest prawidłowy i uzyska wnioskowane świadczenie. Z uwagi na działanie organu minął skarżącej termin do złożenia wniosku o dofinansowanie na pellet drzewny.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Kontroli Sądu poddano decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Burmistrz G., o odmowie przyznania K. Ł. dodatku węglowego.
Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 05 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym, a w szczególności art. 2 ust. 1 tej ustawy, który stanowi, że dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. z 2022 r., poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
Z zacytowanego przepisu wynika, że koniecznym do spełniania warunkiem dla otrzymania dodatku węglowego jest ogrzewanie gospodarstwa domowego (główne źródło ciepła) przez wymienione w art. 2 ust. 1 u.d.w. urządzenie grzewcze, to jest: kocioł na paliwo stałe, kominek, kozę, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnię, kuchnię węglową lub piec kaflowy, w których spalane jest paliwo stałe, czyli zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 3 u.d.w. węgiel kamienny, brykiet lub palet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego.
W rozpoznawanej sprawie organy rozstrzygające uznały, że skoro w centralnej deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw złożonej 22 czerwca 2022 r. wskazano jako rodzaj stosowanych paliw stałych pellet drzewny, to skarżąca nie może uzyskać wnioskowanego dodatku. Stanowisko powyższe uznać należało za przedwczesne.
Po pierwsze zwrócić należy uwagę, że na mocy art. 50 pkt 1 lit. g ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. z 2022 r., poz. 1967 ze zm., dalej jako "ustawa zmieniająca") doszło do istotnej nowelizacji ustawy o dodatku węglowym, poprzez dodanie, po art. 2 ust. 15 u.d.w., przepisów art. 2 ust. 15a-15b. Zgodnie z art. 64 ustawy zmieniającej weszła ona w życie z dniem następującym po dniu jej ogłoszenia, co nastąpiło w dniu 20 września 2022 r. Przepisy te mają zatem zastosowanie w niniejszej sprawie, albowiem wniosek o przyznanie świadczenia został złożony w dniu 10 października 2022 r.
I tak, zgodnie z art. 2 ust. 15a u.d.w., dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności: 1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 1297, 1549 i 1768); 2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie: a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 i 1265), b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577), c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1, 202 i 1692), d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2021 oraz z 2022 r. poz. 1561); 3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191).
Już z treści wskazanego przepisu wynika, że weryfikacja wniosku o przyznanie dodatku węglowego ma charakter wszechstronny i nie polega jedynie na sprawdzeniu danych widniejących w ewidencji emisyjności budynków. Stan faktyczny sprawy istotny z punktu widzenia art. 2 ust. 1 u.d.w. może być ustalony w oparciu o inne dostępne organowi dane, które zostały jedynie przykładowo (użyty przez ustawodawcę zwrot "w szczególności") wymienione w art. 2 ust. 15a ustawy. Oznacza to, że katalog źródeł i informacji, w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku o dodatek węglowy ma w tym zakresie charakter otwarty.
Kolejne wprowadzone nowelizacją przepisy to jest art. 2 ust. 15b-15e u.d.w. także potwierdzają, że stanowisko organu zasadzające się na tym, że w sprawach dotyczących dodatku węglowego kluczowe znaczenie ma ewidencja emisyjności budynków nie znajduje oparcia w przepisach prawa.
Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 15b u.d.w., jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się.
Dalej zaś wskazano, że wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (art. 2 ust. 15c) oraz że w toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego (art. 2 ust. 15d), a niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ust. 15b, stanowi podstawę do odmowy przyznania dodatku węglowego (art. 2 ust. 15e).
Tym samym w przypadku istnienia wątpliwości, dotyczących faktycznego źródła ogrzewania koniecznym jest zweryfikowanie powyższych okoliczności chociażby poprzez dokonania wywiadu środowiskowego. Jest to o tyle istotne, że w przypadku potwierdzenia, że skarżąca faktycznie wykorzystuje pellet drzewny, możliwym stałoby się przyznanie jej świadczenia, jakim jest dodatek dla gospodarstw domowych, o którym mowa w art. 24 ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw.
Jak zasadnie podniosła skarżąca termin do złożenia wniosku o przyznanie powyższego świadczenia minął w dniu 30 listopada 2022 r. Należy jednak mieć na względzie treść art. 24 ust. 25a ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw, dodanym ustawą z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2236), która weszła w życie w dniu 03 listopada 2022 r. Przepis powyższy stanowi, że w przypadku posiadania informacji wskazujących, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy w celu ustalenia prawa do dodatku dla gospodarstw domowych. W takim przypadku organ ten przyznaje dodatek w drodze decyzji administracyjnej z urzędu, bez konieczności składania wniosku oraz bez składania odpowiedniej deklaracji dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji. Przepis art. 25 ust. 2 stosuje się.
Sąd zauważa, że analiza wprowadzanych przez ustawodawcę zmian wskazuje, że jego intencją było objęcie pomocą finansową jak największą liczbę gospodarstw domowych, uprawniając, a jednocześnie obligując organy gminy (wójta, burmistrza, prezydenta miasta) do wnikliwego, wszechstronnego zbadania sytuacji faktycznej w zakresie źródeł ciepła lub źródeł spalania paliw w gospodarstwach domowych i to nie tylko tych, co do których wpłynął wniosek o wypłatę dodatku węglowego lub dodatku dla gospodarstw domowych, ale także w tych gospodarstwach domowych, co do których organ jest w posiadaniu informacji wskazujących na to, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę jednego z powyższych dodatków, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy. Po stronie organu spoczywa więc obowiązek ustalenia rzeczywistego rodzaju źródła ciepła stosowanego w gospodarstwach domowych prowadzonych na terenie gminy, jak również rodzaju paliwa używanego do ogrzewania budynków w tych gospodarstwach, a następnie przyznanie przysługującego dodatku. Przepisy ustawy wyposażają właściwe organy gminy w bardzo szeroki wachlarz uprawnień procesowych po to, by umożliwić udzielenie pomocy w postaci dodatku węglowego lub dodatku dla gospodarstw domowych jak największej liczbie osób spełniających warunki ustawowe.
Działanie organów, jakie miało miejsce w niniejszej sprawie, gdzie pomiędzy złożeniem wniosku przez skarżącą w dniu 10 października 2022 r., a wydaniem decyzji w dniu 14 grudnia 2022 r. nie poinformowano jej o wadliwości wniosku, a w konsekwencji uniemożliwiono skarżącej złożenie wniosku o przyznanie świadczenia, jakim jest dodatek dla gospodarstw domowych, doprowadziło do sytuacji, w której skarżąca mogłaby zostać pozbawiona możliwości przyznania jakiegokolwiek świadczenia. Zważyć przy tym należy, że informacja wydana na podstawie art. 79a K.p.a., do której odwołał się organ odwoławczy również została skierowana do skarżącej po upływie terminu do złożenia wniosku o przyznanie dodatku dla gospodarstw domowych, co również uniemożliwiało skarżącej złożenie stosownego wniosku.
Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej: "P.p.s.a."), uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji albowiem zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponownie prowadząc postępowanie organy zastosują się do oceny prawnej i wytycznych zawartych w treści niniejszego uzasadnienia. Oznacza to konieczność jednoznacznego ustalenie głównego źródła ogrzewania domu zajmowanym przez skarżącą, a w przypadku ustalenia, że źródłem ogrzewania jest pellet drzewny wszczęcie z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie dodatku dla gospodarstw domowych.
Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na mocy pkt XV zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 28 lutego 2023 r. wydanego w oparciu o art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095).