III SA/Łd 196/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2006-07-19
NSAAdministracyjneŚredniawsa
Służba Więziennarównoważnik pieniężnybrak mieszkaniaprawo mieszkaniowenieruchomościstan prawnydziedziczenieposiadanietytuł prawny

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające funkcjonariuszowi Służby Więziennej równoważnika pieniężnego za brak mieszkania, uznając, że nie posiadał on tytułu prawnego do zajmowanego domu.

Skarga dotyczyła odmowy przyznania funkcjonariuszowi Służby Więziennej równoważnika pieniężnego za brak mieszkania. Organy administracji uznały, że funkcjonariusz lub jego małżonka posiadają prawo do domu, którym faktycznie władają. Sąd uchylił decyzje, stwierdzając, że skarżący i jego żona nie posiadają domu w rozumieniu przepisów, ponieważ nie uregulowano stanu prawnego nieruchomości po śmierci babci żony i nie posiadają tytułu prawnego do domu, mimo jego faktycznego posiadania.

Sprawa dotyczyła skargi funkcjonariusza Służby Więziennej, W. G., na decyzje odmawiające mu przyznania równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania. Organy administracji obu instancji uznały, że skarżący lub jego małżonka posiadają prawo do domu przy ul. A 98 w Łodzi, którym faktycznie władają jak właściciele, co wyklucza przyznanie równoważnika. Skarżący argumentował, że ani on, ani jego żona nie są właścicielami nieruchomości, a stan prawny domu nie jest uregulowany po śmierci babci żony. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną. Stwierdził, że kluczowe znaczenie ma przepis art. 89 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, który stanowi, że równoważnik przysługuje, jeśli funkcjonariusz lub jego małżonek nie posiadają lokalu mieszkalnego lub domu. Sąd podkreślił, że sformułowania 'posiadają dom' oraz 'zajmują dom' wiążą się z tytułem prawnym do nieruchomości. W ocenie Sądu, skarżący i jego żona nie posiadają domu w rozumieniu tego przepisu, ponieważ nie uregulowano stanu prawnego nieruchomości po śmierci babci żony, a oni sami nie nabyli do niej tytułu prawnego (np. poprzez umowę najmu, użyczenia czy stwierdzenie nabycia spadku). Sąd wskazał również na naruszenia proceduralne, w tym brak możliwości wypowiedzenia się skarżącego co do zebranych dowodów. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, sformułowania 'posiadają dom' oraz 'zajmują dom' w kontekście art. 89 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej wiążą się z posiadaniem tytułu prawnego do nieruchomości.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że samo faktyczne władanie nieruchomością, bez posiadania tytułu prawnego (np. własności, umowy najmu, użyczenia), nie stanowi przesłanki negatywnej do przyznania równoważnika pieniężnego za brak mieszkania. Kluczowe jest uregulowanie stanu prawnego nieruchomości.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (27)

Główne

u.S.W. art. 89 § ust. 1

Ustawa o Służbie Więziennej

Pomocnicze

k.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

u.S.W. art. 86 § pkt 1

Ustawa o Służbie Więziennej

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania funkcjonariuszy Służby Więziennej art. 4 § ust. 4

k.p.a. art. 138 § §1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

u.S.W. art. 91 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o Służbie Więziennej

k.c. art. 336

Kodeks cywilny

P.u.s.a. art. 1 § § 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.u.s.a. art. 1 § § 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.p.s.a. art. 3 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c)

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.c. art. 924

Kodeks cywilny

k.c. art. 925

Kodeks cywilny

k.c. art. 1025 § § 1

Kodeks cywilny

k.c. art. 1025 § § 2

Kodeks cywilny

u.S.W. art. 85 § ust. 1

Ustawa o Służbie Więziennej

u.S.W. art. 87 § ust. 1

Ustawa o Służbie Więziennej

u.S.W. art. 88 § ust. 1

Ustawa o Służbie Więziennej

u.S.W. art. 90 § ust. 1

Ustawa o Służbie Więziennej

u.S.W. art. 91 § ust. 1

Ustawa o Służbie Więziennej

P.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 152

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżący i jego żona nie posiadają tytułu prawnego do domu, którym faktycznie władają. Stan prawny nieruchomości nie jest uregulowany po śmierci babci żony. Organy administracji błędnie zinterpretowały pojęcie 'posiadania domu' w rozumieniu ustawy o Służbie Więziennej, nie uwzględniając wymogu posiadania tytułu prawnego. Doszło do naruszeń przepisów postępowania administracyjnego, w tym braku możliwości wypowiedzenia się strony co do zebranych dowodów.

Odrzucone argumenty

Małżonka skarżącego nabyła prawo do lokalu mieszkalnego w drodze spadku po matce. Skarżący wraz z rodziną faktycznie włada domem jak właściciel, co powoduje utratę prawa do równoważnika. Skarżący wielokrotnie wskazywał w oświadczeniach, że dom jest 'własny'.

Godne uwagi sformułowania

sformułowania 'posiadają dom' oraz 'zajmują dom' wiążą się z tytułem prawnym do tego domu samoistnym posiadaczem prawnym, który włada przedmiotem swego prawa jest właściciel to, że skarżący wraz z rodziną mają zapewnioną samodzielność w korzystaniu z budynku, nie oznacza, iż mają prawo do tego budynku

Skład orzekający

Monika Krzyżaniak

przewodniczący

Krzysztof Szczygielski

członek

Ewa Alberciak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'posiadania domu' w kontekście uprawnień funkcjonariuszy Służby Więziennej do równoważnika pieniężnego, znaczenie tytułu prawnego do nieruchomości, naruszenia proceduralne w postępowaniu administracyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy Służby Więziennej i przepisów dotyczących równoważnika pieniężnego. Interpretacja posiadania może być różna w innych kontekstach prawnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest formalne uregulowanie stanu prawnego nieruchomości, nawet jeśli strony faktycznie z niej korzystają. Pokazuje też, jak sądy administracyjne analizują przepisy dotyczące uprawnień funkcjonariuszy.

Czy posiadanie domu bez tytułu prawnego pozbawia funkcjonariusza równoważnika za brak mieszkania? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Łd 196/06 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2006-07-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-04-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Alberciak /sprawozdawca/
Krzysztof Szczygielski
Monika Krzyżaniak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6212 Równoważnik za brak lokalu mieszkalnego i za remont lokalu mieszkalnego
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Asesor WSA Ewa Alberciak /spr./, Protokolant Asystent sędziego Piotr Pietrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2006 roku sprawy ze skargi W. G. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego 1. uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Zakładu Karnego w Ł. z dnia [...] nr [...] 2. zasądza od Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Ł. na rzecz skarżącego W. G. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
III SA/Łd 196/06
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz 1071 ze zm.), art. 86 pkt 1, art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 roku Nr 207, poz 1761 ze zm.), § 4 ust. 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 października 2003 r. w sprawie równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. U. z 2003 r. Nr 187, poz. 1831), Dyrektor Zakładu Karnego w Ł. stwierdził niespełnienie warunków przez st. sierż. sztab. W. G. do otrzymania równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, że z wniosku złożonego w dniu 8 listopada 2005 r. oraz ze złożonych dodatkowych dokumentów wynika, iż małżonka zainteresowanego posiada prawo do lokalu mieszkalnego nr 98 położonego w Ł. przy ul. A, które nabyła w chwili otwarcia spadku po zmarłej 12 marca 1998 r. matce. W chwili śmierci matki żony zainteresowanego obowiązywały przepisy z 1997 r., zgodnie z którymi wspomniany wyżej równoważnik nie przysługiwał w chwili otwarcia spadku, gdy funkcjonariusz albo małżonek lub dzieci uwzględniane były przy realizacji prawa do lokalu mieszkalnego i były ustawowo albo z testamentu powołani do dziedziczenia lokalu mieszkalnego lub części lokalu, o ile orzeczeniem sądu osoby te nie zostały wyłączone ze spadkobrania. Ze złożonego oświadczenia zainteresowanego wynika, że jego małżonka nie zrzekła się prawa do spadku, ani też nie została orzeczeniem sądu wyłączona ze spadkobrania. Sytuacja w chwili rozpatrywania przedłożonego wniosku nie uległa zmianie. Jednocześnie ze zgromadzonej w dziale kwatermistrzowskim dokumentacji mieszkaniowej st. sierż. sztab. W. G. wynika, że od 1987 r., na podstawie jego oświadczeń mieszkaniowych, jest mu wypłacany nieprzerwanie do 2005 r. równoważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego usytuowanego w Ł. przy ul. A 98.
Wobec powyższego, w ocenie organu administracyjnego, małżonka wnioskującego funkcjonariusza - K. G. posiada lokal mieszkalny.
W odwołaniu od powyższej decyzji W. G., wnosząc o jej zmianę podniósł, że błędnie uznano, iż jego małżonka nabyła prawo do spadku i jest właścicielką, czy też współwłaścicielką domu mieszkalnego. Podkreślił, iż ani on, ani małżonka nie są prawnymi właścicielami niniejszej nieruchomości. Jest to udowodnione wypisem z rejestru gruntów z dnia 10 października 2005 r. wydanego przez Starostwo Powiatowe w Ł., gdzie właścicielką pozostaje babcia żony. Sprawa w przedmiocie nabycia praw do spadku z przyczyn spadkobierców (brata i siostry teściowej) nie toczyła się. W. G. powołując się na treść art. 91 ustawy o Służbie Więziennej podniósł, iż art. ten dokładnie ustala przyczyny nieprzydzielenia lokalu służbowego funkcjonariuszowi, a co za tym idzie również nieprzyznania równoważnika pieniężnego za jego brak. Punkt 2 określa funkcjonariusza lub jego małżonka jako właściciela lub współwłaściciela lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub domu. Zdaniem odwołującego taka okoliczność nie zachodzi w jego przypadku. Z zaświadczenia Starostwa Powiatowego w Ł. wynika jednoznacznie, iż na terenie powiatu łowickiego ani on, ani jego małżonka nie posiadają żadnych nieruchomości. Podał, iż teściowa testamentem jedynym sukcesorem ustanowiła swojego wnuka, a żona nie została w nim uwzględniona.
Ponadto W. G. podał, iż na podstawie tego samego prawa dodatek za brak mieszkania został mu przyznany przez Naczelnika Zakładu Karnego w 1985 r. i wypłacany do momentu zmiany przepisów, na podstawie których metraż zajmowanego u teściowej lokalu był o 1 m większy od dopuszczonego prawem. Od tego czasu otrzymuje równoważnik pieniężny za remont lokalu.
Decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, art. 89 ust 1 i art. 91 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 roku o Służbie Więziennej, Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, iż na podstawie art. 89 ust. 1 funkcjonariuszowi przysługuje równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania, jeżeli on sam lub jego małżonka nie posiadają lokalu mieszkalnego lub domu, a także jeżeli nie przydzielono funkcjonariuszowi kwatery tymczasowej.
W ocenie organu odwoławczego, ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji jednoznacznie wynika, że skarżący lokal przy ul. A 98 w Ł. zajmuje wraz z rodziną nieprzerwanie od 14 listopada 1983 r., w tym samodzielnie od roku 1993. Zgodnie z art. 336 Kodeksu cywilnego, posiadaczem rzeczy jest ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jako użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym wiąże się władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).
Zdaniem organu odwoławczego w ustalonym stanie faktycznym bezsprzecznym jest, że skarżący, zamieszkując w przedmiotowym lokalu wraz z żoną i dzieckiem, faktycznie nim włada jak właściciel. Zajmując lokal mieszkalny, odwołujący stał się w rozumieniu art. 336 Kodeksu cywilnego jego posiadaczem, co powoduje utratę prawa do otrzymywania równoważnika pieniężnego.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi W. G. powtórzył w części swoje zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji oraz podniósł, iż po złożeniu raportu o przywrócenie mu równoważnika pieniężnego zobligowany został do uzupełnienia wniosku następującymi dokumentami: poświadczeniem miejsca zamieszkania, pisemnym oświadczeniem stwierdzającym, czy nie należy jeszcze jakaś osoba do lokalu położonego przy ulicy A 98, pisemnym wyjaśnieniem, dlaczego nie zostało przeprowadzone postępowanie spadkowe, jakie przyczyny stanęły na przeszkodzie i jaki jest planowany termin jego przeprowadzenia. Skarżący podał, iż dniu 14 listopada 2005r. złożył stosowne wyjaśnienia. W dniu 18 grudnia 2005r. otrzymał następne pismo, żądające od niego nowych zaświadczeń potwierdzających, że na terenie gminy nie posiada on lub małżonka własności, zaświadczenie, że nie figurują w ewidencji jako właściciele, zaświadczenie, że nie są głównymi najemcami lokalu.
Podniósł, iż dom, w którym zamieszkuje wraz z żoną jest w posiadaniu samoistnym nieżyjącej już babci i wyrokiem Sądu prawo do dziedziczenia nie zostało przeniesione na spadkobierców. Nie mogła więc teściowa, jak sugeruje się w decyzji Nr[...], wejść w posiadanie 1/3 spadku, a co za tym idzie jego żona nie może dziedziczyć po mamie.
Zdaniem skarżącego niesłusznie zabrano mu w 1986r. dodatek za brak mieszkania i winien on być przywrócony. Skarżący podniósł, iż w decyzji przytacza się rok, od którego samodzielnie, ale bez tytułu prawnego zamieszkuje wraz żoną przy ulicy A 98 i jest to zdaniem organu wydającego decyzję 1993r., podczas gdy z aktu zgonu wydanego przez USC w Ł. wynika niezbicie, że teściowa zmarła 12 marca 1998r. tj. pięć lat później i do chwili śmierci zamieszkiwała przy ul. A 98. Ponadto skarżący podniósł, iż k.p.a. nakłada na organy administracji państwa obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów państwowych oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Obowiązek taki ciąży również na organie II instancji, który zgodnie z treścią art. 7 k.p.a. winien podejmować wszelkie czynności zmierzające do ustalenia stanu faktycznego oraz jego prawidłowej oceny. Zdaniem skarżącego, do momentu przekazania nieruchomości prawnym właścicielom, pełni z żoną obowiązki opiekunów domu. Nie będąc prawnym właścicielem (nie posiada aktu własności), nie może podejmować działań budowlanych wymagających pozwolenia na budowę, takich jak: gruntowny remont, czy przebudowa domu, co w nieruchomości z 1932r. jest niezbędne.
W. G. wskazał, iż decyzje l i II instancji (Nr [...] i Nr[...]) na tle tego samego stanu faktycznego są tak różne, że powodują uzasadnioną obawę matactwa i braku wnikliwej i sprawiedliwej oceny merytorycznej. Organ II instancji nie dał mu szansy ustosunkowania się do sprawy i uniemożliwił mu branie czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym. Obydwie decyzje podważają Konstytucję RP art. 1 i są wydane z rażącym naruszeniem prawa. Wniósł więc o ponowne rozpatrzenie sprawy, o przywrócenie mu prawa do równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania i wypłacenia mu z tego tytułu zaległości finansowych za okres trzech lat.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Ł. wnosił o jej oddalenie. Powtórzył argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a ponadto wskazał, iż skarżący wielokrotnie wskazywał w oświadczeniach składanych na potrzeby ustalenia uprawnień mieszkaniowych, że dom jego rodzina zajmuje - posiada - z wyłączeniem innych osób, a najczęściej podawany status domu określał jako "własny". Okoliczność ta nie jest również kwestionowana w skardze. Organ wskazał, iż swoje uprawnienia do otrzymania równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania skarżący wywodzi z faktu nieuregulowania stanu pranego domu po śmierci babci żony, twierdząc, iż dalej pozostaje on w jej samoistnym posiadaniu. Organ wskazał na absurdalność posiadania rzeczy przez osobę nieżyjącą, a jednocześnie, że nieuregulowanie spraw spadkowych jest nieistotne, bowiem skarżący oraz jego żona posiadają w miejscowości pełnienia służby dom. Żona należy do kręgu osób powołanych do spadku po babci z ustawy, a spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku, czyli z chwilą śmierci spadkodawcy (art. 924 i 925 Kodeksu cywilnego). Żona funkcjonariusza nie zrzekła się spadku, ani też nie została wyłączona ze spadkobrania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
W myśl zaś art. 145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie :
l/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach,
3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżący jest funkcjonariuszem w służbie stałej, oraz że nie przydzielono mu kwatery tymczasowej. Kwestią sporną między stronami jest spełnienie przesłanki określonej w ustawie, a mianowicie nieposiadania lokalu mieszkalnego lub domu przez funkcjonariusza lub jego małżonka.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 r., Nr 207, poz. 1761 ze zm.).
W art. 85 ust. 1 ustawa o Służbie Więziennej wprowadziła zasadę, iż funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której stale pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej. W myśl art. 89 ust. 1 ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania, jeżeli on sam lub jego małżonek, nie posiadają lokalu mieszkalnego lub domu, a także jeżeli nie przydzielono funkcjonariuszowi kwatery tymczasowej.
W wykonaniu delegacji zawartej w ust. 3 art. 89 Minister Sprawiedliwości wydał w dniu 20 października 2003 r. rozporządzenie w sprawie równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. U. z 2003 r. Nr 187, poz. 1831). Zgodnie z treścią § 3 ust. 1 tego rozporządzenia równoważnik pieniężny przyznaje się na pisemny wniosek funkcjonariusza. Stosownie do § 5 ust. 1 równoważnik pieniężny wypłaca się miesięcznie za okres od dnia powstania uprawnienia do jego pobierania - do dnia, w którym nastąpiła utrata tego uprawnienia.
Organ I instancji przyjął, iż skarżącemu nie przysługuje równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego, gdyż jego żona posiada prawo do domu przy ul. A 98, ponieważ jest spadkobiercą po zmarłej matce Z. D. Organ odwoławczy uznał natomiast, iż skarżący zajmuje wraz z rodziną lokal przy ul. A 98 w Ł., którym faktycznie włada jak właściciel, stał się więc posiadaczem domu w rozumieniu art. 336 k.c., co powoduje utratę prawa do otrzymywania równoważnika pieniężnego.
Zauważyć należy, iż w zakresie przyznania funkcjonariuszowi równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania zasadnicze znaczenie ma przepis art. 89 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego istotą regulacji prawnej zawartej w rozdział 6 ustawy o Służbie Więziennej jest zapewnienie funkcjonariuszom lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której stale pełnią służbę lub w miejscowości pobliskiej. Ustawodawca przewidział cztery formy pomocy dla funkcjonariuszy Służby Więziennej : 1. przydzielenie lokalu mieszkalnego w formie decyzji (art. 87 ust. 1); 2. równoważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu (art. 88 ust. 1); 3. równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania (art. 89 ust. 1); 4. pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego (art. 90 ust. 1 ). Zdaniem NSA art. 90 ust. 1, tj. pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe nie można interpretować w oderwaniu od innych przepisów rozdziału 6 ustawy - art. 91 ust. 1 (wyrok NSA z dnia 1 lipca 2005 r. sygn. akt OSK 1574/04, niepublikowany).
W ocenie Sądu, co do zasady, powyższe stanowisko NSA ma zastosowanie do równoważnika pieniężnego, o którym mowa w art. 89 ust. 1. Stosownie do art. 91 ust. 1 ustawy lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się funkcjonariuszowi, który ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w sposób określony w tym przepisie. Jako przesłanki negatywne przydziału powołano w tym przepisie: zajmowanie w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, umowy najmu lub spółdzielczego prawa do lokalu, odpowiadającego co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej, lub zajmowanie domu (pkt 1), bycie właścicielem lub współwłaścicielem, w części odpowiadającej co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub domu, położonych w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej (pkt 2), spełnienie przez małżonka funkcjonariusza warunków określonych w pkt 1 i 2 (pkt 3), zbycie przez funkcjonariusza lub jego małżonka własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość lub domu, położonych w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej (pkt 4).
Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach postępowania administracyjnego W. G. mieszka i pracuje w tej samej miejscowości, tj. w Ł.. Od 14 listopada 1983 r. zameldowany jest i zamieszkuje w tym mieście przy ul. A 98. Z wypisu z rejestru gruntów z dnia 10 października 2005 r. wydanego przez Starostwo Powiatowe w Ł. NR [...] wynika, iż właścicielem działki nr [...] położonej przy ul. A 98 w Ł. jest K. D., matka teściowej skarżącego - Z. D. K. D. zmarła 6 sierpnia 1976 r., co wynika z odpisu skróconego aktu zgonu z dnia 28 czerwca 2005 r. Z wyjaśnień skarżącego składanych na żądanie organu I instancji oraz złożonych przez niego dokumentów wynika, iż stan prawny nieruchomości przy ul. A 98 w Ł. nie jest uregulowany.
Dodać należy, iż stosownie do treści art. 1025 § 1 k.c. sąd na wniosek osoby mającej w tym interes stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę. Domniemywa się, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku jest spadkobiercą (§ 2 art. 1025 k.c.). W niniejszej sprawie nie toczyło się postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłej K. D. - właścicielu domu przy ul. A w Ł. Skarżący twierdzi, iż przyczyną powyższego stanu jest postawa innych członków rodziny zmarłej K. D. Ponadto do akt sprawy załączony został testament podpisany przez Z. D., z którego wynika, że część spadkową domu przy ul. A 98 zapisuje wnukowi D. G.
Wobec powyższego stwierdzić należy, iż skarżący i jego małżonka nie są właścicielami, ani współwłaścicielem domu przy ul. A 98 w Ł. Skarżący wraz z rodziną zamieszkuje więc w domu, którego właścicielem była K. D., babka żony. Skarżący zamieszkał w omawianym domu jako członek rodziny, na podstawie zgody teściowej skarżącego Z. D., co wynika z jej oświadczenia z dnia 13 lutego 1987 r. (k. 5 - akt administracyjnych). Z akt sprawy nie wynika, aby skarżącego łączyła z Z. D. jakakolwiek umowa, z której wynikałby obowiązek udostępnienia skarżącemu lokalu, w celu wspólnego zamieszkiwania. Stosunek pomiędzy Z. D. a skarżącym nie miał więc charakteru prawnego. Z. D. zmarła 12 marca 1998 r., a skarżący wraz z żoną i synem nadal zamieszkuje w omawianym domu.
Podkreślić należy, iż posiadanie jest władztwem nad rzeczą. Z art. 336 k.c. wynika, że samoistnym posiadaczem prawnym, który włada przedmiotem swego prawa jest właściciel. Posiadacz samoistny to taki tylko, którego zakres faktycznego władania rzeczą (tu: nieruchomością) jest taki sam, jak właściciela i który znajduje się w położeniu pozwalającym na korzystanie z rzeczy w taki sposób, jak może to czynić właściciel. Wyrazem tego jest, między innymi, niezależność w podejmowaniu decyzji co do przedmiotu posiadania. Skarżący twierdzi, iż takiej swobody w podejmowaniu decyzji nie ma, gdyż nie jest właścicielem, a ponadto nie może porozumieć się z rodziną żony. W ocenie Sądu, to, że skarżący wraz z rodziną mają zapewnioną samodzielność w korzystaniu z budynku, nie oznacza, iż mają prawo do tego budynku.
Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący lub jego żona przejęli przedmiotowy dom, po śmierci Z. D., na podstawie umowy najmu, użyczenia, czy też innej umowy, z której wynikałoby ich prawo do nieruchomości.
Powyższe prowadzi do wniosku, iż skarżący i jego żona nie posiadają domu w rozumieniu art. 89 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej. Przy czym stwierdzić należy, iż sformułowania "posiadają dom" oraz "zajmują dom" wiążą się z tytułem prawnym do tego domu. Stanowisko organów, w ocenie Sądu, należy uznać jako powzięte z naruszeniem powołanego wyżej art. 89 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej.
Zauważyć należy, odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego niesłusznego pozbawienia skarżącego równoważnika pieniężnego za brak mieszkania, iż z treści wniosku z dnia 8 listopada 2005 r., odwołania, a także z pism znajdujących się w aktach sprawy z dnia 5 września 1985 r., 26 sierpnia 1986 r. oraz pisma z dnia 10 czerwca 1987 r., wynika, iż skarżący otrzymywał w 1985 r. równoważnik pieniężny za brak mieszkania, a następnie zaczął otrzymywać równoważnik za remont lokalu. Z akt administracyjnych nie wynika jednak, a organy administracji nie wyjaśniły, czy w 1985 r. wydana była decyzja przyznająca skarżącemu równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania oraz decyzja o utracie przyznanego świadczenia w związku ze zmianą okoliczności mających wpływ na uprawnienie do otrzymywania równoważnika. Sąd nie może więc ocenić, czy poprzednia decyzja, na którą powołuje się skarżący, przyznająca mu równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania, przestała wywoływać skutki prawne.
Zwrócić należy uwagę, że w wyroku NSA z dnia 10 grudnia 2001 r. OSA 8/01 ONSA 2002/3/95 stwierdzono, że decyzja przyznająca równoważnik pieniężny ma charakter decyzji konstytutywnej i utrata przyznanego nią świadczenia musi nastąpić również w tej samej formie, czyli w drodze decyzji konstytutywnej orzekającej o utracie czy cofnięciu nabytych praw inną decyzją. Jeżeli funkcjonariusz utracił uprawnienie do równoważnika pieniężnego, to decyzja orzekająca o utracie tego uprawnienia powoduje, że decyzja przyznająca poprzednio funkcjonariuszowi to uprawnienie, przestaje wywoływać skutki prawne.
Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie, wszczęte wnioskiem skarżącego z dnia 8 listopada 2005 r., dotyczy odmowy przyznania skarżącemu równoważnika pieniężnego. Zachodzą zatem wątpliwości co do sformułowania zawartego w końcowej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w którym mowa jest o utracie prawa do otrzymywania równoważnika pieniężnego zamiast o odmowie jego przyznania.
Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy w sprawie. Organ zatem nie może uchylić się od dokonania konkretnych ustaleń faktycznych, mających wpływ na wynik sprawy (art. 7 k.p.a.) Brak również w aktach administracyjnych dowodów na to, iż skarżący miał możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji przez organy administracji, co narusza art. 10 k.p.a.
A zatem w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 89 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy oraz do naruszenia art. 7, 10, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji winny uzupełnić postępowanie uwzględniając powyższe uwagi oraz ponownie ocenić zebrany materiał dowodowy.
Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt 1 sentencji.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 tej ustawy.
Mając na uwadze treść art. 152 cyt. ustawy, Sąd stwierdził, iż ze względu na brak przymiotu wykonalności - orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji jest w tym przypadku bezprzedmiotowe.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI