II SA/Po 313/25

II SA/Po 313/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-10-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra
Izabela Paluszyńska
Wiesława Batorowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonego postanowienia
Sentencja
Dnia 8 października 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w dniu 8 października 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi H. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 6 lutego 2025 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz strony skarżącej kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem niniejszej sprawy jest skarga H. C. (zwanej dalej "skarżącą") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. (zwanego dalej "SKO", "Kolegium" lub "organem II instancji") z dnia 6 lutego 2025 r., nr [...]. W postanowieniu tym utrzymano w mocy postanowienie Starosty G. (zwanego dalej "Starostą" lub "organem I instancji") z dnia 10 kwietnia 2024 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie zmiany decyzji zezwalającej na przetwarzanie odpadów. Zaskarżone postanowienie zostało podjęte w oparciu o poniżej przedstawione okoliczności faktyczne i prawne. Wszystkie orzeczenia sądowe powołane w uzasadnieniu niniejszego wyroku są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl, chyba że wyraźnie zostanie wskazane inne źródło publikacji orzeczenia.
Z inicjatywy skarżącej toczy się postępowanie administracyjne dotyczące zmiany decyzji Starosty z dnia 30 lipca 2014 r., nr [...] o zezwoleniu na przetwarzanie odpadów. Postępowanie toczy się od dnia 20 lipca 2021 r. W toku postępowania skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika – R. K. – wniosła o zawieszenie postępowania administracyjnego w związku z koniecznością uzyskania dodatkowych opinii i ekspertyz w sprawie. Podstawą zawieszenia postępowania miał być przepis art. 98 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, zwanej dalej "k.p.a.").
Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2024 r., nr [...], Starosta odmówił zawieszenia postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu postanowienia Starosta podniósł, że zawieszenie postępowania mogłoby zagrażać interesowi społecznemu, ponieważ wstrzymanie biegu terminów procesowych mogłoby uniemożliwić wyegzekwowanie przestrzegania ram czasowych przez skarżącą, która prowadzi działalność gospodarczą polegającą na przetwarzaniu odpadów. Starosta pouczył skarżącą o prawie do wniesienia zażalenia.
Skarżąca, reprezentowana przez ww. pełnomocnika, wniosła zażalenie na postanowienie organu I instancji. Skarżąca uważa, że naruszono art. 98 § 1, a także art. 101 § 3 w związku z art. 124 § 1 k.p.a., bowiem nie ma zagrożenia w odniesieniu do interesu społecznego, a pouczenie nie zawierało określenia terminu do wniesienia zażalenia. Organ I instancji powinien zdefiniować czym jest interes społeczny i określić, jak w niniejszej sprawie wygląda zagrożenie, którego jego zdaniem zaistniało.
Postanowieniem z dnia 6 lutego 2025 r., nr [...], Kolegium utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia SKO podniosło, że w niniejszej sprawie doszło już do zebrania materiału dowodowego, który powinien zostać teraz rozpatrzony. Nie należy zawieszać postępowania, ponieważ będzie to stanowiło naruszenie zasady szybkości postępowania z art. 12 § 1 k.p.a. Dotychczasowa postawa skarżącej dostatecznie wydłużyła postępowanie administracyjne, dlatego oczekiwanie teraz na złożenie kolejnych dowodów w sprawie o przetwarzanie odpadów nie jest pożądane z uwagi na interes społeczny.
Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika – adw. M. C. – wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na postanowienie organu II instancji, domagając się jego uchylenia, uchylenia postanowienia Starosty oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Podniesiono zarzut naruszenia:
1) art. 98 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie pomimo podstaw do uwzględnienia wniosku, przekroczenie granic uznania administracyjnego przez organ;
2) art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nie zawarcie w uzasadnieniu wyjaśnienia, jakie "uzasadnione powody" miał mieć Starosta, by nie uwzględnić wniosku o zawieszenie postępowania, nie odniesienie się w żaden sposób do zarzutów zażalenia;
3) art. 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu strony.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że nie da się prześledzić jasności wywodu SKO zawartego w zaskarżonym postanowieniu. Organy mają w tej materii swobodę orzekania, jednakże nie da się odczytać zamysłu organu. SKO nie odniosło się do zarzutów zażalenia.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Organ II instancji podtrzymał stanowisko, jakie zajął w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, jednakże z innych względów, niż podniesiono to w jej treści.
Na wstępie należy wskazać, że sprawa została rozpoznana w trybie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, zwanej dalej "p.p.s.a."). Powołany przepis stanowi: "Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie". W niniejszej sprawie wydano postanowienie na skutek rozpoznania zażalenia od postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym. Z tych względów, zarządzeniem z dnia 28 sierpnia 2025 r. Przewodnicząca Wydziału II tut. Sądu wyznaczyła termin posiedzenia niejawnego na dzień 8 października 2025 r., zaznaczając, że sprawa ma być skierowana do rozpoznana w trybie uproszczonym. Na podstawie art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej, przyjmując jako kryterium kontroli, zgodność z prawem. Kognicja sądów administracyjnych obejmuje m.in. sądową kontrolę postanowień wydanych na skutek rozpoznania zażalenia od postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym, o czym stanowi art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany zarzutami skargi, w związku z czym nie wyznaczają one kierunku analizy podejmowanej przez Sąd. Innymi słowy, Sąd z urzędu powinien wziąć pod uwagę wszelkie okoliczności, które mają wpływ na ocenę trafności kontrolowanego rozstrzygnięcia, nawet jeśli nie zostały one podniesione przez stronę skarżącą. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem skarga została uwzględniona, jednakże zaskarżone postanowienie okazało się nieważne.
Przedmiotem niniejszej sprawy jest ocena zgodności z prawem postanowienia SKO utrzymującego w mocy postanowienie Starosty o odmowie zawieszenia postępowania administracyjnego dotyczącego zmiany decyzji ostatecznej. Analiza całokształtu sprawy doprowadziła Sąd w składzie orzekającym do przekonania, że zaskarżone postanowienie jest nieważne. Twierdzenie Sądu wynika z poniższej argumentacji.
W toku postępowania administracyjnego skarżąca wystąpiła z wnioskiem o zawieszenie postępowania. Podstawą tego wniosku uczyniła przepis art. 98 § 1 k.p.a., co spotkało się z odmową zawieszenia postępowania. Już w tym miejscu godzi się zaznaczyć, że Starosta błędnie pouczył skarżącą o możliwości wniesienia zażalenia na to postanowienie. Trzeba bowiem pamiętać o zasadzie dominującej w Kodeksie postępowania administracyjnego, że zażalenie przysługuje, kiedy Kodeks tak stanowi (art. 141 § 1 k.p.a.). Innymi słowy, zażalenie nie przysługuje, kiedy ustawodawca wyraźnie tego nie wskazuje.
Zgodnie z art. 101 § 3 k.p.a., na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania albo odmowy jego podjęcia służy stronie zażalenie. To oznacza, że na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania albo na postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania zażalenie nie przysługuje, ponieważ ustawodawca dopuszcza kwestionowanie tylko tych postanowień, które "blokują" bieg postępowania administracyjnego (zob. np. wyrok NSA z dnia: 17 września 2025 r., sygn. akt II OSK 1671/23, 16 listopada 2023 r., sygn. akt II OSK 461/21, 13 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 2786/19, 12 października 2023 r., sygn. akt II GSK 2070/22). Jednocześnie nie można powoływać się na przepis art. 112 w związku z art. 144 k.p.a., w myśl którego błędne pouczenie w postanowieniu co do prawa zażalenia nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Organy administracji publicznej wiąże bezwzględnie zasada praworządności z art. 6 k.p.a. i nie można z błędu organu wywodzić kompetencji, która nie przysługuje żadnemu podmiotowi prawa (ex iniuria ius non oritur).
W sytuacji, w jakiej SKO otrzymało zażalenie na postanowienie, które to zażalenie nie przysługuje z uwagi na treść art. 101 § 3 k.p.a., Kolegium nie miało prawa rozpoznawać wniesionego środka odwoławczego. W tej sytuacji jedynym możliwym rozwiązaniem było zastosowanie art. 134 w związku z art. 144 k.p.a. – stwierdzenie niedopuszczalności zażalenia. Merytoryczne rozpatrzenie środka zaskarżenia zamiast wydanie postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności zażalenia na podstawie art. 134 w związku z art. 144 k.p.a. prowadzi do wydania postanowienia dotkniętego wadą nieważności, tj. z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 126 k.p.a. (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 26 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 942/22).
Sąd w składzie orzekającym nie mógł uchylić zaskarżonego postanowienia i pouczyć SKO o braku możliwości dopuszczenia zażalenia skarżącej do rozpoznania, ponieważ takie działanie tut. Sądu oznaczałoby orzekanie na niekorzyść strony, co jest niedozwolone z uwagi na treść art. 134 § 2 p.p.s.a. Jedynym rozwiązaniem jest stwierdzenie nieważności, co w niniejszej sprawie było obligatoryjne.
Analiza zarzutów podniesionych w skardze jest oczywiście niecelowa, ponieważ zaskarżone postanowienie jest nieważne co prowadzi do jego eliminacji. Z tego też względu skarga jako taka zasługiwała na uwzględnienie. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia z uwagi na wystąpienie przesłanki nieważnościowej z art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 126 k.p.a. (pkt I sentencji wyroku).
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 535) oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.). Sąd zasądził zwrot kosztów w wysokości 597 zł, na które złożyło się: 100 zł – równowartość wpisu stałego od skargi, 480 zł – opłata za czynności adwokata reprezentującego skarżącą w postępowaniu przed sądem administracyjnym I instancji oraz 17 zł – opłata od pełnomocnictwa (pkt II sentencji wyroku).
Ponownie rozpoznając sprawę, organ II instancji będzie się kierować wiążącą oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania wyrażonymi przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Przede wszystkim SKO stwierdzi, że nie ma podstaw do merytorycznego rozpoznania zażalenia wniesionego przez skarżącą.